Normų nestabilumo priežastys būvio konstrukcijose su veiksmažodžiu „tapti“

46 La langue Kul u | 85 RITA MILIŪNAIT ins i u des langues li uaniennes No M NEs abIluMo PIEŽas Ys é éVIo KoNs uKCIJosE a ec VEIKsMaŽoŽIu TAPTI ESMINIAI VOODŽIAI: synaksė, bū io aiška, leksika, codi ikacija, langues no mos, a osena. 1. ĮVaDINĖs Pas abos engian naujus no minamuosius da bus a ba naujus esamųjų leidimus, kyla bū inybė pe žiū ė i į eisin as no mas, ypač s y uojančius, ne isai aiškius cas, compa e codi ica ion a ec de nou elles données a osène e pa ois ce e codi ica ion co ige s ic e , élanni i ou p écisini, di é encie aiškos moyens e leu é alua ion. bu de l'a icle é oque e déc i e une ac uelle commun ines Li uanien langue de codi ica ion e a osens p oblem, liée à di e sii uojančia ê e aiška daik a a diškųjų e su ou būd a diškųjų mo s cons uc ions a ec eiksmažodžiu de eni . P oblema es beaucoup plus la ge que seul ce e ac ionmawd cons uc ion, mais de eni cas, séman iques e g ama inai es ac ionmawd ca ac é is iques e a osena bien é èle l'essence de ce e cons uc ions aiškos a iai aison e pe me che che des no mes ins abili é aisons. À ce hème, il au cons ammen e eni (plg. Kniūkš a 1983: 3038; Šukys 1997: 2032; Miliūnai ė 2004: 2639), ca e bien su eillés dans les domaines de consomma ion de la langue commune (pag indiniuose dien aščiuose, g ožinės li e a ū os e imuose, e c.) eiškian bū į ne ien pas oujou s comp e de no mes codi iées, e moins edaguojenoie dans a osenoie des moyens de ai, pa exemple, l'a ibu nonno ma i des mo s non a diškės nagipskais a ec d'au es (s ai ni al e na i es ils son appelés). donc ces aux ne son pas s ables. Va osenoje peu sou en ou e d'un similai e modèle, mais di e sii uojanches no mines e neno mines aiškos sakinių, plg.: . MIūNaI . No mes ins abili é des causes du séjou dans cons uc ions a ec ac ionmajo iju de eni 47 Simplemen disan , les pommes de e e, pa iculiè emen plus long emps conse ées, de iennen oxiques, donc aujou d'hui les cul i an même ne pe me pas u ilise des pes icides. (mano san é.l , 2012) Iškas as bul es au eni amsiai, au emen leu s sužaliuoja, su ygs a e de iennen poisingomis. (g ynas.l , 2012 03 31) Va ia ions se passen même du même au eu us ex e, é i é, ci-ap ès donnée a icle ex ai non a ec ac ionmažodžiu de eni , e a ec ai e, a ec lequel demeu e aiška pap as ai es i no miškesnė: Pa le de lib e p esse, [...] qui lib e de pašalinių in e esų, da ančių žinia sclaidą neobjek y ia i endencinga. [...] Melas ai médiados eid odį suskilusį, e qui alo s oud a c oi e ainsi eid odžiu. [...] cela ai médias un maximum lib e non seulemen du pou oi , mais e aussi de business in é ê s, e médias à l'in é ieu enco e nécessai e p o ége jou nalis es de hau ščiau s o inčiųjų. (del i.l , 2011 05 O7) En che chan ce e ne s'a ê an 1 e a osenie même en o çan e de la concu ence (d'impo ée pa ie publique a osenne n'es pas spécialemen églemen ée) aisons, p emiè emen il au déc i e, ce qui deme no me, su quels c i è es elle es dé inie, comme sépa és des cas dé a o ables. 2.VIVIo aiŠKos No Mas lEMIaN Ys VEIKSNIAI E PRATIN u VIo aiŠKos a ec TAPTI CODIFIKaCISi su la base des no mes de bâ io aiškos sk a linguineisiais li é ai e, no mmée a auxis e usane données, on peu a i me que les no mes de bâ io aiškos linksnie choix dans des cons uc ions a ec di e s ac ionmajoodzes lissen els les ac eu s les plus impo an s: 1) Seman ique du e be e de ses o mes; 2) é a du signi ian daik a a diškaisiais ou būd a diškaisiais mo s; 3) le ca ac è e de séjou (pas o us ou empo ai e); 4) syn axinė pozicija ce a icle soulè e un hypo hé ique ac o is. Ces ac eu s, en e eux di e semen en in e ac ionan , l'un l'au e complé an ou ki sdamiesi, b ėžia a iacijama ou é l'espace, dans laquelle, au econnaî e, 1 é a io įnagininką pa ienne nominale eikš i plus ois es aisęs e Jonas Jablonskis, plg.: ondes [...] son de enus énéb eux bleus (= énéb eux bleus) (plačiau oi Pi očkinas: 1986 190). 48 Les langues Kul u | 85 solides e non oscu uojan s peu en ê e seulemen ceux u ilisa eu s de la langue qui on un bon sens du langage. Seulemen jus e se base su les ègles e en e elles ne paye pas es aimen é a du con ex e aiškos. Išei ies ašku imkime eiksmažodžio ap i kodi ikaciją no minamajame Daba inės neleng a. Panag inėkime, kaip nu ody i eiksniai eguliuoja bū io aiškos no mas su eiksmažodžiu ap i, ka u ž elgdami į šį eiksmažodį i pla esniame lie u ių kalbos žodyne (DŽ6e), où no ma n'es pas comme quelquemen dé inie, mais glaus ai ilius aciniais pa yzdžiais pa ody a: àp i, apa, ãpo da y is, e s i: T. moky oju, gydy oju. T. hommeumi. ~ A s êjonée ik o e? Il ãpo iche. Commen . u ingam? Fixé deux impo an s suje s: synimiška a osena a ec eiksmažodžiais da y is, i s i e no mos cen as: 1) cons uc ions a ec daik a a diškąja aiška: de eni quoi? įnagininkas; 2) cons uc ions a ec būd a diškąja aiška: de eni quelam? les al e na i s gais. 2.1. Séman ique du e be No minée é a de aiška ne de ou es les cons uc ions ac ionmažodžių uni o mémen obéisse aux commun iens é a de aiškos dėsningum. Veiksmajoodjies, a ec lesquels le plus sou en son cons i uées des cons uc ions de é a , condi ionnellemen peu en ê e scissés en di e s g oupes séman iques, e elles de pa ie liées, comme se a u, a ec le é a aiškos di é ingume. Dans l'une de plusieu s plus impo an es en e e ac ionmazodis de eni : 1) d'exis ence signi ica ion eiksmažodžiai (bū i, de pa ie (pa)lik i2); 2) sen imen s, appa ence signi ica ion des ac ionsmaodžiai (dė is, apsimes i, a ody i, eus is, passeulus i); 3) i smo (passemen en au e bâ imen ) signi ica ion eiksmažodžiai ( ap i, pasida y i, (pa) i s i, de pa ie (pa)lik i); 4) des signi ica ions de l'oc oi du s a u ac ionmažodžiai (p ipažin i, (pa)skelb i, (pa)ski i); 2 Le e iksmajoudi (pa)lik i séman ikka d ilypė, donc il à ce g oupe dis ingué seulemen condi ionnellemen : daik a a diškosios aiškos cons uc ions son signi ica ion p o ima i sme signi ica ion 5. en e dans quelle qu'é a ; 7., de eni , de eni , e būd a diškosios aiškos kons ukcijose plus sou en exis emen signi icme bū i e con inue okiam pa (DŽ6e), plg.: kū inys es e inache . . MIlIūNaI . No mes causes d'ins abili é de demeu e dans cons uc ions a ec ac ionmajodžiu de eni 49 5) inse ion du sens ac ionmajodžiai (laiky i manyimo esan signi icme, appele ). Šių eiksmažodžių séman ique de pa ie liée a ec déjà men ionné u oisième ac eu eiškiamo bū io pobūdžiu empo aines il ou pas o us. c'es impo an daik a a diškųjų mo s de aiškai. Esama yškaus polinkio pas o ų bū į eikš i a dininku e au es al e na i iaisiais linksniais, e laikiną ou i eamą įnagininku. Vi smo (passemen en au e cons uc ionį) g oupe ac ionmajodžių elle-même compikuočiausia cons uc ions de cons uc ion ces ac ionmajodžiai o me a ec di é en s an daik a a diškųjų, an būd a diškųjų mo s linksniais: ce ains ac ionmajodžiai links a į įnagininko pusę, ki i į al e na i iųjų linksnių (plein oi 2.2 sky ch). Comme indiqué DŽ6e, ac ionnood de eni codi iés une signi ica ion3, qui es déc i e synonymique ac ionnoodjies ai e, i s i (ils, comme men ionné, en en dans la même i sme, ou passage à au e cons uc ion, g oupe séman ique). des langues Lie u ių eiksmažodžių junglumo slo odyne (sližienė 2004: 297298) sépa ées deux de eni signi ica ions: 1) i s i quoi (Pasakoje le jaune de ien beau au jaunikaičiu); 2) ai e le mieux acqué an des quels nou eaux quali és (au e p o ession, au e posi ion dans la socié é, au e app écia ion, s a us, e c.) (Ce ques écoles son de enues des gymnacies). aussi bien es donnée la ema que que [ ]eiksmažodis de eni , pe duekęs yšio a ec įnagininku e u ilisé a ec un būd a džio ou daik a a džio a dininku, a jun imi du con e composi i , exemple. : Il es de enu âché, c uel e sans pi ié. [...]“. būd a diškosios aiškos casse plus smulkie neapibūdinami, ca synaksiquemen ce n' es pas lien de con ôle. Išnag inėjus lKŽe p emiè es de eni des signi ica ions da y is quelam, quoi, anss i quoi des exemples, u els ses plus impo an s po eikšmns: 1) passage en au e cons uc ion: de eni apmeniu (egle, a na...); 2) passage à un au e s a us ( empo ané ou pe manen ): de eni a guoliu ( aldy oju, complininkais...); 3) l'admission de ca ac é is ique: a) l'acquisi ion de ca ac é is iques in é ieu es: de eni sainam (laimingam, non i am...), b) l'acquisi ion de ca ac é is iques ex e nes: de eni u ingam ( a gingam, ougeonam...). 3 Li uanien langue mo odyne (lKŽe) de eni des signi ica ions p ésen ée plus du ou hui , mais seulemen la p emiè e da y is kokiam, kuo, e s i kuo e de la pa ie seconde pasida y i, į yk i, ik is,similai emen comme indiqué e DŽ6e, ealemen onc ionne dans la p ésen e a osene. 50 Kalbos Kul ū a | 85 aigi ac ionmajo idio de eni signi ica ion nusakimen seulemen synonymimais neskleidjie de ous ses pa icula i és séman iques. de plus, il es impo an dé e mine si de eni e ses synonymes i s i e ai ey is (įeinan ys dans la même g oupe signi ica i s, quand on pa le de é a cons uc ions) a quels di é ences de signi ica ions. a jieu ega dan à l'ac uelle a osenà, on oi que ces ois ac ionsmažodžių séman ique (kaip e é a des cons uc ions aiškos no mes) coinciden seulemen en pa ie (ž . ig.). a si i la aiška des daik a a dinių e būd a dinių cons uc ions, e la plus impo an e deux di é en s obje (ou suje ) e pa icula i é chi os aspec s: i smo (essminio pokyčio) s pa iinio pokyčio. donc ces ac ionsmajoji uniquemen à cause des di é ences de signi ica ion ne peu en ê e u ilisés complè emen p amaišiu. PaV. Veiksmajodžių ap i, i s i, pasida y i synonymija (D daik a a dinės aiškos kons ukcijose, b būd a dinės aiškos kons ukcijose) Neišleidina de akių e le ai que eiksmajodžiai da y is (pasida y i) e e s i a anzi y inius a liepinius ans i e (pa)da y i, a de eni u ilisé seulemen comme in anzi y inis: ille a ai i econnû an e ille pasida é de enu i econnû an , Ø ille i econnû an e, pa e ie i econnû an e ė ille i o i econnû an . Veiksmajodis de eni uneis cas links a dans da y is pa é, au es dans i s i. ce e sa ca ac é is ique séman ique p obablemen non peu lémi e e di e sii uan - -elle é a des cons uc ions a ec lui aišką, ca é a des aiškos cons uc ions a ec ac ionmaodžiais ab ique e i s i no mes son di é en es. aigi séman ique c i e ium, choisissan dans ces cons uc ions bâ io aišką, n'es pas iable e es une des aisons, pou quoi bâ io cons uc ions a ec ac ionmajodžiu de eni no mes n'es pas s able. . MIlIūNaI . No mes causes d'ins abili é dans des cons uc ions de logemen a ec ac ionmajodžiu de eni 51 2.2. Daik a a diškieji ou būd a diškieji mo s a ec daik a a diškaisiais e būd a diškaisiais mo s eiksmažodžiai, a ec lesquels géné alemen son cons i uées l'é a cons uc ions, son u ilisés ès a iémen , no mes a ou okių exemplaisgų e exempliškin i (ž . len elę; y es des exemples a ec de eni pa yškin i). lEN El. cons uc ions de cons uc ion a ec daik a a diškaisiais e bū a diškaisiais mo s no mos4 (Į įnagininkas; a al e ni ieji linksniai)5 seman inės eiksmažo- džių g upės Kons ukcijų su daik a a diškaisiais žodžiais no mos Kons ukcijų su būd a diškaisiais žodžiais no mos 1. La signi ica ion d'exis ence (bū i) a; a pa ois e Į5: Dėdė es p o esseu . G andelis é ai li eg išys. F è e se a banquie banquie ku. a: Dedicée es iche. Le spec acle é ai imp essionnan . Ruduo se a long e chaud. 2. Jausenos, apsime imo signi ica ion (apsimes i, a ody i, dė is, g and pasijus i) e Į a: Il a ein é k ailiu. Ils semblen bons hô es. Boxsininkas dedasi u uolis g andeliu u uoliu. Nusk iaus asis pasiju o eisuolis eisuoliu. a: Il eigni ê malade. B olienée semble susci ée. Neimynas dedasi ès nusk iaus as. On s'es sen is heu eux. 3. Signi icance du hau s ou pa iel changemen (lik i, pasida y i, de eni , i s i) Dans e a ou Dans: Il s'es ai p ésiden de la communau é p ésiden . Deux au es candida s son de enus memb es du pa i memb es. Le ê e es de enu éali é. L'en an es es é našlaičiu našlai is. ou Dans a: Sek e o ée se ai op beaucoup en žūli. L'objec i es de enu acilemen a eignable. Un ou eau en bois ans o mé en o . Tou le monde es es é sa is ai . 4 se base une publica ion Kalbos pa a imai (KP 2003), bien qu'il ne ous les cas ai nommés. sakinių modèles supp imien , que mon e ai seulemen a ia ions esmę. 5 aišką dé e mine le ca ac è e de l'é a cons an ou empo ai e (ce indique sou en le con ex e). 52 La langue Kul u | 85 seman inės eiksmažo- džių g upės Kons ukcijų su daik a a diškaisiais žodžiais no mos Kons ukcijų su būd a diškaisiais žodžiais no mos 4. signi ica ion de l'oc oi du s a u (pasque - b i, (pa)ski i, econnaî e) Į: Ils les on décla és ainqueu s. Popiežių ise à décla e sain . J'j'ai nommé adjoin . À e a ou À6: Le ibunal le a econnu non coupable non coupable. Posédį annonbiu commenê u commenė ą. Nous a assignés esponsables pou les séminai es o ganisa emen . 5. La signi ica ion de l'inse ion (laiky i, (pa) adin i) Į: Moi enco e du emps a i êliu. Il y peu appele išsichokėliu. Į: Le Minis e ces ela ions des pays considè e des pe spec i es. P ésiden e Les a aux du Gou e nemen on appelé his o iques. Pa mi ous les g oupes de ac ionsmaodžių comme a oi in i ex êmemen di e si uan es codi ikuo es no mes se dis ingue la oisième, i smo ou pa iel changemen signi icms, g oupe, dans laquelle comme jus e es ac ionmajodis de eni . en e di é en no mine aišką (y comp is a ec būd a diškaisiais mo s) con enan s ac ionsmažodžių da y is e i s i a sidū usios cons uc ions a ec eiksmažodžiu de eni , peu -on di e, es soi-même pasme k es ê e ins ables. 2.2.1. b iè emen j ilg e kions dans des cons uc ions a ec de eni daik a a diškąją aišką. Comme e d'au es g oupes de oisième ac ionmaodges selon son séman ique ( eikš i in amą, e non pas o ų bū į) de eni dėsningai es endus ê e u ilisé a ec įnagininku. Veiksmajodžio pasida y i no mos a ijuen , mais įnagininkas es considé é pe spec i e esniu. a ec i s i no me es considé é seulemen įnagininkas; il e a osenoie es solide. a ec de eni įnagininką comme no me ou nis ne pas seulemen DŽ6e, mais e d'au es sou ces de codi ica ion, mais econnaissen e al e na i s linksniai (pa iculiè emen équen a dininkas). Ils son considé és a mybe, dépassée, mais de a osenos nes aukiančia (en pa ie, au c oi e, en aison pe sis engimo e įnagininko baimės) no ma ( 2003KP: 20): de ien ( apo...), eu (gali...) de eni kas m. ; psn. de ien ( apo...), eu (gali...) de eni ce qu'un é a lui signi ie , quand il es di daik a a džiu ou un au e daik a a diškuoju mo 6 En aison nécessino de ce e g oupe de no mes codi ika ion co ec ion de déjà éc i e (ž . Miliūnai ė 2004: 35); la éalioji no me clai emen pench e en įnagininką. . MIlIūNaI . No mes les causes de ins abili é du demeu e dans cons uc ions a ec ac ionmajodžiu de eni 53 e souléguée empo ai e, i imas quoi: Elle es de enu g u l b ė ( gulbe). Ku ią jou née e je de isiu d i e k o i u s ( di ek o ium). Il ès oulai de eni os déléga ions n a y s ( ma iu). Ce cas lui-même en aison des no ms ne pose aucun des pa iculie s soucis, bien que dans a osenoie de eni a ec a dininku n'es pas ès a e, plg. : Jeuneji é oile de la na a ion 15-année ū a Meilu y ė es de enue olimpinė čempio nė. (balsas.l , 2012 07 30) Ko Li u a doi app end e pou de eni un pays idéal [an aš ė]. (al a.l 2012 06 24) Keblumų pose ce, que ins ables, s y uojan i daik a a dinės aiškos no ma ne peu non ai e e būd a dinės aiškos no mų. 2.2.2. būd a diškųjų mo s įnagininkas a ec de nomb eux examina oi es eiksmažodžių considé é sla ų kalbų į aka (ž . amb azas 1990: 67); c'es des e eu s con enues, des ondemen s é anchen adi ionnelle no e sys ème de syn axe, donc s ic emen co igé, plg. Šukys 2003: 160 ( aip même 1997: 2032): Quand se ai is nusakomas būd a džiu ou būd a diškuoju žodžiu (daly iu, būd a diškuoju į a džiu, p z.: koks, oks..., būd a diškuoju skai a džiu, p z.: pi mas, penk as...), įnagininkas sla išku e jamais considé é ne a o inas. [...] būd a diškųjų mo s du bū io įnagininkas, pousian an ąjį d ejybinio linksnio dėmenį, es équen e e ès g ande e eu , g iaunan adi ionnelle sys ème sin aksės lie u ių kalbos. considé ée indingçy ile no me de la langue li uanienne, que du composi e a dažodžio a inio (daugel sin aksininkų le appelle sudu iniu) nominė pa ie, ép iseš a būd a diškuoju žodžiu (būd a džiu, daly iu, kelin iniu skai a džiu, būd a dišku į a džiu koks, oks, mais koks, ši oks, isoks e e c.), dans le dic ionnai e pe sonnel doi ê e combinée a ec ac ion (gene alemen a ec daik a a džiu ou daik a dišku į a džiu). Veiksmajodžiai, qui son u ilisés seulemen a ec būd a diškųjų mo s de įnagininku ( i s i kokiu, -ia), ou cons uc ions, don aiška a iai uja, son considé és excep ions (da plg. asima ičius 1972a: 1820; Kūkniš a 1983: 3234). Veiksmajodis de eni exim imi nelaikomas7, būd a diškasis įnagininkas cons uc ions a ec lui co ecomas comme g ande aida, bien a osenoje de els e eu s e a ia ions aps u, plg. : 7 ai, P anas Kniūkš a ac ionmažodį ap i alloue à semiau sa a ankiškos eikšmės eiksmažodžių g oupe i s i, pa e i, pada y i, laiki i, p ipažin i, a ec lesquels būd a džio įnagininkas nominine dalimi a ija įmanomas, mais ce peu ê e un co e i ikimas, ca dans le même a icle de eni alloue e aux eiksmažodžių lik i, passeus , a ody i, bū i, a ec lesquels, les quali ica i s e daik a a džininkai naglabū a, e ceux-nunkus aiso (Kniūkš a 1983: 33; 35). 54 Langbos Kul ū a | 85 Les o igines de la démoc a ie elle n'é ai pas na u ellemen comp éhensible, les ondemen s de la démoc a ie con empo aine klojusieux de l'Eu ope e de l'amé ica bâ isseu s puikiai comp is que lib emen exp ime la olon é aux élec ions peu seulemen sa a ankiškas e indépendan ci oyen. Ca une elâche les escla es ou les pénjaunins en libe é, e ou ce au e c ée les condi ions pou de eni eux au a nankiškais, esponsables pou leu s ac i i és e choix des conséquences. (al a.l , 2012 10 31) es an de deux im minu es à la mo homme de ien syme iquemen . Mi damas homme, si n'es zangalo , pasid de ien ou symé ique. (balsas.l , 2012 10 20) dans une é ude a é é décou e e que connaî e a ec un heu eux homme 15,3 pou cen augmen e la possibili é d'un lui-même de eni heu eux. si o e ami a un ami heu eux, les chances de ous de eni heu eux augmen en de 9,8%. Même un heu eux ami de o e oisins sese s augmen e o e possibili é d'ê e heu eux 5,6 pou cen . (del i.l , 2008 12 05) Néanmoins, il es econnu que pa ois les sen ines a ec les no mines deuxjybines lignes de cons uc ions, usées dans les ieux éc i s, daba peu pa aî e non i s, nonna u els (Kniūkš a 1983: 37; Šukys 1997: 30), els que les aios, son donc en ain d'insinue dans le lien des deuxjybines, g e a e au es. aigi on peu di e que le daik a a diškosios e būd a diškosios é a de aiškos a ec de eni ski ingumas es enco e une au e, egu e nédelė, mais anciennemen į a dijama (plg. asima ičius 1972b: 1625; Šukys 1998: 256) aison, pou ce qui appa aî des iola ions de no me e épuisan aux analogies in e nes8, e con ondan les consomma eu s. 2.3. Bū io pobūdis Daik a a diškosios aiškos no mes on des signi ica ions pa les pa lés cons uc ions exp iméam habūdis du é a si il cons an o us, ou empo ai e (ž . Kniūkš a 1983: 3132). ce son liés à des ac ionsmajodžių séman ique (pa ois même a ec di é en du même ac ionmajodis, su ou ê e, di é en s emps de con enu), mais di ec e de co espondance n'exis e. é a de ca ac è e (i aišką) peu découle con ex e, pa exemple: Quel emps ils on é é de bons amis; Ils é aien ançais. Veiksmajoudi de eni , ayan un i eau d'é a ( i smo) signi ica ion, cons uc ions daik a a diškoji é a aiška, comme a é é u, a ieu e, mais ce a io aison n'es lié a ec quelque quelles que soien é a na u e cons an i ude ou empo ali é omb es ies. 8 Comme l'une des causes s imulan es du s a u a ibu i inien aunagisseu n'es sou en indiqué e possible ellip ienne de elles cons uc ions pobūdis: Il es de enu isminčium → es de enu homme sage → es de enu sage.