scieee Open visual document viewer

Santrumpos terminijoje

Gintautas Grigas

Full text

San umpos e mini e j oj GINTAUTAS GRIGAS Ma emá icas y in o má ica ins i u as an llmpos u ilizadas en odas las ciencia campos, e i e nijos pa enka niia. es o, qué ab e ipas se puede di ec amen e pe umi i5 ki l kalb l, daZniausiai anglq, las cuales aduc i, las cuales ku i sa as, y se á hablada Siame a ículo. Además, san umpos no sólo pa aSomas, sino y eci ados ozu. Todel hay que habla ambién sob e jq a im4. Ypad mucho Taip es del de consumida in o ma ikoje. que disan umpU dZioji e minq pa e de la in o má ica es á elacionada con compu ado is. o kompiu e iq, ko npiu e iq inklq y los p ecu so es de in e ne ue on ame icedos. Tod6l in o ma ikos e minija o ma osi anglq lenguaje, en la cual san umpas megs ama consumi . e piie. 1. SAVOS R SKOLTNTOS TERMTNV SANTRUMPOS San umpa - es muchoiai.odLio é mino su mpinimas, pada y as (daZniausiai) i5 undamen iniq e minq suda andi4 pi mqjq aidZi l. Te i.odi.iq minas puede u e i san ump4 o sus ne u e i. |eigu jq elación: Zinomas iene, es impo an e del é mino o al y su ab e ipos a osenes 1) más y daZniau u ilizado é mino odo negu su san umpa, 2) san umpa y odo é mino u ilizados 3) daZniau san nlmpa, nas ma2ai Zinomas y a amen e e mimaZdaug igualodai, u ilizada odo u ilizado. Te mino y su di e en es puede con undpos a osenos en elación en lenguas buyo di e en e. Lie u iq kalboie san umpos u ilizadas ediau negu anglq. Todel e minus e dian o pe imando ellos ii anglq idiomas san mmpa u e q pa ek i pa i q padi4 g upg nume is al como anglq (ku ios kalboie, o maZe io ). Ski s y nas i g upes ne a ikslus, po que ZodZiai ,.maZai",,, e ai" neiS eiSkia cuánybinio na o. Tadiau si obse omasi ienod l aisykliq en odas las nag ineiamose lenguas. sumaZe i. es o no ikslumu u e u Gi . las 194 C igas I Sonl mp s le minijoje anglq, l. Más Zino nas i daZniau Panag inemos sepa ados e minq g upos según iq a ojimE uZsienio, daZ mayo ía en lenguas. a oia nas odo e ninas negu io san u npa. Tokias su onpos e min l Zodynuose, ypad jq lie u i5kose dalyse, siemp e p esen anadas. ne Un a ículo ó lib o de p incipioZioie sum umpa paaiSkinama, daZ menudo p ime oEn p esen ando ka E is4 e minE, a y su sum umpE. ya skliaus ues nl odan Toliau se u iliza sólo san umpa. Pa- yzdLiui: ce i ica e euoca ion lis , CRL - a lauk Q liidiiim y s asas; ne wo k in e ace ca d, NIC - i ilelo ploki i; in a- sp ed ec ome IR sp ec om e , e e * in a audondsis sp eh omd as. 2. San u npa y oda e ninas a oia ni naZdaug ienodai. Todo ennina cómodo en que (daZniausiai) bien e leja s4 ocos esmg, a san umpa sus aides odel, que ii umpa y (daZ dažniausiai) ecue da odos ZodZius según los p ime os aides. No malmen e al s4 ocok iene y lie u iik4 sklandq pa adinim4 - e min4, pa ,yzdZiui: ope a ing sys em, - ope dcine sis emi , OS; do a base, DB - da osQ bdze, DB; bese da a monagemen sys em, DBMS - duomenQ baziq uaidymo sis emi , DBVS. OS Lie u iSk4 san ump? na alu o ma i5 lie u iSko s4 okos nomb amien o lodi,i l pi mqjq aidi,iq, . y. nope kel i sus i5 o as lenguas. Cuando cuando lie u i5ka san umpa (l i 2pyz.), be es o puede coincidi con o a lengua san umpa sólo casualinumas, y no aisykle. Lie u i5kas em inas san umpos puede ne u e i, pa yzdZiui: ha d disk, HD - s c ndisis dishas; loppy disk, FD - diskelis. Te minus s andusis dis cs Li u iikos san umpos no iene, a dis zlis i sin san umpos umpas. Tokias ocasiones, e dian i5 anglq de idiomas. san umpA hay que cambia i4 co espondiandiu odo s4 okos nomb e. Kai i5 con ex o ai5ku, es o paZy nin! gali na pasa is i y s4 ok4 i a dy i ien ginniniu enninu (dis as). 3. DaZniau a oia na san u npa, oda e ninas nal,ai Zino nas y a ai a oia nas. Tokiq e minq gausu in o ma ikoie. G up Sioleic. gali a iisc imina es pog upius: 3.1. Todo pliaiodis angli5cas e ninas pakanka nai in o na i us, pe o más ip as a consumi san u np4, pa , yzdZiui: compac " e minoiogiia 12006 113 195 disk. - CD kompdle inis dishns; eco clable compc c disk, CD-R uienka inio i diy no compac inis dis/ cs; ew i able compac disk, CD-RW - múl iples diymo kompdk inis dis as. Esos é minos pal yko encon a lie iikus in o na y esnius co espondimenis negu angli5ki. odel no neces i san un p l. Tadiau en muchos casosiq lie u i5kos san umpos pueden bl i consumamas. 5i uo g upo panaii i an 4j4. 3 .2. I.n o na n us plu alia Zod Zio e nino ko np onen ai ( sepa ados ZodZiai). Bldingi pa yzd:ziai - colo q modeli l nomb es: ( e l-g een-blue), G R B - ( e udSna-ialia-mi11,na), RZM spaluQ mddelis; (cyan-magen a-y- CMY - (lyd d-pu pu ine-gel ona). ellow). 2P() spuluQ mddelis: (cyan-magen a-yellow-black),)- CMYK - ( yd a-pu pu ine-gel 6na-juodd), ZPGJ spaluQ mddelis. Spal l nomb inimas aSomi skliaus ues, po que ellos nesuda o e mino. Spal q modelé, que angliSkai llama RGB, cada colo i5 eiikiama ijq undamen iniq colo q: Zalios auclonos, y n elynos kiekiu o e colo oje. El código de colo Zymi nas es cla iais, apib ldinandiz is de cada componen e de colo dali. Pa a pe cibi el código de colo 4. necesi a Conoci, cuálE p incipaling spai 4 eiSkia kiek ienas Va ojan componen e. angli5k4 modelio pa adinim4, bu q in o ma y i sólo p ime oji aide R ( audona), y o o d i eike q isi nin i, que aide G Lymima Zalia colo a, a aide -B melyna. ¿ Ku quién pap asdiau usa lie u iSk4 san ump? RZM. En onces cada aide a endi á pi m4jq pag inclines nomb e de colo aidg leído y se á más ácil ó aiy i colo l códigos, k i l compu ado ijoje p i eikia cons an emen e. Todel colo q modelos целебно llama i u iikomi san mpomi. Tales san ullpos se p esen an y en apa q nodeli l (FledZinskicne 2000). 3.3. Te ninas noin o ins ali us. Va oja na sólo san umpa. Tai i ai i -1 yiio p o oq, o ma q, o maliq denominainimas. ejemZiui: kalbq (Pos O ice P o ocol). (Pos O ice P o ocol) Es el nomb e de una emp esa que ope a en el sec o pos al es adounidense. POP - (pa{ o dis i ius p o oledlas). POP p o okdl s: (Simple pAib siun Q p o odlas), Mail T ansJe P o ocol), SMTP - (com as Q SM7-p o o- cdlas; (Hype ex HTI IL Ma kup Language), - (hipe iks iniq dok mei q ap niQ habla), HTML kalbi ; (basic inpu ou pu sys em), BIOS - (pag indine sis emd), iues iis/iSues iis ROS sis/ema. I96 (ii au as Cl igas I Sun umpos ' ninijoje Muchos okiq e min l pueden bu i conside ados nominimiones e i iciais. Pa yZiui, se dice, cie o p o ocol. Tadiau no siemp e es que POP p o okdlas es uno. an posible nub eZ i la4 on e a en e bend ini l y ik iniq pa adini n l. Pa yz,dZi i, lllOS sis emd es un cie o desempeñan e ope acines sis e nos nkciones componen e, pe o di e en e en compu ado as. i ai i , ose B[dingo ejemplo de noin om a i idad - pa de pai o p o oq elec ónico POP y SMTP. El p ime o se u iliza pa a ob ene laiik, el segundo - iisiqs i. Tadiau angliSki nomb inimai maZai k4 paai5kina. Va gu a apa ece as g mucho anglakalbiq. mokandiq Sias iSii uo i san umpas. Los nomb es de lenguab l de p og amación daZniau se conside an nomb es e i icíos, aunque algunos alguien a i man que ellos u e q bh i se conside an gené icos, analogi5kai como y na [ aliq kalbq nomb esinima Iie uui4, (p z., lenkq). Tic-sioginiai (paZodiniai) okig sq ok l pa adinimq e imai i lie u i l kalb4 bi q ambién es ne in o ma i us, a p asn iniai e imai p a as q yli con angliikais. Todel ba gu a lic angli5kq san umpq es p igy -1. que uoba okig mucho y a odos inka nus lie u ilkus nomb inimus bu l uZda inys. nejoms encon a ácil Todo es o u in omenyje, oki l san ump l I lie u iq kalb4 ne eike l e i, y las simbolinius consumi como objek q pa adinim s. con ando ales Po que san umpos nea skleiclZiamos an e y nelinksniuoiamos. es o iiliame ex o iLl necesi a añadi gimininos ejemZiui, pai o e minus, POP desc -din i ka , con o o kininini - é mino. san mpos es o p o okdlas, POP p o ohblas. Esos casos, cuando san umpa es usada uiiai pa iennis e min puede bh i p aleiclZiamas. Pa yzdi.i i, se c is, ac uando según POP p o okdlq, llamado POP si ue iu (no POP p o okdlo si ue iu). Toksi n ue adop ado en la solución enciklopedia Zoclyne (Dagiene 2005). PaZi ina, que con ales ab e iadas panaiiai a a ambién en o as lenguas. 2. SANTRUMPV 1'ARIMAS San umpq a imas en paaiSkin as el no minyie (LKRS 1992:73). San n mpa.skai- pa adiii eiles oma pa aidZiui lie u iSkus a diinn aidZiq nimus. DB ecuen a di-bi, DBVS - dd-bi-ui-es. Tadiau sólo Li u iSkos o ímes san n mp l a imo ejemliai. Del o apa ece dudaoniq, como a i i5 s e u Pa yLizdui p esen a , a djusias san n mpas, o j 1 aides ii ; i a lengua, ii cuya su usi san n mpa. ¿ o lie u iSkai? 'I'e minología | 2006 | 13 197 A gumen o uZ es que que san umpos aides i5 a i uZsienio lengua, es ikslus jq kilmes e lejejamien o. A gumen ai p iel lo que que san nlmpos aides bu .1 a ian- os Zsienio lengua, son es os: 1. Requie e Zono i aidZiq nomb es nomb es en uZ ex anje o lengua, y iuos eglamen a iamen e iS a i pueden solo mokan ys 4 lengua4. 2. No isq san umpq kilne es Zinoma. Además, es miS ios o ímes san umpq, pa , yzdZiui, p og ama kompiu e iq s4saja nomb e del nomb e RHIDE la segunda pa e es de i ado i5 anglq idioma: IDE: in eg a ed deoelopmen enui onn en , o p ime oii es 3i4 sqsaiE pa obulinusio Robe o Hione io [Hohne l ( okiSkos kilmes pe sonaje a dis) iniciales. 3. Lie . iq habla one ine ( iksliau - a ima o e inei). Todel neip as a, que bu l se p onunciada de mane a di e en e que aSoma. Kad san umpq aides necesi a a i lie u iSkai, se pueden p esen a es os a gumen os: 1. En o os idiomas san umpU aides su lengua. Ne eko oye i, aides ki q kalbq san n mpose llamadas que anglai a q de o a mane a, negu llamadas sus anglq idiomas abeceleje. Pa yzdliul Lie u os ele izij4 G la (nekamoioie en lengua inglesa llaman [el- i-ui],lo inSk4 CV (cu icul- um ui ae) llama Isi-c,i], g ikiSkos o ímes san umpq lSO (g . isos - ligu) a ia [ni-soul. eig anglui san ump? UA-B iS a une lu-a-bel, a gu a iis sup as q, que aiy a UAB. Vokiediai LTV llaman el- e- aul. Vokiedi l lengua aSybos Zodyne (DUW 2003) es p esen ado kai ku iq san umpll, kilusiq i5 anglq idiomas, a imas, p a l zdi.iui, C s:' d e:1, D e DV e: D ld e:). au ' d 2.En ecnologías de la in o mación las aides no se di iden i idiomas (Unicocle 2003). Ne a ni angliSkq, ni okiSkg, ni lie u iSk l aidZi l. To os neios, s a bl , o con diak i iniais Zenklais. be iq, a pe ene es o padiai, Siuo a eiu la yni5kai, abecelei. Todo es o indica que aides san umpose' na i alu ii a i así. ios se llaman como la lengua, en la cual san umpa pe a o a. Hanici, lie u iq lengua ex e san umpas hay que lee lie u ilkai (angliSkame - ingliSkai, oki5kame - okiikai i . . ). Zinoma, puede bn i y una o a iSim is. Pa yzdi,ili, san ump 4 BBC a ia ne bi-bi-sl. Así susiklos 6 his o iSkai, p ii kele 4 nes deiim mediq i alime Bi-Bi-Si. Además, 5i san mmpa en noso os llegó no aiy iniu, sino saky iniu omu (pe adiau BBC adi14). iSi ndiq no iene bi i mucho. P iei kile E me q Gin au as G igas I San umpos e mi iio 198 oki i4 iiim i p e euda o san umpa WWW - mucho angliSkai: qué sake [dcbl ju-dabl ju-dabl lu]. Aho a ia , ip a ome a i lie u iSkai * lud-ue-ui]. A excepciones de casos, cuando ii san umpos aidZig se puede o ma skiemenis, san umpa puede bi i eadoma skiemenimis, pa yzdi.iui, MIME p o okdlas lmime [gi inkmenA l. p o okdlasl. colección GIF ( dilc s) (a chi o) 3. ISVADOS Subiendo y usando Li u iikas e min l san unpas, eike l segui okiq aisykliq: 1. DaugiaZodZiq lie u iSk l e minq san umpos (si hace al a) dadas ii del co espondien e lie u i5ko plazo. . y. i5 ki g kalbq nope keliamos. Li u 2.i l kalboie san n mpos ediau u ilizadas negu en o as lenguas. Del o e mis, u ining san ump4 o oie kalboie, puede ella ne u e i lie u ig kalboie. 3. San mpos, cambiidia isq k ios o os en odosikai idiomas nein o ma y l como ull indicandios i e minq, bu i asladadas lie u iq kalb4 puede é mino pa ys. 4. San umpos, cuya en o as lenguas isi5kai sus i uidia is4 e minE, pe o de ha e m:lodl,iai (pu ., spai q nomb inimai) es in o mi us y impo an e u ilizando e min4, i lie u i l kalb4 nepe. keliamos, a suda oma lie u iSkq i.odi,iq san umpa. 5. San mpos supues as paeiliui lie u iSkus nos independien emen e de lo, iI cuál lengua su si a pa adini a dijan jq aidZiq san nlmpa. LITERATIJRA Dagiene 2.. T. (i igas ()., j ' 'siko a 2005: Iindhlopedinis hompiu e ijos:o l ,nas, Vilnius. l'EV. l)UW 2003: Deu sches Uni e sal Wij e bu l . 5, I)uden e lag. Flediinskicnc (i., Kaulakicnc A.. Z lk ska' V. 2 l(ll1: Kompuu e io colo q e mininai. 'Ie ninolog ja 7, ZOOO- LKRS 1992: I ie uoi y Pa enge aiybu i shy yha. halbos N. Sli)ie.ni., A. Valcckieni, Vilniu:. Unicodc 20Ol: I l e Unico l Slan la d. Vc sion 1.(J. T u Unicodc ('onso ciun . Recibió 2006-1 1-27 (iin au as (i igas Ins i u o de Ma emá icas y in o la ikos Akadcmijas g. 4, Vilnius E pai as. [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] Tc minologija I l(X O I ll 199