scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirtybės

Diana Šilobritaitė

Full text

Diferencias terminológicas entre los glosarios de informática y equipos informáticos D I A N A Š I L O B R I T A I T Ė Instituto de la Lengua Lituana La etapa inicial del desarrollo de la terminología informática puede situarse en el período comprendido entre la segunda mitad del siglo pasado1. En 1963, 1966 y 1969 se prepararon listas de términos de técnicas de cálculo, que se publicaron como cuadernos temáticos de Términos técnicos. En 1969 apareció el Diccionario de términos de informática (1969), de A. Trečiokaitė, y en 1971 el Diccionario ruso-lituano-inglés de términos de técnicas de cálculo (1971), preparado por V. Kairys, A. Kaminskas, Z. Kudirka, R. Kundrotienė, M. Lipšicas, A. Mačernius, J. Norkus, J. Riaubūnas, J. Stana itis, B. Stulpinas. Algo más de diez años después se publicó el Diccionario de términos de información científica y técnica (1983), de A. Trečiokaitė. En 1991 se publicaron dos pequeños glosarios especializados: el Glosario inglés-lituano de términos de MS-DOS y Microsoft Exel para economistas: Hoja de cálculo electrónica con base de datos y gráficos empresariales para ordenadores personales IBM PC AT. Glosario de términos inglés-lituano. En 1993 apareció el Diccionario de términos de información2, de A. Trečiokaitė. Ese mismo año, Viktoras Dagys, Audronė Klupšaitė y Aidas Žandaris prepararon un nuevo glosario explicativo inglés-lituano de términos de informática, Informática y equipos informáticos (1993). El propósito de este glosario es «ayudar a los especialistas en informática que desean depurar su lenguaje» (IKĮ 1993: 4), pues, como escriben los autores en el prólogo, «el mayor problema es que muchos usuarios de equipos informáticos apenas se paran a pensar cómo llamar a tal o cual dispositivo, programa o acción, y repiten ciegamente palabras inglesas» (IKĮ 1993: 4). Apenas dos años después de la aparición del glosario mencionado, el mismo equipo de autores publicó una segunda edición revisada, Informática y equipos informáticos (1995). Tras tener en cuenta los numerosos comentarios de lingüistas y usuarios de ordenadores 1 Apie prad inį kompiuterijos etapą rašė A. Kaulakienė (1975: 253–260; 2000: 23; 2006: 22). 2 Este diccionario, según se indica en el prólogo, «es la continuación del trabajo de normalización de la terminología lituana de la información iniciado anteriormente (en 1983 se publicó el “Diccionario de términos de información científica y técnica”)» (ITŽ 1993: 3). 68 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirtybės y sus comentarios, los autores ampliaron el glosario con nuevos términos, precisaron algunos términos y definiciones, y esperaban que «poco a poco, a pequeñas dosis, fuera posible normalizar la mayor parte de los términos de informática y equipos informáticos y librarse de muchos anglicismos que desfiguran la lengua lituana» (IKĮ 1995: 4). El objetivo de este artículo es comparar la terminología de los glosarios mencionados de informática y equipos informáticos y mostrar cómo se fue normalizando «poco a poco», examinando las diferencias entre los términos de ambos glosarios y los casos de expresión sinonímica. DIFERENCIAS ENTRE TÉRMINOS 1. Diferencias entre términos de una sola palabra En estos glosarios se detectaron 11 términos de una sola palabra diferentes (el 14,9% de todas las sustituciones encontradas). Seis términos lituanos fueron reemplazados por completo, mientras que cinco lo fueron solo parcialmente3: message4: mensaje IKĮ 1993 41 – informe IKĮ 1995 53. En la segunda edición, el concepto es más amplio y se ofrecen dos significados: «1) Bloque de datos presentado al usuario como una unidad indivisible. 2) En la programación orientada a objetos, envío de información entre objetos separados» IKĮ 1995 53 (en la primera edición solo se ofrece el primer significado); port: puerto «Punto de conexión de un dispositivo externo al bus interno del microprocesador; un programa puede enviar datos a los puertos o recibirlos de ellos» IKĮ 1993 47 – conexión «1) Punto de interfaz entre un dispositivo y un ordenador. <...>. 2) Punto de interacción entre dos procesos. 3) Dirección de los campos que se utilizan para comunicarse con los dispositivos» IKĮ 1995 64; sort: ordenación IKĮ 1993 56 – clasificación IKĮ 1995 76. Según G. Grigas, colocar objetos en una fila debe denominarse ordenación, y dividir objetos en grupos, clasificación (Grigas 2008: 34). Las definiciones de ambos glosarios son idénticas: «organización (o disposición) de un conjunto de objetos según una relación de orden especificada» IKĮ 1993 56, IKĮ 1995 76. Se encontraron dos casos en los que términos lituanos de una sola palabra se sustituyen por términos de una sola palabra de origen no lituano: route: ruta IKĮ 1993 54 – traza 1995 72, style: formato IKĮ 1993 58 – estilo IKĮ 1995 79. Cabe señalar que en la segunda edición también se incluye el término formato, pero asociado a otro término inglés: format – 3. formato «texto almacenado en la memoria 3 Para clasificar las sustituciones en completas y parciales, se sigue la clasificación de A. Umbrasas (Umbrasas 2010: 218–219). 4 Los términos ingleses se escriben una sola vez en el artículo, ya que coinciden en ambas ediciones. Terminologija | 2010 | 17 69 descripción de un elemento, es decir, de un símbolo, un párrafo o una parte del documento» IKĮ 1995 37 (cf. style: «conjunto ordenado de elementos de texto almacenados en la memoria, es decir, de símbolos, párrafos o secciones del documento» IKĮ 1995 79). En un caso, un término no lituano de una sola palabra se sustituye por un término lituano de una sola palabra: consistency: korektiškumas IKĮ 1993 17 – neprieštaringumas IKĮ 1995 22. En los términos modificados parcialmente se conserva la misma raíz y solo cambian los afijos: failure: trykis IKĮ 1993 26 – triktis IKĮ 1995 34, layer: lygis IKĮ 1993 36 – lygmuo IKĮ 1995 47, overflow: perpildymas IKĮ 1993 45 – perpilda IKĮ 1995 60. En un caso cambia la palabra base del término: layerlisting: spausdinys IKĮ 1993 37 – spaudinys IKĮ 1995 48; en otro, la palabra base del primer elemento del término compuesto (los segundos elementos coinciden): flag: vyk smaženklis IKĮ 1993 27 – veiksmaženklis IKĮ 1995 36. 2. Diferencias entre términos de dos palabras Se encontraron 34 cambios en términos informáticos de dos palabras cuyo elemento principal es un sustantivo (el 45,9% de todos los cambios hallados). Difieren en uno de los elementos del término: el secundario o el principal. De los 16 casos de cambio del elemento secundario del término, los cambios son sustanciales, es decir, se eligió como sustituto una palabra formalmente no relacionada. A menudo, un elemento secundario lituano se sustituye por otro lituano (7 casos): application domain: dalykinė sritis IKĮ 1993 9 – taikomoji sritis IKĮ 1995 10, output data: galutiniai duomenys IKĮ 1993 45 – išvesties duomenys IKĮ 1995 60, cache memory: greitoji atmintis IKĮ 1993 14 – atsargos atmintis IKĮ 1995 16, escape key: išvesties klavišas IKĮ 1993 25 – išėjimo klavišas IKĮ 1995 33, volatile memory: lakioji atmintis IKĮ 1993 62 – trinioji atmintis IKĮ 1995 85, expanded memory (EMS): papildomoji atmintis IKĮ 1993 25 – išplėstinė atmintis IKĮ 1995 33, read-only memory (ROM): pastovioji atmintis IKĮ 1993 52 – skaitomoji atmintis IKĮ 1995 70. Hay casos en los que un elemento secundario lituano del término se sustituye por uno híbrido o internacional (a), en los que un elemento secundario híbrido se sustituye por uno lituano (b), y en los que un elemento secundario no lituano se sustituye por otro no lituano (c): a) analog computer: tolydusis kompiuteris IKĮ 1993 9 – analoginis kompiuteris IKĮ 1995 9, time-division multiplexing: laikinis sutankinimas IKĮ 1993 60 – chronologinis sutankinimas IKĮ 1995 81, routing: kelio parinkimas IKĮ 1993 54 – trasos parinkimas IKĮ 1995 72; b) digital computer: diskretusis kompiuteris IKĮ 1993 21 – skaitmeninis kompiuteris IKĮ 70 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėliu terminijos skirtybės 1995 27, raster display: televizinis displėjus IKĮ 1993 52 – taškinis displėjus IKĮ 1995 69; c) computer word: procesoriaus žodis IKĮ 1993 17 – kompiuterio žodis IKĮ 1995 21, computer language: procesoriaus kalba 1993 16 – kompiuterio kalba IKĮ 1995 21, hardware: kompiuterinė įranga IKĮ 1993 29 – techninė įranga IKĮ 1995 39. Cabe mencionar por separado el caso en que un elemento secundario inglés se sustituye por uno lituano: while statement: while ciklas 1993 62 – sąlygos ciklas IKĮ 1995 85. Hay 11 términos de dos palabras cuyo elemento secundario se ha modificado parcialmente. Cabe mencionar los siguientes: bar code: brūkšnelių kodas IKĮ 1993 12 – brūkšninis kodas IKĮ 1995 13, executive address: vykdymo adresas IKĮ 1993 25 – vykdomasis adresas IKĮ 1995 33, restart: pakartotinis paleidimas IKĮ 1993 53 – kartotinis paleidimas IKĮ 1995 72, break key: pertraukimo klavišas IKĮ 1993 13 – pertrauk­ties klavišas IKĮ 1995 15, desktop system: darbuoties sistema IKĮ 1993 20 – darbalaukio sistema IKĮ 1995 27, failure access: trykio kreiptis IKĮ 1993 26 – trikties kreiptis IKĮ 1995 34, interactive environment: dialogo režimas IKĮ 1993 33 – dialoginis režimas IKĮ 1995 44, keyword parameter: raktinis parametras IKĮ 1993 35 – raktažodžio parametras IKĮ 1995 47, distribution kit: diegimo komplektas IKĮ 1993 22 – diegiamasis komplektas IKĮ 1995 29, extended memory (XMS): pratęstoji atmintis IKĮ 1993 25 – išplėstinė atmintis IKĮ 1995 34. Una construcción preposicional se sustituye por un término con un modificador no concordado: error message: pranešimas apie klaidą IKĮ 1993 25 – klaidos pranešimas IKĮ 1995 33. Difieren en el elemento principal 7 términos de dos palabras (5 términos se modificaron sustancialmente (a), 2, parcialmente (b)): a) data integrity: duomenų korektiškumas IKĮ 1993 19 – duomenų vientisumas IKĮ 1995 25, merge sort: jungiamasis rūšiavimas IKĮ 1993 41 – jungiamasis rikiavimas IKĮ 1995 53, communication port: ryšio prievadas IKĮ 1993 15 – ryšio jungtis IKĮ 1995 19, cf. los términos comentados anteriormente prievadas IKĮ 1993 47 y jungtis IKĮ 1995 64, rūšiavimas IKĮ 1993 56 y rikiavimas IKĮ 1995 76, interface: sąsajos įrenginys IKĮ 1993 33 – sąsajos įtaisas IKĮ 1995 45, text processing: tekstų ruošimas IKĮ 1993 60 – teksto rengimas IKĮ 1995 81; b) justified alignment5: abipusis lygiavimas IKĮ 1993 35 – abipusė lygiuotė IKĮ 1995 46, network layer: tinklo lygis IKĮ 1993 42 – tinklo lygmuo IKĮ 1995 56; cf. también lygis IKĮ 1993 36 y lygmuo IKĮ 1995 47. Como puede verse, en un caso (el primero) un término híbrido se sustituye por uno lituano; en los demás, un término lituano se sustituye por otro lituano. 5 En la primera edición difiere la grafía del término inglés: alignement IKĮ 1993 35. Terminologija | 2010 | 17 71 3. Diferencias entre términos de tres palabras Se encontraron 11 variantes de términos de tres palabras (el 14,9% de todas las variantes halladas). Los términos de tres palabras, al igual que los de dos, difieren en uno de sus componentes (principal o secundario (o en dos secundarios)). Dos términos de tres palabras difieren en el componente principal (un término lituano se sustituye por otro término lituano): dump: impresión del contenido de la memoria IKĮ 1993 22 – presentación del contenido de la memoria IKĮ 1995 30, open systems interconnection: interconexión de sistemas abiertos IKĮ 1993 44 – unión de sistemas abiertos IKĮ 1995 59. Estos son casos de sustitución esencial. Se detectaron 5 casos en los que los términos difieren en un componente secundario (4 son casos de sustitución parcial (a) y uno, de sustitución esencial (b)): a) double negation law: ley de la doble negación IKĮ 1993 22 – ley de la doble negación IKĮ 1995 30, network layer protocol: protocolo de red (de nivel) IKĮ 1993 42 – protocolo de nivel de red IKĮ 1995 56, compárese también con nivel IKĮ 1993 36 y nivel IKĮ 1995 47, restart point: punto de reinicio IKĮ 1993 53 – punto de reinicio IKĮ 1995 72, return key: tecla de fin de línea IKĮ 1993 54 – tecla de final de línea IKĮ 1995 72, b) user interface: medios de interacción del usuario IKĮ 1993 61 – medios de interfaz del usuario IKĮ 1995 83. Se encontraron 4 casos en los que difieren ambos componentes secundarios de los términos de tres palabras: input-output controller: controlador de dispositivo externo IKĮ 1993 32 – controlador de entrada y salida IKĮ 1995 43, warm restart: reinicio desde la memoria IKĮ 1993 62 – reinicio parcial IKĮ 1995 85, last in first out (LIFO): orden de procesamiento de pila IKĮ 1993 36 – orden de cola inverso IKĮ 1995 47, session (layer) protocol: protocolo de sesión (de nivel) IKĮ 1993 55 – protocolo de sesión (de nivel) IKĮ 1995 75, compárese también con protocolo de red (de nivel) IKĮ 1993 42 y protocolo de nivel de red IKĮ 1995 56; compárese también con nivel IKĮ 1993 36 y nivel IKĮ 1995 47. 4. Variantes con diferente número de componentes Al comparar la terminología de IKĮ 1993 y de IKĮ 1995, se observa que en IKĮ 1995 se quiso precisar algunos términos (18 casos, es decir, el 24,3% de todas las variantes). Los siguientes términos contienen más componentes especificadores (12 casos): hard disk: disco IKĮ 1993 29 – disco duro IKĮ 1995 39, latency: latencia IKĮ 1993 36 – tiempo de latencia IKĮ 1995 47, simulation: simulación IKĮ 1993 56 – simulación de la evolución IKĮ 1995 76, style sheet: estilo IKĮ 1993 58 – IKĮ 1995 hoja de estilos 79, object-oriented language: lenguaje orientado a objetos IKĮ 1993 43 – lenguaje de programación orientado a objetos IKĮ 1995 58, output format: formato de datos 72 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirtybės IKI 1993 45 – formato de datos de salida IKI 1995 60, process image: estado del proceso IKI 1993 48 – imagen del estado del proceso IKI 1995 66, linker: programa de enlace IKI 1993 37 – programa de edición de enlaces IKI 1995 48, for statement: bucle for IKI 1993 27 – bucle con número conocido de iteraciones IKI 1995 37, gateway server: estación de conmutación IKI 1993 29 – estación de interfaz de redes IKI 1995 38. En IKI 1995 también se corrigieron un par de términos no recomendados que aparecían en IKI 1993: footer: encabezado inferior IKI 1993 27 – encabezado de página inferior IKI 1995 36, header: encabezado superior IKI 1993 30 – encabezado de página superior IKI 1995 40. También hay casos opuestos: algunos términos de IKI 1993 tienen menos componentes especificadores en IKI 1995: bootstrap loader: programa de carga inicial IKI 1993 13 – programa de carga IKI 1995 15, work station: puesto de trabajo (informatizado) IKI 1993 63 – estación de trabajo IKI 1995 86, artificial intelligence: inteligencia computacional IKI 1993 10 – inteligencia IKI 1995 11, bootstrap: carga inicial IKI 1993 13 – carga IKI 1995 15, borrow: préstamo con acarreo IKI 1993 13 – préstamo IKI 1995 15. Al parecer, en ambos casos pueden apreciarse los esfuerzos de los autores por normalizar la terminología. Cabe mencionar por separado la variante computer science: ciencia de la computación IKI 1993 16 – informática IKI 1995 21. En la primera edición del glosario, el término computer science no se considera sinónimo del término informatics y se define así: ciencia de la computación «nombre general de un grupo de disciplinas que estudian diversos aspectos de la aplicación y el desarrollo de los ordenadores: programación, matemática aplicada, lenguajes de programación y sistemas operativos, inteligencia computacional» IKI 1993 16–17; compárese con informatics «ciencia sobre la información, su transmisión, acumulación, almacenamiento y procesamiento. Este término se usa principalmente en los países europeos y está relacionado en gran medida con aspectos teóricos; en esto se diferencia del término “computer science”, que suele referirse a aspectos aplicados» IKI 1993 32. En la segunda edición del glosario, los términos computer science e informatics se consideran sinónimos: computer science: informática «ciencia que estudia la información, su transmisión, acumulación, almacenamiento y procesamiento. El término “computer science” está más extendido en los países de habla inglesa y es sinónimo del término “informatics”» IKI 1995 21; informatics: informática «ciencia que estudia la información, su transmisión, acumulación, almacenamiento y procesamiento. El término “informatics” se usa sobre todo en los países europeos y es sinónimo del término “computer science”» IKI 1995 42. Terminologija | 2010 | 17 7 3 EXPRESIÓN SINONÍMICA DE LOS TÉRMINOS En IKI 1993 e IKI 1995 se encontraron tanto términos sinonímicos de una sola palabra como términos compuestos, que resulta práctico examinar en series de sinónimos. En los glosarios se separan con comas. La primera edición del glosario contiene sinónimos que difieren en el número de componentes. 1. Sinonimia de términos de una sola palabra Los términos sinonímicos de una sola palabra constituyen el 24,2% de todos los sinónimos encontrados en IKI 1993 y el 46,7% en IKI 1995. En el artículo se clasifican en sinónimos de origen lituano y de diversos orígenes. 1.1. TÉRMINOS SINONÍMICOS DE ORIGEN LITUANO En IKI 1993 se encontraron 4 series binomiales de sinónimos de términos lituanos: account: paskyra, prieškyra IKI 1993 7, call: kreipinys, iškvieta IKI 1993 14, file: byla, rinkmena IKI 1993 26, overlay: perdanga, sanklota IKI 1993 45. En la segunda edición del glosario solo se conserva una de las series de sinónimos mencionadas: byla, rinkmena IKI 1995 35. Las demás series de sinónimos no aparecen en la segunda edición. En ella solo figuran paskyra IKI 1995 7, kreipinys IKI 1995 16, perdanga IKI 1995 60. Esto también indicaría que los autores de los glosarios se proponen normalizar los términos informáticos. 1.2. TÉRMINOS SINONÍMICOS DE DIVERSOS ORÍGENES En IKI 1995 se incluyen más términos sinonímicos de diversos orígenes que en IKI 1993. Algunas series binomiales de sinónimos coinciden en ambos glosarios: equivalence: ekvivalentumas, lygiavertiškumas IKI 1993 24, IKI 1995 32, operation: veiksmas, operacija IKI 1993 45, IKI 1995 59, range: intervalas, atkarpa IKI 1993 51 (en la segunda edición, el término lituano aparece primero: range: atkarpa, intervalas IKI 1995 69). En IKI 1995 hay tres nuevas series binomiales de sinónimos: character: ženklas, simbolis IKI 1995 17; cf. simbolis IKI 1993 15, display: displejus, monitorius 1995 29; cf. displėjus IKI 1993 22, modem: vertiklis, modemas IKI 1995 54; cf. vartiklis IKI 1993 41. La serie de sinónimos attribute: požymis, atributas, incluida en IKI 1993 11, no aparece en la segunda edición. En ella solo figura el término lituano požymis IKI 1995 12. 74 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirt ybės 2. Sinonimia de términos compuestos En la primera edición del glosario se encontraron más términos compuestos sinónimos que en la segunda. Constituyen el 60,6% (es decir, 20 filas de sinónimos) del total de filas de sinónimos encontradas (en la segunda edición, el 53,3% (es decir, 8 filas de sinónimos)). Los términos sinónimos encontrados se dividen en bisilábicos y trisílabos. 2.1. SINONIMIA DE TÉRMINOS BISILÁBICOS En IKI 1993 se encontraron 17 filas de sinónimos bisilábicos (el 51,5% de todos los sinónimos encontrados), mientras que en IKI 1995 se encontraron 6 (el 40% de todos los sinónimos encontrados). Entre ellos hay sinónimos que difieren tanto en sus componentes dependientes como en los principales. Los componentes dependientes sinónimos de los términos bisilábicos son de dos tipos: en algunos casos, ambos componentes dependientes son lituanos; en otros, uno es lituano y el otro, híbrido. Priešingai nei IKI 1993, pvz.: absolute pathname: visas vardas, pilnas vardas IKI 1993 7, AND element: sutapties elementas, IR elementas IKI 1993 9, OR element: surinkimo elementas, ARBA elementas IKI 1993 45, output primitive: piešinio elementas, vaizdo elementas IKI 1993 45, write statement: rašymo sakinys, spausdinimo sakinys IKI 1993 63, šalutiniais lietuviškais dėmenimis besiskiriančių sinonimų IKI 1995 nerasta. Jame paliktas tik vienas iš sinonimų: visas vardas IKI 1995 7, IR elementas IKI 1995 9, ARBA elementas IKI 1995 60, vaizdo elementas IKI 1995 60, rašymo sakinys IKI 1995 87. Kitų sudėtinių terminų tiek IKI 1993, tiek IKI 1995 dvinarės sinonimų eilutės skiriasi šalutiniais dėmenimis, kurie yra įvairiakilmiai: associative law: junglumo dėsnis, asociatyvumo dėsnis IKI 1993 11, IKI 1995 12, commutative law: perstatomumo dėsnis, komutatyvumo dėsnis IKI 1993 15, IKI 1995 19, distributive law: skirstomumo dėsnis, distributyvumo dėsnis IKI 1993 22, IKI 1995 29, global variable: visuotinis kintamasis, globalusis kintamasis IKI 1993 29, IKI 1995 38, local variable: lokalusis kintamasis, vietinis kintamasis IKI 1993 38, o IKI 1995 49 pirmuoju pateikiamas terminas su lietuvišku šalutiniu dėmeniu: local variable: vietinis kintamasis, lokalusis kintamasis. A este grupo pertenece la fila binaria de sinónimos de la segunda edición online mode: modo directo, modo no autónomo IKI 1995 58, que no aparece en la primera edición, pues en ella este concepto no se registra en absoluto. En IKI 1995 ya no aparecen filas de sinónimos bisilábicos binarios cuyos componentes dependientes sinónimos sean de distinto origen: dinamic program loading: Terminologija | 2010 | 17 75 dinaminė keltis, kislioji keltis IKI 1993 23, cf. IKI 1995 30 dinaminė keltis; dynamic relocation: dinaminis derinimas, kislu­sis derinimas IKI 1993 23, precedence rule: veiksmų prioritetai, operacijų prioritetai IKI 1993 47, cf. IKI 1995 65 para denominar este concepto se emplea el término pirmumo taisyklė. Los términos bisilábicos en los que se usan sinónimamente los componentes principales solo se encontraron en IKI 1993: active file: atviroji byla, atviroji rinkmena IKI 1993 7, data link: duomenų grandis, duomenų kanalas IKI 1993 19, token: specialusis signalas, specialusis ženklas IKI 1993 60. 2.2. SINONIMIA DE TÉRMINOS DE TRES COMPONENTES Se encontraron casos de sinonimia de términos de tres componentes tanto en IKI 1993 (3 casos, es decir, el 9,1% de todos los sinónimos encontrados) como en IKI 1995 (2 casos, es decir, el 13,3% de todos los sinónimos encontrados). Ya se habían mencionado anteriormente los términos sinonímicos de un componente de IKI 1993 byla y rinkmena. Además de los términos de dos componentes mencionados anteriormente, IKI 1993 incluye también términos de tres componentes: random file: tiesioginės išrankos byla, tiesioginės išrankos rinkmena IKI 1993 51, file extension: bylos (vardo) plėtinys, rinkmenos (vardo) plėtinys IKI 1993 27, file server: bylų aptarnavimo stotis, rinkmenų aptarnavimo stotis IKI 1993 27. Los componentes secundarios sinonímicos de los términos de tres componentes incluidos en IKI 1995 tienen orígenes diversos (uno es lituano y el otro, híbrido): relational database: sąryšinė duomenų bazė, reliacinė duomenų bazė IKI 1995 71, relational data model: sąryšinis duomenų modelis, reliacinis duomenų modelis IKI 1995 71. Estos términos no aparecen en IKI 1993. 3. Sinónimos con distinto número de componentes Solo en la primera edición del glosario se encontraron sinónimos que difieren en el número de componentes (5 casos, es decir, el 15,2% de todos los sinónimos encontrados): chip: integrinė schema, lustas IKI 1993 15, NOT element: inverteris, NE elementas IKI 1993 43, loader: keiliklis, kelties programa IKI 1993 38, spreadsheet: skaičiuoklė, dinaminė lentelė IKI 1993 57, relocatable loader: derinamasis keiliklis, derinamoji kelties programa IKI 1993 53. En la segunda edición ya no hay sinonimia: se conserva solo uno de cada par de sinónimos: chip: lustas IKI 1995 18, NE elementas IKI 1995 57, kelties programa IKI 1995 49, skaičiuoklė IKI 1995 77; además, desaparecen los términos derinamasis keiliklis, derinamoji kelties programa IKI 1993 53. 76 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirtybės CONCLUSIONES 1. La terminografía informática apenas tiene cuatro décadas de historia. La publicación de los glosarios Informatikos ir kompiuterinės įrangos (1993) e Informatikos ir kompiuterių įrangos (1995), además de los ya publicados Informatikos terminų žodyno (1969) y Rusų–lietuvių–anglų kalbų skaičiavimo technikos terminų žodyno (1971), fue un importante estímulo para el desarrollo posterior de la terminografía informática. Ambos glosarios se caracterizan por presentar tanto variantes como términos sinonímicos. 2. Al comparar la terminología de ambos glosarios, se encontraron casos de diferencias en términos de uno, dos, tres y más componentes. Las diferencias más numerosas corresponden a términos de dos componentes. Representan el 45,9% de todas las diferencias terminológicas encontradas. Se encontraron 11 diferencias en términos informáticos de un componente y otras 11 en los de tres componentes (el 14,9% en cada caso). Se detectaron 18 casos de sustitución de términos (el 24,3% de todas las sustituciones encontradas), en los que los términos de IKĮ 1995 tienen más (12 sustituciones) o menos (6 sustituciones) términos especificadores. 3. Ambos glosarios incluyen términos sinonímicos de un componente y términos compuestos. En IKĮ 1993 se encontraron 33 términos sinonímicos y en IKĮ 1995, 15. En IKĮ 1993 predominan los términos sinonímicos de dos componentes. Constituyen nada menos que el 51,5% de todos los términos sinonímicos encontrados (17 series de sinónimos). Los términos sinonímicos de un componente representan el 24,2% en IKĮ 1993; los de tres componentes, el 9,1%; y los sinónimos con distinto número de componentes, el 15,2% de todos los sinónimos incluidos. En IKĮ 1995, los términos sinonímicos de un componente representan el 46,7%; los de dos componentes, el 40%; y los de tres componentes, el 13,3% de los sinónimos encontrados. En la primera edición del glosario se encontraron sinónimos que difieren en el número de componentes (5 casos, es decir, el 15,2% de todos los sinónimos encontrados). 4. Tras analizar ambas ediciones, puede concluirse que la segunda es más avanzada desde el punto de vista de la terminografía que la primera; en ella se aprecia claramente un enfoque normativo. Contiene muchos menos sinónimos, aunque su extensión es mayor que la del glosario de la primera edición. ŠALTINIAI IKĮ 1993 – V. Dagys, A. Klupšaitė, A. Žandaris. Informatika ir kompiuterinė įranga, Vilnius. IKĮ 1995 – V. Dagys, A. Klupšaitė, A. Žandaris. Informatika ir kompiuterių įranga, Vilnius. LITERATŪRA Grigas G. 2008: Kompiuterijos leksika ir terminija. – Sანტalka 16 (2), Vilnius. ITŽ 1993: Informacijos terminų žodynas, Vilnius. Terminologija | 2010 | 17 77 Kaulakienė A. 1975: Trikalbis terminų žodynas. – Lietuvių kalbotyros klausimai 16, Vilnius. Kaulakienė A. 2000: Kompiuterijos terminijos sinonimija: yda ar būtinybė. – Terminologija 6, Vilnius. Kaulakienė A. 2006: Naujausios technologijos ir kompiuterijos terminija. – Santalka 14 (4), Vilnius. Umbrasas A. 2010: Lietuvių teisės terminija 1918–1940 metais (pagrindinių kodeksų terminai), Vilnius. DIFFERENCES OF TERMINOLOGY IN DICTIONARIES OF INFORMATICS AND COMPUTER EQUIPMENT Lithuanian terminography of computer science and engineering has a history of four decades. The publication of Informatikos terminų žodynas (Dictionary of informatics) (1969) and Rusų–lietuvių–anglų kalbų skaičiavimo technikos terminų žodynas (Russian-Lithuanian-English dictionary of computer equipment terms) (1971), followed by Informatika ir kompiuterinė įranga: aiškinamasis anglų–lietuvių kalbų terminų žodynėlis (Informatics and computer equipment: concise explanatory English–Lithuanian dictionary of terms) (1993) and its second edition Informatika ir kompiuterių įranga: aiškinamasis anglų–lietuvių kalbų terminų žodynėlis (1995) gave an impulse to further development of terminology in this field. The aim of this article is to compare terminology in two dictionaries – Informatika ir kompiuterinė įranga (1993) and Informatika ir kompiuterių įranga (1995) and to show attempts at term normalization discussing different terms and synonymy in both dictionaries. The analysis shows that the largest number of differences can be found in the group of two-word terms. Such differences comprise 45.9% of all cases. 14.9% of term changes in the later edition were made in regard to both one-word and three-word terms. Attempts to find a more precise or correct term can also be observed in the group of terms which differ in number of components. Different terms make up 24.3% in this group. In both dictionaries synonymous one-word and complex terms can be found. There are 33 synonymous terms in the first edition and 15 in the second edition. In the first edition the majority of synonymous terms are two-word terms. They make up 51.5% of all synonymous terms. Synonymous one-word terms make 24.2%, three-word terms – 9.1%, other cases of synonymy – 15.2%. In the second edition there are 46.7% of synonymous one-word terms, 40% of two-word terms and 13.3% of three-word terms. The analysis of both editions leads to the conclusion that in respect of terminology the second edition was better, efforts towards normalization in this edition are clearly visible. It presents a larger number of terms and includes fewer synonyms. Gauta 2010-12-01 Diana Šilobritaitė Lietuvių kalbos institutas P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. paštas [email protected] 78 D. Šilobritaitė | Informatikos ir kompiuterių įrangos žodynėlių terminijos skirtybės