L. Ivinskio mikologijos terminai
Full text
Albina AUKSORIŪTĖ Litewski Instytut Języka L. TERMINY MIKOLOGICZNE IVINSKIEGO Laurynas Ivinskis, (1810-1881), wybitny działacz Żmudzkiea. go ruchu połowy XIX wieku, wydawca litewskich kalendarzy, jest jednym z wybitnych ir iš twórców a. litewskiej terminologii nauk przyrodniczych XIX wieku. L. Ivinskis bardzo interesował się botaniką i mikologią. 1873 m. przygotował atlas grzybów, w którym przedstawił naukowy ir opis grzybów jų oraz niemało rysunków. Atlas ten na zjeździe botaników odbywającym się w Warszawie został wybrany i ir wysłany į na wystawę 1873 m. światową, która odbywała się w Wiedniu. Po zaginięciu atlasu grzybów w Wiedniu autor później jį iš sporządzał go od nowa. Możliwe, że część szkiców starego lub to nowego atlasu znajduje się w rękopiśmieir nnym archiwum Instytutu Literatury Litewskiej i Folkloru (LLTIR). W LLTIR przechowywane są dwie części — Agaricus aeruginosus IV Pratella (F1— 660) ir Scaurus Agaricus rufo divaceus (F1—661), iš w całości 226 p. su samego L. rysunkami grzybów wykonanymi przez Iwińskiego, których jest 769. L. Iwiński poświęcił każdemu grzybowi osobną teczkę, na której pierwszej stronie podał nazwę łacińską, obok litewską, polską, a niekiedy niemiecką, czeską i rosyjską. W teczkach zamieszczono rysunki oraz polskie opisy ar grzybów. Opisuje się trzon grzyba, kapelusz, łuski, barwę, zapach, ir smak, wskazuje się miejsca występowania. Grzyby opisano także według lat. Interesujące dla terminologii litewskiej 1868-1874 1876 L. Podane przez Ivinskiego 73 litewskie nazwy gatunków grzybów. W pierwszej części rękopisu Agaricus aeruginosus IV Pratella podano opisy 76 grzybów, jednak litewskie terminy podane są przy ne opisach wszystkich grzybów. W tej części znajduje się tylko 20 litewskich nazw łac. gatunków grzybów z rodzaju Agaricus, na okładkach drugiej części o podano znacznie więcej litewskich nazw grzybów — 53. Nazwy rodzajów grzybów W zachowanym rękopisie L. Ivinskis podał 21 nazw rodzajów grzybów. Wiele nazw rodzajów jest autorstwa samego L. Neologizmy utworzone 48
przez Ivinskiego, najczęściej derywaty sufiksalne; tylko dwie nazwy rodzajów najprawdopodobniej zaczerpnięto iš to z języka potocznego: fapiėlajžis, łac. Merulius (-lapėlaižis, obecnie trobagrybis), ir pumpotaukszlis, łac. Lycoperdon (~pumpotaukslis, obecnie pumpotaukšlis)). Terminy z atlasu grzybów można porównsu ać z innymi L. terminami rękopisu Ivinskiego „Prigimtūmenė” oraz Jurgio Ambraziejausa Pabrėży używanymi (1771-1849) terminami. „Prigimtūmenė” jest największym L. dziełem Ivinskiego z zakresu nauk przyrodniczych, w którego drugiej części „Žolėmina” przedstawił systematyczny ir wykaz grzybów. W „Prigimtūmenė” (skrócono — Podawany jest termin litewski oraz odpowiednijo ki w językach łacińskim, a w wielu przypadkach także polskim i niemieckim. Wspomniane łac. Merulius ir i Lycoperdon są wyodrębnionymi rodzajami ir w „Prigimtūmenė”, jednak z nazw tych be rodzajów zamieszczonych w atlasie grzybów w niej L. Ivinskis umieścił ir jų synonimy, np.: gajdkojis albo tapielajžis, łac. Merulius, po polsku. Stroczek, po niemiecku. Aderschwamm Pr 66, por. gaidgrybis PB 124; pumpotaukszlis (skūzbezdis, kukūrbezdis), po łacinie. Lycoperdon, po niemiecku. Flockenstreuling Pr 62, por. pampotaukšlis PB 141. W rękopisach atlasu grzybów podano głównie łac. nazw gatunków rodzaju Agaricus, jednak litewska nazwa tego rodzaju jest skracana do pf. Prawdopodobnie L. Ivinskis tak skracał plauskis (współcz. pieczarka), ponieważ w „Prigimtūmenė” ši rodzaj nazwano plauskis, łac. Agaricus, pol. Bdla, bedika, niem. Blitterpilz Pr 67. Hasło plauskis W „Lietuvių kalbos žodyne” (LKŽ) nie występuje, może to być L. neologizm Ivinskisa. J. A. Pabrėža do określenia tego rodzaju używał innego — słowa budė PB 116. rodzaj Boletus L. Ivinskis nazwał skiliėminis (~skyléminis: skylė + -ėminis, dziś borowik). Šį słowa j tego używał do nazwania gatunku łac. Boletus perennis, skiliėminis twėrantėsis, — gdzie indziej o nazwę rodzaju Boletus zapisywał skrótowo, zatem tylko na podstawie określenia iš gatunkowego można wnioskować, że do nazwania tego rodzaju używano rzeczownika rodzaju żeńskiego, np., Boletus circinans, Boletus granulatus — Zob. rupsnotiné, (por. Bolétus granulatus — borowik ziarnisty LBŽ 51). Zatem najprawdopodobniej tutaj ir w innych nazwach gatunków L. Ivinskis skrócił samą nazwę tą rodzaju, która została podana w „Prigimtūmenė”: skiliemina, łac. jo Boletus, pol. Huba, niem. Rohrenpilz Pr 67. LKZ podaje jeszcze inny wariant tego słowa: skyliamynas 49
I, Mt, bot. KZ borowik (Boletus)“ LKŽ XII 887, którego najstarszym źródłem wskazano L. Pisma Iwinskiego. To, jak się zdaje, może być różnicą w odczycie. Prawdopodobnie głównym L. podanym przez Ivinskisa Za nazwę rodzaju Boletus należy uznać neologizm jo skylėmina, utworzony od rzeczownika skylė za iš pomocą wariantu ir przyrostka -menė, wariantu -ėmina. L. Ivinskis su przedstawił ir niemało neologizmów z wymienionym przyrostkiem i jego wariantami ir w „Prigimtūmenė”. J. A. Pabrėža proponował nazywać ten rodzaj skylelių grybas (zob. PB 151). | Su wariantów przyrostka -ėmina ir innymi wariantami przyrostka -menė L. Ivinskis utworzył jeszcze kilka nazw rodzajów grzybów, np.: weliėmina, łac. Isaria (~velémina: velti + -ėmina), por. weliėmina, łac. Isaria, pol. Wioknica, niem. Keulenschopf Pr 53, driekys PB 121; rūdmina, łac. Rubigo, Uredo (-rūdmina: rade „rūda“ + -mina), por. rdza, łac. Uredo, niem. Staubbrand, Zellenbrand Pr 44, rudis PB 148; grzybowa, łac. Hydnum (~dygminys: dygus + -minys, współcz. kolczak), por. dwuzarodnikowy, łac. Hydnum, pol. Kolczak, niem. Stachelpilz Pr 66, Hydnum — kolczak, syn. : dygminas (Iv, Mln), diguoneitis (Iv, St) LBŽ 172, gylinykas PB 125. L. Ivinskis podał dla nazwania czterech rodzajów grzybów derywaty z przyrostkiem -enis, np.: gniaužtėnis, łac. Helvella (~gniauZtenis: gniaužta + -enis, obecnie bobausis), por. gniaužtėnis, łac. Helvella (Helvelie), niem. Lorchel Pr 65, Helvėlla — bobausis (Mr), syn. : gniaužtenis (Iv) LBZ 166, alvytė PB 111; mejsėnis, łac. Gymnosporangium (~meisenis: meisa „mięso“ + -enis), por. mejsénis, łac. Gymnosporangium, niem. Nacktspore Pr 45; szukenis, łac. Clavaria (~Sukenis: šukos + -enis, dial. žagarūnas), por. winėnis, łac. Clavaria, niem. Keulentrager Pr 63, buławnik PB 117; łac. Do nazwania rodzaju Tremella L. Ivinskis używał neologizmu drebūnis, jednak gatunek łac. Tremella mesenterica nazwał gajdkojénis mejsiėtasis, pol. Kisielec pomarariczowy, niem. Gallertpilz (~gaidkojenis: gaidkojis + -enis, współcz. raukslinis Ziarytis). Be wspomnianego derywatu z przyrostkiem -ūnis drébinis, łac. Tremella (~drebiinis: dreba + -unis, teraź. žiūrytis), por. drébiinis, łac. Tremella, Tremelle, niem. Gallertpilz Pr 63, Ziurytis PB 164, L. Ivinskis w atlasie grzybów użył jeszcze jednego derywatu z tym przyrostkiem na określenie rodzaju grzybów, jednak obok ir podał synonim: uszak, bobausz, łac. Peziza (~uszynis: 50
ucho + -unis, dziś uszynis), por. ausūnis (bobausis), łac. Peziza, pol. Kustrzebka, niem. Becherpilz Pr 64, uszko PB 112. Du nazwy rodzajów utworzone su za pomocą przyrostka -ėtras: dajliétras, łac. Telephora (~dailétras: dailus + -ėtras, dab. karpininkas), por. dajliétras, łac. Telephora, niem. Warzenpilz Pr 65, karpinys PB 128; rudiétras, łac. Erineum (~rudétras: rūdė + -étras), por. rudiétras, łac. Erineum, niem. Trichterflocke Pr 48 ir rudetras „bot. Erineum: Mt“ LKZ XI 867, raudininkas PB 148. Przyrostek -étras, jak ir wspomniany wcześniej -mina, jest rzadka. L. Ivinskis lubił tworzyć neologizmy ir su rzadkimi i nieproduktywnymi przyrostkami języka litewskiego. Su przyrostkami -ėtras, -mina ir jų za ich pomocą utworzył nazwy ir minerałów oraz wielu rodzajów roślin. L. Ivinskis do nazwania rodzajów po grzybów podał jeden przyrostek -elė, -einis, -muo ir derywat z -urys, np.: miegėlė, łac. Cyathus (~miegelé: miega „aruodas“ + -elė, teraź. miegé), por. miegeélé, łac. Cyathus, pol. Kubek, niem. Becherpilz Pr 62, Cyathus — miegos (Iv) LBZ 112, kyyliszkuns~ kyliskiinas PTA 830; spatėjnis, lot. Spathularia (~spateinis: spatas „łopata“ + -einis, obecnie skiauteryte), por. kastuwis, łot. Spathulea, niem. Spatelpilz Pr 64; spjaudmué, łot. Spumaria (~spjaudmuo: spjaudė + -muo), por. spjaudmud, łot. Spumaria, niem. Schaumpilz Pr 59, Spumaria alba — putininkas (P), syn. : spiauda (Iv, St) LBZ 332, putininkas PB 143; winguris, łac. Daedalea (~vingurys: vingis + -urys, dab. vinguris), por. winguris, lot. Daedalea, vok. Wirrschwamm Pr 66, Daeddlea cinérea — pilkasis vinguris (Iv) Podane w 115, atlasie PB 157. Du grzybów LBZ nazwy rodzajów grzybów są tworami: kautūgribis, žemtaukis, žėmies 1) taukaj, łac. Phallus (~kaulagrybis: kaulas + grybas, žemtaukis: žemė taukai, + współcz. poniabudė). Pierwsze słowo jest L. neologizmem Ivinskiego, o pozostałe du synonimy najprawdopodobniej zaczerpnął iš z języka potocznego. W „Prigimtūmenė” podany jest tylko jeden termin: kautagribis, łac. Phallus, pol. Sromotnik, niem. Gichtschwamm Pr 62, por. także Ithyphallus impudicus — poniabudė, syn. : kiaulgrybis (Iv, Mn), tłuszcz ziemny (Ak, Kos) P, LBŽ 181, smirdeklis PB 152; 2) kietwilkis, łac. Scleroderma (-kietvilkis: kietas + vilki, vilkėti, dab. ankštenė), por. kiėtwilkis, łac. Scleroderma, pol. Tegoskor, niem. Fellstreuling, Hartbovist Scleroderma vulgare ankštenė (Iv) по. (Iv) (Iv) по. (Iv) (Iv) по. (Iv) (Iv) по. (Iv) (Iv) по. (Iv) Pr 61, (Iv) по. (Iv) — (Iv) по. (Iv) LBŽ 316, twyrtskuris-tvirtskūris PTA 867. 31
Po przejrzeniu nazw rodzajów grzybów L. Ivinskisa widać, że zarówno w atlasie grzybów, jak i w „Prigimtūmenė” używał zasadniczo tych samych nazw; różnią się tylko dwa terminy: łac. Clavaria —szukenis i ir winėnis Pr 63 oraz łac. Spathularia iš —spatėjnis i kastuwis Pr 64. Nazwy te różnią się tym, że wyraz podstawowy terminu podanego w atlasie grzybów jest zapożyczeniem, natomiast wyraz podstawowy nazwy używanej w „Prigimtūmenė” jest litewski; ponadto stosowane są różne formanty słowotwórcze. Nazwy gatunków grzybów Nazwy gatunków grzybów podane w atlasie grzybów L. Ivinskisa, podobnie jak nazwy używane obecnie, są dwuwyrazowymi terminami złożonymi; różni je tylko kolejność wyrazów. W obecnych nazwach gatunków człon poboczny, wskazujący gatunek, występuje jako pierwszy, a człon główny, wskazujący rodzaj, jako drugi, np. tikrinis baravykas. L. Ivinskis, najwyraźniej kierując się terminami łacińskimi i polskimi, stosował odwrotny szyk — najpierw umieszczał człon główny, wskazujący rodzaj, a następnie człon gatunkowy, np. pumpotaukszlis krauszinis, łac. Lycoperdon pyriforme, pol. Purchawka gruszkowata, niem. Birnformige Bovist (~pumpotaukslis kraušinis), por. pampotaukšlis grušlytis PB 141. W nazwach gatunkowych niemal połowy wszystkich gatunków grzybów przedstawionych w atlasie jako człony gatunkowe występują przymiotniki z przyrostkiem -inis, np.: rūdmina skujiné, łac. Rubigo Pini, Uredo Pinus, pol. Snieč Jodtowa, niem. Brand, Staubbrand, Zellenbrand (-rūdmina skujinė); winguris anžuolinis, łac. Daedalea guercina, Agaricus guercinus, Agaricus labyrinthiformis, pol. Siatkowiec dębowy (~vingurys anžuolinis, obecnie ąžuolinis vinguris). Nazwy gatunków w atlasie grzybów najczęściej wskazują charakterystyczną cechę wyróżniającą grzyba. Wiele takich terminów, których człony gatunkowe wyrażone są przymiotnikami z przyrostkiem -inis, wskazuje na związek tych gatunków grzybów z drzewami, np.: plauskis apuszinis, łac. Agaricus rimicoleus, pol. Bedtka osinowa (~plauskis apuSinis); plauskis glusninis, łac. Agaricus salignus, Pleurotus salignus, pol. Bedtka wierzhowa, czes. Massowky, niem. Grosser Weidenschwamm (~łuskwiak gluoszowy, współcz. boczniak gluoszowy); mejsenis kadaginis, łac. Gymnosporangium junperi, Tremella Juniperina, niem. Nacktspore (~meisenis kadiginis), por. Gymnos52
porangium aucupdriae — juniperinum — šermukšninė kadagių gleivėrūdė LBŽ 161; plauskis obulinis, lot. Agaricus mali, Agaricus serotinus, lenk. Bedtka jabloniowa (~plauskis obuolinis); rudiétras papelinis, lot. Erineum populinum, lenk. Rdzawnik osinowy (-rūdėtras papelinis), plg. raudininkas tapalinis PB 148, pastarajai rūšiai pavadinti L. Ivinskis używał przymiotnika utworzoiš nego od zapożyczenia z języka niemieckiego papelis (por. pėplė, papelis, łac. Populus, pol. Topola, niem. Pappel Pr 146) ir itd. Inne człony gatunkowe wskazują na: podobieństwo do 1) grzyba, np.: pumpėotaukszlis į ką buožinis, łac. Lycoperdon globosum, pol. Purchawka kulista, ros. Joxcdesuxs wapoobpasnbiii, niem. Kugelstaubpilz (~pumpotaukslis buozinis); spatéjnis szauksztinis, łac. Clavaria spathulata, Spathularia flavida, pol. £opatnica žoltawa, niem. Keulentriger (~spateinis Saukstinis, dab. geltonoji skiauteryté) ir kt., grybo 2) augaviete, pvz.: plauskis dirwinis, lot. Agaricus agrarius, lenk. Bedtka rolowa, rus. Ilonanbiū naacmunounuxs, vok. Feldblitterpilz (~plauskis dirvinis); szukenis tqnkminis, lot. Clavaria fastigiata, pol. GoZdzieniec skupiony (~$ukenis tankminis); winguris tworinis, łac. Daedalea sepiaria, pol. Siatkowiec plotowy, niem. Zaunpilz (~vingurys tvorinis, współcz. tvorinis tinkliinas- ), por. tinklunas tvorinis PB 157, ir itp., 3) charakterystyczną cechę grzyba, np.: plauskis grasinis, łac. Agaricus narcoticus, pol. Bedłka ckliwa (~łzawnik groźny); łzawnik ślinowy, łac. Agaricus salivaceus, pol. Bedtka slinnik, ros. Baronoewii naacmunouHuxs, niem. Speiblitterpilz (~łzawnik ślinowy), pfauskis rupsninis, łac. Agaricus asper, pol. Bedłka chropowata, niem. Rauherhlitterpilz (~ łuskwiak chropowaty) i in. ir Przyrostek większośsu ci członów nazw gatunkowych -inis wyrazami podstawowymi utworzonych przymiotników są rzeczowniki, jednak zdarza się jeden czy drugi taki przymiotnik utworzony od przymiotnika, np.: ptauskis iwajrinis, łac. iš Agaricus varius, pol. Bedłka różnokształtna (~ łuskwiak różnobarwny); łuskwiak blady, łac. Agaricus praecox, Pholiota praecox, pol. Bedika miejska, vok. Frithschwamm (~płucnik siny); pumpotaukszlis gatwotinis, łac. Lycoperdon excipuliforme, pol. Purchawka fjolowata (~pumpotaukslis galvotinis), por. pampotaukslis venterlytis PB 141, albo uczestnik, na przykład, ptauskis weltinis, łac. Agaricus pruinatus, Merulius tubaeformis, villosus, pol. Bedtka srzonowata (~płucnik wełnisty). 53
Członami gatunkowymi nazw gatunków z innych grup są przymiotniki jakościowe. Tego typu L. W terminach podanych przez Iwinskiego stosowane są wyłącznie przymiotniki złożone, np.: tapiétajzis geltonasis, łac. Merulius aureus, Merulius Vastator, pol. Stroczek niszczący, niem. Faltenschwamm (~łuskowaty żółty), por. gaidrybys pudytojas PB 124; miegelé druziétojé, łac. Cyathus striatus, pol. Kubek porysowany, niem. Becherpilz (~miegelée drūžėtoji, pot. rievétoji miegė), por. kyyliszkuns ryiwietasis~kyliSkiinas rievétasis PTA 830 ir itp. Takie terminy stanowią około jednej czwartej wszystkich nazw gatunków w atlasie grzybów. Wiele nazw gatunkowych tej grupy wskazuje na charakterystyczną cechę grzyba, np.: gajdkojenis mejsiėtasis, łac. Tremella mesenterica, pol. Kisielec pomarańczowy, niem. Gallertpilz (~gaidkojenis meisėtasis, współcz. raukslinis žiūrytis), por. Ziurytis SepSinis PB 164; plauskis groviétasis, łac. Agaricus plicatilis, po polsku. Beditka fatdowana (~płaczek rowkowany), por. smardz cuchnący PB 116; szorstki, por. Clavaria cristata, Clavaria rugosa, por. GoZdzieniec pasozytny (~Sukenis $akotasis) kt. ir Gatunki będące składnikami kilku terminów opisują kolor grzyba, np. :gniotnik brunatny, łac. Helvella nigricans, Helvella lacunosa, por. piestrzenica szara, ros. Cmopuesuxs omemnssuiuii, wok. Dunkellorihel (~gnauszcznik bezbarwny, dial. borowik jaskrawy); krążkownica kępowa żółkniejąca, łac. Boletus citrinus, Boletus sulfureus, pol. Hubа cytrynowa, ros. Jly6osoii ckeaxcruxs, wok. Eichschwamm (~żółta gąbka skórzasta, nazwa współczesna, żółta twardzioszka jadalna); twardzioszek żółtawy, łac. Scleroderma citrinum, pol. Tęgoskór cytrynowy, niem. Fellstreuling, hartbovist (~twardzioszek żółtawy, nazwa współczesna, pospolity purchawnik), por. twardzioszek cytrynowy~twardzioszek cytrynowy PTA 867. L. Ivinskis podał kilka ir nazw gatunkowych, które wskazują na relacje gatunku z innymi gatunkami, su np.: digminis smūlkėsis, łac. Hydnum Auriscalpium, pol. Kolczak potowkowy, ros. Illunoeuxs nonoeunHoi, niem. Ohristachelschwamm (~dygminys smulkiasis, ob. słonecznik zwyczajny), por. usznik klucznik kulisty PB 125; zwyczajny, kulisty łąkowy, łac. Lycoperdon pratense, pol. Purchawka łąkowa, ros. Jloxcdesurs nyeoeoii (~kulisty zwyczajny, łąkowy), por. kulisty łukowaty PB 141; wypluwacz 54
zwyczajny, łac. Spumaria Mucilago, pol. Szumek zwyczajny, wok. Schaumpilz (~spjaudmuo paprastasis), por. putininkas glima PB 143. Do nazw gatunków drugiej grupy dołączają jeszcze trzy terminy, których człon gatunkowy stanowią przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, np.: ne gniałkowiec o osłonięty, łac. Helvėlla Monachélla, Helvella spadicea, pol. Piestrzenica kryta, ros. Cmopuieguxs monaxoo6paznbiū, niem. Gąska zakonnica (~gąska dęta); skiliėminis twėrantėsis, łac. Boletus perennis, Ochroporus perenis, pol. Huba trwata, ros. Ckeaxcnuxo nocmosnnbiū, niem. Dauernder Rohrenpilz (~skyléminis tverantiasis, współcz. žiemkentė sausapinté); weliėmina keriėtojė, łac. Isaria mucida, pol. Widknica plesniowata, niem. Keulenschopf (-velėmikna eretoji), por. driekys peléjuotasis PB 121. Siedmioma terminami złożonymi składnikami idą najprawdopodobniej samego L. zestawione przez Ivinskiego złożone przymiotniki, np.: ptauskis battgauris albo battgauris, łac. Coprinus porcellanus, po polsku. Bedtka kolpak arbo czubajka, po rosyjsku. Kopossks Konnaroeudnbiū naacmunounuxs, po czesku. Knognik, po niemiecku. Schopfformiger Mistschwamm, po francusku. Agaric fimetaire typhoide (~plauskis białogęsi: białe + włosy); plauskis białotrzonowy, łac. Agaricus dealbatus, pol. Bedtka biatawa, niem. Ueberweissterblitterpilz (~plauskis białotrzonowy: białe trzony); plauskis czarnoguzik, łac. + Agaricus atro-tomentosus (~plauskis czarnoguzik: czarny guzek + „guzek“, obecnie. czarnonóżka (niedźwiedziówka), por. czarnonóżka, czarny, por. PB 116; łuszczak czarnonóżkowy, łac. Agaricus velutipes, Collybia velutipes, pol. Opieńka aksamitnotrzonowa, czes. Bedla aksamitnonoga, niem. Sammetstieliger Blitterschwamm (~łuszczak czarnonóżkowy: czarny trzon + + -owy), por. bude aksomkoja PB 116; ptauskis tajbkotis, łac. Agaricus dermocybe, pol. Bedtka krucha (~plauskis laibkotis: laibas kotas); + ptauskis ptaukogauris, łac. Agaricus floccosus, Agaricus squarrosus, pol. Bedtka nastroszona (~plauskis plaukogauris: plaukai + gaurai), por. budé kuskiuotoji PB 116; rudiétras berzotapinis, łac. Erineum voseum, pol. Rdzawnik fioletowy (~rudetras brzozolistny: brzoza + liść + -isty). Iš spośród innych wyróżnia się dziesięć nazw gatunków, są — to złożone terminy przydawkowe, których człon gatunkowy wyrażony jest rzeczownikiem, np.: ptauskis czidrėnis, łac. Agaricus aurivellus (arachnoideus), pol. Bedtka zlotoglowa, niem. Goldflammigerblitterpilz (~plauskis čydrenis: čydras 55
„šydas“ + -enis); plauskis gutminas, łac. Agaricus rufodivaceus, łac. Bedtka żolto diwkowa (-plauskis gūtminas: gūtė „guotė“ + -minas); plauskis padiilknis, łac. Agaricus penarius, Agaricus nitens, pol. Bedtka przyproszona (~plauskis padulknis: padulkti + -nis); ptauskis rauduczas, łac. Agaricus sanguineus, pol. Bedłka krwistoczerwona (-plauskis raudūčias: raudas + -ūčias); plauskis smirdmenis, łac. Agaricus putescens, pol. Bedłka wonna (-plauskis smirdmenys: smirda + -meny). Złożonymi terminami przyrostkowymi L. Ivinskis określił łac. gatunek rodzaju Agaricus. Rzeczowniki występujące jako określenia gatunkowe tych nazw są derywatami sufiksalnymi, z których większość, jak się wydaje, utworzył sam L. Ivinskis, np.: plauskis atskirūlis, łac. Agaricus Columbetta, pol. Bedtka samotna (~plauskis atskirūlis: atskiras + -ūlis); plauskis geltoklis, łac. Agaricus lutescens, pol. Bedtka żółkniejąca (~plauskis geltoklis: geltas + -oklis); płowa czubajka, łac. Agaricus armeniacus, pol. Pieczarka brzoskwiniowobarwna, niem. Aprikosenfarbigerblätterpilz (~płowa czubajka: kapeluszowaty + -nik); płowa pieczarka, łac. Agaricus vaccinus, pol. Dziana bedtka (~plauskis plaukutris: plaukas + -utris); plauskis musmiris raudunis, łac. Agaricus rubens, Amanita rubescens, pol. Muchomor czerwonawy, bedtka szaro-czrwonawabub siwa, rus. Kpacnoeambiū naacmunounuks, czes. Sediwa muchomorka, niem. Rothlicher Bldtterschwamm (~plauskis musmiris raudiinis: raudas + -unis, dab. rausvoji musmirė). Złożone terminy przyrostkowe we współczesnej ir nomenklaturze botanicznej mikologii są dość rzadkie. Typowe są nazwy gatunków, których człon gatunkowy wyrażany jest przymiotnikiem. L. Ivinskis również stosował głównie terminy tego typu. Wnioski L. Ivinskis najczęściej tworzył neologizmy, aby nazwać rodzaje grzybów przedstawione w atlasie grzybów. Stosował oba rodzaje słowotwórstwa: — derywację i bą ir kompozycję. Najwięcej nowych terminów L. Ivinskis utworzył, stosując przyrostkowy sposób słowotwórstwa. Nazwy rodzajów grzybów tworzył wyłącznie ne za pomocą su produktywnych litewskich przyrostków, np. -enis, ale ir 56
