Terminas prie termino. VIII
Full text
200 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII
Te minos à p azo. VIII
jONAS KLIMA IčIUS
APLINKA e TERP, TERP e MEDIJA Te minai (i simplesi pala as) aplinka e e pė não
exis e bend a eikšmiai. Jâos signi icados e mú uo elações klos ėsi no umpą
empo, mas já é quase nusis o ėję, e ainda expande-se an o, quan o isso diminu a
ciência aida e expulsida. A his ó ia in e essa e ensina. No en an o ainda há e oda
ac uais, sols í eis coisas. Po exemplo, os elemen os da na u eza i as e não
i as, que se encon am no ma , acima do ma e nas p o undidades da e a sob o
ma (ae , água, undo e p o undidades da e a sob o undo do ma , seus ecu sos
na u ais) é ambien e ma inho ou meio ma inho? Pa a isso e decidi é p eciso
en ende como ge almen e e minologijoje não só do domínio da linguagem, da
linguo y os conhecimen o, mas e de conc e a ciência nuo okos. Po an o
p a a u p o undugnio seiaškin i ambien e e e pê de oco ência, mú ua
in e ação e ski ia causa, eigą e esul ados. Abu su gida de e minização manei a,
mas e causas sužadin as (indukuo as), e pos e io es di usas, nesklandūs yksmai
lem i ex e nas p incipalmen e usų kalbos žodžių среда и окружение, ambém angl.
medium. Dis i o 1. apylinkė, ixada já SD 1642 (Okolicá Vic Vicinia, e i o ium
niue si as ag o um. egie. Apikayme aplinka i ok ąenia Ambi io. ambi us. us.
ci cumiec us. us. Aplynka), mais a de An ano Juškosho's pala a, LKŽ I2 1968
ap esen a-se e de odas as línguas i as: Do ambien e susi inko K ekena a.
Naujųjų, knyginių, signi icamen os klos ymosi eigos e lexo é
LKŽ I1 1941 aplinka 2. nedi e enciada signi icação e neišcomus sua explicação
aplinkuma, a pas (no s a pas aqui já es á e passosnelis em e pę). LKŽ I2 1968
signi icado edis ibuído 2. o al das condições na u ais nas quais (=ku es) algo
se desen ol e e a ua e 3. condições social-habi a á ias, […]...>. In igan e é que
ambas signi icâncias ilus á eisam Jono Jablonskio sen inhas ambien e 2: E
ambien e em à pessoa mui o in luência; ambien e 3: Ele em e assimip e
in luência do idioma mokslui mokykloje e ambien e em sua ida. An ano Vi eliūno
no amen eokai p igijęs e mažokai usado naujada as en o noo y a
201Te minologia | 2012 | 19
k aš o y os [i gi Vi eliūno naujada as] pa e, in es igando a mais p óxima
ambien e baseia-se, odos, a ambos os ambien es signi icmados. No ão
signi icado ac escen a DŽ 1954 aplinka 3. aplinkuma, a pas, s e a: O A é
ambien e, na qual se espalha som. 1972 DŽ aplinka 3. escla ecida quan o mais
p ecisamen e, mas ambém ainda d ilypė e pė, s e a a ealmen e é e pė de
espalho de som, mas a umamen o do ambien e de casas esidenciais não
nenhuma e pės e nem mesmo s e os. Po an o, não é su p eenden e que LKŽ
I2 1968 aplinka 4. e pė, s e a ilus ada só ao a ; mas e escliquimo não inha de
ica s e as. Toliau, ma y , paju us ambien e e e pės ski ybę, aplinka 1.
aiškinama izinės sąlygos: geog a inė, na u al; habi ações, mas e gás, ko ozinė
DŽ 1993, embo a d i las a osios eikiau é e pės.
An es indo ao ambien e como e mo da ciência p imei o é p eciso pasiž algy i po meia
e minina ou e de e minizuo o a oseną, na qual em á ias conjunções e
aiškinimuose melho a scludeja mo y ação e seman iniai elações. P incípios dois
exemplos: <...> ap l i n k a ap l i n k us já é ou a Sa su TV 2008 42 3; campo elé ico 1.
peculia es p op iedades a p l i n k a a p i e įelek in ą objec o ou a a iamjj campo
magné ico AETŽ 2010. Neapsakomai amplamen e desde an igamen e a é mesmo ago a
usado supan i ambien eka: Células isiologia, como a sua mo ologia, depende delas s u
p a n č i o s a p l i n k o s ŽA 1972 14. Mus s u p a n i a p l i n k a é dinâmica IQ 2010 3 121. […]...>
ligação com supančia con o na Sa com TV 2012 1 30. […]...> pensamen o sob e o mundo,
o ambien e que o odeia NŽA 2011 2 84. […]...> impac o da usina nuclea ela odeança
ambien e Vd 2009 20 32. Ao es ima an o o c iança como o s u p a n č i o s a p l i n k o s
iscos e p o ec i os, […] Vd 2008 50 74. Cla o, ele ce can es pessoas udo na u al, mas
in ismaginos e ambien e e ele ce can es pessoas Sa com TV 2011 26 14. G e a
equen a e em ambien e semelhan e en ol e -se: <...> passa ž i e m o s a p s u p y j
e Sa com TV 2008 14 3. […] ga m o s a p s u p y j e es abelecu usi […] sana o ija Vd
2010 37 43. Vi ename somb a em economia assup yje Vd 2011 15 22. Mokesčiai impos o
po ci ilização e mode nnią społeczeę, Tenka moky is nowych e y b i ų a p s u p y
j e Vd 2010 39 66. KPP 1976 e 1985 pa aisė: supan i aplinka aplinka. Mas dis o não ganha, e
quando não escla ecido, po que não es á bom, isso co e imen o sucesso é menca.
adjeino igy en iž m o n i š k o j e a p s u p y j e, u isusimokė i Vd 2011 15 70.
Reikėjo mui o pouco indica us. ambien e. Ago a galas en im p ecisa já mais de alho.
202 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII. Rus. окружение и
1среда лексикографijoje ixuo i já desde 1627 m. (ССРЛЯ VIII 1959 e XIV
1963). Rumo a no os signi icados mais di undês só 1 ede 3.
socialno-by owa обстановka, <...> окружение (A. Ge cenas, I.
Tu gene as) совокупность людей, кого-либо (M.
связанных общностью жизненных условий, занятий, интересов или
Sal yko as-Ščed inas, M. Go kis), o 4. g uppa de pessoas (M.
Le mon o , F. Dos oje skis) устар., po an o de окружение ago a
ak ualus 3. oкружающие люди, общество. E 1mediada 2. comum-
ность природных или социальных условий, <…>“: географическая,
ci cundan e, e окружение 3. o en o nojainha si uação, s e d a:
окружение растения, mas só 1среда 1. eщество, p eenchendo comoe-
-либо пространство и обладающая определенными свойствами“:
a mos é ica, homogênia, nu i i a, Daba inė us. média signi icação pla esnė
negu окружение inclui e окружение: среда1 1. aplinka, aplinuma; a pas: в среде
учёных среди ученых, 2. e pė: воздушная o inė RLKŽ II 1967, 1. spec. e pė,
mediumas: ag a inė, dis o sėė dis o sėnis mediumas, почвенная di inis
subs a as RLK IV 1985, o окружение Ž Ž Ž, apsuma; 1. s e a: li e a y a ound LRZ II,
1967 2. aplinka, li e a y a ound: geog a ė, smu zinji RLKŽ II, 1983; среда:
geog a ija, milieu, geog a ija, окружение, Ž, 1971; среда: литературная, milieu,
maî e de l'his oi e, ou en i onmen , 1978; A pa i des e compa amen o
signi ica i os az-se en endido ob igingumas do pažyminho окружающая (среда), e
es e conjun i o usando e mo окружение bū inumas. Rusų kalboje habi uais
junginiai среде жить, существовать, обитать, расти и среда окружает СССРЯ XIV
1963. Среда explici amen e mo i ada среди en e(e), e окружающая среда isso is
oda ia con adic io in adiec o (oximo onas). De aco do aquela juninho enclai
susci ado lie . supan i aplinka pleonazmas. Embo a nãocomp endas, de onde
adęsis, mas no ado e šalin as, indi e amen e ajudou as is, e especialmen e
plis i e įsigalė i e pei. Aplinka seu mo y acija semelhan e a angl. en i onmen :
en i on (ap)sup i i ok. Umgebung: umgeben (ap)sup i i Umwel (aplinkinis pasaulis
VLKŽ II 1992).
Nãoic a saída a pa i des a colisão oi, mas, po exemplo, e a de isso ex e na
ambien e: ex e na ambien e ambien e ex e na AATŽ 2000; desin ecção des uição
de mic oo ganismos pa ogeninos i š o i n ė j e a p l i n -
203Te minologia | 2012 | 19 quais LTE III 1978. Oda impo an e complexo ó gão, que execu a
múl iplas unções: ajuda a o ien a -se i š o i n ė j e a p l i n k o j e, […] Sa su TV 2012 4
13. En ão i š o i n ė s a p l i n k o s di ginami c ianças ago a b ęs a mais Vd 2010 36 36. Tai
segundo pleonazmo, salimo do lobo pa a o loio. Bllai coe en es ai a é o buko im:
necessá io e i d i n ė s, e i š o i n ė s emp esas a p l i n k o s analises de mė A sV 2011 1
8. Passeiko e con ap iešos (išo inė) ambien e idus: I š o i n ė a p l i n k a, sem dú ida,
e e in luência, mas se os es ados i d u j e se á caosas, nenhuma con o na não
ajuda á Vd 17 2009 17. <...> isiologia ciência sob e o que acon ece i d u j e o ganismo, e
ecologia sob e o que acon ece i š o i n ė j e a p l i n k o j e MkslL 2012 19 9. Mindaugui
cuidou […]...> aumen a a p es ijão de sua dinas ia no i d u j e na in e nacional
c is ioniškoje a p l i n k o j e MkslL 2009 8 11. Nada aleu o mundo ex e no, aplinka Sa
com TV 2012 1 30.
Quando e pês eque ingidade já bas an e cla os, é p eciso mais
amplamen e e minologicamen e discu i ambien e, pa a que se izesse
bas an e comp eensí el suas duas di e enças. Są okos aplinka aidą, que
oco eu o a dos limi es da língua li uãs, e ela e minos dicodynai e
enciclopedias. P z.: aplinka ( ok. Umwel ) J. Uexküllis (Gy ūnų aplinka i idaus
pasaulis, 1909) é o concei o que deu signi icado à na u alizada ∆ (do mundo do
compo amen o), que az aos animais e ei o e na qual es es o ien am-se de
aco do com sua senslinha o ganização; mais a de es a signi icação oi
expandida, incluindo em ela e a ege ação e a espaço de ida das pessoas.
En ão iloso inê an opologia en a izou, que o homem, como pasauliui a i a
bū ybė (M. Schele is), espasiamen e pe žengia na u ais ∆ limi es, po que
consegue as muda , po an o speci inė do homem ∆ já é paženklin a
cul u as. <...>, isso não saído de c ises cien í icas, ecnológicas e
econômicas de mudança de na u eza su ge de peculia es p oblemas ecológicos, conse ação e é icos FilosŽ 2002.
Indicado e sociologico aspec o de o igem des e concei o: socialinė ekologija
(g . oikos bu einė i logos mokslas) sociologias capí ulo, no qual examinam
humanos e a p l i n ko s elação p oblemas. S. e. apa eceu XX a. 3 década em
Es ados Unidos das Amé icas (...). <…>. Alguns sociólogos ac edi am que ela
de a es uda a elação do homem com a na u eza ap li n k i n e animais e
plan asija; ou os S. e-ją de inem como ciência sob e elações de o mas
sociais com a o es sociais, que em elação a essas o mas esą a p li n k a;
<…>. Pa icula men e ak ual ap esen ou a ques ão de elação da na u eza e
sociedade yšium com a ualene e olução cien í ica e écnica, po causa da
qual esgo am-se os ecu sos da na u eza e poluiça-se ž m og a u s a p l i n k a.
<...> FilosŽ 1975.
204 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII Fo necendo enciclopediamen e odos
os a uais signi icados ambien e sua o dem muda mais elha ė a 3. (biol.) o al dos
obje os, enômenos e condições na u ais, na qual i e indi íduo, população ou
espécie, po meiou į 2. (geog .) žmogų ( isuomenę) supan i e múipusiais elações com
ele elacionada não- i a e i a na u eza bem como elemen os de e i ó io
an opogeninių odoima (concei o bas an e įman amen e eo izada:
an opoekosis ema a ujada como ekol. Sis ema, cuja cen . elemen o
o ganizado is (šeimininkas) é o homem, e ou os elacionados com ele na iniai ou
an opogeniniai da iniai cons i uem sua mo ado aja ∆ (namus)), e aplinka 1. é a si é
uma gene end iação ką no s supan i e d ė ou obje os de um odo ( e pė, ad.
namai), in e ageujan es com seu sup objec am ou sujei o ( ad. šeimininku). <…>. De
aco do com a na u eza da e a em ques ão ou os componen es dominan es do
espaço dis ingue-se na u al (na ū ali), an opogénica, écnica, económica, social,
espi i ual ∆ e ou as ∆ espécies VLE I 2001. Aplinka 4. é mui o especiais ma ., po ém LTE
I 1976 aplinka e a ainda só ma ., cla o, sepa adamen e geog a ie aplinka i os e não
i os obje os e enómenos da na u eza (clima o, solozemio, e as p o undas
iquezas, elje o, ege ação, animais) um odo, cons i uindo uma das condições de
exis ência da sociedade. […]...> LTE IV 1978. Enquan o não ha ia do senho iá io e da casa
in e namidas con ap êoa, ela e sem esses e mos oi pe cebida, например. : En e
o ganismo e ambien e oco e con ínua oca de ma e iais e ene gia, <...> ŽA 1972 30.
Che e, cla o, anaip ol não só homem, e casai não só humano. Mas alando sob e homem
e pessoas o ambien e habi á el mui o equen e e i o, exemplo. : Flo es as são
pa e da nossa consciência, nosso g y e n a m o j i a p l i n k a, <...> Sa su TV 2011 42 5.
Embo a animais em língua i a ge almen e não i em, e man enha (e domésiai
conside ados), eo icamen e, sem abejo, i e, aigi e eles êm seu i amąio ambien e,
exemplo. : Assim, de ido ao aquecimen o climá ico a ingação de animais muda a seus g
y e n a m o j i a p l i n k a Vd 2009 11 45. Sob e o ambien e ago a ala mui o mui o o que.
Po exemplo, o conhecido albinis a Da idas C ys alas: <...>: ecosis ema é cons i uído
de odos os o ganismos i os, plan as, animais, bac é ias e c in e ação mú ua com
ísicos e químicos a o es do seu ambien e KM 2005 40. Geog a inę ś odowisko mini
e nog a ė P anė Dundulienė (LE n 1982 7). Não o ciência especialis as eó ica ambien e
às ezes uso a e bas an e sa o i elmen e, exemplo. : Homens condiciona oda ou a b
ū i s, s u d a a n i o seu ambien e UP 1992 164. Uni e sa não é alguma k ū n ų a p l i n k a
a anpikla UP 1992 140.
205Te minologia | 2012 | 19
En e as espécies ainda su gem no os abio ína ambien e ai ino gânicos o ganismos, e
sąlygų (↑abio inių e i k s n i ų) isuma, ku ioje egzis uoja isi gy ieji
bio ína ambien e suda o a o es na u ais e enxin i i, su gidas de ido a ou as
o ganismos ac i idades (mui os mic oo ganismos de bio iniai e i k s n i a i são o ganismo
in ína e pė) VLE I 2001. Plin a espi i ual ambien ka Sa com TV 2009 27 23, Kauno
li e ū inė aplinka A sP. C i k 1969 449 a li e á ia Moscow en i onmen MokslL 2001 11 5,
academica aplinka IQ 2011 4 111, in o macinė aplinka MokslL 2007 1 7, business aplinka IQ 2010
4 29, emp esumo aplinka IQ 2010 4 78, in es icinė aplinka Vd 2007 3 11. Quando algo al ez só
na pa ebía ou além ibia do e minio, ex.: […]...> na sociedade e cul u a a ual jožinė
li e a u a já exis e em ou o ambien e de pe cepção SLL 23 2007 305. Inciden almen e, a
espécie pode es a e sem assinan e, po exemplo: aplinka 1. espa ei p eenche de ce as
p op iedades ma e ial ou campo, no qual es á es udado o sis ema ou oco e es udado o
enômeno, ex., líquis oj ambien e 2. Condições ex e nas ( empe a u a, humidade,
p essão, ib ação) que enham in luência ao uncionamen o da ins alação, ex., ambien e
ele omagné ica AETZ 2010. Pozi y is inė me odologia busca a ex os de su gimen o,
causas, in luência e on es compa ando-o com ou os ex os. Aplinka (milieu) e a
necessá ia não só sua genezei esp ei a , mas e sen ido discu i SLL 23 2007 305. Poe a
(Albinas Žukauskas) em e co ação ambien e: Ši dis de ende con a sug io imen os, os
quais sem in e upção isda inėja empo seu ambien e A sP. C i 1969 634. Nea silieka...
pa alynės eklama: D igulė, jauki an klodė <...> palaiko gai ią m i e g o a p l i n k ą. Tan o
ambien e da ciência. A mais ele an e pa a a p á ica de ida um aspec o p o e o do
ambien e: ambien e um odo uncionando na na u eza de elemen os in e - elacionados
(zemés pa éšius e dolmės, a , água, solo-zemis, plan as, animais, ma e iais o gânicas e
ino gânicas, componen es an opogênicos) e os sis emas na u ais e an opogênicos que
os unem: izinė, na u inė, na u al, saia, humana, an opogeninė, deg ada usi, gamybinė,...
AATŽ 2000. A Lei de P o eção Ambien al (2005 m. Lei edacção) ap esen a apenas es a
de inição pa edaguada (MkslL 2011 9 7). Assim aqui mais impo an e é a p o eção do
ambien e con a is., química, biológica e de ou o impac o nega i o, que su ja u ilizando
ecu sos na u ais, moni o ing ambien al, moni o ização ambien al sis emá ica
moni o ização do es ado do ambien e e seus elemen os, a aliação e p e isão de
mudanças an opogênicas, poluição ambien al, manejo ambien al, a aliação ambien al (:
alo ambien al p o ec o a, unções ambien ais, pe igosidade ambien al, e ei os
humanos pa a o ambien e) TechEnc I 2000,
206 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII engenha ia ambien al e
k aš o a ka (KTU speciali a ea), química ambien al b anca da química,
examinando za os umo ambien al e seus diminuição ca ac e us
ChŽ 2003.
Escliškinhos, o que é ambien e, pode-se esponde e à mesma começo mencionada a
pe gun a é ambien e ma í MkslL 2011 9 7 (mencionado Lei 3 s . 7 d.), Te pė ambém é i a
11 12.
linguagem duomuo pala a de in e pas a ian e: e pė 1. consul e 1 a pas 1: Nepalik
e pių e dama audeklą Duse os (da e Smál os); 2. e 1 a pas 3: Eu aqui mu os e pên
oda sudedu Sudeikiai (da e Duse os). Há mui o en ou adap a e à linguagem comum,
e minijai: e pė 3. lais a, não ocup a luga de se iço, acansija: Wakancyja iákiego
edu. Vacan ia o icia, digni a es. Te pe wi esnibes kokios SD 1642, 4. (neol.) skliaus elis
A. Ba anauskas, ambém e pė 2: il o e pė VĮ 1924 (LKŽ 1995 XVI). Te pės ainda não há
LKV 1950 dicodyne (161604). Só nos mais ecen es empos encon a-se e p igyja e pê 2.
medjiaga, enche i espaço ou kūnus, supančius algo: O A é p as a e pė ogo. Vanduo é
e pė peixes i e . Mai inamoji e pė bac é ias cul i a DŽ 1954. Quan o mais a de
es a signi icação edis ibui e pė 1. Ma e ia, p eenchendo o espaço: A as <...>, 2.
aplinka exis i o i: Vanduo <...>. Mai inamoji e pė DŽ 1972. Passei medjiagos
undamen adamen e não deixa: e pė 1. spec. aplinka a alguém exis e , eikš is, yk i:
O as é e pė gais ui. K aujas é e pė in e na o ganismomo. Mai inamoji (mi ybinė)
e pė bac é ias cul i i i. Kie oji, skys oji, laidžioji e pė. Rūgš inė, ša minė (aplinka).
G ūdinimo e pė ( ech.) 2. e o nando pa a ás: e pė 5. m e d ž i a g a, enche dan i
espaços: Sh iesa, endo ecebido maio op inio sūd umo e pê, sulė ina seu sklidimą P.
A ižonis. O sangue jun a com a lin a é a in e na e pê do o ganismo Raš ai e 6. a p l i n ka
„ a pas“) DŽ 1993. Apmaudu, kad os po d ejų me ų LKŽ XVI 1995 ėl
pa a alguém exis e , eikš is, yk i: Vanduo é e pė pescims i e DŽ. Te pės e miniją
e minog a ia e nos ex os é p eciso começa a pa i dela se sepa imos do ambien e. É
um sepa ado en epsnis des a mic osis ema ne umpas, nespa us, em essência
baig as. Mas esse di i imosi yksma aindaė a ak ualus, eque ido ale a, po que qual
onde a osenoje ainda bas an e gausiai zaisilikęs. m. amoso ilóso o e e minologis a
eó ico e da iloso ia bem pedagogica e miniação c iado e manejado esc e e:
Sa i a pinis pessoas a uação o ma na sociedade a p l i n k i n in o a p ą, ou a p l i n k u
m ą, que os anceses chamam milieu S. 1927 Šalk R I 1990 171. P adgia e lhe oi
207Te minologia | 2012 | 19 di ícil. Mas e depois de 7080 anos semelhan e g ebez se: Es e
í us ex emamen e esilien e na ambien e ex e na, […] e em 2009 a g ipe H1N1 é uma
das g ipe a munų, se o mada e p ė j e […] Sa com TV 2009 50 6. Cada amília s u k u i
a a p l i n k s a e amilia es, amigos de amílias e p ę, […] G. GosNR 2010 116. De ido ao
ápido p og esso écnico semp e há o pe igo de a as a -se da undamen al ealidade,
da na u eza, que nos é dada, da e pês, que nos odeia M.D. PhilTI 2009 69. E não dou Deus,
que enhai ų al empo, quando nas capas das e is as ims b ibua em e nos e dadei as
da ida ensina em kiemsga dios, iz edžiai pasi adinę quaisque quaisque i š o i n ė s
ida e p ė s e būdo s ilis ais Vd 2010 41 62. Deixando de jus i ica e a é ago a não
desapa ecida a sinônima a osena: G ipo i us mo ūs a ša minėje a p l i n k oj e ( e p
ėj e) Sa su T 2009 47 31. Mui as gauses é o subs i u o de ambos os essencialmen e
di e en es e mos de uso: Água é de mui os chem. e a k c i j ų e p ė <...>. Du an e a
e olução algumas plan as aquá icas e animais e pica am i e em e a seca, mas a
água oi e é o mais impo an e deles a p l i n k o s e i k s n y s TechEnc IV 2010 (eiksniai
es ão, e ambien e condições). <...> das ac i idades humanas nepakeis a (...), i. e. na u ais
ma es e andenų a p l i n k a (isso é i m a ė s e p ė s noção) MkslL 2011 9 6. Eu i e
que muda es a p l i n k a s, quando de uma escola pe eida au es uda a ou a. No
en an o ol emos à minha mencionadas ês a p l i n k ų a b a e p i ų, nas quais me
i e b ęs i. En ão eu nesup a au seu a p l i n k o s. <...> gimnazijoje susi o ma usi e p
ė oi mis i. Qua oji e p ė oi Poli echnikos ins i u as NŽA 2008 910 392, 393, No
en an o é p eciso bem adquili i, que en as um, ka as de subs i ui omis us ojamų
pala as é ap op iado. Realmen e não semp e isso e pê, mui as ezes como só
ambien e, exemplo. : O mundo consis e de duas pa es <...> (zemynų, e as) e água (...).
<...>. di e e mui o dessas pa es egmenija e animaisija, e an opogeninė e p ė (a p l i
393, 394, 394.
n k a) MkslL 2011 9 6. <...> locaisos i e o s y a não só isiniai pon os geog a iais e a p l i
n k o s, <...>. Tad ikimode nios locaisos i e o s campos, sodyba, campo meias, ig eja,
u gaus aikš ė, d a as são kone de odos os socialiniai in e acções geog a inês i e i
n ė s e p ė s J. TomlG e K 2002 61. Molis, g ani as saluska. Ku i e pê a esiduições
b anduolicas a en e a melho ? Sunku dize , <...>. Tenka en e o i naquela a p l i n k o j
e, que es á num de e minado país MkslL 2008 18 7. A ciência e écnicas a p l i n k a nos
ab anda, especialmen e su gindo ao compu ado , in o ma ikai e . . Tudo isso pode
me gulha nos em al e p ę, que não se á e dadei amen e de mulhe
208 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII M.D. PhilTI 2009 68. na ios <...> uma
es u u a au oniška, mui as ezes com sa i a sociokul ū ine a p l i n k a (...) e jū inė
sociokul ū inė e p ė MkslL 2011 9 7 e 14. Mac oeconomia e p ė e mac oeconomia a p l i
n ka Vd 2008 30 11. Vilnius pode ia p ocu a se dis ingui como ju idicamen e a o anki
e p ė s eig i de undos de in es imen o al e na i o. <...>. Reikia udo começa a pa i
ap op iada leis a p p i n k o s c iação, a o anki a p i n k a não de e ia cambis pelo menos
710 anos, <...> IQ 2010 3 68. <...> anqueza desc ibin e e p ė j e mes egime
di e sosopus elações de indi íduo e comunidade com si mesmos e seu ambien e SLL 23
2007 34. Eses e os exa am-se esc e endo ais não c am i os assun os: Es as p o b l
e m o s i in es eudidamen e s u s i j u s i o s su socialiniais m o k s l a i s, k u i e u ž i m a
cada ez maio e p ę cada es ado e sociedade g y e n i m e Vd 2010 25 47. Mais um
cuidado mui o p eciso g e a usados ambien e e e pė pode não es a nem
sinonimamen e, nem subi iniai, e cada um em seu signi icado e em seu e dadei o luga :
Seni d e ė i medžiai, negy a mediena isso g y e n a m o j i e p ė á ios o ganismos
i os: cogumelos, ke pēs, samanos, moliuscos e e c., que podem i e apenas na elha ou
podu osa madei a...> miške são milha es de o mas de ida, que é p eciso < puosel,
p incipalmen e p ese ando a sua habi ação em o no de 32. Vd 2010 19. <...> num
ambien e de negócios menos egulado menkesnė e pė co upção Vd 2011 3 32. Po ás
des a k aupiia icebe g cimei as, p ecoce mo e com o im de compo amen os
epidêmicos de se i i n a n a n a i e p ė al o da epidemia m a i i n a s i n ė a a p l i n k a,
<...> Vd 2009 18 62. <...> amília e mic osociedade (...) c ia e p ę, que ajuda ou impede
o ma se ao adolescen es espi i ual esiliência. Visuomenės k izė, api eškian i izikos
eiksnių gausa e g ande socialinės a p l i n k o s oksiškumu, socialine a ski imi bei
ole ancijos deoka, nuodija apų paauglių spi i uinį pasaulį i p omo a liguis as o mas
maiš a imo Vd 2007 38 78. […] amília e é e p ė, na qual meilė de e se se gs ima e
puoselėjama e […] sem amília, necessá ia ainda e ou a a p l i n k a M.D. PhilTI 2009 96. Po
que amília já e pê, e não aplinka? Teólogo pai Ma ie-Dominique Philippe OP e seus
adu o es Š . Jono comunidade i mãos e i mãs e minologicamen e comple amen e
p ecisos pedagogique (edukologijoje) designa a ambien e e e pė: aplinka en i onmen
Umgebung среда žmogaus ugdymo eiksnys: na u al inių, geog a inių, klima inių,
socialinių, kul ū inių sąlygų isuma, na qual i e indi idas ou g upo de pessoas. É uma
e pê ecológica, com a qual in e age indi íduo ou g upo. Socialinė m a k o -
215Te minologia | 2012 | 19
M. HeidRR 1992 115, excluslaida p oblemá ica M. HeidRR 1992 54, excluslaida in e p e acinė
sup a imo M. HeidRR 1992 83, excluslaida posições me a izicas undamen ais M. HeidRR 1992
170, excluslaida nihilizmo M. HeidRR 1992 176. Šneka, en as a como e i k š m i ų s k l a i d a M.
HeidRR 1992 391, Š Tomo Ak iniečio m i n i e s i s s k l a i d a NŽA 2001 5 212; eo ia dos
signi icamen os esclaidos manei a N 200Rom 3Rominė esclaida N 16, 1998 5 54, mas ainda e
indi idualidade Medie ais esclaida KngA 2001 13, 1 mo e s osobnos i sklaida. No en an o
es es exemplos al ez enha ainda um pouco di e en e o signi icado […] a (si)skleidimas. O
já é e desclaia (com u com e elado): Ele [pe binamen o humanizmas] neiš eiškia e
c is ioniškosios eologia excl l e i s os c iado, nupuolido e edimido homem e o i j o s. Ele
ma ca um al philosophį in e p e ação do homem, que es i n i ų i s u m ą a s k l i d i a e a alia
baseando-se só no homem e o ien ando-se em homem M. HeidRR 1992R 151. No en an o, pa a
se jus a, cons a ação necessa iamen e em a a sk l e i s i dalyko e s m ę. Só lá onde
oco e al a s k l a i d a, oco e e dade M. HeidRR 1992 219. […]...in ellec é uma manei a, e
pensa é um meio N i e k ą pe cebe p imo p adicialmen e e decidi sob e a sua po ência a
s k l a i d ą M. HeidRR 1992 116. Assim po im acessamos e засклайду: Nãoajus s o di ado
e pe aldão bas am, que a sklaida i s ų засклаida M. HeidRR 1992 85. Randasi a é
d isclaida:
<...> oda a iloso ia de Heidegge ia eixo são as chamadas b ū i e s i e s i n i o d i s k l a i
d a (Zweispal ) A ydas Šlioge is (M.HeidRR 1992 18). Mídia en inchei ada. No en an o,
espa esses de eo ia como ce a ce a deschaidos p i e m o n ė s nome ambém há e
mídia: Quem a guça á que m e d i j o s hoje o na am não só mais abe as, mas ambém
klas ing mais, mais pode osas? L e M 2004 19 22, Ski man as Valiulis. Ne e ai g e a su
mídia: ž i n i a s k l a i d a, c iando a con olada m e d i j ų espaço NŽA 2004 3 117. Ou a
Ig eja em elação mui o desiguap asmė ž i n i a s k l a i d o s p op iedade é
uni e so inumas. Desdešaliausius заkampius ac edi an es imp ensa, adias e ele isão
c ia chamadasąsias m e d i j ų comunidades NŽA 2004 3 117. Tais campanhas [TV] cujas
í imas o nam-se milhões de pessoas, inega elmen e se ão con inuadas, e suas
dimensões aumen am. Ou a ez não pode nem se , po que elas cada ez mais e elam
ida nos meios de comunicação na ealidade eal eal em NŽA 2002 1112 508. Nes e ma go,
i ual gue a p incipais pa icipan es e he óis são já apacaças e a aques mo ú anys
ka ei iai, e ži n i a s kl a i d o s ep esen an es. Shoau u ą laikančių žmonių paski is é já
ganha em mūšius, e o nece em ma é ia-p ima, da qual g a m i n a m a m e d i j u o a
216 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII gue a i k o ė, seu ealumu
zagozian e na ísica espaço ê oco endo a gue a <...> McLuhano li o (1964) e imas
Ten pa 510, Vy au as Radž ilas. Palaikymą medijai su eikė Ma shallo
Como en ende os meios. Žmogaus ęsiniui. Sua eo ia e e mo essência podem se
en endidos de Lewio H. Laphamo in oduango de Amžina a ual ac escen adas alo iais
Dainos Valen ina ičienės isnašos: Bend ojoje McLuhano eo ijoje media an es de
udo signi ica qualque écnica humana aiškos o ma, ecnologia, in enção ou a é
mesmo a p incipal de alguma a i idade ma é ia-p ima (pa ilhões, papie ius, núme os,
cha is, oupa, casa, o o, elógio, pinigai, luz elé ica e c.). Na u almen e, a maio ia dos
meios de comunicação são meios de comunicação di e a ou pe kel ine sen ido (ca as,
b i a is, imp ensa de imp essão, jo nal, elég a o, ele isão e c.) ou meios de
in o mação, e equen emen e uma e ou a (McLuhan 2003: 7). In e ê di ei o, que a
mídia é siau esnė. Añade-se que a mídia inclui apenas m as i n e s in o mações
(p incipalmen e) e meios de comunicação, mas não inclui seus ma e iais (não
ma é ias-p imas!) e conc e as ecninhas o mas (daik ų), além disso, pa a McLuhan
mesmo a mensagem é mídia, lingua humano con inuação1 (Luhan Mc 26, 2003). Assim e
con inua d ilypuojasi. 2007 m. yko con e ência Me di j os i impe ialismas: imp ensa,
o og a ia, ilmes, ádios e ele isão na e a do impe ialismo mode no. Pa i associação
[The In e na ional Associa ion o Media and His o y IAMHIST] ao longo de é começou
a ag upa não só cien is as, his o iado es, mas ambém odos ocupados em pesquisas
nos campos cinema, ele isão, ádio, o og a ia, imp ensa e ou os meios de
(žiniasklaida) NŽA 2011 6 425. Acon eceu a é incomp eensí el consumo: sob e m e d i j a
s i e p ę, sem qual não há nada, šnekėjo N NŽA 2011 5 350.
Kompuu e ijoje é en i onmen e medium, mas mui o elacionados. Ten y a e dis um e mo Li u išku
e pė 2. a p l in k a, onde unciona unciona o obje o (en i onmen ). Medium de execução da aplicação de
p og ama compu ado is, sis ema ope a i o, disposi i os de memó ia, conjun o de dados: ha dwa e,
in o macinė, ope cinė e so wa e e pė e 1. in o mação de a mazenamen o a pl i n k a (medium), . i. me
d ži a g a dados pa a g a a e a mazena : isinė e memo ização e pė; plg. supo e de dados (da a)
medium, media medžiaginė e pė dados pa a g a a e a mazena AKŽ 1995. No en an o1 Po inciso, isso
não é o único en endimen o da linguagem como mídia, plg.: Kalba é mais do que apenas um meio de se
comunica ou se conhece . Kalba, a i ma H. G. Gadame is, é mais a de oji uni e so inė e m ė (M e d i
u m), na qual oco e o p óp io conhecimen o (Maceina 1994: 436; 1978 m.).
217Te minologia | 2012 | 19 isso su giu du e pė (plg. aplinka) en i onmen ; medium среда
Umgebung, Umwel ; Medium, Mi el e ope cinė, p og aminė, echnicė, e pė do
consumido , de in e ação humano e compu ado , e memó ia, g a ação, ansmissão
e pė, e ainda aplinka (plg. In ; en i onmen ; neighbo hood среда Umwel , 1997: ealioji
zewnę na aplinka. P óxim aqui é odas as condições ex e nas e in luências, um ce o
ins imi ką agianços sis ema, odo ambien e en i onmen ambien e ambien e ATeleKŽ
2004. No en an o, imedia amen e en a-se consolida ambien e en i onmen apa a ina
e (ou) so wa e de equipamen os, com a qual in e age e cujos ecu sos u iliza-se
alguma a e a execu an e e di e amen e essa a e a necessá ia p og ama, ainda é
consumida e pê, mas... s . Te pa. Te pa EncompŽ1 2005, aigi e pê de a o é
enunciada. Nelieka mesmo medium só mul imedium mul imedija bend as ↑ in o mação
di e saalypesa, ↑ equipamen os di e sosalypesa e e a di e saalypesa
nomeamen o. ↑ Ao aduzi de ou os idiomas, é desejá el escolhe qualque um dos
e mos lis ados, que melho co esponda con ex o, a di e sasalypė e pė e pė,
cons i uída de di e sasalypė in o mação e ela p ocessando di e sasalypė
equipamen os EncKompŽ1 2005.
Va osenoje mul imedia já a é en ão o am ne e os: VDU In o ma ikos akul e o
M u l i m e d i j o s labo a o ija GK 2001 5 26; p odu os mul imedios Vd 2003 45, 35 41,
51, se iços mul imedias Vd 2003 38 46. E depois disso a osenhe ainda acon ece,
a é mídia: Daug gal osūkių ex o c í icos zamena najausios ecnologia e m e d i j o
s. Edição ele ônica de undos keičia acessibilidade de ob as li e á ias NŽA 2007 1112
558; 2001 6 425, in e ac i usis m e d i j o s po al Vd 2006 52 56. Vossokio ma gem ainda
kon e encija„M e d i j ų is o ijai kul ū inėa min is“;m e d i j ų kul ū a NŽA
é e p og ama G id ambien es MkslL 2007 1 3, e: In e ne nos p incipalmen e e pė Vd
2006 52 56, e mul iialypė e pė Vd 2006 52 55, com TV 2009 15 31, 11, 18 2012 16 6, e mesmo...
Sa mul imedia e pė Vd 2011 1 57.
Assim mul imediano aš ingumas MkslL 2009 18 5 e minologicamen e quase
su u ky as EncKompŽ2 2008 udo deixou como e a, só não sei po quê
ac escen ou: medijos leis u ė p og ama di e sasalypê in o mações a qui os
pe mi i . O a osena ainda quan o nespėja com no minimo. Te cei a mídia é
ins i u ioncinė Vilniaus dailės akademijos Fo og a ia e mídia a e ka ed a L e M
2004 20 22, ambém mul imedijinė
Jonas Klima ičius | 218 Te minas an e e mo. VIII dailė NŽA 2003 78 412, mul imedijų meno
es i alis L i M 2004 20 22 e mesmo nelinksniuo a (!!!): Video i me d i j a m e n o pos e io
aidai ca ac e ís ico de di e en es á eas de ligação e in e acção. <...>. Cen o de
In o mação de A e Šiuolaikinio e G upo Li uano de C iado es RÜT RÜT <...>
ap esen a o mul i m e d i j a m e n o i m i z i k o s es i al u Cen as L i M 2004 20 21. […]>,
an es da abe u a da exposição […]... amoso ídeo da Suíça e m e d i j a p a o d ų
cu ado us eadis pasque á Pa odų ekspona imas i na igacija (anglês língua) L e M
2004 19 21. Assim eles e aduiasa meia angliška, mesmo com pa odų na igacija ko mui o
e no ė i, quando mesmo au omobilis as na iga o iaus kel odžiu pasikeis i negeba ou
neno i. Ki i pelo menos que iam: <...> mesmo no os enômenos de a e in e media,
mul imedia, junk denominações co espondem ainda Li u iški nãoku i, neįsi i inę
KngA 2004 1 38. Aqui pode eco da -se começo pelo menos ap oximados desc eúmen os:
<...> uma pa e, m e n e impo an e é aquilo que é ap esen ada ou ex eiškiama, i. i.
espi i ual u i n y s. An a pa e, é uma ce a e p ė, m e d ž i a g a, cuja ajuda é
ansmi ida ou ex eiškiama FĮ 1992 31; medium mene 2. ins umen o de exp essões
PONS. ALKŽ 2004. Sabendo es ilos a qui e ónicos echno (gal echnos ilius,
echnoa chi ek ū a), echnomusica TŽŽ 2001 se ia possí el suge i conside a s y i e
oda en endida echnodailę.
De lo . medium 1. medu ys LoLieŽ 2007 emos mediumas 1. pessoa que pode
causa hipnozę, endo pode es de en ugões e elepa ia; aiškia egys,
spi i is as conside ado mediado co en e pessoas e espasias, 2. idu inis
egis o ocal dainininkų, 4. s uden ų š en ė, comemo a-ama įpusėjus s udijas
e medijas sen. indoeu opeos linguas espécie de açõesmodio, sob e i ida
he i ų, g eikų, indoi anėnų e ocha ų línguas, seu signi icado a ima lie . k.
sang ąžinei açõesmoadio o mai TŽ 2001 (KTŽ 1990 medijo não). Medium 3. e pė,
aplinka é no amen e. lo . (Bažnyčios au o ių) LoLieŽ 2007 (mediumas 3. e pė,
aplinka TŽŽ 2001), po an o mídia e mul imedia não pode se la ynizmas como
a i mama TŽŽ 2001, mas é anglybė, e só angl. medium idu ys (1. idu kis; 2.
p iemonė, būdas, 3. ( i e ) condições, ci cuns âncias, 4. iz. e pė, ambien e, 5.
in e mediá io, 6. médium (pas spi i is us), 7. (dažų) i piklis ALKŽ 1975) em seu
ou o é skolinys de la ynų língua. Vnsk. ba gu de mídia angl. dgsk. media (no s
emp inan e o ma plu ali a uniscai imen o api aiko, exemplo: pi sas, sibsas)
pode se como audienceia de audi o ium.
219Te minologia | 2012 | 19
ecen emen e oco eu ainda um meio: P incipalmen e cálcio e compos os de ós o o
consunção i d u i n i a m e a e ias s l u o k s n y j e m e d i j o j e, […] MkslL 2009 7
Ghana 13. Mui os são odos os ipos de médias camosnių negi p ecisa chama -se
mídias?
IŠVADOS
Ambien ( isicas, geog á icas, na u ais, habi á eis, ...) e e pê ( isiologicas,
mi ybiné, ...) e minização é sužadina de ou as línguas pala as us. среда, angl.
medium e isso oco eu não sem colizões ki negu (plg. ambien (ui), plg. ambém angl.
en i onmen en i on (ap) i) us. среда (supplg. среда a p(e))) mo i ação
in e e e no signi icado do aplinkos, e po causa da aleg ia exigida o signi icado de
medim ci cums ance ( e e mina ed) supan i, mais a de pa a o ex e io , al ez
mecanicamen e e p en i onmen , embo a e a e a é o ambien e, e sim. O g e a
u ilizadas ambien e e e pė pode se cada no seu signi icado e no seu e dadei o
luga , só sepa a , onde bem, onde con undido az-se neleng a. Embo a as
de inições de ambien e a iem mui o (es a depende ambém da concepção
exclusão, espécies abundância e signi ica i os cai os), sua esmė sąlygos como
odoma, sem abejo, con endo p o e i k i o yksmams, a e pė lemiamieji eiksniai.
No en an o aplincos concei os desen ol endo e condições conc e izando,
yškėjan ao seu agi no, nemaja desses pa ciais aplinkų (seima, escola,
ins i uição,...) i s a e pbendėmis ( e a imo, conscien imen o, cul u inė,
sociokul ū inė, socialinė e pudžė ou e pė iesą, pik na kalbė iiau i). Angl. mass
medium bem sucedida in oduzida mídia (p iemonė, e não ação). Ela su gidos,
sklaida skleidimasis, desenskleidimas (klausimo, conce ocos, me a ísicos,...)
subs i uída ikslesne, umaa eikšme išsklaida. Medija pa a ojama eo ijoje
( e s inėje ou kompiliacin li e a u eėje), e p ak ikoje só como desc eūdinagem,
e não e mo. Kompuu e ijoje inicialmen e en i onmen e a ambien eka, e medium
e pė, po ém ago a de e pias icou só di e si icée (não mui osialypė) e pė e
nedi e enciuo as signi icâncias mul imedija.
Lico ainda e medias a e (ne nelinksniuojama (mul i)medija a e) e e pė, e
ma e ial.
Do lo . medium há e mediumas (daugia eikšmis), e his o . g am. mídias, e
alamoji mídia.
Esses assun os são impo an es não só pa a á ios e minim, mas
ambém pa a a no minamaia lexicog a ia.
220 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII
ŠaL INIaI
AATŽ 2000 Glossá io de e mos de p o eção ambien al. Red. kom. V. Raškauskas, K. Janke ičius, P.
Zajančkauskas, Vilnius: Minis é io do Ambien e da República da Li uânia. AETŽ 2010 Aiškinamasis
elek o echnikas e minų žodynas. Vy iaus. ed. S. Žeb auskas, Kaunas:
Tecnologia.
1995 AKŽ Paulauskas K. V., Jasine ičius R. Aiškinamasis compu ado ijos Dic ionynas. A s. ed.
V. K. Paulauskas, Kaunas: Tecnologia.
ALKŽ 1975 S ece ičius B. Anglųlie u ių kalbų žodynas, Vilnius: Min is. ATeleKŽ 2004 Aiškinamasis
elecomunicações e minų žodynas. Pa engė V. Valiukėnas, R. Sabaliauskai ė, J. Gabijūnienė, Vilnius: AB
Lie u os elekomas. A sP. C i k 1969 A iminimai sob e Pe ą C i ką, Vilnius: Vaga.
A sV Negócio Responsá el (laik aš is).
AugbiolŽ 1998 T umpas ingleslie u ių i lie u iųanglų kalbų augalų biologijos e minų žodynas. Pa engė O.
Rupainienė, Vilnius: UAB Nacionalinių y imų cen as. Z. BaumG 2007 Bauman Z. Globalização: consequências
ao homem. Ve . V. Ruba ičius, Vilnius: Apos o a. ChŽ 2003 Chemijos e minų aiškinamasis žodynas. A s.
ed. Z. Mačionis, spec. ed. R. Mudėnienė, Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação. DŽ 1954
Daba inės lie u ių kalbos žodynas, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
DŽ 1972 Daba inės lie u ių kalbos žodynas, Vilnius: Min is. DŽ 1993 Daba inės lie u ių kalbos žodynas,
Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. DŽ 2000 Daba inės lie u ių kalbos žodynas, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as. DŽe 2006 Daba inės lie u ių kalbos žodynas. VI (III el. leid.), Vilnius:
Ins i u o da língua Li uânica. EncEŽ 2007 Jo aiša L. Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gim asis
žodis. EncKompŽ1 2005 Dagienė V., G igas G., Je siko a T. Enciklopedinis kompiu e ijos žodynas, Vilnius:
TEV. EncKompŽ2 2008 Dagienė V., G igas G., Je siko a T. Enciklopedinis kompiu e ijos žodynas, Vilnius: TEV.
FĮ 1992 Anzenbache A. In oda da Filoso ia. Ve . ed. V. Ališauskas e T. Sodeika, Vilnius:
Ka alikų pasaulis.
Filos 1975Ž Dic ioná io da Filoso ia. Lie . leid. ed. R. Plečkai is, Vilnius: Min is. FilosŽ 2002 Halde A.
Dic ioná io da Filoso ia. Ve . A. Teko ius, ed. E. Dagy ė, Vilnius: Alma li e a. Gen 1995 Rubikas J.
Dažnesnių lie u iškų gene os e minų žodynėlis, Vilnius: Biochemijos ins i u as.
GK Gim oji ala (žu nalas).
G. GosNŽ 2010 Gospodino G. Na ū alus omance. Ve . G. Kubilickai ė, Vilnius: Bal os lankos. M.
HeidRR 1992 Heidege is M. Rink iniai esc i os. Ve . A. Šlioge is, ed. J. P ibušauskai ė, Vilnius:
Min is.
1997 In Dic ioná io de e mos de línguas Li u iasanglas usas okieças. In o ma ica. Red. R.
Vala kai ė, Z. Kudi ka, Vilnius: Ins i u o de Ma emá icas e in o má ica.
IQ (žu nas).
KB Kul ū as ba ai (žu nalas).
KKS 2005 Pupkis A. Kalbos cul u a es údios, Vilnius: Gim asis pala a. KM 2005 C ys al D.
Kalbo mo e. Ve . E. Šidlauskai ė e G. Gailiū ė, Vilnius: Ty o alba.
KngA Knygų aidai (žu nalas).
KTŽ 1990 Gai enis K., Keinys S. Kalbo y os e minų žodynas, Kaunas: Š iesa. B. KuzTTS 2007 Kuzmickas B.
Tau os apa umo sa imonė. Lie u ių sa imonės b uožai, Vilnius: Mykolo Rome io uni e si á io Leidybos
cen as.
LE n 1982 Dundulienė P. Lie u ių e nog a ija, Vilnius: Mokslas. L e
M Li e a u a e a e (laik aš is).
LKV 1950 Língua Li uânica guia: Ta is e esc i a. Ki čia imas. Kalbos dalykai. Woodynas. Suda ė P .
Ska džius, S . Ba zdukas, J. M. Lau inai is, Biele eld: Lie u ių em inių bend uomenė.
221Te minologia | 2012 | 19
LKŽ I1 1941 Lie u ių kalbos žodynas 1, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. LKŽ XV 1995 Lie u ių
LKŽ I2 1968 – Lie u iųkalbosžodynas 1, Vilnius: Min is.
kalbos žodynas 15, Vilnius: Mokslas. LoLieŽ 2007 Kuza inis K. Lo ynųlie u ių kalbų žodynas, Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
LRKŽ 1971 Lybe is A. Lie u ių usų kalbų žodynas, Vilnius: Min is. LRKŽ 1988 Lybe is A.
Lie u ių usų kalbų žodynas, Vilnius: Mokslas. LTE I 1976 Lie u iškoji a ybinė enciklopedija 1,
Vilnius: Mokslas. LTE III 1978 Lie u iškoji a ybinė enciklopedija 3, Vilnius: Mokslas. A. MacR VI
1994 Maceina A. Raš ai 6, Vilnius: Min is. MedŽ 1980 As auskas V., Biziule ičius V., Pa ilonis S.,
Vai ila ičius A., Vileišis A. Medicinos e minų žodynas, Vilnius: Mokslas.
M e T Móslas e écnica (žu nalas).
MkslL Mokslo Lie u a (laik aš is).
P d P iedas.
M Me ai (žu nalas).
NRom Naujoji Romu a (žu nalas).
NŽA Naujasis oguininAidai (žu nalas). M. D. PhilTI 2009 Phellipe M. D. OP. T ys sábios, Vilnius:
Agape os. PONS. ALKŽ 2004 PONS. Anglųlie u ių kalbų žodynas, Vilnius: Š iesa. PsichŽ 1993
Psichology's dic iona y. Spec. ed. P. Augis, R. Kočiūnas, Vilnius: Mokslo e enciklopedijų publikla.
PT 1993 Jo aiša A. Pedagogikos e minai, Kaunas: Š iesa. RLKŽ II 1967 Rusųlie u ių kalbų
žodynas 1. Pa uošė V. Ba onas, V. Galinis, ed. B. La inas, J. Macai is, Vilnius: Min is.
RLKŽ II 1983 Rusųlie u ių kalbų žodynas 2. Suda ė Ch. Lemchenas, Vilnius: Mokslas. RLKŽ IV 1985
Rusųlie u ių kalbų žodynas 4. Suda ė J. Ka dely ė, Ch. Lemchenas, J. Macai is, A.
Manke ičienė, Vilnius: Min is.
RTŽ 2000 Glossá io de e mos Radioelec onicos. Vy . ed. V. Palenskis, Vilnius: Li imo.
com TV Sa ai ė (com TV) (žu nalas).
SD 1642 P imei o diccioná io da língua li uãs: Kons an inas Si ydas. Dic iona ium lingu iuma um
[ ex os o og a ao inis], Vilnius: Mokslas, 1979. SLL 23 2007 Senoji Lie u os li e a ū a 23, Vilnius:
Lie u ių li e a ū os i au osakos ins i u o. M. B. S egG 2008 S ege M. B. Globalização. Mui o
umpas in odução. Ve . E. Va eikis, Vilnius:
Eug imas.
ŠA No e A ėnai (laik aš is).
S. ŠalkR I 1990 Šalkauskis S. Raš ai 1, Vilnius: Min is. TechEnc I 2000 Technikos encyclopedia 1,
Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos ins i u as. TechEnc IV 2000 Technikos encyclopedia 4,
Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos cen as. J. TomlG e K 2002 Tomlinson J. Globalização e
cul u a, Vilnius: Min is. TŽ 2001 In e nacionais pala as de dicioná io, Vilnius: Alma li e a. 1992 UP
Ginei is L. His o inis kelias į uni e salią pasaulėžiū ą, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Vd Veidas (žu nalas).
VĮ 1924 Vi eliūnas A. Į a dai, ou e minai, acei a Te minologijos komisijos, Kaunas: Sakalas. VLKŽ II
1992 K ižinauskas J., Smagu auskas S. Vokiečiųlie u ių kalbų žodynas 2, Vilnius: Mokslas. Zoopsich
1983 Bagdonas A. Zoopsichologija, Vilnius: Mokslas. 1972 ŽA Pa ilonis S., S olus R., Tamašauskas K. e
k . Ana omia Humana, Vilnius: Min is. ССРЛЯ VIII 1959 Словарь современного русского литературного
языка 8, МоскваЛенинград:
Издательство Академии Наук СССР.
ССРЛЯ XIV 1963 Словарь современного русского литературного языка 14, МоскваЛенинград:
Издательство Академии Наук СССР.
222 Jonas Klima ičius | Te minas p o e mo. VIII
LI ERa ŪRa
KPP 1971: Líbos p á icas conselhos. Suda ė A. Pupkis, Vilnius: Mokslas. KPP
1985: Líbos p á icas conselhos. Suda ė A. Pupkis, Vilnius: Mokslas.
Maceina A. 1994: Raš ai 6, Vilnius: Min is.
McLuhan M. 2003: Como en ende mídias. Humãos con inuinhas. Ve . D. Valen ina ičienė, Vilnius: Bal os lankos.
Mu inienė L. 1997: Desde consul as. Li uânia my as 1997 09 26. Šiupienienė A. 1997: Klausia e. Respomos. Vaka inės
naujienos 1997 08 21.
Recebido 2012-12-27
Jonas Klima ičius
E u g. 56-14
LT-04107 Vilnius, Li uânia