„Akmenà“, „Lašmuõ“ ir kiti panašios darybos upėvardžiai

Sėmena 3* (Aukšt. Panemunė, do Niemna od kr.), por. sėmena "pūdymėlis*, sémud ‘lino sėkla". Seimena 3? (Vilkaviškis, do Szyrwin- ­ty od dš.). Tradycyjna etymologia tej nazwy rzeki jest następująca: Šeimena < *Šeiv-mena (Ger AO 251; Sk ŽD 233). Rekonstrukcja Šeimeny do *Šeiv-mena (podobnie jak Deimeny — do *Deiv-mena, zob. s. 227) jest bardzo kusząca, ponieważ mamy szeimedis = szeivmedis (Lesk Bild 418; Ger AO 180), diémedis < *dievmedis (Ger AO 27). A zatem wywodzenie Seimeny od *Šeiv-mena, a Deimeny — od *Deiv-mena, opiera się na podobieństwie powstania apelatywu šeimedis z šeivmedis oraz diémedis — z *dievmedis. Wyrazy pospolite diėmedis i šeimedis można śmiało wyprowadzać od *dievmedis i šeivmedis dlatego, że żywy język zna również dievūmedis (Plungė), šeivūmedis (DLKZ), lecz rekonstrukcja nazw rzek Seimena i Deimena do *Šeiv-mena i *Deiv-mena opiera się nie na budowie samych tych hydronimów, lecz jedynie na analogii pary złożonych wyrazów pospolitych. Widzieliśmy, że w hydronimie Deimena K. Būga nie szuka rdzenia *Deivir (zob. s. 228). Wydaje nam się, że również w hydronimie Seimena nie ma potrzeby doszukiwać się nieznanego *Šeiv-, a nazwę rzeki Szimena należałoby porównywać, jak zwykle czyni się w takich przypadkach, z innymi nazwami miejscowymi tego rdzenia, które występują w litewskim nazewnictwie: Siemé (lub Šeimė) rz. (Batakiai, do Trišiūkštė od pn.-wsch- .), Šeimaris w. (rej. uciański), Siemetis? jez. (Vievis), Šiemetūkas (lub Šiemedūkas) jez., tamże. Por. Szemen jez., 1520 (Ger AO 180). Titmena (rej. jeziorańskiego, okolice Plaskūnai, wypływa z lasów Šnipeliai, uchodzi do Virkiai), Obecnie miejscowi wymawiają nazwę tej rzeki Cicmena (Cicmends, Cicmeną) || Cycmena (Cycmenos, Cycmeng- ). W miejscu, gdzie płynie ten strumień, przebiega granica obszaru dzukowania, zwanego priedzūkis. Można sądzić, że dawniej cały ten obszar zamieszkiwali Dzukowie. W tych miejscach obecnie wymawia się cicnagas i titnagas, mówi się dziena i diena. Jak wiadomo, Dzukowie słowo ritnagas wymawiają cicnagas, co oznacza, że titnagas jest skrócone od *ritinagas, w gwarach dzukijskich > *cicinagas > cicnagas. Inaczej drugi: nie przeszłoby w c. Dokładnie to samo musiało się stać z nazwą rzeki Tirmena: dzisiejsza Cicmena mogła powstać jedynie od *Titimena > *Cicimena > Cicmena. Por. Titnas > Citnas jez. (Rudnia). Rdzeń Tir-, Tytlietuvių vardyne występuje także częściej: Tir-upis rz. (Paežerėliai, do Niemna), Tir-valka rz. (Kiejdany), Tir-kalnis wzg. (Užventis), Tit-imbalė bagno (Kupiškis- ), Tyr-lankės łąki. (Krakės), rzeka Tyr-uva (Bg RR I 46), miasteczko Tyit-uvėnai (zob. także Bg RR I 530). Žeimena 3° (Pabradė, do Wilii od pd.), por. jezioro Žeimenys (Švenčionėliai). W sprawie Žeim por. miasteczko Žeim-ėlis, wieś Žeim-iai (rejon łoździejski), žiema. W sprawie žiema szerzej zob. Tpy6 Cad BCH 29. Hydronim Lakmenia (Šimonys, do Pelyšas) różni się od innych hydronimów tej grupy tym, że jest utworzony od innego rdzenia. Łączy się z lakmenia || lakmena ‘błotnista głęboka kałuża torfowa’, Lakmėnė mš. (Juodupė), Lekmėnė rz. (Kaltinėnai), Lekmėnės pv. (Kaltinėnai), lekméné „bezdenna otchłań, przepaść, głębia, kałuża”. Oprócz wyżej wymienionych nazw rzek, z których wiele wiąże się z apelatywami tematów spółgłoskowych -men (Akmena — akmuo, Armena — armuo, Ašmena — ašmuė, Lomena — lomud, Sėmena — sémud, por. Almenas jez. — almué ‘piliai’, zob. Bg Z 62; Sav EžV LKK III 294, Démenas jez. — démud) albo z innymi hydronimami tematów spółgłoskowych -men (Graumena rz. — Grawmué rz., por. Linkmenas — Lėnkmenas Bg RR II 281, jez. — Linkmuė jez., Selmentas jez. — Šelmuo rz.). jest kilka nazw rzek — mianownik liczby pojedynczej tematu spółgłoskowego -men: 229