Lietuvos Respublikos terminų bankas

BANK TERMINÓW REPUBLIKI LITEWSKIEJ W dniu 23 grudnia 2003 r. przyjęto ustawę Republiki Litewskiej o Banku Terminów (Žin., 2004, Nr 7-129). Po raz pierwszy uregulowano w niej prawnie procedurę systematycznego gromadzenia, tworzenia, systematyzowania, normalizowania terminologii języka litewskiego oraz jej uzgadniania z terminologią innych języków. Jako akt wykonawczy do ustawy uchwałą Państwowej Komisji Języka Litewskiego z dnia 2 lutego 2004 r. nr N-1 (90) zatwierdzono metodykę Banku Terminów Republiki Litewskiej (Žin., 2004, Nr 26-842) — zasady tworzenia, prowadzenia i użytkowania tego systemu informacyjnego. We wspomnianych aktach prawnych ustanowiono, że Bank Terminów jest publiczny i swobodnie dostępny dla wszystkich użytkowników Internetu. Zarządzającą Bankiem Terminów i administratorem danych jest Państwowa Komisja Języka Litewskiego, a administratorem systemu informacyjnego Banku Terminów — Departament Technologii Informacyjnych Kancelarii Sejmu Republiki Litewskiej. Bank Terminów jest tworzony jako wspólny, przede wszystkim państwowych instytucji, system informacyjny. Terminologię, zgodnie ze swoimi kompetencjami, są tu upoważnione gromadzić i opracowywać ministerstwa, podległe im departamenty i służby, instytucje rządowe, Sejm oraz podległe mu instytucje. W tym celu we wspomnianych instytucjach państwowych utworzono komisje terminologiczne odpowiedzialne za inwentaryzację, opracowywanie i przekazywanie do Banku Terminów terminologii obowiązujących aktów prawnych, a także za uzgadnianie terminów przygotowywanych aktów prawnych z Państwową Komisją Języka Litewskiego i włączanie ich do Banku Terminów. Informacyjny system Banku Terminów nie jest zamknięty ani przeznaczony wyłącznie do potrzeb administracji państwowej. Z systemem tym mogą pracować instytuty naukowe, uniwersytety, szkoły wyższe, przedsiębiorstwa prywatne, osoby fizyczne (np. autorzy i redaktorzy słowników terminologicznych). Wszyscy zarejestrowani użytkownicy Banku Terminów (ministerstwa, urzędy rządowe, inne instytucje państwowe, uniwersytety, szkoły wyższe, instytuty naukowe itd.) tworzą bazy terminów ze swoich dziedzin, mogą w nich porządkować i poprawiać dane oraz korzystać z nich jako z roboczych baz terminów. Zestawy artykułów terminologicznych rozpatrzone merytorycznie dostawcy terminów przesyłają za pośrednictwem systemu informacyjnego administratorom danych Banku Terminów, którzy przekazują je ekspertom oceniającym merytoryczną i językową poprawność przedstawionych artykułów terminologicznych. Następnie artykuły terminologiczne są rozpatrywane przez Komisję Języka Litewskiego. Decyzje dotyczące przedstawionych terminów są podejmowane na posiedzeniach Podkomisji Terminologicznej i Komisji Języka Litewskiego. Uczestniczą w nich również dostawcy terminów. Po przeprowadzeniu takiej procedury merytorycznie i językowo opracowane artykuły terminologiczne 181 (Ich zbiory) są publikowane w Banku Terminów. Ze względu na źródła, precyzję merytoryczną i poprawność językową publicznie publikowane terminy dzielą się na trzy rodzaje: zatwierdzone, zalecane i niezalecane. Pojęcia te zostały zdefiniowane w ustawie o Banku Terminów. Status zatwierdzonych nadaje się wyłącznie tym terminom, które są lub będą używane w aktach prawnych. Pod względem terminologicznym i językowym muszą być one bez zarzutu. Zatwierdzone terminy są obowiązkowe dla autorów aktów prawnych. Terminy poprawne językowo, lecz używane nie w aktach prawnych, ale na przykład w słownikach terminologicznych, różnego rodzaju informatorach, podręcznikach i innych tego typu źródłach, są włączane do Banku Terminów ze statusem zalecanych. Przy terminach niezalecanych podaje się odsyłacze do terminów poprawnych — zatwierdzonych lub zalecanych —. W banku terminów publikuje się nie pojedyncze terminy, lecz ich artykuły. Jednym z najważniejszych elementów artykułu jest —definicja. Bank nie jest jednojęzyczny: przy każdym terminie litewskim można podać odpowiedniki w języku angielskim, francuskim, niemieckim, hiszpańskim, włoskim, portugalskim, łacińskim, rosyjskim, a w razie potrzeby także w innych językach. W artykule hasłowym mogą być wpisywane synonimy (jeśli istnieją), w razie potrzeby mogą być dodawane różne załączniki (dokumenty, tabele, ilustracje, wykresy itp.), linki internetowe itd. Artykuły terminologiczne łączy się w określone zbiory, uporządkowane według hierarchicznej klasyfikacji dziedzin pojęciowych. Wyodrębniono 24 dziedziny, dzielone na mniejsze poddziedziny. Klasyfikacja dziedzin została opracowana na podstawie podziału dziedzin działalności nadzorowanych przez instytucje państwowe Republiki Litewskiej, dziedzin nauki i dziedzin studiów, a ponadto opiera się na klasyfikacji pojęć Europejskiego tezaurusa terminologicznego „Eurovoc“. W banku terminów można wyszukiwać różne interesujące informacje: słowo, część słowa lub wyrażenie można wyszukiwać jako termin litewski, jako synonim, jako odpowiednik w innym języku; można go również znaleźć w innych częściach artykułu hasłowego, na przykład w definicji. Jednocześnie można wybrać dziedzinę i (lub) status terminu. Na podstawie dwóch ostatnich kryteriów (dziedziny lub statusu) można również przeprowadzić oddzielne wyszukiwanie. Bank terminów nie jest obecnie jeszcze bogatym źródłem, jednak jest stale uzupełniany terminami nie tylko z aktów prawnych, lecz także ze słowników. Audra IVANAUSKIENĖ Otrzymano 2005-11-02 Państwowa Komisja Języka Litewskiego ul. Žvejų 14A, LT-09310 Wilno E-mail audra.ivanauskiene(2vikk.lt 182