Tarptautinė konferencija „Nacionalinės kalbos mokslo ir aukštojo mokslo srityse“

282 Kultura Języka | 84 MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NARODOWE JĘZYKI W DZIEDZINIE NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO (National languages in academic research and higher education) w Tallinie w dniach 29–30 sierpnia 2011 r. odbyła się międzynarodowa konferencja Narodowe języki w dziedzinie nauki i szkolnictwa wyższego, poświęcona: • akademickiej polityce językowej; • analizie, w jakich językach, według dziedzin nauki, na uniwersytetach poszczególnych krajów prowadzone są zajęcia dla studentów, pisane są rozprawy doktorskie, wydawane są czasopisma naukowe; • badaniom jakości języka nauki i jego rozwoju we współczesnym, globalizującym się świecie. Konferencję zorganizowało Centrum Akademickiego Języka Estońskiego Uniwersytetu w Tallinie wraz z Instytutem Języka i Kultury Estońskiej. Spiritus movens konferencji był doktor Peep Nemvalts. Wzięło w niej udział ponad trzydziestu naukowców z innych estońskich szkół wyższych, Belgii, Wielkiej Brytanii, Łotwy i Finlandii. Byli także goście zza oceanu z Meksyku i Stanów Zjednoczonych. Referaty plenarne wygłosiły profesor Uniwersytetu w Turku Kirsti Siitonen oraz autorka niniejszych słów. Kirsti Siitonen w swoim referacie „Język fiński w szkolnictwie wyższym, w naukach humanistycznych i przyrodniczych” omówiła strategie polityki językowej, które powinien opracować każdy uniwersytet. W Finlandii zajmuje się tym Instytut Języków Finlandii (Kotus), który zachęca uniwersytety do stworzenia własnej polityki językowej szkoły wyższej, upubliczniania jej oraz wymiany dobrych praktyk z innymi uniwersytetami. Ponieważ uniwersytety mają autonomię, nie może istnieć żadna ustawa ani nakaz, można jednak stworzyć system, który zachęcałby szkoły wyższe do wyboru umiarkowanej i rozsądnej polityki, nieograniczającej praw języka fińskiego. W referacie przedstawiono także i skomentowano statystyki dotyczące używania języka fińskiego przy opracowywaniu tekstów dydaktycznych oraz pisaniu rozpraw doktorskich i artykułów naukowych. Przedstawiono również praktyczne zalecenia dotyczące tego, jak na Uniwersytecie w Turku studenci różnych specjalności są uczeni pisania w naukowym języku fińskim, ponieważ bardzo brakuje im takich umiejętności. Sytuacja w fińskich uniwersytetach w dziedzinie nauki o języku i szkolnictwa wyższego jest niejednolita, jednak, jak później wyjaśniono w dyskusjach, dość złożona. Kraj ten, wraz z Holandią i Danią, przoduje w Europie pod względem liczby programów szkół wyższych, rozpraw doktorskich oraz publikacji naukowych w języku angielskim. Specjalistów języka fińskiego to nie zadowala, dostrzegają oni negatywny wpływ na rozwój języka fińskiego i rozwijanie się jego pojęć. W referacie „Język nauki na Litwie: wyzwania i możliwości” na sytuację języka litewskiego spojrzano z kilku perspektyw: omówiono nowe wymagania wobec języka litewskiego po tym, jak stał się on językiem urzędowym UE; przedstawiono najważniejsze dokumenty dotyczące polityki języka litewskiego w dziedzinie nauki i szkolnictwa wyższego; omówiono problemy jakości języka nauki i terminologii oraz poszukiwanie sposobów ich rozwiązania; zwrócono uwagę na zainicjowany i prowadzony przez Państwową Komisję Języka Litewskiego nadzór nad językiem podręczników. Słuchaczy szczególnie zainteresowała część referatu, w której ukazano, jak litewski język nauki rozwija się w zagranicznych szkołach wyższych i instytucjach naukowych, tj. w ośrodkach bałtystyki i lituanistyki, w których nie tylko naucza się języka litewskiego, lecz także w tym języku przygotowuje się rozprawy doktorskie, wydaje czasopisma naukowe, pisze artykuły i monografie. Autorka referatu oparła się na materiałach i spostrzeżeniach przedstawionych przez przewodniczącą Państwowej Komisji Języka Litewskiego Irenę Smetonienė. Jeszcze dwa referaty z Litwy – to referat Nijolė Linkevičienė, Anos Ruskan i Birutė Ryvitytė „Narzędzie badania tekstów akademickich“, w którym analizowano możliwości korpusu akademickiego języka litewskiego (Coralit), oraz referat Anos Ruskan „Ewiden­cjalne przymiotniki w akademickim dyskursie języka litewskiego“, w którym pokazano, jak Coralit jest wykorzystywany podczas prowadzenia konkretnego badania. Peepas Nemvaldtsas i Triin Roosalu przedstawili pierwsze wyniki szeroko zakrojonego badania nad tym, jak język narodowy używany w dyskursie akademickim wpływa na postrzeganie świata (aspekt kognitywny) oraz formy ekspresji językowej. Naukowcy opierają się na pracach Keesa de Bota, rozwijając jego idee w kontekście języka estońskiego. Badanie jest bardzo interesujące, a jego wyniki pokazują korzyści płynące z narodowego języka akademickiego. Jeśli osłabnie pozycja któregokolwiek z języków w dziedzinie akademickiej, ucierpi nie tylko terminologia, zmieni się także postrzeganie świata za pośrednictwem języka i zmniejszy się liczba form ekspresji językowej. Dyskutowano o tym, jak stworzyć równowagę, aby zachować wielojęzyczność w europejskiej nauce i szkolnictwie wyższym oraz optymalnie wymieniać się nową wiedzą tworzoną przez naukowców posługujących się różnymi językami, ponieważ bardzo ważne jest, aby rozwój nauki był intensywny. Nawiasem mówiąc, Lefas Höckerstedt z Uniwersytetu Helsińskiego, wykładający również w Thomaso Stephenso Konknni Kendro, jezuickim ins 284 Kultura Języka | 84 tytucie w Goa w Indiach, wygłosił referat „Język angielski w szkolnictwie wyższym – i co dalej?“, poświęcony sytuacji językowej w Indiach (22 języki urzędowe), i żartobliwie zawstydził Europę – tak niewiele języków, a problemu nie da się rozwiązać. Tezy konferencji opublikowano w internecie (zob. http://www.tlu.ee/files/ arts/10106/Natac818599b30c9375d860436bf2b929fef2.pdf). Miło było widzieć, jak naszych sąsiadów obchodzi status estońskiego języka naukowego w przestrzeni międzynarodowej. Uczestnicy konferencji nieustannie odczuwali uwagę rektora uniwersytetu tali no. Już po konferencji zorganizowano dyskusję dla inteligencji, w której uczestniczyła również autorka niniejszych słów; informowało o niej czasopismo kulturalne sIrP (zob. http://www.tlu.ee/files/arts/10106/ Natac818599b30c9375d860436bf2b929fef2.pdf). Na konferencji poruszono aktualne kwestie, była ona bardzo potrzebna. Należałoby kontynuować ten temat również na Litwie. Otrzymano 2011 12 12 JolaNta ZabarsKaItĖ Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, lt10308 Wilno Jolanta.Zabarskaitė@lki.lt