scieee Open visual document viewer

„Varantieji ratai“

Jonas Klimavičius

Full text

Jonas KLIMAVICTS Li ui 4 des langues ins i u VAMNTIETI MTAI Samp o aujan su a aniiojo e e omojo echnikos p ie5p ie54 p adZioje klumpema su d iejq akmenq - e minijoje, sou en ie padieje d'un lie u iq langues, de l'au e - usq langues, a ec laquelle lie u iq langues echnikos a é é liée. e meija le plus long emps KaZkodel b inai commence pa au omobile, k son ekiniai (nebe e meas, bien que enco e 1959 m. PolL, Koneco - ouas, ekinis) uZs oja ous les oues de echnique. Thigi commenceama bien: si ne ousieigis io ous a ailaiysl il ai a an ieji pon s a- ), ce son une a aiNiena a,iis/ ienas son an ieji. Commen g oundZien l'essen iali é d'un pa icipan inac i ? Le o que de o a ion du mo eu ca danine en ansmission es pa ai a q/a5iai/ il ui. Ils i5 ik qjq a omi, c'codel ne adinami a omais a s? Thdiau objec i - pas les boi e, mais is4 oi u es. Bien pa a 6s eux poomi, ils au omobil a o, oddl e son appelés a aniiaisiais: Tiansmisija a ec couplé mo eu s a aniiaisiais a ais LIE I 506. Va anii 4j 4 a 14 poumiamoji a aniiajiga (...) ansmise j a m Teo i5kai Si ie a ai y a a y u ai il u i e ensui e - imui; odil au omobile aZiuoja Yai Y I44. (du ac eu - ik5 ai, ai o, ai ai io - s aig ai). E les au es oues de la oi u e? Ils ansmission ne a joind e s a aniiaisiais. Todel e minologi5kai pa ois i a dijami a ec négiginium: Au omobili4, kuiq a 4 pakaba piklausoma, p ieking (n e a a n i q j q ) aii o me dui ejinien ske spju io sija (...) Vai V 47. Pa ois appaïcen an a omieji aussi nd a nepag is as: jq dénomina ion les a o lui même au omobileis, son auka. Thdiau ne eike q ai e dideliq i5 adq i5 ce, que dans ce ains echniques e minq Zodynues ne a a omojo a o p èsZasdiq dia peu b i ou e ne a ionaliq. An ai AI-PolZ nd a nd, axle de oue a aniiojo) , o s son a aniioji aiis (d i ing , aussi bien a an ysis ( k umplia a is di e gea ) ; TechZ es e a aniioji, e a omoji i gi nd a nd a aniioj o a o,no s aiis (eedyqan e eedoaaa oco), aussi bien e a an ysis, e a omasis elenas e eedonaui (eedyu4u ean); PolZ, d a a qn ysis ouas Koneco), bien 18 qu'il soi e a aniioji, e (eedy 4ee aiis, e a an ysis, e p opomoji a omasis elenas. Reik5ming poin es que la oue e minq Zodynues peu b i nebu inai au omobilio e- 5, a,iys ne inis dans oi u e - nebu inai os, su ku iq ekiniai sekasi. Zodynues, Linom4 lpes ingiau doi ê e u ilisées les echniques 5akq pa ymes, adiau même Au ose Z a an ysis e poomasis oua ien p écisémen passepa. Main enan appa u une au eokia ne a andiqjq a q e a5iq i a dysena - jq p ie5p ie5a na io: a an ysis néga i a as sans (12.), us eedyuqee Koneco, angl. d i ing wheel, ok. Tieib ad, An iebs ad, anc. oue <+ I a i s a i i e d mo ice, oue coupl4e a n i s a as (12. 4), us Koneco ceododuoeo npaueyu l, angl. ee olling wheel, ok. T ag ad, anc. po eusePAu Z; a annioji aiis (12.6), us. eedyuqaa oue ocu, angl. d i ing axle, Ii e axle, ok. Tieibachse, An iebsachse, anc. essieu mo eu <+ lib es aiis (12.8), us. ceo iodnaa oco, angl dead axle, ok. Tiagachse, essieu essieu p anc. po eu , séan i5kai ne sans d ip asmi5kumo lib e oji ouPAu Z. Sioks el e minologinis a.iis. Mais imanoma. [kumdlis es compoinys lib emen iedan is, Déce an us Koneco - cela peu bl i e sy6uamoe coneco (no c es e sy6aam ca, (baje, e e wecmep n), e cela - lie . k umplia a ls angl. wheel, ok. - Rad e ouas, e k umplia a is, quoi k umplia a is ce angl. - gea -wheel, ok. Zahn ad). Rusq pa lan du sudd inium e me pa- yminys passéidZiamas, hype e onym coneco) aigi e li awi5kues aduc ions dans - nebe k umplia a s, e sy6aamoe s'u ilise sou en simplemen ne e s iniuose ex es, D iguba o a as simplemen , ap ès.: exemple pa a a pe d i k u m p I a a i 1 sukimq:oda po asq pe du 2 kuginiai k umplia ai, ki jqq - 2 cylind iques ( ig.). En l'exis ence double skniiius ( a a n à la di ec ion p incipale, o j a 4 o imosi daini4 appo ansmission i i o j o e a o m ) es supé ieu UIE VIII402. Pic xelle ma l i pa : ai5kiai k umplia adiai. E enco e dia Vienguba p incipalind poi a k u m o mée d iejq k igini 4 p I i a a ii4: a an y s is maias k umplia a is s uka momen de ou nage supé ieu lJ E 402. didij[ odil a ai ou asi ldiiau ui ka danini elenq, e le Saky i a an ysis k umplia a is suka LIEVIII 402, a iklis s uka <...> a us L E I 506 séan i5kai ès pasikslu: jei a iklis, pa- a a, a -y u as,Iai a o, bien e suka-si L9 (e a us suka ai as, commeo-suki ai ). ,, adui e V c ée elk(me 3. (apie e ec ue mechanisme)" (ga as maiins a o, elek os jega ) i eisin a omoji a ja:u 1954 m. DZ . Ta eik5md i osios langues ( a miq) - l a y i 8,., a i agi , son i5 judd i, suk i, poum i Vanduo suka ceux (mechanisme)": e a o isokius oues An a5a i. Vandens malilnas gimas andeniu a omas Ragaine. Nu e pask ui appa ado cheklines [kuliamosio s), a ec che al p opomes Kai e- na. Vienne [dumples] on é é a ec iju a omas, a ec ekiniu el Ylakiai. Mo o q a o élec a Ke na 6(Ll(2 XVIII 210). Seulemen 1949 m. TechL é ai enco e e eik5mes skolinys: eedyqaa oco - edaniioji aiis (no s oco eedyqan - a aniioji aiis), ee|yquu wK - edan ysis sk iemulys, eedouu i due - edamasis, a omasis sk iemulys. 1968 m. okiediq-lie u iq kalbq LRKZ Y a y i L. eik5m6 illus ée e okiais e omasis mechanism, ouas join iniais: - Tiiebwe - - ad, - Tiieb iemen, -scheibe, mon , pada yni a omasis di Zas, skiemulys moji aiis, Voki5ki adéqumenys k, a o- - Tiiebachse, -we k. que a omas- dia is ei5kia ,, a an ysis" ieigu jq nebl q, commun ines u ilisa eu de langue, spécialis e sup as q, juoba echnique des que,, a omasis"). Kai nepaisoma ce e minq dia e nelie e minq paos a y i 8.5 besoins les ph ases ex uelles données: p ie5p ie5os, ka. Cia 6 a comme Ll<Z XVIII2I0 à Tbn co d eli] a elio Sniil as [i.e. a omasis l(inyl a) ce. Ne sec e is que quelque qui ès sies damdgs a neekiamosios ly ius auk e almaiinos, domosios sis emos,...), bien que auk i i e minij4 (siulo: skaiiiuojamosios specialis ai jq ès k a osi. I5Ingenui é silly ojams ne s'a ê e pas. S ai, iniu as, o nd a, e comme jus e celui, k is a o, a angi di, es seulemen a omasis iiojo appelé a omuoju, aigi e au omobileio a ai, lc ie a o, a b i a omieji. Thi qui, que cinquasde5im me q ils b o a an ieji, e jq p ie5p ieia - a omieji. IS ikn+jq e peja mina pakoj4 - kaleld a o a 4, a as a o iwelg, i ele - sk iemuli, e a ec sk iemuliu simul an ou ne la ou e aîne si[14. Thigi iweld es e a o a oma, e sk iemuli a an i. Déjà di , que e ces oues d'au omobile son e des eng enages poussomi, e au omobili a an ys, mais e minas- a an ieji, ca ce c'es plus impo an : ils accomplissen les plus impo an s4 ac ions4 a o au omobiles. D ejaip Zi d i i ceux ouus, mais au on peu Moksli5kai i a dijan a Z ilgis pasi enkamas celui, oi e anuos, e is4 au omobiles. s4 okas, qui ak ualus, e jipasi enka pas kalbininkai, e enco e i a dijamo suje specialis is ai. Plus impo an 20 - science e echnique e minija nd a namudds suje . Exis e soignéamoji liaudies e minija, mais nd a kokiq liaudiniq a lie u i5kq (o e en Zemai iSkq) mechanikos p incipq a pa a q i ansmisijq sis emq - e minq s4 okq sys èmes son in e na ionales comme le même science. Beje, a omasis ini i as nd nep ie5 a auja moksli5kumui - ou aussi di iin di igeu s PolZ Q enenna i npueod) a omasis di y a Zas, bien qu'il ai daZniau appelé p a a o s di ias PolZ",YLAu Z - us. n o il e o d pas peMeHb PolL, , RPTechS, n a p g y lenk. d o w p u (:napgd ac ion), - ac ion) RPTechS, ok. An iebs iemen (An ieb - Tiieb iemen (:Tiieb - poi e) PAu Z, angl. di e [ ansmission] bel RAPolS, anc. cou oie de [de es commande RFPolS. ansmisslon/Cia uneana is i a dijmen dans ous les langues. Thdiau il ien ne ei5kia dwina dms s4 ocq s4p ip i5es, i a dy es aussi de ous les langues (no s es e d'au es mo i a ion synonymq negu,ya y 7", mais e dans ces cas p ie5p ie5a es ): lie . a an ysis a as e a omasis a as us. aedyuqee Koneco <+ eedouoe Ko eco lenk. kolo napqdzajqce <+ kolo napqdzane kolo napgdowe kolo c ynne <+ kolo bieme ok. An iebs ad <+ Ab iebs ad Tieib ad. Tiieb ad angl. d i e wheel <+ d i en wheel p anc. l. oue mo ice e oue mende oue menan e e oue commandde 2. (k umplia a is) eng enage mo eu e eng enage ecep o ba bo in lie . a an ysis e a onlasis elenas elenas lu; s. ee uqu i ean <+ eedouu i ea lenk. wal napqdzajqcy wal napqdzany wal a b e <+ a b e en aind d'en ainemen cz nn <+ wal biem z', a b e mo eu a b e menan a b e mend a b e commande <+ a b e commandd ok. +s An iebsw- elle Ab ieb swelle Tiiebwelle ang{ d i e sha <+ di en sha d i ing sha p anc. de (données i5 RPTechS, YLAu Z, RAPolS, RFPoIS) I plusieu sakalbeje au omobiliq e minijoje (PAu Z) 5i p iesp iesa conséquemmen i5laikoma, son : no s a ski y e minq i ai a imo a an ysis elenas e a omasis elenas (72.10 <+ 67.3), us. eedyquil ean <+ eedonw i ean, a gl. 1=inpu ? ou pu ! - J. K.] sha <+ ou pu sha , u bine unne , ok. sha , Ab iebswelle -An iebswelle?l - J. K.] <-+ Ab iebs- a b e p a nc. welle, de so ie <+ a b e dcep eu ; a b e de u bine; mécanisme de épa i ion o a an ysis Lc umplia a is e a omasis Lc umplia a is (31.5 <+ 31.6), us. eedyqaa wecmepHn <+ ee)ouan wecmepHa an l., iming gea -wheel (di en), c anl<sha <+ camsha i gea Q inion) ok, Ku belwellen -Zahn ad +s NockenwellenZahn ad, de dis ibu ion e oue de dis ibu ion; p anc. pignon a an sis sk iemulys e a omasis slc iemulys <+ us. (85.2 85. npueoduoil w cue <+ pasdeu cnoil npueuuo pasdeu cuo i8), u cue, angl. pulley, p ima y pulley d i ing cheib e, eibende Riemens p anc. di en pulley ll inpu pulley e ou pu pulley, ok An iebs-Riemens cheibe <+ Ab ieb Riemens s cheibe, puolie dcep ice. I end in e p ésen ée: (202.27 - mo ice, a ia eu d ddp esion <+ puolie paZ5 miniq p ie5p ie5a a an ysis € a omasis <+202.28), us. eedy yuil, npueoduoil, <+ ee)oua , npudeuwy 4uil eoduuo , angl di ing, ac ua ing <+ d i en, ok. eibend (-es O gan) <+ (-es O gan), en a nan +> ange ieben anc. en a ne, ac ionne menan e mene, mis en ma che, ll command€. Au omobili o a i4 son second memb e aki aizdi, bien que le accessip ie5a i a dijone pou cos i ai iai -ne a an ieji, a omieji, Iais ai iedan ys a ai. Même quand panai6s s4 okq p ie5p ie5os un memb e non exécu an s nd a e me i a dï , le memb e exécu an s peu b i ei5kiams seulemen eikiamosios [5ies pa icip iu. Sakysim, nd a i a dl a s4 oka ,, empomoji kon- 22 s ukcija", mais,,ku i emps" - Lai laikaniioji kons ukcija. PAu Z es i a di ée p ès5p ie5os a an ysis oua e lib emen iedan oua, a aniioji aiis <+ lib es aJ s. Thdiau bien non exécu aamasis pon nd a i a dy as, eikian ysis es a an ysis pon us. eedy yuu (62.13), uocm, angl. igi"d di ing axle, ok. s a e An iebsachse, anc. pon mo eu . Thigi au omobileio a an ieji a ailieka comme didesnds pa ie du sys ème - accp ie5a e minologi5kai doi ê e déambigami5ka. E quand à p ie p ieos nd a, juoba elle même logiquequ'il es impossible, e minijoje pladii son u ilisés déc i end in as eikmamses non e ecamoses uSies, isky us les di ec s e ec audjus de l'ac ion (smogianiioji daleli, kin aniioji i aiglde,...). Ab égemen s AI-PolZ - No od o skis A.Angl4-lien i4kalb4poli echninisiodynas.Yilnius,1948. Au ose Z - Suda d kalb4 au osewiso e min4 Zodynas / Rus7-lie u i4 R. Lapinskas. Vilnius, 1989. -Cu en Li u i4 langue iodynas. Vilnius, 1.954. - i4 des langues Zodynas. Vilnius, 1997 , T. 8. - Lie u i4 aiomosios langues iodynas. T, 5 Suda d / A. Senn'as e A. Salys. Heidelbe g, 1968. - Lie u iikaji a ybind encyclopedija. Vilnius, 1976,T. 1, 1981, T 8. - Penkiakalbis au omobilini4 e min4 iodynas lPa eng . R. Ka alynai 6, A. Kliba idius, A. K ie kauskas, R. Lapinskas, G. Paliulis. Vilnius, - Rn4-lien i4 kalb4 1995. poli echninis iodyn Redakci- kolegija: A. No od o skis (p ésiden ), L. Kumpikas, J. Mikuckas, J. S anai is, S. Vasauskas, J. Vidman as. Vlnius, 1959. -Rus4-lie u i4 kalb4 poli echnikos Zodynas Suda d G. Suda d G. Daugdla es un éc i ain amé icain. PolZ, Vilnius, 1984. - icc co-aue, u c cu i nonumexHuqec cuil cnoeap . Moc oa, - 1980. ,cc co-Qpau4ysc cui nonumexHuqec cu uoeap . Mocloa, 1980. - Wielki slownik echniczny o yjsko-polski. Moc <sa - Wa szawa, 973. - No od o skis A. Tiumpas usiikai-lie u iJkns echniqueis lodynas. Kaunas, 1949. - Kleniko V., Iljinas N. Au omobilis: P emiè e classes chau eu s manudlis. Vilnius,.1976. - Zi ku e A. Vokieii 4-lie u i4, lie u i 1- okieii4 kalb4 au omobil4 e min4 Zodynas. Vilnius, 1996. Es immenys Zy ni me us, omus ( omdni5kieji), pagesalius. DZ, LI<Z LRKZ U E PAu L ne PolZ, Daugdla. / RAPoIS RFPoIS RPTechS TechZ Vai V YLAu Z L3 VARANTIEGIES RATAI ORTVE WHEELS) es le Summa y The name o ehicle d i e wheels in Li huanian includes he ac i e pa iciple. The a an ieji a ai (d i e wheels) o he ca a ehicle a e named a e hei essen ial cha ac e is ics - hey d i e ( a c) a ca . n o he espec s hey a e,. a omieji', i.e. hey could be desc ibed using a wo d combina ion wi h he passi e pa iciple, because hey a e di enby he gea box. In scien i ic nomina ion h" essen ial, opical cha ac e is ic is chosen. And i is chosen no by linguis s, bu by he specialis s o ha pa icula ield. Scien i ic and echnical e minology is no a ma e o house-keeping. Sys ems o concep s a e in e na ional. Binomial opposi ion o ,, a an ysis" e+ " a omasis" o pai sys ems such as a ai (wheels), ilii (ends),d,IF (axles), also l umplia aiial ( oo h-wheel), s c iemu ini (pulleys) and ilenai' (sha s) u p esen in e minology o all languages. E en in hose cases when he passi e membe is no named, he ac i e membe is named by he ac i e pa icipie ( aiknniioji kons ukcija). JonasKLIMAWiIUS Li u iq ins i u de langue An akalniog.6 LII-2055, Vilnius Gai e 2000 10 10 24