Minint žodynininkės Zitos Virginijos Šimėnaitės (1950–2016) 70-ąsias gimimo metines

BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 GERTRŪDA NACTINIEN, AURELIJA GRITNIEN Lie u ių kalbos ins i u as MININT ŽODYNININKĖS ZITOS VIRGINIJOS ŠIMNAITS (19502016) SI 70AS NIVIMO ANTINES Hoy el co azón paseaikščio i expleisiú. eso noisiu. Yo eso a ninguna pa e no me oy... Jus inas Ma cinke ičius Nuo auka P ano Vasiliausko Shiais, 2020-aisiais, años palab aynininkei Zi ai Vi ginijai Šimėnai ei oc ub e 14 d. se ía sukakę 70 años. Sesuo Mi is ella apglėbė 2016 m. augpjücio 1 d. Colegos has a šiol con especial calo ecue da con especial calo del pequeño ágio, in pequeñoos sudamien o, siemp e s ilingá Zi elę (jai muy ico es e bajbini o nomb e). Ella enseñaba elk i dicynininkus, ue leksikog a ías y leksikoga ų me aš ininkė, Dic iona yų, ki ų knygų, bibliog a ijų o ganizėja, suda y oja y edi o ė. Zi a e a es e é, bonjus, sensibles y muy sensibles homb e, susen os en esenciales emas y más impo an es alo es. Zi a Šimėnai ė nació 1950 m. en la ciudad de Šakių. 1969 m. e minó K e ingos secunda ía escuela, 1974 m. Vilniaus uni e si ą (specialidad lie u ių kalba i li e a u a). 1973 m. comenza on abaja Mokslų akademijos Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u o (daba Lie u ių kalbos ins i u as) Žodynų sky iuje. 1973 m. ue y . labo an ė, 19741991 m. jaunesniji znans inė bend ada bė, 19912012 m. mokslo da buo oja, desde 2012 m. senio mokslo da buo oja, 2014 m. Lie u ių kalbos ins i u o 2005 uome inio Leksikog a ijos cen o ado ė. GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70as ani e sa ias del nacimien o | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.94.3. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Como y a muchos o os Lie u ių kalbos ins i u o ( oliau Ins i u as) leksikog a ų, el g anijo Lie u ių kalbos žodyno ( oliau LKŽ) p epa ación le ue de oda ida abajo. Ka u omų eks ą su ki ais žodynininkais ji ašė LKŽ XII–XVIII omų eks ą (1981–1997). Redaga o XVII–XX (19962002), ue miemb o del XVII omo edac o ių kolegijos, p epa ó es e dicciona io elec ónico a ian ą (2005, e siones eno adas 2008 y 2018, é. www.lkz.l ), an ą elek oninį leidimą (2013), ue miemb o del edi o ial kolegijos des e lanzamien o. De odo Zi a Šimėnai ė esc ibió sob e 740 páginas (más como 70 au o inos lankos) del p incipal LKŽ ex o co os y la gos dicyninių s aipsnių. En ellas ue on he edė ųjes bal ichas, Li u ichas palab as, iejas y más nue as skolinių, palab as, kilusių de la nau os c ea i idad y necesidades, įaugusių en nues a consciencia y ida. Ta p Zi os desc i y ųjų lie u ių būčiai esminiai plu ia eikšmiai palab as ši dis, niño, amsa, ankus, ūk i, aikščio i, ainikas y k ., apaugę gausybe me a o ų, palyginimų, pa a lių, azeologizmų. Tokios a ículos de palab as con sus ilus es ases de i a lengua se pueden lee como ob as de a e. Ka u su kolegomis kalbininkė pa engė Mokomąjį lie u ių kalbos žodyną (2000; 2-as py as edición 2010), F azeologijos žodyną (2001), con ibuyó a Bend inės lie u ių kalbos žodyno (h p://bkz.lki.l ) ex os de esc i u a. Po F azeologijos žodyną jun o con cod aau o iais 2002 m. p emiada Li huanian mokslo p emija, en esos mismos años jun o con o os ecibió Li uania Republik Vy iausybės padėką po nuopelnus didžiajam Lie u ių kalbos žodynui. Zi os Šimėnai ės di ige un g upo de abajo según sus y Danu ės Liu ke ičienės c eadas disposiciones p epa é Daba inės lie u ių kalbos žodio sép imo pa aisy ą y complemen y ą edición ( y . ed. S asys Keinys, 2012). Jun o con colegas ella con ibuyó a End e Boj á Lie u os eng ų kalbų žodyno (2007) abajos de p epa ación. Expe ie osa edac o a de ocynos especialmen e sudomino uno de sus p opias LKŽ esc i as palab as 23 signi icados y muchybę azeologizmos u in is, amplias da ybinių yšių daik a a dis ši dis. De es e abajo lexicog á ico su gió la eo ía ema. Zi a Šimėnai ė p epa ó y 2003 m. apgynė dak a o dise ación Daugia eikšmio palab a semán ica y de i ación (Daik a a džio ši dis mik osis ema). Es a dise ación y su ema esc i os a ículos Daik a a džio ši dis seman ika (Lie u ių kalbo y os klausimai 37, 1997, 6287), Daik a a džio ši dis da iniai (Lie u ių kalbo y os klausimai 35, 1995, 148168), F azeologizmų su daik a a džiu ši dis seman ika (Leksikog a ijos i leksikologijos p oblemos, 2003, 225252) pueden se conside ados ejemplos de un complejo de palab as polime eikšmio. Ralcando da os de la lengua, leksikog a ė pa icipó más que diezim yje expediciones en di e sos luga es de Li uania. Li u ias del ocodyno ka o ekai zap ašė sob e 10 000 a minių palab as. En el GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70as ani e sa ias del nacimien o | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.94.3. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 ka o eko suplemen ymų encon a emos sus записy ų a je illas de Dub čių (1971), Skáis gi io y Žagã ės (1975), Daũgų (1979), K ãžių (1981), Ka á sko (1983), Pal enės (1986), Sein (1989), G ukio (1990), Sãlako (1991), Kùk iškių (1991, 1993, 1996), Vajas škio (1991, 1993, 1994), Salan u kės (1995, 1996). Re esnį, įdomesnį žodį, g ažesnį pasakymą ella gaudyda o y en abajo. Nemažai ko elių zap ašė de e balingosa LKŽ ka o ekų a ky oja š enčioniškės Elenas Ažusienienės (19312013), con la cual Ins i u e algún iempo abajaba en una habi ación. Woodžius inko y de esc i os de uen es: pe iodines p ados, An ano Vaičiulaičio, Romualdo G anausko y o os esc ibi os aš ų. 1 PAV. Zi os Šimėnai ės Li u ias lengua dicciona io de de a ios luga es de Li uania insc i as ca ellas Ypač Zi a domėjosi y ų aukš aičių Molė ų k aš o a me. Muchas de las ca eles insc ibió de su abuu és Zo ías Siminke ičienė (19011984), bien mokėjusios Alan õs šnek ą. Pasuoj s aldea ėgo Zi os e anos y ines de semana, aquí ue la mano acie a y ía Vale ija Kazake ičienė (19252012). Y de ella Zi a diccionio apesc i é no uno milenio ca illos. Accumulada muchos alan iškių pasakojimien os g abaciones de sonido, comenzó p ensa a p epa a es a šnek os a minių eks ų inkimą su comen a iosis Šneka alan iškiai: a miniai eks ai. 2001 m. suo ganizó en Ãlan ą leksikog a os expedición. Lás ima que debido a o os abajos abundos, y despues y po causa empeo ėjusia salud es os ex os has a in p epa ados publicacióni ella así y no suspendió. GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70as ani e sa ias del nacimien o | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.94.3. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Mocklo imp udoje Dic iona y publicó a ículos de lexicicos, azeologías, azeog a ías, lexicog a ías. 2 PAV. Zi os Šimėnai ės del a ículo Kalbos kul u e 59 sąs. manus aščio pi mas lapas con publicación suda y ojo P ano Kniūkš os edi o ial aisymais Di ipió en in e nacionales con e encias y semina ios en Vilniuje, Ga dine, Kalining ade, Os omece, Rygoje. In a ious aspec os es udió LKŽ leksikog a inius uen es, leksikog a os Jono K uopo, An ano Lybe io abajos. Ją dominó li uáneos y polkų leksikog a ijos sujesiones, es a ema pa engė a ículos (ž ., po ejemplo: Związki leksykog a ii polskiej i li ewskiej, Językowe i kul u owe dziedzic wo GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70as ani e sa ias del nacimien o | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.94.3. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Wielkiego Księs wa Li ewskiego. Bydgoszcz, 2010, 158166). Mokslininkė abajó en di e sos p oyec os lingüís icos, no a uno di igió. En e esos p oyec os aiškos de la cul u a espi i ual li uana: elec ónico de e nología, lengua, his o ia (RaSa, www.a uodai.l , 20032006), Ne de a chi o de dicciona io de la lengua li uana6, Ne de a chi o de lecciona io de šnek os (2007, guíaė), Kazimie o Būgo e imológico de lecciona io de leksikon (2002, guíaė), P og ama de a iedades de sucesión y ejecución de da os (2008, coo dinado ė), Mai ė i ė (201nek os de leksikos y de a chi o y es udio de ciencias del sonido) (2003, Kons an ydas Si ė), Mai ė Si ė (2002, guíaė), y P og ama de sucia. Di igió a es udian es según el p oyec o del Consejo de Ciencia de Li uania S uden ų mokslinė p ak ika (20062008). Coo dinó bajo el p og ama Li u ias en la sociedad in o macinada el p oyec o de in e sión IRT de soluciones y de con enido, que ayudan a p ese a la lengua li uana en el espacio público, c eación y de posibilidades de u iliza los los abajos Li u ias en la a chi o de dicciona io y Vienakalbių li u ias dicciona ios (20122015), pa icula men e mucho con ibuyó a la elabo ación del concep o del úl imo p oyec o. Fue in oluc ada y en p oyec os in e nacionales. 2012 m. di igió p oyec oi Li uanis ika Veng ijoje (a lik i dos g andes abajos: p epa ada p ensa y edi ada á eng ų lengua aducida A. Sabaliausko lib o Mes bal ai, p epa ado manual de lengua li uáneos eng akalbiams es udian es Susi ikimai su Lie u a, su au o ė A anka Laczházi). En 2013 colabo ó EUROPHRAS (Eu opos azeologų asociacijos) en el p oyec o Widesp ead Idioms in Eu ope and Beyond (Eu opa y más allá de sus on e as pálidas idiomas). 20132014 m. di igió p oyec oi Bal a usiųlie u ių kalbų žodžio pa engimas (h p://byl .lki.l ). Suda ė (1998, 61997) odyklę li e a ias de la lengua li uana (1958), kalbininkų Kazimie o Eigmino (Homo sum: palab as a Kazimie Eigminui, Vilnius, 1998, 283 29 Kėzy ės (1999), Kazio Pakalkos, I ene E many ės (2007), Klemen inos So y (2008, Aldono Puply ės (2004, con A. Pupkiu), An ano Lybe io (An anas Lybe is Leksikog a ijos eo ija i p ak ika Vos, 410 2009, 422012) Bibliog a ijos kles, del p ime ocalis a Kons an inos Si ydo (19602013) (Leksikog a ija i 3, 403, 3873, 3873). Pa aisé y complemen é Vy au o Vi kausko bibliog a ías odyklės an ą leidimą (2005), edaga o An ano Balašaičio (2011) bibliog a ías odyklę. GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70ąas ani e sa io del nacimien o | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.04 BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Suda é publicaciones D idešim Lie u ių kalbos žodyno omų (2002, con J. Zaba skai e), An anas Lybe is. Lexicog a ía eo ía y p ác ica (2009, publicación cien í ica edac o a), Lexicog a ía y lexicología. Cons an ino Si ydo ob as y su epocha (2013, colección de a ículos edac o ia je e). Fue ecopilo Lexikog a ía y leksikologija 2 edac o a je e (2010), Gim osios kalbos e is a g upo de consulan ų miemb o. Simboliška, que el úl imo su edi ado iquillo ue A. Pupkio monog a ía Juozas Balčikonis y g an dicciona io de Li u ias (2013). 2002 m. mucha je gas a endiendoada al documen al ilm Eu opos dinozau as. Cu iando es a película sob e la lengua li uanas y de la lengua li uanas mokslui bei kul ū ai s a bų eikalą didįjį Lie u ių kalbos žodyną ( ežisie ė Vi alija S epona ičiū ė, au o del guión Albe as Žos au as, ope ado Algiman as Liu ke ičius), jun o con un g upo c ea i a ažinė a po Molė ų apylinkes (A i čių, An ãliežių, Pasėj s kaimus), kalbin i in o man ai, daly asi c ea i uojomis idomis, ayudada a o ganiza la p esen ación del ilm en Alan osa e y más a de en dos ins i u os de la lengua li uana. También consul ada del ilme Bū i kalboje (2005) kū ybinė g upė ( ežisie io Juozas Ja ai is, guiónus au o ė Elena Jolan a Zaba skai ė, ope ado us Dona as Buklys). Zi a Šimėnai ė muy se es o zó y se enca gó de que se comenza a a p epa a el lib o A é imai sob e Vy au ą Vi kauską (2015). Sulaukusi edi ada lib os ogó no ol idš i o os la gos años abajusių Dic iona yis as, el g anjo LKŽ his o ias. B angino a las pe sonas que es án ce ca, cuidaba isi a isi a ya no de edi bancios colegas o al menos pokalba los elé ono. Muchos eco damos Zi ą y como una excelen e o óg a a. Le gus aba o og a ia gen e, gy ūnus, gam os aizdus, gėles... 3 PAV. Zi os Šimėnai ės o o auka, 2012 m. ha i a bičiulių sodyboje Za asų ajone GERTRŪDA NAKTINIENĖ, AURELIJA GRITĖNIENĖ. Minin žodynininkės Zi os Vi ginijas Šimėnai ės (19502016) 70as ani e sa ias del nacimien o | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.94.3. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Muchos años ecogida hechos de di e sos o óg a os iejo y nue o o o aukas de colegas, pildjiusi an e io es comp ada bių kaup ą album, 2014 m. p ima e aį su engė Ins i u e di busių i di bančių leksikog a ų nuo aukų pa odą Iš žodynininkų albumo. Colegos acue da y biblio eca ojé Zi os su eng ada su p opia o og a iadas še mukšnių o og a os exposición. Así simboliska, que y es ea, conmemo ando Zi os Šimėnai ės 70ąsias ani e sa ios de nacimien o, Ins i u o biblio ekoje a e bamos sus ob as y da ían o og a íaos exposición. Tegul ella emins didelé Zi os co azón y meilé ida. Recibió 2020 10 08 GERTRŪDA NOCTIEN AURELIJA GRITNIEN Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]