Apriboto veiksmo laiko raiška Europos Sąjungos dokumentuose

116 Kultura Języka | 84 RASUOLĖ VLADARSKIENĖ Instytut Języka Litewskiego WYRAŻANIE OGRANICZONEGO CZASU CZYNNOŚCI W DOKUMENTACH UNII EUROPEJSKIEJ SŁOWA KLUCZOWE: ograniczony czas czynności, konstrukcje przyimkowe, język administracyjny. Pojęcie czasu w języku administracyjnym jest bardzo ważne, ponieważ często trzeba tu wskazywać początek, koniec, trwanie lub kolejność regulowanych czynności. Chociaż wyrażanie czasu we współczesnym języku litewskim opisano w gramatykach (lKG 1976: 492–500; DlKG 1996: 540–542), monografiach (Valiulytė 1998; Šukys 1998; labutis 2001), publikacjach zaleceniowych i dydaktycznych (Kalbos patarimai 2003; Celiešienė, Džežulskienė 2009), problem wyrażania granic okresu w języku administracyjnym nadal pozostaje aktualny, zwłaszcza przy tłumaczeniu dokumentów Unii Europejskiej (dalej – Es) na język litewski. Cechą wyróżniającą tych dokumentów jest jak najdokładniejsze i jak najbardziej jasne wskazywanie granic czasowych wykonania regulowanej czynności; czasami trzeba wskazać nie tylko godzinę rozpoczęcia lub zakończenia wydarzenia, lecz także strefę czasową, np. Elektroniczne formularze wniosków należy złożyć przez internet do godz. 12.00 w dniu upływu terminu składania odpowiednich wniosków. Czasu środkowoeuropejskiego (czasu letniego środkowoeuropejskiego) (czasu południka, czasu brukselskiego). Zaproszenie KE do składania wniosków ol C 285, 2011 09 29. Celem artykułu* jest zbadanie, na podstawie tłumaczeń dokumentów Es na język litewski, budowy konstrukcji wyrażających ograniczony czas czynności oraz omówienie problematycznych przypadków ich użycia. Ograniczony czas czynności mogą oznaczać okoliczniki czasu lub ilości oraz odpowiadające im podrzędne człony zdań czasowych. W istocie znaczenia czasu i ilości w języku administracyjnym, gdy mowa o ograniczeniu czasu czynności lub relacjach, są bardzo ściśle ze sobą powiązane. Ograniczony czas może wskazywać czas rozpoczęcia lub zakończenia czynności albo granice jej trwania. * Artykuł przygotowano w ramach projektu „Badanie języka dokumentów Unii Europejskiej”, finansowanego przez Państwową Komisję Języka Litewskiego zgodnie z „Programem badań nad funkcjonowaniem i zmianami ogólnego języka litewskiego, dialektów i innych odmian języka na lata 2011–2020”. R. VlADARSKIENĖ. Wyrażanie ograniczonego czasu czynności w dokumentach Unii Europejskiej 117 1. Struktura konstrukcji oznaczających czas czynności ograniczonej 1.1. Konstrukcje przyimkowe Podstawowym sposobem wyrażania czasu czynności ograniczonej w języku administracyjnym są konstrukcje z przyimkami iki, nuo, po, prieš. Inne przyimki wymieniane w gramatykach języka litewskiego (lKG 1976; DlKG 1996) nie są charakterystyczne dla języka administracyjnego. Konstrukcje z przyimkami iki, nuo, po, prieš są używane: a) z nazwami jednostek miary czasu (z nazwami pojęć czasowych oznaczającymi lata, pory roku, miesiące, tygodnie, dni): iki vasaros, nuo rudens, nuo veiklos pabaigos dienos, po metų, prieš dvi savaites, prieš metus; b) ze słowami oznaczającymi granice faz czasowych (słowa o nieokreślonym znaczeniu należy doprecyzować lub ich bardziej konkretne znaczenie powinno wynikać z kontekstu): iki metų pabaigos, iki nurodyto laikotarpio pabaigos, iki veiklos pradžios, nuo termino pradžios, prieš laikotarpio pabaigą; c) z nazwami przedziałów czasowych o uogólnionym znaczeniu (należy je doprecyzować lub ich bardziej konkretne znaczenie wynika z kontekstu): iki galutinio termino, po pradinio etapo, prieš baigiamąjį etapą, prieš minėtą laikotarpį; d) z konkretną datą: do lutego 2011 r., do 15 stycznia 2013 r., od 2008 roku, po sierpniu 2010 r. ; e) z rzeczownikami odczasownikowymi o bardziej konkretnym znaczeniu: po oględzinach, po przysiędze, przed przeglądem; f) z nazwami zjawisk przyrodniczych: do powodzi, po suszy, po huraganie, przed trzęsieniem ziemi; g) ze słowami oznaczającymi określone wydarzenia: do wypadku, po pożarze, po incydencie, po zdarzeniu, przed kryzysem, przed katastrofą; h) z nazwami procesów: do udzielenia zezwolenia, od opublikowania wniosku, od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym rozpatrzeniu; i) przyimki iki, nuo są używane z przysłówkami oznaczającymi czas: do teraz, od tej pory; j) przyimek prieš jest używany z imiesłowami przysłówkowymi uprzednimi lub współczesnymi: przed wejściem w życie rozporządzenia, przed przedstawieniem propozycji, przed zatwierdzeniem decyzji, przed zawarciem umowy. 118 Kalbos Kultūra | 84 1.2. Konstrukcje porównawcze z przysłówkami stopniowalnymi Przysłówki w stopniu wyższym (wcześniej, później, uprzednio) zazwyczaj zestawiają kolejność wykonywania dwóch czynności, wskazują, która z nich jest wcześniejsza: Komitet Regionów [...] uważa, że dyskusje na temat przyszłości europejskiej polityki spójności muszą odbyć się w c z e ś n i e j n i ż dyskusje na temat przeglądu europejskiego systemu finansowego. perspektywiczna opinia Komitetu Regionów Dz.U. C 232 z 27.08.2010. Czasami może zostać użyty również jeden przysłówek, bez wskazania porównywanej czynności; w takim przypadku przyjmuje się, że porównanie odnosi się do chwili, o której mowa lub która jest omawiana: Jednakże w wyniku takiej reformy skład Wielkiej Izby stałby się jeszcze bardziej zróżnicowany n i ż w c z e ś n i e j (obecnie pięciu z trzynastu członków jest stałych, a po reformie pozostałoby tylko dwóch z piętnastu). Opinia KE KOM(2011) 596 z 30.09.2011. Porównywana czynność może być opisana przez zdanie podrzędne: Członek nie ujawnia orzeczenia zespołu arbitrów ani jego części w c z e ś n i e j , n i ż zostanie ono opublikowane zgodnie z niniejszym porozumieniem. Wniosek KE COM/2010/326 z 22.06.2010; Przewodniczący zwołuje zarząd w c z e ś n i e j , n i ż przewidziano, jeżeli zażąda tego jedna trzecia członków posiadających prawo głosu. Decyzja Rady Prezesów Dz.U. L 266 z 11.10.2011. W tłumaczeniach dokumentów UE rozpowszechniły się konstrukcje porównawcze z k o n k r e t n ą datą, gdy możliwy czas trwania czynności zostaje ograniczony przez wskazanie możliwie najwcześniejszego lub najpóźniejszego momentu wykonania czynności: Jednakże porozumienie w sprawie wyboru prawa właściwego, zawarte w c z e ś n i e j n i ż 2 0 1 2 r . b i r ż e l i o 21 d. , ma również zastosowanie, jeżeli spełnia warunki określone w art. 6 i 7. rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010 z dnia 20 grudnia 2010 r., Dz.U. L 343, 29.12.2010; Nie później niż dnia 1 listopada 2016 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszej dyrektywy, z uwzględnieniem zmian na rynku cyfrowym. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/ z dnia 27 września 2011 r. UE, Dz.U. L 265, 11.10.2011; W art. 4 rozporządzenia (WE) nr 78/2008 przewidziano, że Komisja nie później niż do dnia 31 lipca 2013 r. przedkłada końcowe sprawozdanie z wdrażania środków zdalnego monitorowania [...]. sprawozdanie Komisji CoM/2011/639, 10.10.2011; Państwa członkowskie zapewniają, aby n a j p ó ź n i e j d o d n i a 5 s t y c z n i a 20 1 5 r . odpowiednie strony przeprowadziły ocenę bezpieczeństwa wszystkich stosowanych systemów, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b, c i d. rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1207/2011 z dnia 22 listopada 2011 r., Dz.U. L 305, 23.11.2011. r. VlaDarsKIENĖ. wyrażanie ograniczonego czasu trwania czynności w dokumentach Unii Europejskiej 119 W tych przypadkach bardziej typowe byłyby konstrukcje z przyimkiem iki; konstrukcje z przysłówkiem, jak się wydaje, wybrano dlatego, że chce się podkreślić, iż wskazanej granicy czasu trwania czynności w żadnym wypadku nie można przekroczyć. 1.3. Konstrukcje imiesłowowe z imiesłowem przysłówkowym uprzednim i współczesnym Konstrukcje imiesłowowe z imiesłowem przysłówkowym uprzednim i współczesnym mogą oznaczać różne znaczenia okolicznikowe (czasu, warunku, przyczyny, przyzwolenia). ograniczony czas trwania czynności najwyraźniej wskazują takie grupy wyrazów pełniące funkcję okolicznika, w których używa się imiesłowów przysłówkowych oznaczających różne granice faz czasowych wraz z rzeczownikami oznaczającymi bardziej ogólne pojęcia czasu lub konkretne jednostki miary czasu, albo które przyłączają zdania podrzędne: Kadencja pozostałych sześciu sędziów kończy się p r z e b r z m i e n i u s z e ś c i u l a t od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia po drugiej zmianie części sędziów Sądu. Opinia Komisji Europejskiej KoM(2011) 596, 2011 09 30; Jeżeli wniosek o przedłużenie okresu, w którym organy celne mają stosować środki nadzoru, zostanie złożony p o z o s t a n i u m n i e j n i ż 3 0 d n i r o b o c z y c h do końca obowiązywania tej decyzji, właściwy organ celny może odmówić przedłużenia tego okresu. Wniosek Komisji Europejskiej CoM/2011/285, 2011 05 24; Taka możliwość powinna powstać p o u p ł y w i e u z a s a d n i o n e g o o k r e s u , przeznaczonego dla producenta fonogramu na wykonanie obu tych czynności związanych z wykorzystaniem. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/UE, Dz.U. L 265, 2011 10 11; Jeżeli w umowie wyraźnie nie wskazano inaczej, uznaje się, że umowa przeniesienia lub udostępnienia [...] wywołuje skutki p o u p ł y w i e t e g o o k r e s u , k i e d y zgodnie z art. 3 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 października 2011 r. wykonawca nie byłby już chroniony. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/UE, Dz.U. L 265, 11.10.2011. 1.4. Drugorzędne części zdania Granice czasowe czynności mogą być określane przez drugorzędne części zdania, które doprecyzowują przysłówki czasu lub wyrazy oznaczające pojęcia czasowe o nieokreślonym znaczeniu: W zamian niektórym wykonawcom wypłacana jest zaliczka na poczet honorarium, a płatności są otrzymywane t y l k o w t e d y , g d y producent fonogramu odzyska wypłaconą zaliczkę i dokona potrąceń określonych w umowie. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/ UE, Dz.U. L 265, 11.10.2011; Aby zapewnić usunięcie tych przeszkód, wszystkie te utwory, chronione o d d a t y , d o k t ó r e j wymaga się od państw członkowskich transpozycji niniejszej dyrektywy, powinny podlegać jednolitemu, zharmonizowanemu okresowi ochrony we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/77/UE, Dz.U. L 265, 11.10.2011. 120 Język Kultura | 84 Ta forma wyrażenia pozwala dokładnie określić relacje czasowe, ale wydłuża zdanie, dlatego nie zawsze jest dogodna w szczególnie długich zdaniach dokumentów UE. 1.5. Konstrukcje złożone Aby dokładnie opisać relacje czasowe działań regulowanych dokumentami UE, aby nie powstawały dwuznaczności ani niejasności, granice czasowe działań wskazuje się, stosując różne konstrukcje złożone, utworzone z omówionych już połączeń o prostszej strukturze: Wyniki należy przesłać Komisji pocztą elektroniczną n i e p ó ź n i e j n i ż n a pięć dni roboczych przed końcem miesiąca, zgodnie z harmonogramem, który zostanie przedstawiony w umowie o dotację. Zaproszenie do składania wniosków (2011/C 330/08), 2011 11 12; Odpowiednia właściwa instytucja powiadamia właściwe organy innych państw członkowskich i Komisję n i e p ó ź n i e j n i ż n a d w a t y g o d n i e p r z e d u d z i e l e n i e m z e z w o l e n i a o powodach, dla których jej zdaniem konkretne zezwolenie powinno zostać udzielone. Wniosek KE KoM(2011) 542, 2011 08 31; Po konsultacji ze stronami sporu dyrektor generalny WTO n i e p ó ź n i e j n i ż w c i ą g u 2 0 d n i o d o t r z y m a n i a t a k i e g o w n i o s k u powiadamia obie Strony o wyznaczonym członku (członkach) komisji pojednawczej. Wniosek KE CoM/2011/725, 2011 11 10. 2. ZNACZENIA KONSTRUKCJI PRZYIMKOWYCH W gramatyce współczesnego języka litewskiego ograniczony czas działania dzieli się na czas początku lub końca działania, czas ograniczony z obu stron, wcześniejszy lub późniejszy czas działania oraz jednoczesność działań (DlKG 540–542). Elena Valiulytė w monografii Synonimy syntaktyczne współczesnego języka litewskiego, przede wszystkim na podstawie zgodności / niezgodności wystąpienia działania z odcinkiem czasu wskazywanym przez formę syntaktyczną, jako najwyższą opozycję semantyczną wyróżnia znaczenia czasu zbieżnego i niezbieżnego (Valiulytė 1998: 190). Językoznawczyni przedstawia podobny semantyczny system syntaktycznych form niezgodnego czasu jak w Gramatyce współczesnego języka litewskiego, z tą tylko różnicą, że tutaj wyróżnia również czas przybliżony (nie jest on charakterystyczny dla języka administracyjnego). Analizując wyrażanie granic okresu w dokumentach UE, celowe jest wyróżnienie konstrukcji oznaczających: • wcześniejszy lub późniejszy czas czynności, • czas rozpoczęcia lub zakończenia czynności; konstrukcje te, użyte w jednym zdaniu, określają granice czasowe z obu stron. R. VlaDarsKIENĖ. Wyrażanie czasu czynności ograniczonej w dokumentach Unii Europejskiej 121 Wcześniejszy czas czynności, tj. czynność zachodzącą przed określonym momentem, o którym mowa, lub zdarzeniem, oznaczają konstrukcje z przyimkiem prieš (LKŽ 2005; DLKŽ 2006). Jonas Šukys (1998: 481) definiuje czas takiej czynności, wskazując, że jest to albo konkretnie określony czas, gdy pojawiła się lub zaczęła istnieć wspomniana rzecz bądź wydarzenie, albo nieokreślony, zazwyczaj krótki okres przed momentem, o którym mowa. Dla języka dokumentów UE charakterystyczne są oba przypadki: mowa tu nie tylko o rzeczach, które miały miejsce, lecz także o działaniach regulowanych, a zatem modelowana jest możliwa sekwencja zdarzeń: Osoba fizyczna lub prawna, podmiot albo organizacja zamierzające wykonać związane z tym zobowiązanie zgłaszają właściwemu organowi państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę, działalność lub transakcję co najmniej n a 7 d n i r o b o c z y c h p r z e d t e r m i n e m. Oraz rozporządzenie (WE) nr 878/2011, Dz.U. L 228, 03.09.2011; Większość KRR [krajowych organów regulacyjnych] przeprowadza konsultacje krajowe p r z e d k o n s u l t a c j a m i z Komisją. Komunikat KE KOM/2006/0028, 06.02.2006. Późniejszy czas czynności, tj. czas, okres lub wydarzenie, po których upływie coś się dzieje, oznaczają konstrukcje z przyimkiem po. Konstrukcje te są szczególnie charakterystyczne dla języka administracyjnego również dlatego, że mogą być używane z rzeczownikami o różnym znaczeniu (nazwami pojęć związanych z czasem, miar czasu, procesów, zjawisk przyrodniczych lub samoistnych wydarzeń), mogą oznaczać zarówno następstwo konkretnych, już dokonanych czynności, jak i relację między regulowanymi czynnościami: Po t y c h k o n s u l t a c j a c h obie organizacje opracowały plan działań naprawczych. Rozporządzenie wykonawcze KE nr 1197/2011, Dz.U. L 303/14, 22.11.2011; W czerwcu, po konsultacjach ze społeczeństwem obywatelskim i po d i a l o g u z Parlamentem Europejskim, przyjęto strategię na lata 2007–2010. Sprawozdanie KE dla Rady i Parlamentu Europejskiego, KOM(2008) 379, 23.06.2008; Po p o c z ą t k o w y m e t a p i e badania stwierdzono, że poziom współpracy Rosji oceniono nieprawidłowo. Wniosek KE dotyczący rozporządzenia WE, KOM(2008) 34, 28.01.2008. Granice czasowe oznaczają konstrukcje z przyimkami od (początek) i do (koniec). Przyimek iki oznacza początkowy czas czynności, tj. czas, od którego czynność się rozpoczyna, natomiast nuo wskazuje czas, do którego trwa czynność, tj. granicę końcową czynności. Obie te konstrukcje użyte razem wskazują granice czasowe z obu stron: Jeżeli okres liczony w dniach powinien być liczony od momentu z d a r z e n i a lub r o z p o c z ę c i a c z y n n o ś c i, uznaje się, że dzień, w którym nastąpiło to zdarzenie lub czynność, nie powinien być wliczany do omawianego okresu. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady  122 Kalbos Kultūra | 84 2011/83/UE, Dz.U. L 304, 2011 11 22; Akt prawny może zostać opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wejść w życie d o k o ń c a o k r e s u, jeżeli Rada poinformowała Komisję, że nie zamierza zgłaszać sprzeciwu. Wniosek KE CoM/2011/121/2, 2011 10 03; Od 2008 do 2013 r. działalność ta jest prowadzona na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 78/2008. Sprawozdanie KE dla Parlamentu Europejskiego i Rady, CoM/2011/639, 2011 10 10. Stale podnosi się kwestię znaczenia konstrukcji przyimkowej iki oznaczającej koniec okresu: czy do okresu wlicza się moment, do którego trwa ta czynność. Rzeczywiście, konstrukcja ta może być interpretowana dwojako: a) rzeczownik w konstrukcji może oznaczać okres, przed rozpoczęciem którego następuje czynność (znaczenie to Elena Valiulytė (1998: 315) uważa za podstawowe), np. sugrįžo iki Kalėdų; b) konstrukcje iki (ligi) mogą wskazywać czas, którego czynność dotyka lub nawet obejmuje go w całości, np. snigo iki pat vakaro, laukė iki dvyliktos valandos. właśnie ze względu na taką możliwą dwojaką interpretację granicy czasowej w administracyjnym języku litewskim rozpowszechniły się słowa doprecyzowujące imtinai, įskaitant (KancKP 2007). W dokumentach ES początek i koniec terminów ustala się zgodnie z rozporządzeniem Rady Europejskiej, z którego postanowieniami uzgodnione są również postanowienia kodeksu cywilnego Republiki Litewskiej: „termin rozpoczyna się następnego dnia od godziny zero minut zero po dacie kalendarzowej lub wydarzeniu, którymi określono początek terminu, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. <...> Jeżeli do wykonania jakiejś czynności został wyznaczony termin, czynność ta musi zostać wykonana do godziny dwudziestej czwartej minut zero ostatniego dnia terminu.“ (lr CK Księga I, część IV, rozdział VI). Zatem w języku administracyjnym, a także w dokumentach UE, konstrukcje z przyimkiem iki wskazujące konkretne daty obejmują jeszcze regulowane działanie, dlatego jeśli podano: dokumenty należy złożyć do 10 października, oznacza to, że dokumenty można złożyć jeszcze 10 października. 3. PROBLEMATYCZNE UŻYCIE KONSTRUKCJI PRZYIMKOWYCH Przy tłumaczeniu dokumentów UE na język litewski pojawiają się problemy z użyciem konstrukcji przyimkowych oznaczających relacje czasowe; najwięcej niejasności wynika z konstrukcji przyimkowych z rzeczownikami odczasownikowymi. r. VLADARSKIENĖ. Wyrażanie czasu trwania ograniczonego działania w dokumentach Unii Europejskiej 123 Jak wynika z analizy struktury i semantyki wyrażania czasu trwania ograniczonego działania, istnieją dwie pary konstrukcji przyimkowych: przyimki prieš i po oznaczają czas wcześniejszy i późniejszy, natomiast nuo i iki – granice czasu działania. W poradnikach językowych (KP s2: 72–73; 82) połączenia przyimków po i prieš z rzeczownikami odczasownikowymi mającymi przyrostek -imas (-ymas) oceniane są jako takie, których należy unikać (Prieš spausdinimą (–Prieš spausdinant) reikia atidžiai perskaityti korektūrą; Po dailės mokyklos baigimo (–Baigęs dailės mokyklą) jis buvo paskirtas dirbti į Kauną ). Użycie przyimków nuo–iki z rzeczownikami odczasownikowymi nie jest oceniane negatywnie. Do wyrażania czasu konstrukcja z przyimkiem iki i rzeczownikami odczasownikowymi jest oceniana jako poboczny wariant normy (Jis pradėjo dirbti iki mokyklos baigimo // iki baigdamas mokyklą), natomiast użycie przyimka nuo z rzeczownikami abstrakcyjnymi nie jest określone. Język administracyjny w ogóle charakteryzuje się mnogością abstrakcyjnych rzeczowników odczasownikowych, a podczas tłumaczenia z języka angielskiego ta forma wyrażania staje się bardzo częsta nawet tam, gdzie czynności można tłumaczyć za pomocą czasowników. Mnogość rzeczowników odczasownikowych w tłumaczeniach dokumentów UE może wynikać z dążenia do jak najdokładniejszego oddania myśli oryginału, niestety czasami dokładność rozumie się zbyt prymitywnie – tłumaczy się za pomocą tych samych form wyrażania. Po przejrzeniu stosu tłumaczeń dokumentów UE widać, że konstrukcje z przyimkiem prieš częściej występują z imiesłowami przysłówkowymi: Grecja miała poważne trudności z utrzymaniem stabilności finansowej jeszcze p r z e d w e j ś c i e m w życie rozporządzenia (UE) nr 407/2010. Wniosek Komisji, KoM(2011) 482, 2011 08 01; Przed w p r o w a d z e n i e m towarów do swobodnego obrotu wyniki kontroli zgłasza się organom celnym. Rozporządzenie Komisji (Es) nr 284/2011, ol l 077, 2011 03 23; Trybunał Obrachunkowy zaleca [...] Komisji bardziej rygorystyczną ocenę głównych elementów programów rozwoju obszarów wiejskich przed zatwierdzeniem tych programów. Sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 7/2011, 2011 09 22. Konstrukcje z rzeczownikami odczasownikowymi z przyrostkiem -imas, których zaleca się unikać w poradach językowych (KP s2), są używane rzadziej. Można je łatwo zastąpić konstrukcjami imiesłowowymi lub półimiesłowowymi: przyjęta przez Sejm Litwy 14 lipca 2009 r. ustawa zmieniająca ustawę o ochronie małoletnich przed negatywnym wpływem informacji publicznej jeszcze nie weszła w życie i powinna zostać ponownie rozpatrzona jeszcze p r z e d w e j ś c i e m w ż y c i e (–przed wejściem w życie). Rezolucja PE z dnia 17 września 2009 r. (2010/C 224 E/04), 19.08.2010; W odwiedzonych państwach członkowskich podczas kontroli przeprowadzonej przez Trybunał Obrachunkowy stwierdzono również nieprawidłowości przy przeprowadzaniu kontroli p r z e d w p r o w a d z e n i e m t o w a r ó w (–przed wprowadzeniem towarów) do swobodnego obrotu. sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego (2011/C 326/01), Dz.U. C 326 z 10.11.2011. 124 Kalbos Kultūra | 84 W tłumaczeniach dokumentów UE nie zawsze przestrzega się również zalecenia zawartego w poradnikach językowych, aby unikać używania dopełniacza rzeczowników odczasownikowych z przyrostkiem -imas w połączeniu z przyimkiem po: Zmiany dotyczące prawa właściwego, dokonane p o z a w a r c i u u m o w y (–po zawarciu umowy), nie wpływają na jej formalną ważność i nie mogą niekorzystnie wpływać na prawa osób trzecich. Decyzja nr 78/2011 Wspólnego Komitetu EOG, Dz.U. L 262 z 06.10.2011. Porównanie użycia konstrukcji z przyimkami po i przed w tłumaczeniach dokumentów UE pokazuje, że przyimek po z rzeczownikami odczasownikowymi mającymi przyrostek –imas jest używany znacznie częściej. Można dostrzec kilka przyczyn, dla których w tłumaczeniach dokumentów WE, w których dąży się do prestiżowej formy wyrazu i często nawet poboczne warianty normy są krytykowane jako niewłaściwe do stosowania, rozpowszechnia się użycie, którego należy unikać. Po pierwsze, konstrukcje z przyimkiem prieš, których należy unikać do oznaczania wcześniejszego czasu czynności, można łatwo zastąpić konstrukcjami imiesłowowymi lub półimiesłowowymi, ponieważ przyimek oznaczający relacje czasowe pozostaje w obu konstrukcjach. Inaczej jest w przypadku konstrukcji z przyimkiem po — w przedstawionym tu wariancie, w rozszerzonej okolicznikowej konstrukcji, nie pozostaje już przyimek oznaczający granicę czasową. Należy zwrócić uwagę na to, że rozszerzony okolicznik imiesłowowy lub półimiesłowowy nie ma wyraźnego znaczenia granicy (punktu odniesienia), a często nawet na podstawie kontekstu nie można ustalić jego dokładnego znaczenia. a w dokumentach jest to niewłaściwe, ponieważ konieczne jest wskazanie dokładnej granicy czasowej czynności. Drugą przyczyną, dla której konstrukcje z przyimkiem po, których należy unikać, konkurują z zalecanymi ich odpowiednikami, jest to, że z przyimkiem po może być używany dopełniacz skonkretyzowanych rzeczowników mających przyrostek -imas; konkretyzację tych rzeczowników wskazują używane wraz z nimi określenia (np.: pierwotny, początkowy, końcowy) lub forma liczby mnogiej: Jeżeli przedstawiono kilka zastrzeżeń, po r o z p a t r z e n i u p i e r w s z e g o lub kilku takich zastrzeżeń może być niemożliwe przyjęcie zgłoszenia rejestracyjnego. Rozporządzenie WE nr 607/2009, Dz.U. L 193, 24.07.2009; Obowiązek ten powinien mieć zastosowanie w przypadku, gdy p o p o c z ą t k o w y m o s t r z e ż e n i u Komisji działania państw członkowskich [...] nadal są niedbałe i potencjalnie szkodliwe dla sprawnego funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej. Wniosek KE, CoM/2010/524, 29.09.2010; Wnioski wyciągnięte przez większość sędziów po o s t a t e c z n y m r o z p a t r z e n i u przesądzają o wyroku Sądu do spraw Służby Publicznej. Skonsolidowana wersja regulaminu postępowania Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia 25 lipca 2007 r., Dz.U. C 177, 02.07.2010; Jednakże, jeśli chodzi o taki wybór, po r o z w a ż e n i a c h dotyczących proporcjonalności i poszanowania podstawowych praw obywateli dąży się do ograniczenia rodzajów komunikatów, które mają zostać włączone do systemu. Komunikat KE, CoM/2011/429, 2011 07 13.