„Terminas“ kontekste (žodžių junginio lygmuo)
Full text
73Te minología | 2016 | 23
Te mo en con ex o
(žodžių compuño ni el)
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI WORDŽIAI: e minos, con ex o, palab as de conjuninys, eks ynas, mokslo kalba,
seman iniai san ykiai ĮVADINS PASTABOS
El é mino es no sólo el p incipal é mino de e minología, sino ambién la
unidad me akalba. Si e miná conside amos un é mino lingüo y os, su
usoim en lengua o as ciencias puede en ende se como me akalbinį
comen ą1. ¿Qué más se dis ingue el é mino é mino a osena?
El obje o de es e a ículo e minologías e minos e minos con ex o.
Con exs á puede pe cibi se a iadamen e, más es echamen e o más
ampliamen e. Po ejemplo, el con ex o de una palab a (en es e caso
é mino) puede se palab as conjuninys y ases (Vaskelienė 2007: 89).
S aipsnyje in es igada é mino a osena de palab as compuinio
ni eleniu, . y. examinados é mino sin agminiai elaciones. Analizándose
palab as de conjun i os con é mino e mas semán ica. Ni elan conjun os,
a los cuales en a en juego es e é mino, seman iniai ipos, p incipales su
a osenos modelos. Des a mane a se acla an, que concep os e minas signos y peculia idades con ex o son eksplici iniai. Ese es el obje i o de es e a ículo.
P incipal uen e
Medziaga es udiimui ecogida de Li u ias ciencia del ex o2 (Co pus Academicum Li huanicum Co ALi ,
acceso po in e ne h p://co ali . l ), suda y o Vilniaus uni e si e e. Es e especialis sinc oninis
ašy inės lie u ių mokslo lengua ex ynas. El ex o aba ca odos los ámbi os humanidades, sociales,
ísicas, biomédicas y ecnologías cien í icas ex os 1 Me aling is iniai iene ai analiza se en de alle
en la monog a ía Kazimie o Župe kos (2012). K. Župe ka kalbo y os e minus a ibuye a me akalbinių
dicodyno unidades. 2 Desde una a ian e online públicamen e accesible.
7 As a Mi ke ičienė | Te minus kon eks e (žodžių junginio lygmuo) ( engėjų
ski s y a ado aujan is Mokslo s ičių klasi ika o iumi, ap obado Minis o de
Educación y Ciencia de la República de Li uania el 18 de diciemb e 2007 d. o den No.
ISAK-2418). Como a i man eks yno o ganizado es, aho a lo componen ce ca de 9
millonesas palab as. Teks yno si io web indica es a lis a de ipos de ex os
acumulados: monog a ía, manual, lib o de ap endizaje, he amien a me odís ica;
a ículo; e isión; e isión; esis del in o me; c onicos; p a a mė (žu nalo p /
conjun o); in o mación p o esional; in o me cien í ico; esumen de dise ación
do o o (pa ece más amplia lis a dada po Usonienė e al. 2008: 106). En onces se
puede pensa que la lengua de la ciencia eks yne ep esen a di e sas ipos de
ex ai (plačiau sob e Lie u ių mokslo kalbos eks yną ž . h p://co ali .l ;
Usonienė e al. 2008). El es udio elegido ex oyn del lenguaje cien í ico debido a que
ealioji e minos a osena se in es iga p ecisamen e en ex os cien í icos (qué
o o, si el obje o del es udio ue a e minos de e minologización)3. En es e
a ículo desc ibe el é mino e minología e minos a osena en ex os de
ciencia. Teks ynas e leja la ac ual lengua de la ciencia li uanas lo cons i uye
19992009 m. publicados ex ai.
Selección de ma e iales y cu so del es udio
Visų pi ma eks yne halla odos el é mino de la palab a pa a ojimo casos.
Luego, e isando con ex o, de e minados el é mino de la palab a signi icados
y echazadas aquellas líneas de conco dancia en las que el é mino se u iliza en
o as a es e es udio no ele an es signi icados4. Cabe deci que el é mino
ūpima en signi icado es udiado en el ex o de lengua cien í ica es más
ecuen e (447 lemos pa a ojimas; cons i uye 87 p oc. de odos los casos). En
es e signi icado él se u iliza en odos los cinco mencionados es udios de di ecciones ex os.
Respec o Reikšmės el es udio adecuadas conco danza eilu és g upadas según lo, en qué conjun os
(subje i os, obje i os, a ibu inos, en o noybinos, p edica i os) é mino en é. Los ipos seman ís icos de
compuños se dis inguen según Vi o Labucio Li u ians kalbos sin aksėje (1998) p esen ada palab as de
compuños clasi icación5. El é mino en la misma línea en a menudo pe enece no 3 Kalbo y os e minos,
incluyendo y é mino é mino, a oseną publicis ikoje es y ęs K. Župe ka (ž . Župe ka 2000). Él de e minó
que el é mino publicis ikoje se u iliza ikslia e minine eikšme (Župe ka
2000: 177).
4 ejemplo: Con ac an es no u ie on que ejecu a con a o después de su es ablecido e mi no, si debido
al cumplimien o a dío no pudo alcanza se el obje i o po el cual el con a o ue concluído. ; Uzduo ies
con ex o se pueden a ibui escena ios, ėmus, schemas, a ea o mula imą posi i os y nega i os e mi
nai s y . .. 5 Sujungiamuoju yšiu susie os o mas de palab as, basado V. Labučiu (1998), conjuniniais nelaikomos.
7Te minología | 2016 | 23 a un solo compues o, po ejemplo, al mismo iempo
en a no solo en los obje i os, sino ambién en los compues os a ibu i os6.
Esama sakinių, en los que é mino pa o ado no una ez. Debido a es o los
mismos sakiniai ( oma po uno sakinį de cada conco danso eilu é, aunque
ecopilando da os elegida la mayo posible conco danso eilu é olumen s 300
p udos signos) clasi icacina s a sidu ia en a ios luga es. Con a a los
da os ayudó MS Excel calculúoklés abla. Se ha elegido sólo quali inis, y no
quan i inis é mino é mino a osenos es udio.
De inmedia o puede en a iza se que en in es igaciones semán icas es di ícil
e i a la subje i idad. Junginos con é mino é mino po signi icado ambién
se puede clasi ica desiguodai. Kai qué aquí a ada y dispues a un poco
di e en e de lo habi ual en es udios g ama icos. Po ejemplo, en con ex o de
e minología ales g ama icamen e di e en es junginiai como angliškas
e minas (nusakomasis junginys) y ingles idiomas e minas (p iklausymo
junginys) según signi icado a sidu ia en la misma g upe a. Reikšmę ayuda
es ablece ans o mación y sus i ución mé odos.
An es de comenza a habla sob e e miną e minas eks yne,
целесообразно b e emen e discu i es e palab a a osenos ejemplos en lexicog a ía.
El é mino de la palab a a osenos ejemplos en unaakalbėje leksikog a ijoje El é mino de la palab a según
Li u ians language dicciona y (LKŽe) iene es signi icados: 1. p ecisamen e alguna ciencia, écnica,
concep o a ís ico la deno i ica palab a o compuinys; 2. elemen o de p esunción silogismo; 3. Tiempo
es ablecido. Ac ualmen e de las lenguas li uanas dicodyne (DŽ6) el p ime signi icado iene conocimien o ling .
y es á p esagiada cuan o más ampliamen e cla amen e alguna ciencia, écnica, a e, eligión o o a á ea
concepción7. Las palab as dadas signi icados ilus uojan es sakiniai son conside adas mic ocon ex o (ž .
Vaskelienė 2007: 81). Desde LKŽe é mino (čia y pos e io men e u ima omenyje sólo p ime a de su
signi icado, . y. e minologías e mas) a osenos 6 Sudė iniai palab as junginiai y palab as junginių
chaininės (yas concep as habo y oje dejadas nuošaly), donde posible seman i icamen e, skaidomi en ien is
conjuninius. Explegs iniai pos poziciniai pažyminiai, según a ibuu inių junginių y ėjos Laimu ės Bučienės
(Bune ičiū ės) abajos, no se conside an pa e de la palab a de conjunción uno de los más impo an es
ca ac e es de la palab a de conjunción es su, como unidad sin agminio, unidad, y ex ės inių pos pozicinių
pažyminių caso in onacija esa unidad padalija (Bučienė 1998: 31). 7 Kalbo y os é mino de inición é mino en
dicciona ios y lingüís ica así e minologizada li e a u a es á esumida po Regina K ašy ė (ž . K ašy ė
2013).
7 As a Mi ke ičienė | Te minus kon eks e (žodžių junginio lygmuo)
pa yzdžių i LKŽe papildymų ka o ekos (ž . LKIIS, ambién aš ija.l )
obse a que el é mino pe enece:
1) a los a ibu os conjun os;
2) a las conexiones obje i as;
3) a los conjun os subje i os.
1) En a ibu os conjun i os el é mino es ya sea p incipal dėmeno (a) o
dependensis (b). En el p ime caso a ibu o ing esijama dalykinė s i is o ema
écnica e minos, lenguaje é minos de ciencia, kininys ės é minos;
e mininai de c is ianismo, é minos de amilia, pasakomas é mino nomb e […]
e ikos e mos; bal os e mis, humanismo e mis, con acción elacionada
peculia idad (ka u y au o iaus e e encia, alo ación o luga ) su c ea
[palbos ciencia] e mininai, de o os idiomas p es i i e mininai, sa o iškai
susiku i e mininai, iempo nue os e minai, luga in e p au iniai, o
in e nacionaliniai, e minai (ž . 1.1.10), con signi icado elacionada es a
signi ica especialidad [humanismo] e minai. Apibend in ai es o se puede
desimula : (a) SRITIS TEMA é mino, NARDAS é mino8, VEIKSMAS (+ AUTORIUS,
VERTINIMAS, VIETA) é mino, LAIKAS é mino, VIE-
TA é mino, REIKŠM é mino.
(b) En ales conjunciones como e minos dicynas, é mino Bal a usia y k .
é mino es dependomasis dėmuo. El dicciona io puede concebi se como
anpyklą (ž . 1.2.4).
Des acase LKŽ suplemen os ka o ekos ko elėse desc i os ejemplos junginiai e minus Bal a usia,
e minus Vilniaus k aš as (šal inis 1993 m. Zigmo Zinke ičiaus monog a ija Ry ų Lie u a pasado y aho a),
de los cuales se mues a, que e minis son conside omi y luga o a džiai. Apibend in ai al a osená se
puede pa aizdui como é mino VIETOVARDIS. Kyla cues ión, si aquí el é mino se u iliza
de e minologizuada, o p aplės a signi icado. El é mino es el nomb e del concep o, y adicionalmen e
lingüo y ea li uanos se c ee que luga eso a zii no signi ica concep os (ž . é mino oponimai s aipsnį
LKE). Como ilus a i amen e a i ma Kazimie as Gai enis, de e minización e minos e imas en palab as
simples se ca ac e iza en que de e miniza ęsis é mino no desapa ece, pe o sólo expulsa una nue a
a žalá (p oc as ina palab a) en o o campo de usosena (Gai enis 2014: 242). K. Gai enis allí pa mini d i
de e minologizacije 8 Modelių VARDAS e minos y SRITIS TEMA e minas junginių aiška puede coincidi ,
ales compues os ca ac e ís ico ne iena eikšmiškumas, plg. e ikos e mas * e minas es e ika,
* e minas pe ene e ikai.
7Te minología | 2016 | 23 condiciones: 1) el é mino debe se ampliamen e
di undido y conocido no solo a los especialis as; 2) algunas é mino y
de e minologizuo o palab a semos iene que coincidi . Ambas condiciones
e minologías é mino é mino y é mino como nomb e de luga o ío
co esponden. Ambem a osenos casos ap a apibend inamien o é mino
VARDAS. Sin emba go o a p egun a su ge si el é mino en conjunción con el
nomb e del luga o iz ealmen e es una simple palab a, o si de odos modos
pe manece el é mino (sólo o as signi icanzas). Po cie o, e i icías
palab as en los es ánda es ISO de e minología se conside an obje os de
abajo de e minología como una de las ma casiklių especies. Ellos se
de inen como e bales ma cado es de concep os uni a ios, a ibuyen de
é minos como comunes de concep os nomb inimien os (ž . ISO 1087-1:2000)9. 2)
En Objek iniuose junginiuose e minus es el obje o: pa a ojo e miną,
daugelis e minų, dauguma e minų; encon amos é minos de, é mino a
išpopulia ino (2 ejemplos). Así é minos pueden se consumidos, encon ados, expopulia inami, ambién cons i uye una cie a can idad.
3) Subjek iniuose junginiuose é mino es suje o: los é minos a íaja y son
ėlesnės kilmės; e mininos lo hace ex emadamen e di ícilmen e accesible al
au o es, cons i uye más an igua a la lengua li uanas Sla ismos capoksnį
e mininai. TERMINAS LIETUVI SOCSLO KALBOS TEXTYNE
1. Te minus en a ibu a ios compues os
El é mino en el ma e ial in es igadoja a menudo o ma a ibu inos compues os
con conc e os é minos, y en esos compues os él es o p incipal dėmen o (a), o
dependiomasis (b), ej. : a) é mino de sepa ación, e akuación é mino, p ime ía
ma e ia é mino, o ino akų in ekcijos é mino (apibend in ai X é mino); b)
é mino colección, é mino g upo de p esión, é mino e cinė izomelija, é mino
ishe y (apibend in ai é mino X) y k . En los ejemplos del p ime g upo (a) el
é mino se desc ibe po a dą (X), y en los ejemplos del segundo g upo el é mino
es an aeilis conc e o é mino (X) nomb amien o. En ambos casos X es
conc e us e mas, apibend in ai nomb eas (a) VARDAS e mas, b) e minas
VARDAS. La pe enencia del p ime g upo de conjun os dėmuo p onunciado na do
kilmininku, p z. :
9 Toda ía puede eco da se que Jonas Klima ičius es esc ís que lie u iškai e minus žodžio en signi icado
se encuen a sólo como e o de aducción (Klima ičius 2002: 132).
8 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (žodžių jungino ni el) (1) In eg a ci ci
su s e mi na s exp esa lo posible ijopą pe cepción de es e p oceso:
in eg ación como p epa ación, como be a piškas unijimosi p oceso nu-
galin kliū is i siekian ikslų i in eg acija kaip am ik as pasiek as bū is
(Taljūnai ė 2005).“
(2) En la es adís ica ma emá ica en luga de popu liaciones e mino 10 a
menudo se u iliza el é mino gene alinés de odo, y miemb os de la población a
eces se llaman obje os o elemen os.
(3) Vía log is ikos e mi na s usado en di e sos ámbi os de ac i idad, sin
emba go más ecuen emen e gue a y anspo e.
(4) Pas a aisiais casos el concep o de eseis iškumo se u iliza p osilenciendo con las
con enciones del géne o, po lo que en es e a ículo, que habla sólo de eseis inio
pensamien o ap aškas, se á usados es ei za ci jo s y es ei zm o e minai. An osios
g upo (b) junginiai son los llamados a ibu inos junginiai del nomb e an aeilio
(plačiau ž . Bune ičiū ė-Bučienė 2001). El é mino en ellos es apozicia (en el ni el del
enunciado es el apéndice), y semán ica elación de ales compuños desc ipción según
loik o claseę11. Tales casos dicen que conc e us unidad lingüís ica es e mas, . y.
pe ene e minos clasei. El é mino puede echaza odo el compues o. Como
sos iene L. Bučienė, apozicia su sin aksine unción dubliuoja pažymimąjį dėmenį, pe o
leksinės eikšmės a ž ilgiu es á pajun a al pažymimajam dėmeni, po que emkelia su
cie a požymį (Bune ičiū ė-Bučienė 2001: 10). Mi ando p agmá icamen e, a ibu o
é mino se añade debido a que así es más ácil a ex o inclui nomb amien o de
concep os conc e os, ej.: (5) En es e a ículo de las ciencias de la in o mación sob e
la base de un ju ado analizando ju ídico eguliación sis eminan es de las elaciones
in o má icas públicas se u iliza el é mino de la iden idad de la in o mación. (6) Taigi
e mi na s į ai zd is en la li e a u a cien í ica se u iliza a iados sen ido.
(7) Kadangi noso os examinamos his ó icas e idencias nop a á y sis ema, e
minai į odmai, į odymų especies, į odymų sis ema, į odymų h ie a chija se
u ilizan u in omenyje p ecisamen e o mas de p uebas
( uen es, medios de p ueba).
10 Texs yne cu si no hay. En el a ículo ejemplos ambién se p esen an sin cu sy o, po que no se puede deci
exac amen e, si en el ex o o iginal e mininai ue po él dis ingui . Pes ebė as e co ek u as e o es
co igidos. Toda o a como ex yne.
11 Li u ias sin axe simila ús junginiai in e p e ados no siemp e homogene. En los abajos más an iguos
LKG III, Vy au o Si au o y Česio G endos ado ėlyje e i icia los nomb es y su a iniai, simboliniai
pa adinimai en conjunción con su claseę nusakančiu daik a a džiu se conside an p iedėliais (LKG III 430;
Si au as, G enda 1988: 103). DLKG, V. Labu is, L. Bučienė ales nomb es o denominaciones en la unión a an
no como pažyminius, y como pažymimuosius dėmenis, po que ellos son esą pi maeiliai, esmenamen e (Labu is
1998: 332333; Bune ičiū ė-Bučienė 2001: 1314, e más. Mikulskas 2009: 109).
7Te minología | 2016 | 23
Tokia aiška pasi elia especialmen e cuando en el ex o hay que deci cie a no
lengua li uanas e má, po ejemplo: (8) In e nacionales ma inas y de pesca
o ganizaciones, en las cuales o icial da binė lengua es inglés, hablando de pesca
en el sen ido más amplio, es á u ilizado e minas ishe y.
(9) TS ue desc i a po p ime a ez en 1862 Von Reklinghauzene (Von Reck
linghausen), a e miną scle os e ub e oze po p ime a ez pa a ió el
cien í ico ancūzés Bu ne ilis (Bou ne ille) [1-3] (10) Algunos au o es los
conside an, como y e m in ą sel , sinónimos (By ne, 1996; Ha ie and Ma sh,
1996), o os a i man que el au og aba es un componen e alo ado de
au opo p esen ación (Saigal e al., 2002) <...>. Noį a a, cuando no e minos de
lengua li uanos (o algún é mino de oda la lengua li uanas noadap ado) se u iliza
an es e miną. En el ma e ial in es igado ocu ió solo un al caso: (11)
A chajiškiausi juego de piezas son las llamadas babkės ( ambién se u ilizan a li
(lo .), knucklebones (angl.) a ?12 ( us.) e mi na i). En el ma e ial in es igado
gene almen e se habla no sob e é minos como ales en gene al (nekalbininkos
(o ne e minologos) gene almen e noúpi la misma concepción e minas), y sob e
conc e os o conc e čius e minus. Tad aeilio nomb e a ibu inos conjuniniai
( e minas ajonas), puede conside a se, según paski į ex o co esponde
a ibu inos conjuninius con el nomb e kilmininku ( ajono e mas). Apozición
puede eemplaza señalimąjį palab a, po lo que en es e a ículo en aquellos
casos en que el é mino a de conc e o é mino X p e iélio, p ecisamen e el
é mino se conside a ep esen an e del compues o del nomb e secund aeilio y
in es igando más amplio con ex o de al compues o se habla de compues os con
é mino, y no de compues os con X ( e mín jun o con X se conside a un
dėmeniu). Po ejemplo, basado en el ejemplo 6u aquí se a i ma que el é mino se
u iliza (no į aizdis se u iliza). Tokí decisión debió y el obje o del a ículo. Ya solo
alguno de las unidades lingüís icas (konk e aus pa yzdžio) desc ibimien o
é mino indica, que esa unidad es asignada a la ca ego ía de e minos (plg.
e mas į aizdis y la palab a į aizdis). El é mino en al con ex o es comen a io
me akalbinis.
Desde es e g upo de jungines se dis ingue junginiai e mis Lie u a
Mažoji Lie u a Vidu io Lie u a, pa a o i humani a inių mokslų
eks ose, p z.: 12 Kai ku eks yne son nea pažin ų simbolių.
8 0 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (žodžių junginio ni el) (12) Rėzos
a o as e mina s Lie u a con ex os con empo aniės lie u ių
is o iog a ijos co esponde e miną Mažoji Lie u a, pe o en ese momen o
él no es aba u ilizado.
Así LKŽ suplemen os ka o ekoe зафиксисованную такую термис
a oseną ( e minas VIETOVARDIS) con i ma y in es igado ex oynas
lenguaje de ciencia. 1.1. Te minio p incipal a ibu ín de los compues os
dėmen o. 1.1.1. O os se ido es ce can a compuños con el é mino g upo
ales indicomio de la desc ipción a ibu inia compuiniai13 como es e ese
al é mino (apibend in ai NUORODA e mas /). En ellas conc e us
e minus es cambiado subs i u 14, plg. es e ese al é mino ← X → X
e minas, é mino X /.
Subs i u os de é minos en ales conjunciones son pa odomiejos
(apib ėjiamieji) ad e bios, y conc e os é minos son indica en ex o an es o
ellos se dicen en la misma ase (el p ime caso más ecuen e), ej.: (13) Tai que la
esponsabilidad penal y la misma ley penal no puede se e ec i a aplicando po
hecho deli o mins amas sanciones, usando es e e miną ma e ializando en
sen ido más amplio, de la cual la exp esión es k iminalinė bajmus, es
ch oma es inė iesa.
Pa icula men e mucho a ención a la e ó ica de los aldinikos ha dedicado
Theodo eas R. Weeks, quien obse ó que e a habi ual habla de k aš o
usinimą e as e mi na s ne a o as en onces, cuando se hablaba de
conc e os g upos nacionales. (14)
Ne él mismo g an kunigaikš is Li uano Gediminas, como numanome leyendo sus
laiškus, e a sumanus in e nacionales de las elaciones públicas especialis a,
aunque al e mina s Li uania apa eció sólo después de a ios cen enios. (15)
O as combinaciones a ibu i as de la indicanomedeco ación o man el é mino
con inde inėjinaisiais į a džiais: o o é mino, algunos é minos, po ejemplo:
Además, en aquellos casos en que se ha hablado de la nau inę polí ica con
espec o a de e minada g upo é nica no dominanciado a, ne ečiau ni el é mino
us y o os e m in ai sua inimas, suliejimas, asimiliacia. (16) En Ti iamoje
ma e ial suelen ellos no son los únicos a ibu os de la palab a señalimojo
e mas .
13 A ibu inos de la desc ipción no odomojo conjuniniai junginiai, con los cuales desc end in ai,
nekonk ečiai indicando mencionima daik o peculia idad (Bučienė 2012: 26). 14 Subs i u as, sus i u o elemen o
de la palab a, sus i uyendo o o co espondien e elemen o sin in luencia al con enido. Subs i u os se
conside an, po ejemplo, p e ichos, que pueden eemplaza en el ex o daik a a džius o būd a džius (KTŽ).
8 1Te minología | 2016 | 23
1.1.2. Te minologijoje a i ma que no hay e minos en gene al, hay conc e os
emas de ámbi os e mininos. Po consiguien e, en sí mismo en iende que a los
é minos ex o se indique conc e os é mino a osenos s i is, ciencia aka,
eo ía, concepción, ema ica, a osenos en o noka o simila es emas. Señimis
de Te minos pe enencia suje inea es e a, eksplici iamen e ex yne
ex eyškiamas pe enimien o a ibu iniais conjun i os con é mino.
P iklausomuoju dėmeniu a daik a a džio, que ambién iene p iklausomųjų
dėmenų, kilmininkas (a), o būd a dis (b), p z. : a) Pa s o ado puede no da se
cuen a de qué me á o as concep uales hacen in luencia á su p oceso de
pensamien o, sin emba go, el análisis de los con os me apó icos en los ex os
o ado puede e ela el mundo de o ado (o, kogni y iosios kalbo y os e mina
is, concep ualiza imu del mundo o ado ). (17)
Apa en emen e, con el iempo se desa ollando la doc ina ju ídica y con
a anzas más leales no mas legales sis ema izaií y codi ika imai, los
de echos e minai se ol e á p ecisles (Meškauskai ė, 2004, (18) p. 21). b) (19)
Va ojan es adini us e minus guiu asi V. Čekana ičiaus y G. Mu ausko
Taikomosios s a is ikos manualėly dada la e minología.
(20) Pues y se u iliza el mismo eisinis e minas, en dis in os Es ados puede se aplicado a dis in os g upos de
pe sonas. Mi ando a ales conjun os aiška en cuan o a la no mi icación, puede eco da se que S asys Keinys
aún m. esc ibió, que idiniai bend inės lie u ių kalbos dėsningumai y polinkiai deciden, que las á eas de e minología,
esos ámbi os é minos así como e minų mismos ocodinos debe ían se į a dijami daik a a džio kilmininko
žodžių junginiais (Keinys 2005: 362). De qué sólo dijé an ejemplos se e, que al lingüino sis emismo no siemp e
paisoma. Hablamos pe enecimien o a ibu inos compuños se pueden ans o ma 15: SRITIES e mos e mos
pe enecen SRIČIAI o SRITIS iene e mą, po ejemplo, kogni y iosios kalbo y os e mos * e minos pe enecen
kogni y iajai kalbo y ai o *kogni y ioji kalbo y a iene e miną. Tas poseso ius16 (SRITIS) son abs ac os, se
puede islumb a y el signi icado del luga : ans o ma e mis es SRITYJE (* e mis es kogni y iojoje
kalbo y oje)17. Po consiguien e, 15 P iklausimo a ibu inia conjuniniai se conside an iz es iniais;
ans o mándose una de o a di ec amen e neiš es os cons ucciones (An ano emp esa → An anas iene
emp esa → An anui pe enece emp esa) (Bučienė 2004: 13). 16 Sob e el concep o posesi idad y ipo, poseso ius
de e minación, éase Vaičiuly ė-Semėnienė 2006. 17 Plg. o o ejemplo desde ex yno: š ioj e s i y je e minai no
nusis o ėję. S i is nuscoma luga en o noybe.
8 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (jodžių junginio ni el) (50) Cada
capí ulo o posky is de la publicación comienza po una b e e in oducción
eó ica, en la que se indican las p incipales ecuaciones a los p oblemas a
esol e , explican algunos de los momen os esenciales, impo an es e mina
i, modos de esolución de los p oblemas.
Sólo en pa e la alo ación ca ac e ís ica se puede islumb a en la unión
nomenkla ū inis e mis e minas, elacionadas con nomenkla ū a. 1.1.10.
VIETA é mino (X). Ras a a ibu inių junginių, en los que é mino desc ibido
po luga . Ese luga esul a an o abs ac o, ej.: local in e nacional
é mino, an o conc e esnė elacionada con el ex o, como an ai, análisisés
é mino, ej.: /. :
(51) Pe nelyg a menudo au o es li uanos, esc iendo sob e la ieja eks ilé, se
aduciasi liaudyje papli usiais, suelen sólo ie inia is e mina is, o a palab a,
el ja gón local.
(52) Ke inis p esen an análisis e mina s es nacionalidad iden idad. Como
dicho, algunos de la desc ipcion accionino a ibu ines compuños
dependiomaisiais dėmenimis enananan es pa icipan es ambién ienen
luga en o noybę é mino desc üdo po luga , ej.: dicodyne suge idos
é minos, lide ėlyje abajo usados é minos y k .
De ales pe enimien o a ibu a ios compuños como análisisés é mino se e,
que el é mino pe enece espec i amen e a luga . Ese luga es
conc e e esnė, en compa ación con el é mino a osenos e d e á ea o
lengua, en la cual él consumido. 1.1.11. KIEKYB é mino. Quan i a i o
desc ibimien o a ibu iniais compuinais22 pasakomas é mino señimis según
elaciónis con núme o. P iklausomasis ales conjun os dėmuo es
būd a diškasis ci a dis. A es e g upo de conjun os aquí condicionalmen e
se asignan y ales conjun os, cuyos pe eneomaisiais dėmenim a kiekybės
semą u in ys a ibu džiai (p z., único). Algunos ejemplos:
(53) Pagal la Con ención Mundial del Pa imonio Cul u al y Na u al y las Guías
Ope a i ones de aplicación de es a Con ención desde 1972 en eo ía y p ác ica
he eldosaugos in e nacional y nacionalmen e ni elados u ilizados du e m in ai:
pa imonio cul u al y pa imonio na u al. (54) Kadangi conside ado p oceso ab ió
di e en es ca ego ías de pe sonas (ga o e ugiados, económicos emig an es,
polkus kolonis us, habi an es locales, amilias mix ias, e c.), es di ícil desc ibi
el enómeno analizábam ie -
nu e minu.“
22 Apie kiekybinio apibūdinimo a ibu inius junginius plačiau ž . Bučienė 2012.
8Te minología | 2016 | 23
Cuando a ibu o a kelin iniai nume e dji, unción de conjun os es
indicomoji, ej. :
(55) „Te minas „educ i e“ kilęs iš lo yniško „educe e“ i eikš ų „gebėjimą su-
as i p asmę painia oje“, o an as is e m in as ski as ap ašy i gebėjimą
ecupe a la in o mación adqui ida (Ra en, 2000). Junginys ales casos es
conc e os é mino subs i u as. 1.2. Te minio dependomasis a ibu ines
compuños dėmuo. 1.2.1. Junginiai con obje i o e lec i23. El é mino como
dependiomasis dėmuo se u iliza con daik a a džiais consumo y a osena,
mención, ac a imas, in e p e a imas, sup a imas y samp a a,
(pa)aškinimas, e imas, painia a24, disc edi acia, ekspe izė, en oque (į),
p anašumas (p ieš) y k . El é mino de ales compuños en p o undidad es el
p incipal compues o dėmeniu eiškiamo acción o es adoas obje o (apie e mą
kaip objek ą ž .
2 capí ulos), ej.:
(56) En es e momen o mucho se habla sob e ciencia e minas a oj im ą. (57)
No s el concep o con ex as se a a de di e sas mane as, más ecuen emen e
en psicología es e e m in o concep o se basa en una cla a sepa ación de
es ímulo y en o no (Da ies, 1988; Locha , 1988; Thomson, 1988). (58) His o iog a ía
bas an e a menudo se da que uno o o ook la yniško o o ookio e m ino e
imas lemb a di e en es in e p e aciones. Cuo p incipal compues o dėmen el
signi icado es conc e e esnė (plg. samp a a, e imas), an o b iskesn elación
de pe enencia (plg. * e min iene samp a ą, e imą).
1.2.2. P iklausymo a ibu iniai junginiai. De ales compuños ex yne se e
que el é mino iene de iniciones (apib ėžčių), sinónimos,
co espondimenos (ek i alen ų), de pa e y aspec os. El é mino
ambién es o alidad, con ini de los cons i uyen es pa es. Tos pa es es con enido, signi icado, signi icado, semán ica.
Algunos ejemplos:
(59) Mocslininkai, con el in de e ela e mi no į aizd is u in į i
p incipales as pe k us, p esen an es os e m in o ap ib ė ži us:
Į aizdis común la opinión de muchas pe sonas a algo (P anulis, 1998, p.
114).
23 Veiksmažodinių daik a a džių junginių in e p e acijos lie u ių kalbo y oje apž algą ž . Pake ys 2006. 24
Junginyje con usión de é minos se puede islumb a y e lejo subje i o (* e minai con iniojasi).
9 0 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (žodžių junginio ni el) (60) Są okos
žinyne susie as elaciones, según las cuales se pueden encon a e minų
a i ikm en is ki a kalba, sinonimos, apibend inančias concep os. (61) En ende se que
p ác icamen e di ícilmen e sea posible en odos los casos encon a la adecuada
co espondencia li uana o delinea con p ecisión e mi no signi icado (aún más que
muchos de ellos especialmen e de di e sas unidades de medidas el signi icado de
o o o en gene al no ha sido uni icado).
1.2.3. Junginiai con subjec i o e leal iu. Teks yne encon a é mino
e minos (X) conjuniniai con daik a a džiais apa ición, o maciónis, kilmė,
kai a, ins umen alumas, ski umai, į ai o ė į e miną pe mi e mi a se
como en subjek ą (apie e miną como subjek ą plačiau ž . 3 capí ulos), ej.:
(62) Te mino e o izmas apa ición y o ma imosi p oceso has a šiol no es á
cla o. /
(63) L. Meškauskai ė, in es igando de echo de in o mación pública en Li uania,
obse a que, beseku iando nue as amas de de echo y pošakias, neiš i iama
e minos į ai o ė.
No espe ado apa eció conjuninys (šio) é mino ins umen alumas,
o ien ando a e miną como ins umen o:
(64) Teniendo a conside ación la noción discu ida más desc ibi iendo á un
modelo apy ik iu ( ekiau a pine hypo hese), el au o de es e a ículo al
menos en es e ex o hubie a inclinado el is en discusión po es e e m in o
ins u me n al um o a s an la e olución ci ilizaciones a oda la escala de la humanidad <...>.
1.2.4. Medías signi ica i as compues os ce canimi a ibu inie conjiniai
(SRITIS) e minos ocynėlis y e minos sis ema. Los é minos son
componen es de la pa e (plg. ans o mas * e minai cons i uye dicciona io,
sis ema). El dicodyną se puede pe cibi como alpyklą (plg. *įdė i į žodyną), y
sis ema ė a abs akcija, la cual cons i uye e mininai. Algunos ejemplos de
con ex o: (65) Finansų e minų žodyn e bu bulo eo ija de iniéndose como
c eencia de que los p ecios de alo es de alo se ele an e ka čiais bonokai
po encima de sus undamen ales alo es, has a en cie o pun o el pun o
bu bulas es alla y p ecio ápidamen e cae.
(66) Con el in de que se man u ie a el sis ema e mi nų de oponymicas
Li uanas, en es e a ículo je a del é mino in e nacional o onmai se u iliza el
co espondien e lie u iškas kaln nomb es.
Signi icado del ma e ial se puede islumb a en la compues a me a ó ica
(SRITIS) e minos džiunglės (plg. * e minai o man džiungles). Me a o a
p obablemen e quie a deci , que e minos son muchos y ellos painús.
9 1Te minología | 2016 | 23
1.2.5. Junginiai con en o noybiniu e leal iu. Desde el ma e ial ex ual se e
que el é mino es causa de discusiones: (67) Di sk us ij a po el más ap opiado
e mino aún pod ían con inua , y noso os en es e momen o esilience
llama emos a sp umu: es e é mino es á su ez, aunque un poco inexaclus.
Apibend inan debe ía sub aya se que algunos a ados en a ículo a ibu inos
compuiniai son compues os e minologías, po ejemplo, é mino compues o,
é mino sudu ino, é mino in e nacional; con enido de é mino, dicciona io de
é minos y k . Es os é minos compues os es án incluidos en R. K ašy ės
Mokomąjį e minologijos žodynėlį (plačiau sob e e minų su šaknimi
e minmik osis emą ž . K ašy ė 2013).
2. Te minio en obje os unidos
2.1. Te minus obje o de consumo. Una ecuen ias conjun os obje i os
g upo usa usa aplica el e minó. / ya es apé habi ual que los é minos,
como y o as unidades de la lengua, son consumidos. Es o con i ma y
in es igado ma e ial […] é mino gene almen e p ijungiéndose a
accionmajo i i o consumi y sus o mas, ej. :
(68) Dėl insu icien emen e desa olladas e minías Li uania (como y o os
países del no e) es udiinė oja el é mino ėly asis paleoli as usaba desc ibi
an o an es de 453510 mile s. años habido un pe íodo, an o a Li uania
a apables inalinio paleoli o adiniams. (69) En es e a ículo no se habla de la
oma de ida a una pe sona desespe iamen e en e mancim, y se u iliza el
é mino ayudas ssuicida .
(70) Ca as eces incluso se puede deci que es os e m in ai a o i
sinónimicamen e. Según exyno ma e ialá los é minos se u ilizan y aplican,
po ejemplo: (71) G e a úl imojo da nau do jamas e in e nacional e mina s
luidas (nuo lo . luidus ekan is). (72) Šiuolaikinėje concep aje e niškumo e
minas se aplica an o a las mayo ías como a los mino i a ios y mig an es
no inmig an es g upos y comunidades, i.e. di e sos g upos de población. /
Sob e e minos ne a ojimien o en ma e ial de ex o ambién se habla,
pe o iau, plg. :
(73) Šis e mina s ne a o ja ma s y en nues o es a al en sis ema de
con abilidad de al ybių del pa imonio.
9 2 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (jodžių jungino ni el) 2.2 Tipiškas
é mino a osenos obje i os conjun os modelis e mas como ins umen o
(ins umen as) amplia sen encia25 é mino es į a dijama, llama, apibūdinama,
nusakoma, e minis se puede deci , a i, kalbė i. Te minas en ales casos es
ing eso y medio de habla, ej.: (74) Fo malmen e simila sa ianalizé, ing esia ma
sa i e leksijos e m inu, se uel e pa icula men e ac ual y pos mode niame
ea o, cuando el ea o concen aosasi en sí mismo, conscien emen e
e lexa su uncionamien o mechanismos. (75) A is o elio e m inu poe ik a hoy
adin am a li e a u a ciencia ama, examinando o mas de c ea i idad poe inas
y medios es ilis ines. (76) Užsienio au o ių mokslo da buose es o api bū di na ma
e m inu
o e s ag ing es adios aumen amien o.
(77) Ne e ai li e a u a en e ybių e minu nusa komos humano
mo i acional disposiciones (in e eses, pe seguiai).
Be menė ų eiksmažodžių, e mis eks yne se u iliza jun o con
eiksmažodžių (iš) eikš i, o mula , desc ibi o mas. Yim ing esnamijama
con aiška elacionadas acciones, adi iniasi, é mino pe cepokiam como
aiškos p iemonė, ej. :
(78) La capacidad de sodio y po asio neu aliza g upos hid oxilo (OH-), y clo o
iones hid ógeno (H+), exp esa es el é mino miliek i alen ai (mEq), que
incluyen el elemen o a ómica o molecula masa jun o con el co espondien e
alen ingum o ca ga. (79) Realus pasaulis puede b ū i desc i o solo modelio
e m in ai s, que desc iben la concepción y p ocedimien os, eque ido ealam
mundou ansmi idos á geoduomenis, bū inus sis emai.
Jung con accionesmajodžiu žymė i o ien a a e miną como ženklą, ej.: (80)
Ka u hay que ene omenyje, que en los uen es esos mismos e mina is
ne e ai žymimi ganė inai di e en es eiškinia. Desde exyno ma e ial se e,
que é mino puede apibend ina , ac ua , él de ine y incluso legi ima. Es o
no es el habi ual é mino a osena, ej. :
(81) Ka olio Klimka en su a ículo analiza esisé que las ensiones polí icas
sie inos con un cie o exceden e ene gé ico, que puede educi p i aciendo
geismo plo mėje, po lo que los e ec os polí icos a k uo i ni ene gías
economías e minais.
25 Aquí ins umen o (ins umen as) no con undi se con ins umen o seman ine unción (seman iniu
aidmeniu). En es e a ículo se abandonó la idea de disocia conjun os de palab as según unciones seman inas
( olos seman inos), po que, según V. Labučio nė a cla amen e su o mulados c i e ios, según los cuales se
de e minan y a ibuyen olos seman íneos y sus co espondien es g upos de conjun os de palab as seman inas (Labu is 1998: 79).
9 3Te minología | 2016 | 23
(82) Pasak A. D. Smi ho, la idea de la nación es cul u al y social en su esencia,
independien emen e de si la nación se ha o mado e i o ialmen e o
é nicamen e: ella de ine y leg i imuoja polí icas cul u ales e mina is, po que
la nación es comunidad polí ica solo en la medida en que ella enca na la cul u a
gene al y la olun ad gene al de la sociedad (Smi h 1999: 232).
2.3. El é mino es un obje o, del cual se busca, que se encuen a, se oma, se
da, que se in oduce en cie a espacio y se saca de ella, y paia misma espacio
algo con él se hace o ocu e. Visų pi ma é mino es buscoma, ej.: (83) K i ika,
ie škodama e minų i žodžių šiam scenos meno eiškiniui nusaki i, p akalbo
sob e nue a ea o es e iką, la cual inspi ó no en sí misma d ama iška
ma e ia sob e el kunigo poe a An ano S azdo ida, y mane a, median e el
d ama u go y di ecisie ius p esen an esa ma e ial. De los obje os de
conjunciones con accionesmaodžiais loca a , (su) as i e , que el é mino
puede se encon ado, ej.: (84) Lie u oje za ibio klasės e miną ga li ma
loca a R. G igo abajos <...>.
Si é mino hay, él puede se imamas. Es o indican conjun os con
accionesmaodžiais im i, pe im i, p z. :
(85) Šį e miną omamos de ca na alo como enómeno his ó ico. Cuando
el é mino se oma de o a s i a, se en en a con al enómeno como
ans e minologización.
El é mino ambién es obje o de dación. da imien o pe mi e habla
conjun os con accionesmažodžiais (pa)siūly i, p esen a , p opo ciona ,
p opo ciona , Sob e des inados. Tokie compuiniai, y especialmen e con
accionesmaodžiais incluidos, in oduci , elacionados con di ec imi o ien a a
ensayamien o įkiš i é mino á alguna que sea espacio, ej.: (86) Ško ų químico y
ísico Dž. Blėkas (J. Black), al que se puede conside a el p ecu so de
calo ime ía, sukons uyo (1759 a.) p ime ąjį ledo kalo ime ą (shį e mi nă
p opusé más a de esa apa a os pa obulina á los encomiados cien í icos
ansūzų A. La uazjė (A. La oisie ) y P. Laplasas (P. Laplace)). (87) El abajo
de Go don es clásico en que con e ikė discu sio académico has a šiol
us ojamus asimiliación de los cons i uedamios pa es e minus, pe o es o no es e dade a eo ía.
(88) Él in odujo el é mino p omedio (s a is inis) homb e (angl. a e age
man), sin emba go el é mino de biome ía ue mencionado po p ime a
ez sólo en 1889 po Ča lzo Da in el p imo de F ancis Gal on (F ancis Gal on, 1822
1911) <...>.“
9 As a Mi ke ičienė | Te minus con ex o (jodžių junginio lygmuo) Kon aingą polių
a spindė ų junginiai con eiksmajodžiais a sisaky i, išgui i, išs um i, pakeis i,
que indican que el é mino puede se kieno aunque pakana ais, chemodek omomis,
lin as iš e d ės. Keli pa yzdžiai:
(89) „No s minė i kaklo i gal os na ikai is o iškai adinami „glomus umo-
es as e as se p opone enuncia y, según 2005 m. PSAO (WHO) ecomendaciones,
llama los pa agangliomami, indicando ana ominę na iko ( agalin pa aganglioma,
ka o idinio pa aganglioma y . .) [5, 6]. (90) Ben ya en Eu opa úl imamen e el
é mino o esigh ing ha eemplazado sus ancialmen e la go la iempo a o os
es udios de u u os o u u ologías e minus. Higienici, la posición del é mino
espa emen e no hay s a iška, él puede an o en ella en a (pe o no él mismo),
an o se de ella eliminado. También en la misma espacio algo con él se hace o
ocu e. De las combinaciones obje i as in es igadas se e que un é mino puede
se p opagado, popula izado, ins i ucionalizado, con undido, a él acos umb ado o
él simplemen e dejado o incluso de su nipaisana, ambién se le aduci, emiamasi,
ej.: (91) 1972 m. En la con e encia gene al Mundial adop ada la con ención del
pa imonio cul u al y na u al globoscia UNESCO po p ime a ez a escala
in e nacional ins igó los concep os de pa imonio cul u al y na u al y e mi nus.
(92) Vidu amžių medicina g andes p og esos nopadea é, odo su mé i o, que ella
conse ó las ins ucciones de los an icinius médicos, dejó algunos e mi nus. (93)
Ne pa is an Es ados us ojamų e mi nų, el comi é opina, odas las pe sonas que
abajan en el sec o público y en la adminis ación pública, deben se aplicadas
con ención ILO No 87. Te minos en el espacio pueden se cambiados es o is o de
conjun os con accionmajodžiais e isci in, pako eguia , expandi , de in i y k .
Apibend in ai puede a i ma se que los é minos a komi é mino es el obje o de
manejab, ej.: (94) Siekien es yškin i gene a i į melodikos eiksnį daugiabalsėje
muzikoje, ue ex endido an e io men e e minai linea inis kon apunk as,
linea inė poli onija uo pab ėžian a o i linea inį poli oninės muzikos e d ės
o macijos p incipą. (95) Además, en es e pe íodo lle ando a cabo in es igaciones
de pe iodis as li uanos, p epa ando Li u iškąją Žu nalis ikos enciklopediją, bu o
p ako egui algunos pe iodis ikos e m in ai, concep os y de iniciones, e isados
da os his ó icos, esg škin i nue os hechos. Po cie o, no siemp e es á cla o, si
de e as se habla de é minos, o de ellos in ábliese el concep o, po que pasa a se
que é minos y concep os pa o ojanse como con ex ual synonymimai, plg. :
(96) J. Habe maso p opues o e mi na s o e n lickei (a i umas, iešumas)
más a de ue ampliado en espacias públicas (public sphe e) concep oká.
9Te minología | 2016 | 23
2.4. El é mino, como se e de ejemplos an e io es, es el obje o de ac i idad
in elec ual (men alinesa). Objek iniai junginiai con eiksmažodžiais de ini i,
(ne)paaiškin i indican que el é mino es y el obje o de la lingübinés
ac i idades. De ales compuños se e que el cen o de a ención es el
signi icado del é mino que se p e ende mos a ( ūkumas nepa ody i),
ej.: (97) T umpai ap ib ė žk im e da be u ilizados e minus. (98) El é mino
ae o o og a iné nuo auka en el acla amaje e minos dicciona io
(Vainauskas 2000) no pa ai šk in a s, y dicciona io de e minos geodezías de
Li u ias usas lenguas (Kazake ičius 1993) p esen ado en el sen ido de
ca og a ía.
Con kalbine ac i idades ambién elacionadas é mino conjuniniai con
accionesmajodžiais habla (apie), discu i i, comen a , menciona i, ej.: (99)
Ka lban sob e e minus, ale señala se, que pilig imys ės, pilg imo
é minos y concep o es mucho más an igua que u ismo y u is o sup a im.
(100) No s mencioneėjus é mino in o macinė echnologija (IT) suelen u ima
en mención echnologyja, de una u o a mane a basada en compu ado ine
in anga, pe o di e sas ecnologíasi p ocesa la in o mación exis an ya
desde los iempos de pi mykš ės bend uomenės. Apa i y comen a es
posible no sólo signi icado del é mino, sino ambién o mą, a oseną y pan.
No se ha acos umb ado apa eció un é mino compuño con accionma odiju
su o mula : (101) El p oyec o del 5o P og ama Gene al ENIRDGne [3] en el
in o me su o muluo i es di e en es e mina i, a o ini a la p oducción
dis ibuida de elec icidad desc ibi : p oducción dis ibuida, capacidades
dis ibuidas y ecu sos dis ibuidos de ene gía. Tokia é mino a osena
nea odo iksli é mino en al caso se conside a be o miu dalyku, plg. DŽ6
o mula glaus ai y p ecisamen e eikš i (pa y example, men į, conclusadas).
Pueden daik as, que en es e compues o é mino cumple la unción esul ado del
ac o.
El é mino no solo se habla, es á y se oye, po ejemplo: (102) Ace ca
pascu inio cada ez con más ecuencia hay ka izg i s i e mi ną
e gonomika, y p oduc os que cumplen los equisi os de higiene y
con o , a menudo se llaman e gonomicos.
Sin abejo, insc i o é mino puede se isible, pe o conjun os con eiksmažodžiu
is o y sus sinónimos in es igamame eks yne no a. Con ma ymu cuán
asocijuojasi ya discu i obje iniai é mino junginiai con eiksmajodžiais
encon a , ap ik i.
9 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (žodžių jungino ni el) 2.5. El é mino
obje o de pe cepción. Te minos como obje o de pe cepción is o de
conjunciones con accionesmajodžiais en ende , pe cibi , ambién y
in e p e a , ac ua . In e p e a imas, ac a im ambién
p obablemen e son insepa ables del lingübinés ac i idad. An e es a g upo
p isišlie ų y junginiai con eiksmažodžiu sie i. Unos ejemplos: (103) Pasaulyje
el é mino cul u a del lib o en endido bas an e ampličiai. (104)
In as uc u as e minas suelen p e p e ui se como imp escindible
ma e ialus base, in anga, se icios al país, comunidad o o ganización pa a
unciona y c ece . (105) Jo a i mación, e mi ną nužu dy ma s sociedad asocia
más a menudo con ac os de ca ác e iolen o, des inados a p o oca mue e,
an o en aquellos casos en los que es os ac os son ončinamen e, como
ambién cuando nea sa ūs. 2.6. Te minus des ina a io. De conjun os con
accionesmajodžiais p opo ciona y (p i)ski i, en los cuales é mino se u iliza
o ma del bene icia io, se e que é mino como obje o puede se
des ina a io. Recibe ales dis in as abs acc os emas como signi icado,
sen ido y a ención, po ejemplo: (106) No s eu opeizacijos e m inui su ei ki
am os di e sas signi icanzas, sin emba go, como señala C. Hilson, él más
ecuen emen e se u iliza en el de echo y poli slu enseñanzas pa a desc ibi
la in luencia de las leyes y polí icas eu opeas a los sis emas nacionales.
(107) En Es a guíaėly se p es a g an a ención sk y i a los é minos
bioquímicos li auís.
2.7. Te minus esul ado. Junginiai con accionmajodžiu c ea indican que el
é mino es el esul ado de la c eación kū inys, ej.: (108) Dellas Hymesas c eó
e miną komunikacinė kompe encija (ci . de Mes h ie, Swann, Deume , Leap
2003, 5), desc údiendo la habilidad de las pe sonas consumi una lengua
di e en e bajo ci cums ancias ski ing. Aquí se puede aco da algunos
mencionados a ibu inos compuños, po ejemplo, é mino compues o,
sudu ino é mino, cuyo a ibu o desc ibe el é mino según acciones, cuyo
esul ado y es é mino. Es os eiksmajodžiai y eiksmajodiniai a ibudžiai
nusako el é mino kilmę ( e mino se c ea, sudedamos, sudu iamos).
Un ejemplo ex ino mues a que el é mino es conside ado el esul ado
de la inse ción:
(109) Desde el pun o de is a lingüís ico menė i e m in ai į a di jami ienodai e o .
9Te minología | 2016 | 23
Po o o lado, e miną en la conjunción in én ibil e mín puede in e p e a se
como obje o de la ac i idad lingüiba, sin emba go es o no se ía habi ual
in én ibas concep os, y no é minos ( e minus, como mencionado, es un medio de
in én ibil en un sen ido más amplio). 2.8. Te minus undamen o de alineación26.
Te minus ambién es al obje o, con el cual algo se je ina. Us ojami
conjunciones con accionesmaodžiais (ne)a i ik i, de in i (su), asocijuo is (su),
apa in i [su], būd a džiu panašus (į), ej.: (110) Pynimo būdas eglu ė
ecuen emen e mencionado y de o os a queologos, asocijuojasi s u pap as ai u e min e min u ilizado e minu
ompido užel.
(111) C eación de Glossa io de é minos de Bioquímica, po lo que los é minos
u ilizados en manualėly han sido combinados con el dicciona io con los é minos
p opues os. Pas ebė a (ž . 110 exemplí) que con el é mino se adje an no sólo
o os é minos o palab as, sino ambién no e bbinas cosas:
(1 Są o ka ko po a i zm as (Co po a ism angl.) su o igenme es pa naši
in o senesnį e mi ną ko po a y i zm as (Co po a i ism angl.) 12) 2.9.
Te mino con enido quan i a i o. Te minos cumple la unción del
con enido de can idad en compues os con palab as que señan can idad
diezim is, cuan as, pa e, gausu, ej. :
Que endo que los pe iódicos noesk aipy ų opo a des y a queologicos de adin
nomb es (dalis e minų ue on nue os, neįp as i), co ec amen e mencionados
ch onologiją, J. Puzinas p epa šía a ios o a ios decenas mašinėle esc iby ų
su in o me ejemplio ios y izdilacía sp ada ep esen an es. (11 (114) Nežinia, si
odos naujada ai p igis, pe o k el e as e de los p incipales minos pa ece
i iybingi, isualgi y deci ini no mas de lenguaje. 2.10. El é mino pa e del odo.
Es o indican compuiniai con el in oduci ju uno, ej.: (115) Unas ales e minas es
y usinación ( us. ob usenie), su ęs del ad e bi usin i (ob usi ).
Los úl imos ipos de conjunciones (2.92.10) a es e es udio in o mi ús sólo an o que mues a que los é minos
son cálculo obje o y cons i uye el odo. B ade con ex o (ž . 113114 ejemplos) da į in e esan es in o mación
sob e e minos ( e minos suelen nue os, neįp as i, gy ybingi, pic ingi, e c.). 26 Es o co esponde ía a la
unción semán ica compa a i o (Sližienė 1994: 23), ambién llamada la unción aspek o (Jakai ienė 1988: 63).
104 As a Mi ke ičienė | Te minas con ex o (jodžių jungino ni el)
TERMINAS IN CONTEXT (THE LEVEL OF WORD PHRASES) The a icle analyzes usage o he main
e m o e minology e mas ‘ e m in academic Li huanian. The ma e ial o he esea ch
has been ex ac ed om he Co pus o Academic Li huanian (a ailable a h p://co ali .l /).
The a icle deals wi h he usage o he e m e minas a he le el o wo d ph ases,
syn agma ic ela ions o e ms a e in es iga ed. Seman ic ypes o ph ases wi h e minas
and he main usage models o e minas a e iden i ied. The aim is o cla i y wha
cha ac e is ics and ea u es o he concep ‘ e m a e explici in he con ex . In he
Co pus o Academic Li huanian e mas is used mos equen ly in i s i s lexicog aphical
meaning as a e m o e minology (and linguis ics). When he e m e minas is used in
e e ence o a pa icula e m, i shows he es ima ion ha pa icula uni belongs o he
ca ego y o e ms. Conside ing he usage o e ms in academic ex s o di e en sciences,
e m can be ea ed bo h as a uni o me alanguage and a gene al e m o science.
In he ex s o humani ies e mas is used in de e minologiza ed o expanded meaning as he
seconda y name o oponyms ( e minas Lie u a ‘ e m Li huania). In academic Li huanian
he e m e minas has a ibu es, is an a ibu e i sel , i is used as objec , subjec , and
less o en as a p edica i e o ad e bial modi ie . Te minas in a ibu i e ph ases wi h
pa icula e ms is ei he a name possesso o a seconda y name. The a ibu es o
e minas show ha e m belongs o pa icula space (domain e c.), objec , language (o
na ion), au ho (bo h indi idual and collec i e), e c. Te m in a ibu i e ph ases is modi ied
by a language i o igina es om, ac ion whose objec o subjec i is, ime and place. Te ms
a ibu es exp ess i s e alua ion, ea u es ega ding meaning, e c. as well. Te m as a
possesso has de ini ions, synonyms, equi alen s e c. and i s componen s a e con en ,
meaning, sense, seman ics. Te ms a e componen s hemsel es (o dic iona y, sys em). In
deep s uc u e e m as an a ibu e is bo h an objec and a subjec o ac ion o s a e as
well as a cause o discussions. El análisis o objec i e ph ases shows ha e m is he
objec o usage and he ins umen (o nomina ion, speaking, exp ession, ma king e c.), i is
being sough , ound, aken, gi en, b ough in o some space and elimina ed om i , and in
space some hing is being done o happens wi h i .
Te m is an objec o linguis ic ac i i ies and pe cep ion, also a ecei e , a esul , base
o compa ison, con en o quan i y and pa o a whole. Te m as a subjec exis s o
no , means and ma ks, also pe o ms p ocesses ela ed o linguis ic ac i i ies, mo es
in some di ec ion, akes pa icula place in space. I has some hing (o no ), co e s,
i s, as well as unde goes a ious o he s a es, is some hing o o some so .
Recibió 2016-08-31
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš as as a.mi ke[email p o ec ed]