Borisas Larinas

Problemę „tej mowy potocznej B. Larin omawiał także w innych swoich pracach!?. Prace lituanistyczne B. Larina szczególnie przyciągają uwagę litewskich językoznawców. Jak już wspomniano, B. Larin zainteresował się językoznawstwem litewskim jeszcze w latach studenckich. Nie zadowalając się źródłami pisanymi, postanowił nauczyć się języka litewskiego z ust samego ludu. Latem 1913 i 1914 r. dwukrotnie przybył na Litwę i pieszo przemierzył wiele wsi w ówczesnych powiatach rosieńskim, telszewskim, poniewieskim, wiłkomierskim i trockim. Zbierał tu słowa związane z życiem codziennym i kulturą ludu, studiował gwary oraz zapisywał ich charakterystyczne cechy. Owocem tych podróży jest — opublikowana znacznie później praca „Materiały z dialektologii litewskiej- “'*, na którą składają się opis gwary niemonajckiej, słowniczek słów zebranych z różnych gwar wraz z uwagami historycznymi i etymologicznymi oraz przykłady tekstów gwarowych. Chociaż od czasu, kiedy pisano tę pracę, badania dialektologiczne języka litewskiego stały się dokładniejsze, a ich metody znacznie się udoskonaliły, niektóre spostrzeżenia autora, dane leksykalne, a zwłaszcza uogólnienia teoretyczne, są nadal znaczące. Być może po raz pierwszy w dialektologii litewskiej spotykamy tu pogląd na gwarę nie jako na kompleks charakterystycznych cech odmiennych od języka pisanego, lecz jako na swoisty system językowy. B. Larin podkreśla, że zadaniem dialektologa jest dostrzec i opisać normę gwarową, która determinuje komunikowanie się przedstawicieli gwary, lecz w czystej postaci rzadko przejawia się w ich zwykłym zasobie mowy'*. Interesujące są uwagi autora dotyczące bilingwizmu, wyjaśniające różny los elementów języka polskiego i rosyjskiego w gwarze nemunajckiej's. B. Larin niejednokrotnie wykorzystywał leksykalny materiał gwar języka litewskiego także w wielu późniejszych studiach i artykułach. Najwięcej prac związanych z lituanistyką B. Larin opublikował w ostatnich dwóch dziesięcioleciach, kiedy po przywróceniu na Litwie ustroju socjalistycznego ponownie nawiązały się i już aż do jego śmierci nie ustały jego kontakty z filologami naszej republiki. W badaniach językoznawczych tego okresu zgłębiał problematykę stosunków języków bałtyckich i słowiańskich, analizował konkretne leksykalne i gramatyczne odpowiedniki w językach litewskim, łotewskim i staroruskim, szeroko wykorzystując również materiał języków nieindoeuropejskich (zwłaszcza ugrofińskich). Spośród takich prac B. Larina należy wymienić artykuł „O słowie anrapo“'*. Po szczegółowym przeanalizowaniu danych języków słowiańskich B. Larin pa12 B. A. Jlapun, O 3anncsx HHOCTPAaHIEB KaK HCTOYHHKE NO HCTOPHH pyccKOrO s3biKa, «<Tpyznar lOGuaefinoit Hayunoji cecchu. Leningradzkiego Państwowego Uniwersytetu. Wydziału, sekcji filologicznej. Nauka, L., 1946, s. 71–85; Rozwój języka rosyjskiego w państwie moskiewskim, ks. ; Początkowy etap kształtowania się języka rosyjskiego, L., 1961, s. 22–34 i in. 138 W. A. Łaricz, Materiały do dialektologii litewskiej, «Język i literatura- », T. 1, L., 1926, p. 93—170. 14 Tamże, p. 93—94, 98. 15 Tamże, p. 101—104, 16 5. A. Jlapun, O ecsoBe axrapo, kn. : Zbiór artykułów poświęcony akademikowi prof. dr. J. Endzelinowi, Ryga, 1959, p. 149—162. 249