scieee Open visual document viewer

Tarptautinė mokslinė konferencija „Letonika ir kultūrų migracija“

Solvita Labanauskienė

Full text

223Te minologia | 2015 | 22 Con e ência Cien í ica In e nacional Le onica e mig ações cul u ais SOLVITA LABANAUSKIENĖ Ins i u o das línguas Lie u ių 2015 m. asa io 2324 dias da Uni e sidade da Le ônia La ians kalbos onika un su engou a anual in e nau ină cien í ica con e ência Le- (Jānis endzelīns) kul ū u mig ācija, des inada à la ių kalbininko Janio endzelyno ins i u as 142os ani e sá ios de nascimen o meminė i. P anešimas le em la ians, lie u ians, ingles e usos línguas. A comunicação da p imei a jo nada a épie á ia da pa e oi des inada J. endzelyno 19471950 m. a i idades e eladas. La ians kalbininkė Sa ma Klia inia (Kļa iņa) (Ryga) con ou sob e odo o mundo conhecido bal is am me amus acusações igno ando ma xismo šalininko, acadêmico Nikolajaus Ma o suku o noujojo idioma mokslo ensinamen os. D u ie ė (D u ie e) (LU La ių kalbos ins i u as) supažindino com 2014 m. Ina decisão do Saeimo da República da Le ônia 1922 m. A Cons i uição da República da Le ônia apildy i Į adu ( adinamu P eambule), no qual es abelecidas cons i ucionais e edades. Especialis a Onomas ica Oja as Bušas (Ojā s Bušs) (LU La ių kalbos ins i u as) comen ou alguns dos luga es da Le ônia (P iekulė, S aicelė, Viliaka) de o igem. Richa das Baluodis (Riha ds Balodis) e ina a Opmanė (inā a Opmane) (LU Ins i u o de Ma emá ica e in o má ica) ap esen a am conhecimen os sob e seus se iços de ecu sos compu acionais do ins i u o. P anešimen o sob e skolinius e eldinius de o igem sla iška em la ios alboje skai ė igo is Koškinas (igo s Koškins) (LU Humani a inių mokslų akul e as), no qual a enção e a a ibuída onomasiologiniam aspek ui e is o iniams la ių žodynams. Zaiga ike ė (ike e) (Uni e sidade de Daugpilio) eadé comunicado a ema Kono ações eškinimas kalbo y oje i pala a de bāleliņš [be nelis, dobilėlis S. L komunikacinė e ė.] Es a pala a é um olklo inis poe izmas, que mídia alboje, usado sa kas iicamen e, adqui iu menkinamągio a spal į. Re e a e au o ė o neceu exemplos de com menê u pala a, mos ando emocional exp essi idade. 224 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Cien í ica Con e ência Mais a de o | Le onika i kul ū ų mig acija abalho oi con inuado em duas seções. Na p imei a secção mais a enção oi dedicada à lexicologia e e minologia. Sand a Gaigalai ė (Vilniaus uni e sidade) no ela ó io Li u ians alodas p ielinksnis pe i la ių kalbos p ielinksnio pā e d ės eikšmė ap esen ė į a dy ų p ielinksnių eikšmes, es abelecido a pa i cole ada ma e ial de abalho. Ani os Ruozės (Roze) (LU La ių kalbos ins i u as) e e a e a isãog a nomeamen o da co g ka kilmė, p imei os la ių leksikog a iniuose šal iniuose (nuo XVii a.) ixsuo i casos, pa odi i a ualines linguajo e a osenos kalboje peculia umai. Sani a Lazdinia (Lazdiņa) (Rėzeknės aukš oji mokykla), e ec uada um socioling is inį y imą, siekė išsiaiškin i kalbinę si uaciją i a oseną La ijos plg. es ijos pa ibyje. Aida Čižikai ė no ela ó io Laiko aiška azeologijoje, pasi ulkando Li u ians azeologijos žodyną, apž elgė, como eiškiamas empo azeologizmais, se em ge al azeologija ap op iama empo aiškai, seu ėkmei e humano būčiai laike de ini i di ec aine ou pe kel ine o ma. Ma is Bal inis (Mā is Bal iņš) (Vals ybinės kalbos cen as) alou sob e o indėlį da Uni e sidade da Le ônia 19191944 anos de ida. Objec i o P anešėjo a alia , como indi íduos en ol idos com a educação uni e si á ia consegui am du an e os p imei os 25 anos de exis ência comple amen e ga an i o p ocesso de ensino, c ia e melho a o sis ema de e mos do seu alhei o. P anešê da Li uânia Albina Aukso iū ė (Lie u ių kalbos ins i u as) analisou abalho da Te minologijos komisijos desde 1951 m. a é 1971 m. inal, quando oi įs eig a Te minologijos a yba ao LTSR MA P ezidium. Foi en a izado que anos de a i idade da Comissão de Te minologia oi ajuda adian e bem sucedida e minologia li uana undações de manejo, nosis o ėjo e pos e io men e su gi usias e ainda desen ol idas des e abalho o mas e me odica. Sol i a Š eke ho a (Ven spilio supe io escola) alou sob e usų i okiečių eisinės kul ū os a in luen e da linguagem do di ei o penal e e miniją na p imei a XiX a. apa ecida laik aš ame la išame Pē e bu gas a īzes (Pe e bu go laik aščiai). Anos Vulanės (Anna Vulāne) (LU Pedagogikos, psihologijos i meno akul e as) o ela ó io oi des inado à la ių kalbos didak ikos e minijai. P anešėja salien ou iniciados no inal XX a. signi ica i as mudanças do sis ema educacional da Le ônia e discu iu meios de ensino e publicações me odicas complemen uzus e minos (punk y inė diskusija, a i osas ano ações, P oppo ca os, bingo, gy a ė e k .), en e os quais es ão e com sucesso c iadas ou e abdas, e não desses adequados ao con eúdo educa i o. Pássimo no ela ó io da p imei a seção, que e e a o Dacė S elė ica-Uošinia (Dace S ele ica-Ošiņa) (LU La ių kalbos ins i u as), oi alado sob e kalbo y os e miniją kaip s ilis ikos p iemonę, aplicada poesia. 225Te minologia | 2015 | 22 An oje sekção Rena ė Silinia-Pinkė (Renā e Siliņa-Piņķe) (LU La ių kalbos ins i u as) ap a ė leksinius ge manizmus. Ela ambém e is eu a es u u a da base de dados c iada, on es e le an ou algumas ac uais p oblemas. e cul u a ep esen an e da escola supe io de economia Jūlija Gab ano a s a s ė bal a usių e la ians linguas yšius, suas pe spec i a aos la ians kalbo y oje. Ela cons a a a, que bal a usių língua na Le ônia é pouco signi ica i a e e ec uado anke a imas pa odė, que compa ado com XX a. inícios si uação, no oji La ijos ka a menkai bemoka es a língua. LU La ians Language Ins i u e kalbininkė B igi a Bušmanė (Bušmane) ap esen ou sla iškos kilmės kukulių pa adinimus (kliockas e zaci ka bei ih en a ian es) la ians language a mėse. Viešnia da Polônia Malgoža a Os u ka (Małgo za a Os ówka) (Sla is ikos ins i u as) con ou sob e an kapių už ašus La galijos k aš e (Rėzeknėje e K asla oje), liudijančius esamas cul u as e línguas. P anešimen o Li uu os la ios nomes: g ama inis į o minimas and hei a ian iškumas LR segundo dados do egis o de habi an es skai ė Dai a Sinke ičiū ė (Vilniaus uni e si e as). Segundo ela, a República da Li uânia possuindo cidadania la iana p incipalmen e dada umaana ios nomes, que g ama icamen e į o mini di e en emen e: alguns êm galūnes cos umei os da língua li uânica, po exemplo, Oska as, Riman as, ou os begalūniai nomes, po exemplo, Vacla , Zigu d, e e i записать с латышскими языками характерная galūne -s, po exemplo, Ai a s, Edga s. Ta pinę padė į ocupa nomes com -is, po exemplo, A nis, Janis, ca ac e ís icos la iams e de an ys à língua li uãs. LU Di e o a do Ins i u o da Língua La ians ilga Jansonė (Jansone) con ou sob e isso, como em 1826, aos azendos ecebendo sob enomes, apa eceu nedidelė pa a džių seman inė g upelė, cuja base a o mou ou a an oponima. Sanda Rapa (LU La ių kalbos ins i u as), alando-se sob e deseman ização la ių oponimijoje, mini pa inę e isišką deseman izaciju i anseman izaciju. Viešnia do Rėzeknės uni e si á ia Regionalalis ikos mokslo ins i u o skai ė p anešimą, ski ą daugiakul ū io i daugiakalbio La ijos mies o Daugpilio kalbiniam XiXXXi a. aizdui ( . i. in o maçãoi sob e cidade e habi an es, acon ecimen os e p ocessos di e si o ę, ambém lingbinę si uaciju, skills linguís icos cidadãos, ambém a his o ia cul u al e social e económica si uaciju de ce os locais). Bea isė Reidzanė (Bea ise Reidzāne) do LU Li e a ū as, olklo o e a e ins i u o ap esen ė in es igação, ao qual escolhida ep esen ação de lobo e lokio em liaudies caninhas, endo em con a o a o de que isso são populia ūs pe sonagens em odas as cogniniškos línguas eu opos. Segunda dia da con e ência começou ie a Fybiga (Fībiga) (Rygos klasikinė gimnazija). Ela abo dou medicina língua e sua desen ol ão Na G écia An iga. segundo ela, ex os sob e medicina podem se conside ados an iga do mundo 226 Sol i a Labanauskienė | In e nacional Con e ência Cien í ica ex os | Le onika i kul ū ų mig acija cien í icos (se os compa amos, digamos, com ex os poe inhos ou epinais). P ecisamen e neles de ec am-se concei os, que mais a de o na am-se a base de e mos da medicina mode na. Temą sob e e miniją médica ęsė Palmi a Zemle ičiū ė (Ins i u o da língua Li u aniana). Ela e isãou o p imei o Li u iško pe iodinio medicina publício, apa ece žiusį só XX a. p imei o década. Segundo no i icado as, e is a Medicina e na u eza ašiusių li a ians médicos en uziazmas e pasiš en imas, cuidadosamse seu p o esional linguagem g ynumu e lie u iškumu, gy osios kalbos como p incipal e minologijos on e de iškėlimas nūdienos medicina e minologijos uncioná ios pode ia se bonjus e siek inas exemplo. B oniaus Maskuliūno (Šiaulių uni e si e as) no ela ó io abo da-se o uso de balsių diak i inių ženklų em um dos maio es XVi a. lie u iškų leidinių 1600 m. apa ežiusioe so-callamojoje Jokūbo Mo kūno Pos ilėje. Isso polkų e o ma o Mikalojaus Rėjaus cole ão de se mões adução em li uãos língua. Reziumuodamas es udioso azia a conclusão, que odos os abo da iais esc i os J. Mo kūno Pos ilėje usados bas an e nenuoseklamen e e spo adiamen e. J. Mo kūnas p incipalmen e leido lenkiškas li os, e lie u išką p o a elmen e exibeu só aqui abo dado, aigi isso pode se uma das Pos ilês esc i a nenuoseklumo azões. P óxima sob e oné ica (La ians and Li huanian mono ongų klasi ikacija) skai ė Ju gi a Ja osla ienė (Lie u ių kalbos ins i u as) e Ju is G igo je as (G igo je s) (LU La ių kalbos ins i u as). Jų pala as em e mos, discussam-se á ios au o es suge i pa ame os acús icos, que são usados dis inguí eis aos a ibu os acús icos de ini , compa ando seus a osenos uni e salidade não só Li uãos e la ios, mas e ou os idiomas de ozios classi ica . inesė ind ičanė (inese ind ičāne) e Joli a U bana ičienė (Lie u ių kalbos ins i u as) ala am sob e exploss amųjų p iebalsių spek inę cha ak e is iką. Es e es udo, dizem eles, é no a o iškas, pois são compa ados dados da análise espec al das exploss amiais p iebalsias das línguas la ias e li uanas, usando a mesma, an e io men e aco dada, me odiká. Popie ina pa e da con e ência iniciou Ma is (Mā is) Kūlis (LU Ins i u o de Filoso ías e sociologia). Ele ap esen ou i alianos ilóso o, e ó ico Giamba is o Vico idėjas, apelianças à in luência da linguagem soomene, ci ilização, es ado. ie a elsbe ga (Uni e sidade da Le ônia), Sand a Kalninia (Kalniņa) (Ven spilio aka inė idu inė mokykla) e Lau a Ri enbe ga (Ryga) ap a ė šiuolaikinę są okų kalbinė aplinka i aplinkos kalba in e p e aciju. And is Hi šas (Hi šs) (LU Ins i u o de Filoso ias e sociologia) s a s ė, ką eiškė kalba Te ba os pe sonalis ų me a izikoje. Maijas B ėdės (B ēde) (LU Facul y o Humani ies Sciences) a ap esen ação oi des inada aos elemen os da linguagem, 227Te minologia | 2015 | 22 noskan iems no ik umą, spėjimą (pa yପରି, egis, manau). isen alisada ma e ial de á ios p og amas de discussão, ela ado a cons a a a, que isso é insepa á el pa e pokalbių, e elando não só a alan e dú ida, mas e simplčiausia įp o į. Após a pausa de ca é, nos ela ó ios o am abo dadas ques ões de lexicog a ia e li e a u a. San a Je anė (Jē āne) (LU La ių kalbos ins i u as) in e essėjosi a é šiol menos in es iginė ais aspec os da es u u a wo dynų. Re e a e esumidas não só adicionais mak oi mik os ak u as, mas e mencion megas uk ū a (angl. megas uc u e), hipe s uk ū a (angl. hype s uc u e), es u u a de acesso (angl. access s uc u es), es u u a de ende eçamen o (angl. add essing s uc u es), es u u a de layou de in o mação (angl. da a dis ibu ion s uc u e) e k . Sob e Mykolo Miežinio Lie u iszkai-la iszkai-lenkiszkai- usiszko soodyno lie u iškus e la iškus sinoniminius bei a ian inius nomes das plan as kalbėjo Sol i a Labanauskienė (Lie u ių kalbos ins i u as). Ela e elou que encon a li auíchos nomes de plan as papli em an o aukš aičių, an o žemaičių a mėse, ad, ma y , nomes de plan as M. Miežinis inko de gy osios kalbos, abalhando em á ias Li uânia e Le ônia localo ėse. Mi ke ičienė (Lie u ių kalbos ins i u as) g ildeno li e a u a de gên ų i kū inių ūšių pa adinimus 19181940 m. abalhos de ciência da li e a u a lie u ių. Ty ėja ap a ė a puka iu (nep iklausomas Lie u os laikmečiu) lie u iškai išleis ose li e a u as eo ijas, lie u ių li e a ū os is o ijos, uni e so inės i užsienio li e a ū os is o ijos knygose a o us ienažodžius li e a ū os žan ų i kū inių ūšių pa adinimus. Conclúcimois Reginas K ašy ės (Šiaulių uni e si e as) ela ó io da con e ência oi dedicado à li o da esc i o a la ias Anos Saksės (Anna Sakse) Pasacos sob e lo es Li u iamen e e são. Ela chamou a enção em co espondmenis e peculia idades da língua, aduzindo con os li e á ios la ios pa a língua li uânica. LU La ių kalbos ins i u o di ek o ė i. Jansonė sob e J. endzelyną alou como sob e cien is asą, que cuida a da ciência língua, sua sis ema. To aspi em desejou e a cada pa icipan e da con e ência. A coleção de eses das ap esen ações des a con e ência oi publicada na in e ne . Recebido 2015-08-14 Sol i a Labanauskienė Ins i u o das línguas Lie u ių P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius e. paš as [email p o ec ed]