Gediminas Beresnevičius 76 Kūrybiškumo sampratų ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis klasifikacija doi.org/10.35321/term29-05 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis GEDIMINAS BERESNEVIČIUS Vilniaus universiteto Komunikacijos fakultetas ORCID id: https://orcid.org/0000-0001-5357-0697 ANOTATIA Straipsnyje classificate nella letteratura scientifica più spesso appaionoccia concetti creativškumas sampratos. Iscritte cinque loro specie: creativiskumas come interiore creatore peculiarità, come processo creative, come risultato creative, come componentinis darinys e come variairiapusę progressiangą stimolante fattnys. Ogni specie di sampratì ha po diversi porūšių. Sampratų analizze indicano che unica semantine e logine senso corretta è creatività come interiore creatore peculiarità concetata, e vartotina creatività come creativibini abilità porūšio concetata. Accettabile e creatività come processo, prodotto o concetto di particolare dell'ambiente. Sulla base effettuata analisi della letteratura scientifica formulata tale creatività definizione: creativabiškumas kūrėjo gebėjimas kurti qualcosa quybiškai nauja, processo creativa, creato prodotto e ambiente novità. ESMINIAI VOODŽIAI: creativiskumas, creatività sampratų klasifikacija, creatività concetto di definizione. ABSTRACT The article classifies the conceptions of concept of creativity that are most often found in scientific literature. Five types of them are described: creativity as an internal singularity of the creator, creativity as a creative process, creativity as a product, creativity as a formation of different components, and creativity as a driving factor of multi-sided progress. Each type of the conception has several subtypes. L'analisi of the conceptions mostra che the only semantically and logically correct conception is that of creativity as an internal singularity of the creator, and the definition of creativity as a subtype of creative abilities should be used. The conception of creativity as a process, product, or an environmental feature is also acceptable. Based on the analysis of scientific literature, the following definition of creativity was formulated: creativity is the creators ability to create something qualitatively new; the novity of the creative process, the product or environment created. KEYWORDS: creativity, classification of the conceptions of creativity, definition of creativity.
77Terminologia | 2022 | 29 ĮVADINS NOTABOS Kūrybiškumo1 sąvoka vis dar kelia nemažai klausimų. Psichologai ir kiti ricercatori non sutaria, come definire questa concezione. Nella letteratura scientifica ci imbattiamo con non rari una altrai oppostiujanti definiti di creatività gausa. Perfino nei dizionari e nelle enciclopedie vengono fornite diverse definizioni di creatività2. Questo non solo solleva il teorico disonansà, ma e complica empirici ricerche di creatività. Tad termine e concetto creativiskumas definizione è nepaprastai attuali psicologijoje, edukologijoje, sociologijoje e altre scisluose. Comprendama, diversi specialisti di settori creativiskumo percepisce diversamente e definisce questa nozione a loro modo più adatto nonché fornisce a questo termine savito contenuto. Riteniamo che qualsiasi concezione creatività dovrebbe essere corretta, e non ingiudinga (cosi non manco si verifica nella letteratura scientifica), indipendentemente dal contesto o area di ricerche. Savitus, concreti termini possono nusstituirsi e psicologi, e sociologi, e altri campi scienziati. Importante, che la creatività del concetto esmė terminijoje fosse percepita correttamente. Maggiore chiarezza potrebbe fornire la creatività sampratų classificazione. Tuttavia gli scienziati riportati creatività grupavimai non apanaikina menzionée confiniavos. Ad esempio, la scissione della creatività in mažą c e didelį C (Sawyer 2012) è più del lavoro, piuttosto che della creatività classificazione. Kūrybiškumo scartamento in herojinį, istorinį (Černevičiūtė, Strazdas 2014) o altrookį kūrybiškumą non comprende tutto il discussato concetto di sampratų campo, e i segni, secondo i quali raggruppata, sono molto dubbioti. Kūrybiškumo sampratų painiava e grande teorico undefintumus suppone questo studio scopo creare scientife analisi grįstą esistenti creativibškumo sampratų klasifikaciju, leisianciata suformulare adeguata e vartotiną kreativbiškumo definifį. Obgetto di ricerca creatività concettoca. Ai fini del disegnato obiettivo alzare i compiti: 1) svisare e classificare i più importanti concetti di creatività pubblicati nella letteratura scientifica; 2) isanalizzare i concetti creatività e valutare la loro giustezza nonché vartotinumą; 1 Articoli niente parleremo di creativavismo, sebbene in linguaggi lituani ci sia e concetto di creatività. Tokį scelta determinata analisi dei concetti, che mostra che creatività concetto di campi dei significati è più ampio di creativbismo campi dei significati (per più su questo cfr. Beresnevičius 2022). Citatose lasciamo autorių originalalią queste parole vartoseną. 2 nei dizionari pubblicati in Lituania viene fornita definizione creatività discuia Aurelija Ganusauskaitė, Agnė Blažienė e Jolita Vveinhardt (2020).
Gediminas Beresnevičius 78 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis 3) sulla base effettuata analisi della letteratura scientifica definire creatività concetto. Metodo di ricerca letteratura scientifica comparativamoji e apibendrinamoji kokybinė analizė. L'indagine è stata eseguita dal 2007 fino al 2022 anni. Sono state esaminate nozioni di creatività, presentate in pubblicazioni di scienziati stranieri e lituani, i cui titoliimenti hanno la parola creativbiškumas o kūrybingumas ma dove linksnyje o la parola creativity, se si tratta pubblicazione inglese parla3. Absoluuti maggioranza tirtų pubblicazioni sono da psicologia e edukologia srite. Altre aree […] sociologia, economia, filosofia […] lavori, nei quali menzion creatività concetto, è molto poche. Nell'indagine vengono esaminate non solo le definizioni di creatività presentate nei testi scientifici, ma e concetti, i. i. come autore del testo(i) capita creativiskumą: come kūrėjo interno particolarità, come processo, come prodotto o come qualche altro. Il concetto di concetto comprendiamo tale affermazione o da un contesto sorgeente idea, che nusca del concetto semmi nì campo (contenuto). In questo lavoro vengono esaminati solo gli essenziali segni del concetto creatività, che costituiscono presentate classificazione base. Corretta consideriamo quella definizione (sampratà) che soddisfi i seguenti requisiti: 1) apibrėžčiai galioja jos sudarymo taisyklės; 2) apibrėžtis nepažeidžia esminių logikos principų; 3) il definitore del concetto da definire (mostra caso creativaviškumą) è un termine unareikšmis4 (il suo significato è fissato e non dipende dal contesto); 4) samprata è scienzališka, i. i. adatta ai teorici modelli di creatività e alle ricerche empiriche descrivere. 1. KURYBISKUMO COMPRATE ClassiCAZIONE Come noto, il defintì costituisce tre parti: definiemiamoji ipraška, definieziantija ipraška e jungiantija ipraška (reiškiama parole sono, chiama, significa). Delimėžtis è della definizionale e della definizionale parti eguvè (Plečkaitis 2001). I concetti generalmente si definiscono mantenendo regole di definizione. Purtroppo, non tutte le affermazioni, che definiscono creativiskità, considerateitini definittimis a causa diversi 3 Plačiau apie tyrimą, comprendente Lituani scienziati publikacijas 19792019 m., zr. Beresnevičius 2020. 4 In questo articolo remiamasi la logica unareikšmiškumo taisykle.
79Terminologija | 2022 | 29 definizioni applicabili a regole di violazioni o akivaizdžių loginių errori. Apprensioneim (loginiu attomu) determina specifica dell'oggetto Tokius teiginius vadintume netinkamomis apibrėžtimis. studiabile e significanza delle espressioni lingubines utilizzate. Kuo definieviante espressione è siauresnė, tanto definizione è più ampia, e a vicenda. Se, targiamo, l'espressione definieviante è limitata una parola, questo oggetto appartenerà molto ampia classe di oggetti o anche diverse classi. Indicando l'oggetto peculiarità, segni, proprietà, concetto la precisavamo e insieme struriname definitì. Apibrėžtì con minimalia definiegianziaja espressione glaustuma dedelei chiameremo concpratos del concetto. Samprata elementariissima definizione, più importante segno dell'oggetto da definire, costruibile allontanus nereikšmingus oggetti descriventici parole e lasciando esminį konstruktą X = A, dove A è uno o più esminamente concettoX descriventi parole. Ad esempio, Ala Petrulytė scrisse: Kūrybiškumas uno dei essenziali sani dal punto di vista psicologico caratteristiche della personalità (Petrulytė 1995: 3.) Atmette la sostanziale teginì precisanti parole otteneme creatività sampratą: <...> kreativiskumas questo traitž. Quando c'è grande varietà delle definizioni, l'unico percorso a maggiore chiarezza è la loro classificazione e analisi. Classificazione base oggetti raggruppamento secondo essenziali loro segni. Kūrybiškumo sampratas grupuosimo in specie e porūšius. Ogni concetto ha molto molte specifiche definizioni. Ad esempio, citato in A. Petrulytės (1995) nella definizione creatività caratteristica della personalità è un interno creatore peculiarità. Ypatumų sono molto molti e bruožas uno di loro, tad interiore peculiarità kūrėjo è sorta di concetti creatività, a bruožas la sua porūšis. Tollerò brevemente spasseremo più spesso nei lavori scientifici appartiti tipi di sampratì. Molto rare definizioni non nenagleremo a causa della limitata portata dell'articolo. 1.1. Kūrybiškumas come interna peculiarità costruttore Kūrybiškumo come creatore di interno peculiarità concetto è più diffusa nella letteratura scientifica. A questa specie di creatività sampratì assegnabili definitioni, creativiskumą nusakantive come umano creativino abilità, personalità proprietà, bruožą, galią kurti, qualità o kwalification. Qualche di questa nozione rūšies esempi: [Kūrybiškumas] può essere definito come abilità kurti lavori, che sono nuovi e appropriami (Lubart
Gediminas Beresnevičius 80 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija 2009: 339); Tanto nella media popolare che nei documenti politici creativskumas significa ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis difficilmente razionalizzabile, ma pozityvią galią <...> (Trilupaitytė 2015: 26); Kūrybiškumas una delle generali qualificazioni, attribuita all'area cognitityvinės formali abilėjimams umani (Laužackas 1998). Nemaža parte Lituani autorių scientifica letteratura creativbiškumą identifica con umano bruožų e abilità o complesso di savybių. Tale nozioneà troviamo in Leono Jovaišos Enciklopediskajā edukologijos ordina: Kūrybingumas <...> complesso di caratteristiche di personalità, che permette produttiviu lavoro raggiungere originalių, socialmente significativi, qualitativamente nuovi risultati di attività (Jovaiša 2007: 127). Ellis Paulas Torranceas è notato che ricercatori creatività hanno collegato con importbiausių abilità stellina (Torrance 1965: 665). Le pubblicazioni scientifiche lituane si verificano casi, quando creativiskumas definisce come polinkis umano kurti. A. Petrulytė sostiene che creativiskumo è individo polinkis in nuovo, originalų o novatorišką ko nors komponavimą, modeliavimą o mąstymą (Petrulytė 2001: 8). Kūrybiškumo come polinkio definitičių si può trovare e negli autori stranieri. Kūrybiškumas è definita come tendenza a creare o riconoscere idee, alternative o possibilità […]> (Franken 1993: 396). Apibendrinè possiamo affermare che creativibškumas come abilità, proprietà, bruožas, galia, qualità, savybių complex e polinkis sono creativibškumas come kūrėjo interno peculiarità concetti rūšies porūšiai. 1.2. Kūrybiškumas come processo Enciclopedia, libri di ricercatori dei Paesi Occidentali e molti articoli affermano che creativiskum è ideei generazione, soluzione problemi, prodotti fabbricazione (produkavimas), tecnologie creazione o altro processo. Molto comune definire creatività come processo, nel quale si crea qualcosa di nuovo e utile, sostengono John C. Houtzas e Patricola Cathryn (Houtzas, Patricola 1999: 1). A loro concorda Michaelas D. Mumfords: Per l'ultimo decennio, sembra che abbiamo raggiunto un comune accordo che creatività significhi produzione di nuovi, utili prodotti (Mumford 2003: 110). Nella letteratura scientifica affacciava non poche definizioni, nelle quali creativiskumas nsacomas come attività o comportamento umano. Questi concetti anche possiamo assegnare a processi concetti di rūšies. Junona Almonaitienė pondertiasi diverse opinioni degli scienziati fa conclusione che kūrybingumas questo
81Terminologia | 2022 | 29 veikiau ne vidinė žmogaus savybė, arba potencija, bet tam tikras elgesys“ (Almonaitienė 2000: 83). Nei lavori di psicologi di direzione Humanistina possiamo trovare kūrybiškumas – tai žmogaus saviraiška, asmenybės aktualizavimas, kūrybos potencialo išraiška, kūrybinių poreikių realizavimas. Išvardyti dalykai – taip pat procesai. Pavyzdžiui, Markas A. Runco’as (2007) cituoja affermazioni che Albertą Banduraa, anot cui, kūrybiškumas è una delle supreme forme di espressione umana (Runco 2007: 385). Alla creatività come processo dovrebbe assegnare e sampratà, secondo la quale questa nozione percepita come creativa o divergentinis pensiero. J. P. Guilford creativiskità identificò con divergentinio pensare <...>, sostiene Daiva Grakauskaitė-Karkockienė (2002: 10). Kūrybiškumo apparignimento creativibinio pensiero ritroviamo e uno dei più importanti nel mondo creativibškumo tyrėjų E. P. Torranceo lavori. Sclennatore riteneva, creativio pensiero è un processo, durante il quale: 1) si eškoma undefinėžtumų, problemų, informacijos spragų, keistų ir neįprastų dalykų; 2) formulate ipotesi, sollevate domande; 3) vengono valutate e verificate le ipotesi e congetture sollevate; 4) se necessario, riverificate le decisioni; 5) vengono pubblicati i risultati (Torrance 1988). È definizioni, creativiscità paragonanti problema risoluzione, che (caino e pensareym) è smegenyse vykstantis processo. Ecco Dean Keith Simontonas scrive: Kūrybiškumas generalmente definito come riuscite soluzioni di problemi, richiedenti una certa insight, (Simonton 2009: 116). Noterai creativiskumas definito come reiškinys o fenomano. Rūta Girdzijauskienė afferma: Nei lavori degli studiosi Šiuolaikinių creativbiškumas viene esaminata come complesso e molteiamatis reiškinys (Girdzijauskienė 2014: 80). O anot Lukaszo Swiatek, kūrybiškumas è pluriabriaunis e complesso fenomeno, che comprende moltitudine processi e pratiche (Swiatek 2014: 73). Le parole Reiškinys e fenomenas trattiamo come sinonimi, perché fenomenas nonapprendis reiškinys, evento o fatto. In questo articolo fenomeno concettoussofriniamo capendo, che le sue sampratì sono molto molto. Quindi, creatività come concetti di processo attribuiremmo tali sue porūšius: creativibškumas come creare, producyba o producavimas, attività, comportamento, saviraiška o saviaktualizavimas, creativabinis o divergentinis mąstymas, problemos sprendimas5, reiškinys o fenomenas. 5 La soluzione del problema qui capiamo come mentalinì azione. Il risultato di mento più tikrebbe chiamar risolinio.
Gediminas Beresnevičius 82 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis Kūrybiškumas come risultato 1.3. Nella letteratura scientifica appaiono sampratì, nelle quali creativibškumas appiannato al risultato dell'attività creativa. Robert Drazin, Robert K. Kazanjian e Mary Anna Glynn scrivono: In questi studi creativiskità quasi sempre è intesa come un prodotto importante al sistema sociale e le variabili indipendenti sono trattate come fattori che possono essere gestiti per migliorare quei prodotti (Drazin, Kazanjian, 2009 Glynn: 268). C'è gruppo ricercatori, creatività che definiscono come valutazione. Secondo Cameron Fordo e Maribethės Kuenzi, creativbiškumas è subjettivus, dipendente da un particolare campo di campo di novità e valore del risultato di un certo azione (Ford, Kuenzi 2009: 66). Mentre la valutazione (cause e risoluzione dei problemi) si può capire dvejopai, qui lo trattiamo come prodotto di processo (mąstymo) opinia, che escako o firšo gli valutatori. Quindi, creatività come genere di concpratì del prodotto creatività attribuibili tali porūšia: creativibiskum come prodotto o risultato delle attività, valutazione, nonché problemos risolinys o idėja e sąweikos risultato. 1.4. Kūrybiškumas come componente darinyo Nelle pubblicazioni scientifiche si trovano definitioni di creatività, nelle quali ci sono qualche diverso specie concetti. Per esempio, kūrybiškumas può essere descritto come risultato e come processo (Shalley, Zhou 2009: 4). Ai complessi (sudessero da diverse parti) definizioni di creatività attribuiti e i cosiddetti componenti modelli di creatività. Uno dei primi e bene il più famoso di questi Melo Rhodeso 4P modelis (Rhodes 1961). In questo modello la creativiskità consiste di 4 componenti: personalità (angl. person), processo (angl. process), prodotto (angl. product) e impatto ambientale (angl. press). Nel suo articolo M. Rhodesas (1961) questi elementi descrive non come elementi di creatività o componenti composite di esso, ma come sferas di ricerche scientifiche, le quali unav o altrimenti si legano con creativiskum. Tuttavia l'autore ancora un modello lo chiamò modello di creatività. Precisamente così questo modelloì inteso maggioranza dei ricercatori, tad scientifica letteratura difflito mentis, che creativiskumo è costituito da diverse diverse parti. In seguito apparve teoriche creatività schemì, contenenti più di 4 kūrybiškumo elementi. Uno dei più ricercatori citati modelli di creatività Teresos M. Amabile (1983) schema, nella quale raffigurati processi creativi etapai e loro vechianti creatore gebėjimai, žinios, motyvacija. In seguito questa schemà autore ha
83Terminologija | 2022 | 29 modificato e completato l'influenza ambientale creatore motivativa (Amabile 1996). T. Amabile (1983, 1996) il suo schemà chiamava Kūrybiškumo modeliu. Savitą творbiškumo modelį ha creato Mihalyis Csikszentmihalyiis (2009). Nel suo modello ci sono 3 parti principali: creatore, valutatori e sritis di creatività. Kūrėjas in questo modello inteso come individ, dotato delle necessarie abilità e adeguata preparazione alla creazione. Interintoi sono tutta la società parte, e sritis di creazione entra in la sua contempormecio cultura. Sukūręs prodotto la creatore lo presenta valutare ad esperti di rispettivi campo. Se gli esperti prodotto valutano favorevolmente, il prodotto (jau come kūrinys) cade in area creatività. Ad esempio, un articolo scientifico viene pubblicato in rivista, se lo accettò redazione e positivamente valutò recensenti. Kūrybiškumo modelli nella letteratura psicologica è abbastanza molto. Uno dall'altro essi differiscono dalle loro componenti e tra loro raffigurate relazioni. Minėtieji M. Rhodeso, T. Amabile, M. Csikszentmihalyiio modelli […] più noti e più spesso discussi nella letteratura scientifica. Talvolta creativiskumas è descritto come interazione tra interiori personalità e fattori ambientali o succonstruito parti di un modello teorico. Kūrybiškumas è l'interazione tra gabumų, processo e ambiente, grazie alla quale individuo o gruppo crea apčiuopiami nuovi e nel contesto sociale risultato. Aparardando M. naudingus produktus“, – teigia Jonathanas A. Pluckeris ir Sasha A. Barab (Plucker, Barab 2005: 201). Kūrybiškumas retsykiais pavadinamas sąveikos Csikszentmihalyiio (2009) modelì Emma Policastro e Howardas Gardneris scrisse: Kūrybiškumas concepito non come prodotto dello spirito dell'individuo, ma più come dinamica interazione tra creativito individuo, area, in cui lui o lei lavora, e giudicatori di un tutto (campo) in cui valutar la qualità del lavoro, risultat (Policastro, Gardner 2009: 214). Kūrybiškumo come sampratò dell'interazione reiktų assegnarsi al processo sampratos rūšies, e sąveikos rezultatą al kūrybiškumo come rezultato rūšies. Possiamo constatare che i ricercatori della creatività già da tempo parla di creatività come di un complesso, sussistente da diversi diversi componenti di frutto. A questa specie dei concetti attribuiremmo e componenti modelli di creatività. 1.5. Kūrybiškumas come fortuna Internete, nella letteratura popolare, e qualche volta e in articoli di carattere economico, sociologico, politico ci sono sampratų, nelle quali creativbiškumas viene presentato come economia, scienza, tecnica e un altro tipo di progresso
Gediminas Beresnevičius 84 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija stimolante fattorinys. Kūrybiškumas […]...> è ora determinante fonte di vantaggio ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis competitivo, afferma Richard Florida (Florida 2002 5: Appartico a questa concepti secondo senso artimų, immagining creativitiškumo apibrėžčių, le quali più ricorda sparnuotas frazes o poetiškas metaforas. Ad esempio: Kūrybiškumas cultura evoliuciju varantis lokomotyvas (Csikszentmihalyi 2009: 320); Cūrybiškumas e creatività sono il principale motore di progresso scientifico, perché solo creativa scientifica mentis e possedute abilità creative generano varie invenzioni e innovazioni (Barevičiūtė 2014: 19). 2. KŪRYBIŠKUMO SAMPRAT ANALIZ In questo capitolo isanalizzeremo precedentemente riportati specie di sampratì e porūšius aspetto di giustizia, i. i. provaremo stabilire, quali creatività concetti sono giuste o sbagliate, vartotinos o no. 2.1. Kūrybiškumas come peculiarità interna Sulla base linguina dei linguaggi lituanici la logica del darybos, attribuverzii con i prefix -ingas, -a e -ischkas, -a vediniai indicano, che caratteristica ha l'oggetto: creatività nusca quella caratteristica abbondanza, e creativiskumas peculiarità esmę (DLKG 1997). Entrambi i concetti sono molto victims secondo queste parole senso e vartoseną: possiamo dire che creativibiskità e creatività descrive peculiarità di un oggetto, mostra, che cos'è quell'oggetto, con cosa si contraddistingue e etc. se parliamo di un uomo creatore, questo menzionato particolarità, senza dubbio, è l'abilità di creare. Esattamente le abilità umane e sono tali meccanismi psichici, che permettono effettuare mentine o fisiche funzione, in questo caso kurti. Tad la nozione che creativibskità è capacità di creare, completamente corretta. Tokia nozione non infringe la logica del linguaggio e è adeguata descrivendo risultati delle ricerche psicologiche, creatività ugdimento, effetto ambiente e altri con creatività relativi argomenti. Come menzionammo, a questa specie di creatività sampratì attribuibili non solo abilità, ma e creatività come personalità di proprietà, di proprietà complesso, bruožo, potere, qualità e polinkio concetti. Descrėžty, nelle quali creativiskum innominato come caratteristica umana, in sostanza sono giuste, perché abilità anche caratteristica. Savità è più costante darinys psichikos che gebėjimai, che dipendono dal lavinimo(si), i. i. gebėjimas rafforzata apprendimento e ugdymosi tempo. Gli studi indicano che
91Terminologija | 2022 | 29 Nella letteratura scientifica presentati nelle definiti di creatività raramente viene menzionata, sebbene qualche volta dal contesto si possa capire che creativibiskum è un certo interno non solo творėjo, ma e stesso opere o creatività come processo peculiarità. Secondo semantica parola creativiskumas senso così e dovremmo capire questa nozione è un oggetto o vyksmo descrūdinazione. Attremiamo attenzione che creativiskum non idėja, non oggetto, non processo, e idėjos, oggetto, processo caratteristiistica o peculiarità. Quindi, possiamo dire che creativibškum è kuriančio creatore išsiugdomas abilità creare qualitivamente nuovi menamus o materialius oggetti, processo e creatore prodotto attività nonché ambiente qualitibiskas novità. Date definizione nepretenduoja in ultimina verità e può essere migliorata. IŠVADOS 1. Avveduto la letteratura scientifica, nella quale si scrive su creativiskumo, tutto trovato questo concetto concetto succlassificavamo in cinque specie principali: 1) creativiskumo come intrinseco peculiarità kūrėjo, 2) creativiskumo come processo creativibo, 3) creativiskumo come risultato creativibo, 4) creativiskumo come componente darinys, 5) creativiskumo come azione del progresso. Ogni specie samprata ha po diversi porūšių. Altre, in questa classificazione non pattencanziali concetti di creatività costituiscono molto neznimia parte dei samprat di questa nozione. 2. Attivée succlassificate creatività sampratì analisi, determinammo, che corretiga e vartotina è creatività come abitudine kurti samprata. 3. Sulla base effettuata di analisi dei concept di creatività e espansionata creatività conceppratà fino all'oggetto nonché alle peculiarità del processo, creativiskitudine possiamo definire come il creatore išsiugdomà la capacità di creare qualitativamente nuovi menamus o materialius oggetti, processo e creatore di attività prodotto nonché ambiente qualitivi. LITERATŪRA Almonaitienė Junona 2000: Šiuolaikinis požiūris į kūrybingumą ir įvertinimo problemos. – Psichologija 21, 117–121. Amabile Teresa M. 1983: The Social Psychology of Creativity, New York: Springer-Verlag. Amabile Teresa. M. 1996: Creativity in Context: Update to The Social Psychology of Creativity, Boulder, CO: Westview Press. Barevičiūtė Jovilė 2014: Pagrindiniai kūrybiškumo ir kūrybingumo aspektai šiuolaikiniuose humanitariniuose bei socialiniuose moksluose. – Filosofija. Sociologija 25(1), 19–28. Beresnevičius Gediminas 2020: Kūrybiškumas: lietuvių mokslinių publikacijų 1979–2019 m. statistika. Prieiga internete: https://www.academia.edu/43463246/K%C5%ABrybi%C5%A1kumas_lietuvi%C5%B3_ mokslini%C5%B3_publikacij%C5%B3_1979_2019_m_statistika.
Gediminas Beresnevičius 92 Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis Beresnevičius Gediminas 2022: Kūrybiškumo ir kūrybingumo sąvokų Lietuvos autorių mokslinėse publikacijose vartosena bei prasmių analizė. – Psichologija 66, 8–20. Burnard Pamela 2012: Musical Creativities in Practice, Oxford: Oxford University Press. Csikszentmihalyi Mihaly 2009: Implications of a Systems Perspective for the Study of Creativity. – Handbook of Creativity (12th printing), ed. R. J. Sternberg, Cambridge: Cambridge University Press, 313–335. Černevičiūtė Jūratė, Strazdas Rolandas 2014: Kūrybingumo sampratų raida: nuo genijaus į kūrybines sistemas. – Santalka: Filosofija, Komunikacija 22(2), 113–125. DLKG – Dabartinės lietuvių kalbos gramatika, trečias pataisytas leidimas, red. V. Ambrazas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1997. Drazin Robert, Kazanjian Robert K., Glynn Mary Ann 2009: Creativity and sensemaking among professionals. – Handbook of Organizational Creativity, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology Press, 263–281. Florida Richard 2002: The Rise of the Creative Class, New York: Basic Books. Ford Cameron, Kuenzi Maribeth 2009: “Organizingˮ Creativity Research Through Historical Analysis of Foundational Administrative Science Texts. – Handbook of Organizational Creativity, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology Press, 65–92. Franken Robert E. 1993: Human Motivation, 3rd ed., Boston: Cengage Learning. Ganusauskaitė Aurelija, Blažienė Agnė, Vveinhardt Jolita 2020: Kūrybingumo ir kitų su kūryba susijusių žodžių apibrėžčių diskurso analizė lietuvių kalbos žodynuose. – Visuomenės saugumas ir viešoji tvarka 24, 70–87. Girdzijauskienė Rūta 2014: Kūrybiškumui ugdyti palanki aplinka Lietuvos mokyklose. – Tiltai 4, 79–91. Grakauskaitė-Karkockienė Daiva 2002: Kūrybos psichologija, Vilnius: Logotipas. Houtz John C., Patricola Cathryn 1999: Imagery. – Encyclopedia of Creativity 2, eds. M. A. Runco, S. R. Pritzker, San Diego: Academic Press, 1–11. Jovaiša Leonas 2007: Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gimtasis žodis. Laužackas Rimantas 1998: Sistemoteorinės profesinio ugdymo kaitos dimensijos: hab. darbas, Kaunas. Lubart Todd I. 2009: Creativity Across Cultures. – Handbook of Creativity (12th printing), ed. R. J. Sternberg, Cambridge: Cambridge University Press, 339–350. Mumford Michael D. 2003: Where have we been, where are we going? Taking stock in creativity research. – Creativity Research Journal 15, 107–120. Petrulytė Ala 1995: Kūrybiškumo ugdymo aktualijos, Vilnius: Leidybos centras. Petrulytė Ala 2001: Kūrybiškumo ugdymas mokant, Vilnius: Presvika. Plečkaitis Romanas 2001: Apibrėžimas. Prieiga internete: https://www.vle.lt/Straipsnis/apibrezimas-74875. Plucker Jonathan A., Barab Sasha A. 2005: The Importance of Contexts in Theories of Giftedness. – Conceptions of Giftedness (Second edition), eds. R. J. Sternberg, J. E. Davidson, Cambridge: Cambridge University Press, 201–216. Policastro Emma, Gardner Howard 2009: From Case Studies to Robust Generalizations: An Approach to the Study of Creativity. – Handbook of Creativity (12th printing), ed. In R. J. Sternberg, Cambridge: Cambridge University Press, 213–225. Rhodes Mel 1961: An analysis of creativity. – Phi Delta Kappan 42(7), 305–310. Runco Mark A. 2007: Creativity. Theories and Themes: Research, Development, and Practice, Amsterdam: Elsevier Academic Press. Sawyer R. Keith 2012: Explaining Creativity: The Science of Human Innovation, 2nd edition, Oxford: Oxford University Press. Shalley Christina E., Zhou Jing 2009: Organizational Creativity Research. – Handbook of Organizational Creativity, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology Press, 3–31. Simonton Dean Keith 2009: Creativity from a Historiometric Perspective. – Handbook of Creativity (12th printing), ed. R. J. Sternberg, Cambridge: Cambridge University Pres, 116–133. Swiatek Lukasz 2014: Rewarding and Promoting Creativity: New Approaches, Old Realities. – Academic quarter 9, 73–86. Torrance Ellis Paul 1965: Scientific Views of Creativity and Factors Affecting Its Growth. – Daedalus 94(3), 663–681. Torrance Ellis Paul 1988: The nature of creativity as manifest in its testing. – Nature of creativity, ed. R. J. Sternberg, New York: Cambridge University Press, 43–75. Trilupaitytė Skaidra 2015: Kūrybiškumo galia? Neoliberalistinės kultūros politikos kritika, Vilnius: DEMOS kritinės minties institutas.
93Terminologija | 2022 | 29 CLASSIFICATION OF THE CONCEPTIONS OF CREATIVITY AND THE DEFINITION OF CREATIVITY Summary Scientific literature provides many different definitions of the concept of creativity. This raises theoretical problems and complicates empirical research. The only method to reduce the current misunderstanding related to the concept of creativity in psychology is the classification of the concepts of creativity and its scientific analysis. This would allow to determine the correct and usable concept of creativity. In this article, we consider such a definition (conception) to be correct that meets the following requirements: (1) the rules for its compilation apply to the definition; (2) the definition does not violate the fundamental principles of logic; (3) the term defining the conception is unambiguous; (4) the conception is scientific, i. e., suitable to describe theoretical models of creativity and empirical research. In this article, conceptions of creativity are grouped into types and subtypes. Five types of the conception of creativity are distinguished: creativity as an internal singularity of the creator, creativity as a creative process, creativity as a product, creativity as a formation of different components, and creativity as a driving factor of multi-sided progress. We identified that the type of the conception of creativity as internal singularity of the creator has the following subtypes: creativity as an ability, characteristic feature, power, quality, a complex of features, and predisposition. Creativity as a creative process has the following subtypes: creativity as creation, production, activity, behaviour, self-expression or self-actualisation, creative or divergent thinking, and a problem-solving (as a mental act) phenomenon. The type of creativity as a product has the following subtypes: creativity as a product or result of activity, an evaluation, a solution to a problem or an idea, and the result of the interaction of different factors. Conceptions perceiving creativity as a theoretical structure or a formation that consists of several components (parts) are based on Mel Rhodes (1961), Teresa Amabile (1983, 1996), Mihaly Csikszentmihalyi (2009), and other componential models of creativity. The fifth type of the concept of creativity describes it as a factor that promotes economy, science, technology, culture, and other kinds of progress. After the analysis of the classification of the conceptions of creativity, we determined that the conception of creativity as the ability to create that belongs to conception of creator’s inner characteristic is correct and usable. Based on the analysis of the conceptions of creativity, we can define creativity as the creator’s ability to create qualitatively new imaginary or material objects, as well as the qualitative novelty of the process, the product or environment created. Ricevuto 2022-08-10 Gediminas Beresnevičius Vilniaus universiteto Komunikacijos fakultetas Saulėtekio al. 9, I palmai, LT-10222 Vilnius E. paštas
[email protected]