Robertas Stunžinas. „Statybos liaudies terminai“. Daktaro disertacija

252 Solvita Labanauskienė | Robertas Stunžinas LUDOWE TERMINY BUDOWLANE. ROZPRAWA DOKTORSKA Wilno: Instytut Języka Litewskiego, 2011, 159 s. SOLvITA LABANAUSKIENė Instytut Języka Litewskiego 28 czerwca 2011 roku pracownik Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego Robertas Stunžinas z powodzeniem obronił rozprawę doktorską Ludowe terminy budowlane, w której autor wybrał niemal niezbadany zasób leksyki. Przedmiot badań stanowi 5533 ludowe terminy budowlane i ich warianty. Celem rozprawy doktorskiej jest ustalenie stosunku ludowych terminów budowlanych do terminologii naukowej oraz zbadanie ich formy, znaczeń i wzajemnych relacji. Ludowe terminy budowlane są w pracy analizowane metodami opisowym, porównawczym i statystycznym, a także z wykorzystaniem zasad analizy komponentowej. Jako główne źródła autor rozprawy wybrał Słownik języka litewskiego i Atlas języka litewskiego. Pełniejszy obraz badanej dziedziny uzupełniają słowniki gwarowe: Słownik gwary druskiennickiej, Słownik gwary Kaltanėnai, Słownik gwary Kazlų Rūda (cz. I), Słownik gwary Kupiškis (cz. I), Słownik gwary Lazūnai, Słownik gwar północno-wschodnich dūnininkai oraz Słownik gwary Zanavykai (cz. I–III). Praca R. Stunżinasa składa się ze wstępu, dwóch części głównych, wniosków, wykazów źródeł podstawowych (10 pozycji), źródeł dodatkowych (15 pozycji) oraz literatury (119 pozycji). We wstępie wskazano motywy wyboru tematu rozprawy doktorskiej, nowatorstwo i aktualność pracy, krótko omówiono źródła i ba- 253Terminologija | 2012 | 19 dania ludowych terminów budowlanych, przedstawiono przedmiot badań, cel, zadania i metody pracy, wyjaśniono pojęcia używanych w rozprawie terminów ludowych, ludowych terminów budowlanych, terminów litewskich, zapożyczeń, terminów hybrydowych, terminów synonimicznych, wieloznacznych terminów ludowych, terminów homonimicznych, wariantów, terminów metaforycznych i terminów metonimicznych. Przedstawiono w nim również tezy podlegające obronie oraz publikacje autora dotyczące tematu rozprawy. W pierwszej z głównych części Pojęcie, cechy terminów ludowych i ich stosunek do terminów naukowych omówiono cechy terminologii ludowej oraz jej stosunek do terminologii naukowej. Autor szczegółowo analizuje, wymaganiami stawianymi w jakim zakresie różnią się terminy ludowe i naukowe, omawia ich pola semantyczne, kategoryzację, klasyfikację oraz nominację terminów ludowych i naukowych. Drugą część Znaczenie, pochodzenie, synonimia, wieloznaczność, homonimia i wariantywność ludowych terminów budowlanych tworzy osiem rozdziałów i dwadzieścia dwa podrozdziały. W tej części analizowane są znaczenie, pochodzenie, synonimiczność, wieloznaczność, homonimia i wariantywność terminów. Cały analizowany materiał obejmuje następujące rozdziały znaczeniowe: 1) nazwy budynków, ich części i pomieszczeń, 2) nazwy konstrukcji budowlanych, 3) nazwy elementów wyposażenia budynków, 4) nazwy płotów i ogrodzeń, 5) nazwy materiałów budowlanych, 6) nazwy narzędzi, przyrządów i odpadów budowlanych, 7) nazwy miejsc wytwarzania materiałów budowlanych, urządzeń i warsztatów, 8) nazwy rzemieślników budowlanych. Pod względem pochodzenia omawiane są terminy litewskie, obcego pochodzenia i mieszane. Autor w pierwszej kolejności wyodrębnia podstawowe, najważniejsze terminy, które następnie opisuje według ich wzajemnego układu hierarchicznego i niehierarchicznego. Układ hierarchiczny analizowany jest na podstawie relacji rodzaju i gatunku oraz całości i części. Przy rozróżnianiu terminów rodzajowych i gatunkowych uwzględnia się objaśnienia terminów w źródłach oraz logiczne powiązania nazywanych pojęć. W niniejszym rozdziale omawia się również przypadki wariantywności hiponimicznej – mają one na celu ukazanie różnorodności środków wyrażania terminów. Analizując synonimię terminów, omawia się pochodzenie terminów oraz szeregi synonimów. Szczególną uwagę poświęca się terminom metaforycznym i metonimicznym. Analizując wieloznaczność terminów, wykorzystuje się paradygmatyczną zasadę analizy semantycznej, uwzględnia się zaś, jakimi relacjami powiązane są terminy. W ostatniej części każdego rozdziału omawia się wariantywność wyrażania terminów. W rozprawie ograniczono się tylko do tych przypadków, gdy warianty różnią się tylko jedną 254 Solvita Labanauskienė | cechą. Wariacyjność analizuje się według poziomów języka i wyróżnia się trzy typy wariantów: akcentowe, fonetyczne oraz morfologiczne. Napisano dogłębną analizę terminów ludowych, która jest aktualna; przedstawiono w niej wiele uogólnionych informacji o ludowej terminologii budowlanej. Z rozprawy doktorskiej R. Stunžina będą mogli korzystać redaktorzy, normalizatorzy i doskonalący współczesną terminologię budowlaną. Otrzymano 2012-12-03 Solvita Labanauskienė Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E-mail [email protected]