YouCat: lietuviškas jaunimo katekizmas

234 Auš a Rimku ė | YOUCAT: LIETUVIŠKAS JAUNIMO CATEKISMAS. Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai, 2011, 306 p. AUŠRA RIMKUTė Žemai ijos kolegija 2011 m. Li uania Vyskupų Kon e encijos edikla Ka alikų pasaulio lie u iškas i aggio è usci o gio ani des ina o la ca echizmà YouCa : pa icola e e bene più jaunimo ka echizmas ( oliau YouCa ). Leidinys conside a o pubblicazioni 10 000 g ande c is ianošku p oge o edi o iale, che, inco aggia i papieggio Jono Pauliaus II, ealizza e ha aiu a o u o mondo escopai. P incipale compi o dei sace do ici e a ak ualmen e, nujai, lingua gio animo sc i e e il ca echismo della Chiesa Ka alikų. Lo s iluppo del ca echismo gio anile è s a o di e o dall'a ci esco o di Vienna Ch is oph Sionbo n (Ch is oph Schönbo n). Aus ia yskupų išleis ą YouCa (angl. You h Ca echism o he Ca holic Chu ch) p epa ò più di 200 eologų e edeybos insegnan i, sace do i e laici. Ii aiu ò 1626 anni gio ani mokslei iai e s uden i. L'edizione è già pubblica a in 25 lingue, in lingua li uanea dal okiečių kalbos ka ekizmą ado a Te esėlė Danguolė Šniū e ičienė. YouCa cos i uisce p a a mė papa Benede o XVI le e a agli gio ani e 4 ca echismo pa i: 1. Cosa c ediamo; 2. Come celeb iamo c is ianiškuosius slėpinius; 3. Come i iamo in C is o; 4. Come dobbiamo p ega e. Alla ine del lib o iene o ni a eminė odyklė, indica a, do e ce ca e e mini della eligione dei de ini ičių, cosa signi ica ca echizme u ilizza e S en ojo Raš o knygų, Visuo- 235Te minologija | 2012 | 19 inių Bažnyčios Susi inkimų dokumen ų i ki ų šal inių san umpos. Il ca echismo gio animo p epa a o, come e ca a e is ico ai ca echismi, domande e ispos e o ma (PR 2007: 472), u a ia dai adizionali e no mali ca echismì esso di e isce nel a o che pa aš ėse gausu pi u asliek, e mini di eligione de ini i, san i e ede insegnan i, sc i o i, iloso i e k . minčių, a i commen i, che do ebbe o aiu a e i gio ani a meglio pe cepi e conc e i domanda e ispos a ad esso. Il ca echismo della gio inezza p a a mè papaio Benede o XVI sc i e che non solo i con inen i e le lo o nazioni cul u sono di e si, ma e in ogni socie à es i a ski ų zemynų: la o a o e mąs o di e samen e che s a oe is, isico di e samen e che ilologo, imp endi o e di e samen e che gio nalis a, gio aneoli di e samen e che ecchio uomo. Pe an o la nos a lingua e pensie oesena do e a alza si quan o alz più u e quelle di e enzie, bisogna a ce ca e di e se pensie oesenes comuni à, pun i di con a o. E ci spiega a che ques o es o s'a ebbe do u o as e i e a di e si mondi, come adu e in lo o lingua, pe capi e la gen e pensa eynà isponde e a le lo o domande (p. 89). Palyginos YouCa con 1997 m. Isp i o Ca echismo della Chiesa Ca olica, ede e e minì di e enzie, eg., nel ca echismo des ina o ai gio ani assegna i ali doni della San issima Spi i o: saggezza, comp ensione, consiglio, e mezza, cognizione, maldingumas, imo e di Dio (p. 176), e il ca echismo della Chiesa Ca olica è non conoscimen o, ma conoscimen o (KBK 1997: 388). Menziona e nel 2011 il ca echismo emesso: puikybė, gobšumas, gašlumas, ūs umas, in idia, saiko ne u ėjimas, lazumu e o aleškas abejingumas (p. 179), e nel Ka ekismus della Chiesa Ca olica usa o non il e mine saiko ne u ėjimas, e nesaikingumas mangiando e be endo (KBK 1997: 392). Ne ienodai a icinijami e Š en osios D asios u i. YouCa sc i e che i u i dell'Anima San a sono 9: meilė, gioia, amybė, kan ybė, Ca echismo della Chiesa lo o indica a p esso 12: meilė, gioia, malonumas, ge umas, iš ikimybė, omumas, susi aldymas (p. 76). Ka alikų paika, kan ybė, piace e, gen ilezza, gen umas, meilumas, iš ikimybė, modli à, susi aldimen o, skais ybė (p. 387). Ques e di e genze indicano che il con enu o dei conce i di alcune eligioni nonché l'ampiezza anche e XXI a. p . è nenusis o ėję, pe lo o non s'agg a a. Il ca echismo gio animo usa o usa odinis p eesagos -imas daik a a dis nupuolimas (p. 49), il suo Ka alikų Bažnyčios ca echismise non usa o e minus nuopolis (KBK 1997: 27). Non o iamo ques o e mine e Religijo y os dizzyno (RŽ 1991). 236 Auš a Rimku ė | Nel diziona io ecensi ica o pa icola men e a ia combinazioni con la pa ola ede, plg. ede in Dio Mad e (p. 57), ede in Die ą ė ą (p. 29), ede in Jėzų K is ų (p. 69) e ede Š enčiausiąją T ejybę (p. 29)1 e k . Šių ne ienodumų, appa en emen e, è so o a causa del linguaggio a ojamų dei due a i iu Die ą e iu in Die ą. Ca ekizme You o iamo anche e galininkinių junginių, e junginių su p elinksniu e so: Jį [Die ą] ikė i (p. 25), ikė i Die ą (p. 26), ikiu Bažnyčią (p. 30), ikime uno De ą (p. 33) e Tikiu in Die ą Tė ą (p. 13, 31), Tikiu in Die ą Tė ą isagalį (p. 29), Tikiu į Jėzų K is ą (p. 13, 31, 51), Tikiu Š en ąją K asią (p. 13, 29, 30, 73), ikime į Die ą (p. 30, 33), ikimi į K. 37), k ikš ijam į Die ą (p. 28) e k . Bisogna di e che già più di cen o anni nonu a iama, che o ma di eina, o a o inos abi. 1909 m. Seinuos iuni a p imai Po e ių lingua asimo commissione kun. Juozas Laukai is, kun. Al onsas Pe ulis, kun. Aleksand as Damb auskas (Adomas Jakš as) insieme con gli espe i kalbininkais Kazimie u Būga, Juozu Balčikoniu, Jonu Jablonski Shu, Ju giu Ballapeliė anche conside s è ques a ques ione. Kalbininkai sugge ì pe iei i be p elinksnio in, pe ché egli la yniškame o iginale è appa so non secondo la ynišką c edo in Deum2, ma a causa polkų kalbos į akos3. Tu a ia Po e ių linguaggio co ezione commissione, eškodando un comp omesso con senąja cle ininkija, decise lascia le pa ole dei combinamen i con p elinksniu į (PMT 1909: 19, PP 1909: 109). Come a e ma kun. Vaclo as Aliulis, nuo pa XX a. inizia i i no e ūs linguis ici Li uani mol isic eiškė nep i a imą o mai ikiu in cosa, i enendo ques o kaimynų sla ų į aka. Lenkai ma be senza la più piccola di e enza di ogge o hanno: Ja wie zę ylko w Pana Boga, a y w każde głups wo wie zysz (pazodžiui: Io c eio solo in Signo e Dio, e u c edi in ogni k ailys ę). Bažny inėje sla ų kalboje ie uju sakoma apie u e san enybe senza dis inzione, a i iosi usų, bal a usių, uk ainiečių e k . sla ų kalbose ie iu ie iu e pan. sakoma e ci ca san i à, e ci ca banalybes. Non edendo in li a iškoje a oseno la conseguua di e enza di signi ica o a c edo in cosa e c edo in cosa, i nos i mode niesi comun inè lingua geni o i nu a ė au en iška i ene e o mą senza p elinksnio e ichiede a usa e c edeu Die ą, ma non c edou in Die ą (Aliulis: 2000 4749; 2008). 1 J. Klima ičius nell'a icolo Ca echismo pa la linguaggio ca echism discu e b e emen e azionimazodio ikė i i abs ac o ikėjimas a oseną ka alikų Bažnyčios ka echizme (Klima ičius: 2002 108109). 2 P ielinksnis in la ynų lingua p obabilmen e nacque a causa della aduzione dal g eco, e ques 'ul ima lingua […] dal eb aico (a amėjų) lingua (Zinke ičius 2000: 36). 3 Pe più sul Po e ių lingua co ezione commissione c . Zinke ičius 2000: 176189; Rimku ė 2006: 154155. 237Te minologia | 2012 | 19 Un al o discu uo ino aspe o e mine a naša a osena. Il kalbinis a Jonas Klima ičius nell'a icolo Auka, apie a, a naša: his o ijos i a osenos b uojai ašo, che il e mine a naša è […]lenkiškos (no s la yniškos kilmės) apie os e alinis pakai alas (no s a si adęs jau aukai), ma ne ikslus e ne ydingas: nuo lo . o e e o, ob uli, obla um, o e e e neš i p iešais; iscomme e e in a an i; a kiš i; mos a e nušoka in a neš i pa onimą a e o, a uli, alla um, a e e (Klima ičius 2005: 44, plg. Klima ičius 2002: 109). Pe an o do ebbe o co egge e i seguen i e mini: a naša (=auka) (p. 126, 127), s en oji a naša (=auka) (p. 127), a naša imo (=aukojimo) malda (p. 127), panos e ino a našos (=aukos) (p. 127), a našų (=aukų) p epa ašimas (p. 176). Nel Ca echismo in u o iene o ni a più di 100 e mini di de ini i. App ensėbili non solo e mini di eligione, ma e psicologia, poli iche, medicina, sociologia e al i campi e mini, dei quali necessi i, spekinando p incipali c edenze iesas. Ques o mol o lode ole, pe ché age ola la le u a ca echismo. I e mini, pe che li sia più acile o a e, escludono semib aodžiu in ca a e o. Pu oppo, non u e p esen a e de ini ys bene nusako concep ų esmę, sono aškias, umpos e comp ensibili, pa icola men e yaunesnio e à le o a ojui. Una al a de ini ì sa ebbe possibile p ecisa e, eg., e mine spi i uingumas (la . spi i uali as d asia): Fo ma di pie à della Chiesa, de i usios da a ie san i p a iche di i a pe melk os della S essa D asi. Pa liamo di benedic inų, p anciškonų o domininkonų spi i uingumą (p. 273). Te minus spi i uali à do ebbe p ima di u o esse e de ini o come una ce a ca a e is ica del c eden e, e non o ma o o me di pie à. Bū ų possibile i ede e e e mine pa uzija (g . pa ousia pe sonale pa ecipazione) de ini ì: C is o's enimen o pe Pasku inį (=Pasku inį) eismą (p. 72), poiché ques o e mine è usa o solo Nel Nuo o Tes amen o e inizii issima c is iani à le e a u a (RŽ 1991: 284). Paini k eacionismo (la . c ea io kū imas) de inizione: comp ensione (ge iau samp a a au . pas .), che Dio ha c ea o la Te a da subi o di e amen e agendo, come se il lib o P adžios osse I p o ocolli degli e en i e a i della C eazione (p. 37), plg. k eacionism: concezione, a e mando, che il mondo ha c ea o Dio (Vai kŽTŽ 2003). Kiek keis okai si spiega che cosa è ca echumenas (g . ka echein moky i): anco a an ica Chiesa chi olin ie ice e e degli adul i K ikš ą ka echumenai uscida o e g adopii pa engimą ka echumena ą Lodio della Pa ola li u gii e i à di ede insegnamen o (p. 117). mol o ampiamen e desc i a, cosa è Su inizzazione (la . con i ma io sus ip inimas, su inizzazione): come K ikš o e Eucha is ii sac amen , così e Su inizzazione è la Sak amen a di Ink ikščionamen o della Chiesa Ca olica. Pe mines Š en- 238 Auš a Rimku ė | oji S ia è discesa su la comuni à dei discepini, così Lei iene e da ciascun pak iš y ąjį, che chiede la Chiesa San a Spa iosia g azie, e o i ica lo, che i imo pajėg ų es imonia e K is ų (p. 120). Vapocchiamen e a icinjama, che è abe nakulis (la . abe naculum namelis, palapinė): analogoškas del Vecchio Tes amen o A chi dell'A c, Ka alikų Bažnyčioje appa do abe nakulis come nobile, esili luogo allo Š enčiajam Sak amen ui (K is ui panonos adu) ene e (p. 131). Nel diziona io Religijo y os sc i e che si a a di un disposi i o della chiesa ka alikų spin elė al a io (no malmen e g andissimo) al cen o allo Š enčiajam Sak amen um ene e (RŽ 1991: 371). Ques a de inizione mol o cos'più chia a. Cla i ica e do ebbe il e mine exzo cizmas (g . exo kismos p i e s i a si olin i) de ini ì: p eghie a, che p o egge oppu e libe a esse i umani dal mal agio (p. 156). L'exzo cizmo non è p eghie a, è un i o pe espelle e gli spi i i mal agi (RŽ 1991: 111). Come si ede da desc i i e mini e lo o de ini izioni, non u e le de inizioniis nsacoma e mine esmė, non u e sono logiškos, aiškias e comp engamas. O ganizza o i ca echismo ėmėsi noneleng o la o o a spieghin i in e nazionali pa ole e o igini dei skolini, kai quando e signi ica o. Pecca che la o igine dei e mini delle eligioni in e nazionali desc i a nenuoseklamen e, ad esempio, noniaškinama dal la inoino lingua de i a o in e nazionale e mine eligija (p. 15) kelmė, pe ò aiškinama e mini mission (la . missio siun imas) (p. 18), pa uzija (g . pa ousia pe smeninis pa ecipazione) (p. 72) e k . kelmė. Ca echismo le i oio può susci a e con usione allo a, quando l'o igine e mine è discussa più di una ol a, ecc., ecchio skolinio chiesa. Vienu sc i e così: Bažnyčia (g . ekklesia) suchiuk ieji (p. 77), al u così: Bažnyčia (g . ky iake appa enen i al Signo e, anziali sla ų boznica maldykla) sono suchiuk ieji (g . ex kaleo, ekklesia) a u e le nazioni e pe K ikš ą appa enan i al C is ous Kūnui (p. 77). San i a no a a e al e nonikslumų, eg., į a džiuo inių i neį a džiuo inių o mų į ai a imo: amžinas gy enimas (p. 48) e amžinasis gy enimas (p. 94) (=amžinasis gy enimas); Ulminio ibunale (p. 72) e Ul imo ibunale (p. 42, 98) (=Pasku inis ibunalis); quando do e sa ebbe necessa io į a džiuo inės o me, eg., ka dinalios (=ka dinaliosios) do ybės (p. 173), plg. die iškosios do ybės (p. 172), žmogiškosios do ybės (p. 172), sunkioji (mi ina) (=mi inoji) nuodėmė (p. 178). Nonuniodai innominiamo lo s esso cosa, ecc. : Nekal asis Ma ijos p asidėjimas (p. 57), Nekal asis p asidėjimas (p. 57) e Nekal asis P asidėjimas (p. 57) (=Nekal asis Š č. M. Ma ijos p asidėjimas); Lasku inė aka ienė (p. 115), Vaka ienė (p. 124) e aka ienė (p. 124) (=Pasku inė aka ienė). Siūly ina usa e kilmininko o ma, e non p ecessaga -inis 239Te minologija | 2012 | 19 būd a dį, ad esempio: elykinis (=Velykų) A inėlis (p. 64), plg. Velykų A inėlis (p. 105). Taisy ina delle lingue li uane nonūdinga o dini delle pa ole: P a a mė popiežiaus Benedik o XVI (=popiežiaus Benedik o XVI p a a mė) (p. 3). Ol e a u i menziona i ine iclamen i, no a a e co ek ū os e o i: Laškas (=LaišKa alikiškų ka ekismų leidimo lie u ių kalba adicijos kas)e eziečiams(p. 23), Hi e iui(=Hi le iui)(p. 69). siekia XVI a. pabaigą ca holiks pi mąjį ka ekismą Didžiojoje Lie u oje pa engė Mikalojus Daukša (1595 m., Vilnius). ino a ques i gio ni, già più di mezzocen ocen omecio, ca echizmi sono ado i da la ynų, polkų, okiečių o al i lingue nella nos a na i a lingua. Come già menziona o, YouCa es e na o da okiečių lingua. Bisogna deplo es au i che la adu ice quasi non ebbe a cosa basa si anche se esis u e e mini di eligione dei dizioní è, esempio. : Religijo y os slo ynas (1991), Česlo o Ka aliausko T umpas eologijos žodynas (1992), K ikščioniškosios ikonog a ijos žodynas (1997), Gin a o Be esne ičia Religijo y os slo ynas: pag indinės są okos (2003), He be o Vo g imle io Naujasis eologijos žodynas (2003)4, u a ia lo o insu icien i, dic ioni necessa i aggio nini, alcuni quali conce i si in e p e ano a eis iškai, in lo o non esis e co ispondmenų e pan di al i lingu. Il p op io linguaggio bisogna con inuamen e i inge e e imuo e e da esso u o ciò che non è pe e o, sc i e YouCa : lie u iškame jaunimo ka echizme (p. 16). Ques o si può di e anche di linguaggio i idi, che de e esse e non solo pe u i sia gio ani, sia ecchi comp ensibile, ma e comp ensibile ugualmen e. Con le p onuncia e osse azioni e no a e mino i ca enze, che in nessun modo non diminuiscono il me icoloso la o o della adu ice, olu o mos a e che anco a ci sono imas e cose pe ezionabili, che la lingua dei idi, anche e la e minia, con cui linguis icamen e si elaziona con Dio, de e esse e senza qualchi diusu a e pecca i (Maceina 1982: 129). LI ERa ŪRa Aliulis V. 2000: Tikė i ką, ikė i į ką?–Sando a3, 47–49. Aliulis V. 2008: Tikėjimoišpažinimas:„ ikė iDie ą“i „ ikė iįDie ą“? P ieiga pe in e ne ą: www. lkk.l /li / naujienos/naujiena.1092.h ml. Be esne ičius G. Religijo y osžodynas: pag indinėssą okos. Vilnius: Ty o alba, 2003. Ka aliauskas Č. T umpas eologijosžodynas. Vilnius: Logos knyga, 1992. KBK 1997: Ka alikųBažnyčioska ekizmas.Kaunas: LKB Ta pdiecezinė ka eche ikos komisijos leidykla. Klima ičius J. 2002: Ka ekizmo kalba – kalbos ka ekizmas. – Kalboskul ū a75, 105–119. Klima ičius J. 2005: Leksikologijosi  e minologijosda bai:no mai is o ija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla. K ikščioniškosiosikonog a ijosžodynas. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos leidykla, 1997. 4 Iš okiečių kalbos iš e ė Gediminas Žukas. 240 Auš a Rimku ė | Maceina A. 1982: Is min ies mondo. Aidai 2, 128132. 1909 PP: Pa aisy ieji po e iai. Vodo 14, 107129. 1909 PMT: P esso maldì co ezione. Vado 9, 1737. 2007: PR Le eligioni del mondo: nuo o populia us conoscynas. Vilnius: Alma li e a. Rimku ė A. 2006: Regolkyba e minijos Religijos D augijoje. Te minologia 13, 149159. RŽ 1991: Dic ionynos Religijo y os. Sud. R. Pe ai is. Vilnius: Min is. Š en asis Raš as: Nuo asis e Senasis Tes amen as. Vilnius: Ka alikų pasaulio leidiniai, 2009. Vai kTŽŽ 2003: Vai ke ičiū ė V. Dic ionnai e des mo s in e na ionaux. Vilnius: Fo onija (e. edizione). Vo g imle H. Naujasis diziona io della eologia. Kaunas: Ka alikų in e ne o a nyba, 2003. Zinke ičius Z. 2000: Lie u ių po e iai: mokslo kalbos s udija. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų publybos ins i u o. Rice u a 2012-11-04 Auš a Rimku ė Žemai ijos kolegija Muziejaus g. 29, LT-87356 Telšiai E. pos a aus a. [email p o ec ed]