Фамилии в условиях многоязычия (На материале говоров д. Гервят и окрестностей)
Full text
LIETUVIŲ KALBOTYROS KLAUSIMAI XXVII (1988)
LIETUVIŲ KALBA IR BILINGVIZMAS
AHHA POMAHYYVK
®AMHJIIHH B VYCJIOBHSX MHOTOA3bIYHA
(Ha mMarepnajie roBoposB a. TepBar nu oxpecrnuocren)
OkpecrHocru a. Tepsar (OcrpoBenxuū p-H I'pomnenckoit 061. BCCP) B g3b1-
KOBOM OTHONICHHH MpeACTaBAsiOT COONH B KHaCcTOSINCC6 BpeMS CJIOXHYIO H HHTe-
pecHyro Kaprauy. Ha Teppxropaum I"epBarckoro ceJibcxOoro CoBera HaxOJITCA
NATOBCKON3bIYHBIH „T epBs4rTckHHū OcTpoOB“, KOTOpbIiė obpa3syior 18 KOMNaKTHO
pacinoJIOXEHHbIX JlepeBeHb, BKJIIOuas H Jį. T epB4TbI, a TaKXe ĮIEpeBHH C IIOJIbCKHM
HaceJieHHeM. BejiOpyccKHH S3bIK BO BCeM TepBSTCKOM CEJIbCOBETE BbiMoOJIHAeT
HHTEepjIKAJIEKTHYRO QyHknmio. B rIOCJIeJHee BpeMs B CBA3H C PasBHTHEM CpejicTB
HHĖOOpMANIHH BO3poOCJIA pOJIb pyCCKOTO S3bIKA, HA KOTOPOM B OCHOBHOM BeJeTCH
nperiojaBamne B mKOJIax. Kpome Toro, pycckKuū s35IK (mo xpaim # Mepe, B
ero mMHCbMeHHOW OpME) sSBJISETCA S3LIKOM AĮIMHHHCTpauMH — Ha HeM Be/lyT-
CSA H COCTABJISIOTCH PAa3HOrO poAa ĮĮJOKYMEHTEbI, OT3CTHOCTb H T. JI.
Craryc ĮMajiekTOB, OyKKUKOHHDYPNIHX B OKpeCTHOCTHX A. TepBaTrbi, B 06-
nx 4epTax OnucaxH A. Kapusnare (1975, c. 5—8), T. M. Cymanx (1975, c. 3—10).
CBoeo6pa3He COLHOJIHMHTBHCTHYECKON CHTYALKH 3JIECb B HACTOSIIIEE BpeMs 3aKJIIO-
3aeTCS B TOM, 4TO CTATYC H QYHKUHH 3THX AHAJIEKTOB HEOJIMHAKOBĖI JUIS pa3jiHų4-
HbIX BO3pacCTHbkIX T'DpYyTIIN, T. €. COOTHONeHHe B3AaHMOJICHCTBYPOINIHX [HAJEKTOB He
npejcTaBJISeT COOOH HeJIbHONH CHCTeMBI INS BCex XuTenei apeana. IlonpobuoMy
ONMHCAHHIO CONUKHOJIHHTBHCTHYECKON CHTyALIKH B apeajie Oyler MOCBSIIEHO OTJIEJIb-
HOe HCCJIeJ1O BA H RE, a Celiuac OTMETHM TOJIbKO Te ee 3epTbI H OcOGeHHOCTH, KOTODpEbIE
BaxXHbI [UIA Lejieii aHHONH pabOTEI.
JIuToBCKHii TOBOp B HacTOSgINCC6 BpeMs IOJIHOCTbRO COXpaHAs6T JIHINb CTapiiee
HnoKOJIeHHe. JIATOBCKas peyb MOJIOJIbIX — 3TO Yyxe NHG0 0OeHEHHBIH A3bIK C MHO-
TO4HCJIEHHLIMH 3AHMCTBOBAHHAMH H3 MeECTHOro GeJIOpyCCKOTO, HCITOjIb3YeMEklIH
B 06b11eHHOM pel, JIHOO A3bIK 3HA4KTEJILHO OJIKTEpaTypeHHbIū. MmeeTcs, OJHaKO,
HeCKOJIbKO JĮepeBEHb, Ile JIATOBCKHĖ ĮIMAJIEKT JO HACTOSINEIO BpeMEHH SBIISCTCS
npeoOjiajjalOluHM He TOJIbKO B CeMbSX, HO H B cepe NoBCe/tHeBHOTO OŠIIEHHA
BHYTpH JlepeBHH (Ha HeM TrOBOpaT Ha pabore, Ha YJIHIIe); B Tpex IIKOJAX ECTb ABa
YPOKa JIHTOBCKOTO s$33bIKA B Helen (ms ygaliiKxCs-GeJI1OpyCOB B 3TO BpeMs Ja-
JOTCA YPOKH HX poasoro Genopycckoro s3wika). B Iepesarckom xocrene ciyx6a
BEJIETCH HA JIMTOBCKOM H NOJIbCKOM S3bIKAX.
Ilonbcrni s3biK Ha TeppuTOpHM IepBsTckoro cenbexoro Cosera ne obpa3sy-
eT UeJIbHOTO apeana. 91a 0COGEHHOCT XapakTepHa AIS „TIOJIbU[H3HbI BHIACHCKOMH"
Boobute (Yexman, 1982). B nacTosuiee BpeMs O PACIPOCTPAHEHHH NOJILCKOTO A3bi-
Ka B HCCIeAyeMOM apeajie MOXHO rOBOPHTH JIHINL B TOM CJIryJae, ECJIH HMeeTCs B
55
BHJIY cTApunee NOKOJIeHHe (cTapIne 50 Jie). Bojiee MOJIOJIbIe XHTEeJIK B 3HAYKHTEJIbHOKH
UACTH B MOBCEIHEBHOM OOINEHHKH NOJB3YIOTCH GeJIOpyCCKHM SA3BIKOM, a IOJIbCKHM —
JIAO B OOINEHHH C pOJKMTEJIAMH.
Bce MeCTHBbIė MOJISKH SBISIOTCA GOHJIHHTBAMH, OeJIOPYCCKHH SH3bIK IUIS HHX
COXpaHHJI CBOIO (jyHKIIMIO HHTep/[HaJIekTA (cM.: Typcka, 1982, c. 27, 37), a Takxe
ĖYyKKIOKIO S3bIKA YCTHOrO OGIICHHS C MECTHOMH a IMHHHCTpalHei.
Kpome ymomsyTeix Bhimie Mouorpadmit SI. Kapusimmre X T, M. Cyausx,
H3yuaeMOMY apeaJIy MOCBSIeHO Hemano pa6oT (Bunyrupue, 1972, 1974; T'prxa-
Baurene, 1973; JTunckene, 1972 x JIp.), B KOTODpbIX OCBelI[AIOTCHA B OCHOBHOM OaKTbI
MECTHOI'O JIKTOBCKOTro TroBODpa.
OHOMACTHKA HAIIEro apeaja, B 9aCTHOCTH AHTPONMOHHMMS, NOKA HE BXOJIKHJIA
B moje 3peHHs Mccnenosateneii. B momorpagmm H. B. Bupmuio ,benopycckas
aHTponoHxHMus“ (1966, 1969, 1982) repBsTCKHMil apeaj He BXOJMT B CIHMCOK OGc-
JIEJJOBAHHLIX myskToB (1982, c. 315), a B „CoBape maroBckux davai” (1985)
conepxatcs (haMHIHH, pacmpocTpaHeHHble Ha Teppuropuu Jluropckoii CCP (c.
13). DTHMOOTHYeCKHE 3aMETKH O HEKOTOPBIX JIHTOBCKHX (haMHIHAX OKPECTHOCTEH
T'epBar coaepkaTcs B crathe K. DiirmMunaca (cM. c. 67 — 72 HaCTOSUIETO H3JaH¥s).
Mexnay Tem (YHKIHMOHHDOBAHHE AHTpONOHHMOB B OKpeCTHOCTAX TepBar
IpefOCTaB/IsieT MHOTO HH(GOPMAIMA [UIs TIOHHMAHHs MeXaHH3MOB OGpa30BAHHA
HOBBIX (opm amuunii B YCJIOBHAX OH- H IOJHJIMHIBH3MA, BBIABJICHHA IPaBHII
HX COCYnIeCTBOBaHHa. 3HaueHHe aKTOB TAKOTO poja [Uist TIOHHMAHHA OCOOeHHOC-
Teil B3aHMOJIEŪCTBHS KOHTAKTHPYIOLIMX A3bIKOB MOKa3aHO 3. 3HHKSBH4IOCOM (1977)
Ha MaTepuaje anTponoHmmmu r. Bmmsaioca XVII B., x B. Manesyckene (1981).
Lens JaHHOM CTATLH — HpeABAPHTENLHOE MCCIEIOBaHHE OCHOBHBLIX Cr0co6oB
nepeavd JIHTOBCKHX (jaMHJIHH Ha CJIABSHCKHX A3bIKAX H CJIABASHCKHX damuinii —
IIO-JIATOBCKH. He0oGx0jĮHMO IOJ[4EepKHYTS, 9TO 3TH MPOLECChl MPOHCXOAAT B HaCTO-'
SIŪNIEC BpeMs, T. €. JTO XHKBBIE IpONECCbI, OXBATELIBAIONNI!ME IIPAKTHYCCKH BCC haMMIIHH,
BCTpEYAIOLIMeCs Cei¥ac B HaIIeM apealie; IPH 3TOM Kak HCXO/[HAS, Tak H HOBOOO-
pa30BaHHbIe GOPMBI COCYLIECTBYIOT, pa3JIiHM4asCb JHIIL chepamu ynoTpebienus —
B 6eJIOpYyCCKO#, IOJIbCKON, TUTOBCKOH peu HJIH B OGHIHANBHON NHCEMEHHON HJIH
YCTHOH pedH.
OCHOBHBIM HCTOYHHKOM MaTepHalia, aHAJIH3HPYEMOIO B CTaThe, IIOCJIYXHJIH
IfOX0O3gKCTBeHHbIe kuury (1985 r.) Iepssrckoro censckoro Coseral. ®opmbl da-
MMIIHH, 3a[ACAHHBIE B ITUX JOKYMEHTAX, ABIAIOTCH MX O OHUKHAJIbHbIMH OOpMAa-
MH, YJAOCTOBEPSIOIHMH JIATHOCTh MO MAcCHOpTaM, MeTpHKaM. ĮĮHajieKTHbIe JIH-
TOBCKHe, GesopycckHe H moyibckue Gopmbl (daMHJIKH 3ankcaHbi HAMM Henocpe-
CTBEHHO OT XHTejieif COOTBETCTBYIOIMX IOBOPOB, T. €. OHH MpeACTaBJICHbI 3/1eCh
YCTHBIMH pa3TOBOpHbIMH (opmamu. Bcero B JaHHOM CTaThe HPOAHAIH3IMPOBAHO
oxojio 300 pamunmit Bo Bcex Gopmax, BCTpe4aeMbIX Ha TEppHTOpHH [epBATCKOro
cenbckoro CoBera. CoOOTBeTCTBHS K IepBATCKHM (JaMHJIHSM, BCTpedaembie Ha
TeppuTopus Jlutosckoii CCP um Benopycckoit CCP, Baste Hamu u3 „CjioBaps
! IlpuuocHM HCKpeHHIOW GjiarojiapHOCTb npeacegatemo I'epsstckoro cemscxoro Cosera
JI. A. BepOuukoit 3a oxkajaHHYIO OMON H coaelicTeMe B cGOpe MaTepHaa.
56
JIATOBCKHX dau“ (GykBbr A-K), c GykBbI L 10 Z — H3 KApTOTEKH JIATOBCKHX
danvujnaii Uctatyra JIKTOBCKOTO ;3biKA H JiKTepaTypbi AH Jlutoscko# CCP x
H3 MOHOrpadėux H. B. Bupmmwio „Bejiopycckas aHTpONOHHMHAS“.
OcHOBHOe BHHMAHHe B paboTe ylenseTcs HCCHeNOBAHHIO IIpaBHJI Iepe/jaum
JIATOBCKHX (DaMHJIHIH IIO-GeJIOpyCcCKH H IO-IOJIbCKH H CJIABAHCKHX ()aMHJIHH — mo-
JIMTOBCKH. OTAenbHBIH pasfien NOCBALIeH CIienijuOuHKe OGpa30BaHHZ OOHTHAJIbHEIX
opm. JiurToBcKHe H NnOJIbCKHe OOpMbI daMujIini JJaIOTCA B NATHHCKOH Tpaddure,
B YrIpOlLueHHON TpaHckpHrinuHn, GejiopycckHe — B Genopycckoil, OdOHUHAJIbHLIC —
B pyccKoii JiKTEpaTypHOH rpaduKe (OHH rIOMe4eHbI COKpalnIeHHeM od.)
I. OcHoBHbie npaBHJia nepejnauH JHTOBCKHX ĖdjaMHjHūŪ
no-6en0pycCKH
JIntoBckue OaMHJIHH MECTHBIX XHTeJleH TIepBATCKOrO apeaja mNepeJaroTcs
no-6eJIOpycCKH Kak ABYS3bIYHBIMHM JIMTOBLHAMHM H IOJIAKaAMH, TaK H HOCHTeJIASMH
TOJIbKO Gesopycckoro rosopa. IlpaBujra aganTauny y TeX H JPYrHX pa3JIH4aIOTCA
He3HA“4HTEJIbHO.
Anantauus pnexcui
Jur. r. -é~6ap. r. -a: Kiuké~Kyka, Mock’dle~ Mayx'3aa, Pūišė — Tjuta:
IAT. T. -a~6np. r. -a: Al'aksa~ Aa’okca, Apreiska~ Anpenuxa, Barotka~
~ Bapomka, Blaska~ Badwxa, Buc'ka~ Byy'ka, Driema~ [dp3ma, Gluska ~ yaycka,
Jagela~ A2"3aa, Kaléda~ Kaa'doa, Karaiva~ Kapšiea, Karmaza~ Kapmdza, Kuc'-
ka~ Kyy'ka, L'apesa~JI'an’3wa, Lapun’a~Jlanyw’a, Leiska~ Jvicka, Lukša —
~Jykwa, Mackela~ Mayx'saa, Magadz’a~ Maydods’a, Mažeika — Maxciixa,
M’aleska~ M’ar’3wuka, Michna~ Mixna, Mocka~ Mayka, MuZeilda~ Mysa,
Pagada ~ ITaydoa, Pamec’ka~ Ilam’sy’ka, Radutd~Padyma, Ramaika~ Pam3i-
kd, Rivoka~ Pédxa, RoSka~ Powxa, Sarokd~ Capoxa, S’vila~ C’sina, Šašū —
~MM5wa, Štura-Illmypa; Vélaika~ Baasika, Znoskd~ 3udcka. To npomcxox-
JICHHIO MHOIHe JIMTOBCKHEe OaMHJIHH Ha -Ą SBISIOTCS CJIABH3MAMH, BOCXOJIS K
CJIABSHCKHM MMEHAM HJIH AINeJIJISTHBAM, Hanp.. An'Okca, Mixna, Myxcsiaa x pp.
CraHoBs1Cb CJIOBAMH JIMTOBCKOTO S3bIKA, OHH IIpHOGpeTAajJiH YnapeHHe Ha -d. Cne-
JIOBaTe/IbHO, 3HaK ~ B JAHHOM CJIrygae MOXeT HMETb He TOJIbKO CHHXPOHHYE-
CKOe 3Ha4eHHe ,,COCYLIECTBYIOT, HO H „B3aHMOCOOTBeTCTBYROT“ B JAHaXpOHHYe-
CKOM CMBICJIE.
* B uejixX pudėepekunxaLHH JMAJIEKTHLIX OOpM (aMHJIHĖ, paCIpOCTpaHeHHbIX B OKDeCT-
HocTaxX [epaBxT, BBOJKTCA OOO3Ha4eHHe 2. — TepBATCKax dopma. PaMuMIHIO C MOMETKOR Aum.
2. cllenyer NOHHMATL KaK JIATOBCKYIO OOpMy OaMHHH, YNOTpeOJISeMYIO B OKPeCTHOCTSX I.
T'epnBsrT B pews JiKTOBIJEB, B OT/IHYME OT OOpM NaHHOH OaMHITHH, YNOTDeO/ICM5IX HA TEPPHTO-
PHH ĮIpyTHX JHTOBCKHX JmMaJjIieKTOB, TO xe OTHOCHTCH H K COKPALUCHHAM ČAp. 2. H NOAbCK. 2.1 OHH
YKa3bIBaIOT HA OOpMbI dammit, yrnotpebasemble B pews Genopycos MIM MONNKOB, XHBYIHX
B OKpecTHOCTAX [epBAT.
Mist obossaverns dopM daMuamil, COCYLIeCTBY|OLIHX B HACTOALICE BPEMS, BBOAHTCH 3HAK
=, Hamp. , narmacauue Aum. 2. Kišk'alis ~6ap. 2. Kimx'354" o3navaer, “TO murosckas dopma Kisk'-
alis ynotpeGiiseTCs B HACTOSIIES BpeMH B PEYH MECTHBIX JTHTOBLES, 2 CItaBAHH3HDOBAHHas1 dopma
Kiwk’sn’ — B pews MecTHbLIX Genopycos.
57
LA A ae Tri
Ara ri tipe bit
4 an ey
Ifo rakoMy cnocoby nepenaroTcs TIipaKTHYeCKH BCe JIMTOBCkMe (aMHJIHH Ha -ic,
-vic: Kairys, Kardzys, Kūlys, Miklys (pynxumonupyer xax Tpo3BuHnie), Ramyjs,
Šaulys, Sturlys. ,
EnwmcrBennas ¢paMunns, OT KOTOpoii He 06pa3syercs nannas popma, — Trépsys.
Yra3annbie OOpMbI damunHii BCTPEYalOTCHs TPEHMYILECTBEHHO B JIePEBHSAX
C MOJIbCKO-6eIOPYCCKHM HacCejieHHeM, XOTS WHOT/a BCTPEYaloTCA H B JIATOBCKO-
Genopycckux, a Takxke 4acTh ynorpebisiorcs B OQHUHANBLHON peu. DTOT BONpOC
HYXJaeTcs B JanbHeHIleM COIHOJIMHIBHCTHYeCKOM H3yuyeHHH. He wckniogeno,
y4TO Ha OGpa30BaHHe Gopm (OaMHJIHHĖ C OTTSXKOH yJapeHHMS OKA3aJIA BIHSHHE
nojAbCcKas pevb.
PaccMmoTpenHbie criocobbl nepeiauy JIATOBCKHX aMHJIHH HA -is, -yS TIpeACTaB-
asmoT COGOH pasHbie 3TAIIbi MX CJIABAHH3aLHH. JeHCTBHTENBHO, B IfepBOM cCJIrygae
(Tpanuiėic, Tpamud) pnexcust -bic B GeNOPyccKkOil peux HexapakTepHa JUS JIpYTHX
CJIOB, T. €. OHA IpejJicTaBJISeT COGONH NIOJŲJIHKHOCe MOPHOIOrHYeCKOe 32HMCTBOBAHHE
B aHTporfOHHMHKE. Ilpubasnenne Genopycckmx (OJIEKCHĖ KOCBEHHbIX NaJIeXeH K
JUTOBCKOH OCHOBe (DaMHJIHH HAaBOJIHT Ha MbICJIb O BO3MOXHOM IfepeHeCeHHH
nauHoro crioco6a o6pasosanus gįamMnjuū B Genopycckmii TOBOp He caMuMH Ge-
JIOpycaMMH, a JIKTOBIŲAMH. B IpOTHBHOM ciTy4ae Takue THTOBCKHE (OAMHJIHH OCMBIC-
JIMBAJIKCb Oki B GeJIOpyCCKOM s3biKe Kak aHAJIOTHYHBIE GejiOpycckHe HMeHa, OKaH-
9HBAIOLIHECS Ha corjacHbli, Hanp.; Cmac, Aaéce X non.
Ha BropomM stane dopMa GpamMHIHA B HM. Ni. ell. 9. COOTBETCTBYET JIHTOBCKOM:
Kardzys ~ Kapdsic, ACKOHHBIM OCTaeTCS M MECTO yaapeHms. Ilapagurma OKOHYa-
HEH KOCBEHHBIX NMajiexell MOJHOCTBIO COOTBETCTBYET MapajMrme OKOHYaHHi Če-
JIOPYCCKHX CYLIECTBHTENbHBIX C OKOHYAaHHWEM Ha TBepawli cornacHei (cm. BI,
c. 68-75).
Ha tperbem stane cnassuusaumm (Bdsic, bdsica) obpasyiorcs daMHjiHu, kak
B (QOHETHYeCKOM, Tak H B CJOBOOOpa3oBaTeNbHOM OTHOWeHMM Haubonee yaa-
JICHHbIE OT HCKOHHBIX JIHTOBCKHX.
Orceuenne Ge3yaapHbIX NHTOBCKHX (JIeKCHIi:
a) oTcekaercs uekcus -as: Baziukas (nut. Baziikas)®~ Bas'yk, Sul’ ūkas (nur.
* Suliuk as) ~ ya’ yx;
6) orcexaercs Quekcus -is: Augulis (nur. Augulis)~ Ayyya', GraZulis (nar.
GraZulis)~ I'paxcya’, Vaic'ulis (nwt. Vaiciulis)~ Baiy’'ya’; Damicis (nar. *Da-
mutis)~ Jamyy’, S’an’ucis (nar. *Seniutis)~ C’an’yy’, Skirucis (nut. Skiritis)~
Cxipyy’, V’al’ucis (nut. * Veliutis)~ B’ar’yy’; Cepukdicis (nar. Cepukditis)~ Ya-
nykdių', Cesnéicis (nar. Cesnditis)~ Yacnéiy’, G’adréicis (nut. Gedrditis)~ I" ad-
poiy’, Glatkoicis (nut. *Glatkaitis) ~ yaamxoiy’, Gudéicis (nar. Gudaitis) — I'ydéiy’,
Ilijdicis (nur. IHijaitis)~ Laijdių', Jaskdicis (mar. Jaskditis)~ HAcxoiy’, Jurkdéicis
(nur. Jurkditis)~FOpkoiy’, JuSkdicis (nur. JuSkditis)~FKwxoiy’, Kuldicis (mar.
Kulditis)~ Kyaoiy', Lukdéicis (nar. Lukditis)~JIyxéiy’, Maséicis (nur. Masditis)~
* 3necb H B AanbHCHIIEM JIHTOBCKHE COOTBETCTBMN IepBATCKAX OaMHHi NpHBEAeHH IO
LPŽ x xaprorexe JiaTeBCcKHX pamumuit HucruryTa JIMTOBCKOTO 3biKa MH JIMTEpaTYDpki AH Jlutos-
cxoit CCP.
59
~ Maečdių, Matulčicis (mar. Matulaitis) = Mamyndių', Pacdicis (*Pacaitis) + ITa-
hdių', Ravdicis (mat. Ravditis)~Pasdiy, Vilkdicis (mar. *Vilkditis)~ Biakdiy’,
Buk'alis (mat. Bukėlis) = Byk'3A', Gldud’alis (mat. Glaudėlis) — I'ady03'31', Gruod'-
alis (mar. Griodis)~ Tpdd31', Kišk'alis (mar. Kiskelis)~ Kūux'ša", Kunigėlis (nar.
Kunigėlis) = Kynie'ša', Kurm'alis (mat. Kurmėlis) = Kypm'ša', Šuk'alis (mar. Su-
kelis)~ Iyk'3a";
B) OTCeKACTCS OIIEKCHSA -us:
Jdėč"us (nar. Jocius)~ Eu. Orcevenne Ge3yxmapHsIx (uiekcHii — sBjieHHe O4eHb
noCcJIe]IOBaTejIbHOe. H3 x40 dammmmii Ha -as, -is, -us, pacCMOTpeHHbIX HaMH,
(duercnio -is, B Gejopycekoi Gopme coxXpaHsteT TOJIbKO daMnJIas Atninis~ Ammi-
nic. IIpauHHbi TaKOTO ,,HECTAHAAPTHOIO“ MOBeJeHHS jaMHJIHH BbISCHHTb MOKA He
VIIaJIOCb; MO-BHAMMOMY, 3JĮECb CbITpaJIH OINpejieJIeHHYIO POJib COLHOJIHHIBHCTH-
4UeCcKHe DakTODEI.
Anantagus cydppukxcos :
Anantaugs cyddHKCOB JIKHTOBCKHX (DJAaMHJIHH OCYIIECTBISETCS MPH COOJIPOJĮEHHH
npaBHJI dOoHerHuecKOH amanTauuy. OXMH H3 SpYaHIIMX ee NMPHMEPOB — Iepejada
JIKTOBCKOTO -a(i)- Gesopycckum -o(i)-, OOBIYHAS JŲIS JTHTYAHH3MOB B CJIABSHCKHX
sapikax (cM.: Būga, 1958, c. 227). OGHapyXeHbl TPH (aMHJIHMH, COXpPAHHBIIHE -ai-
B JIAT. T. HOPMe H HMEIOLIHe -0i- B 6p. r. dopMe: JuSkdicis ~FOwxk diy’, Lukdicis ~
Jyxéiy’, Ravdicis~ Pasdiy’. Topa3no 60Jiee MHOTO4HCJIEHHbI OaMHJIHH, AMEIOIHE
-0i- (< *-ai-) Kak B JMT. I., Tak H B Gap. r. popmax: Cepukdicis ~ Yanyx diy’, Ces-
néicis ~ Yacudiy’, G adrdicis~I"adpdiy’ Hu apyrae pamuinu Ha -oiy’ (CM. Berne).
Jur. r. -‘alis, -élis~6ap. r. -aa’: Buk’dlis~ Byk'3a', Gruod'dlis~ I pd034",
Kišk'alis = Kiuk’51’, Kurm'alis = Kypm'3a', Šuk'alis— Ilyk'3aA".
Jur. r. “ale ~ Gap. r. — "na: Mock’ dle = Mayx'šana.
B psjie ciydaeB mpH Itepejįaue JIMTOBCKHX (jaMHJIHŪ IO-GeJIOpyCCKH Haburo-
AaeTcs SBJIeHHE, KOTOpOe MOXHO pacCMaTpHBATb Kak Mpolecc cBOe06pa3HONH aH-
TPOTIOHHMHYECKOH CT0BOOGPa30BaTebHON aganTanuy. Tak, B HeKOTODBIX nepeB--
HAX, Hanp., B Jį. Manga, 6ap. r. dopMe 5y6A1'šeiu cooTBercTByeT JiHT. r. Būblys
(nar. Būblys), ne 3adukcHpoBaHHAS B OĖHIKHAJIbHLIX AOKyMEHTaX. AHajJIOrw4HO
B JĮĮOKYMeHTaX H pa3roBOPHOH peu 320OHKCcHpOBAHbI (DOpMbI: od. Bdzuc, 6ap. r.
Basic, nut. r. Bazys (nar. Baz)s) napasHe c od. Basėsuų, Gnp. r. 5azjeiu, mT. r.
Bazūvič'us. Takum 06pa3oM, B pa3rOBOpHOH pe4H H OTHACTH B JJOKYMEHTAX COX-
paHSAIOTCS MCXO[HbIE JIHTOBCKHe OpMbI aMHJIHH, OT KOTODpbIiX OOpa3yIOTCHA HO-
Bole (OOpMbI C NATpOHHMHYUECKHM CydOOĖOuHKcOM -esuy (=Ojip. -36iy, MONBCK. -iewicz).
Jur. r. -dicis (-oicis) + Gnp. r. -ojų', od). -o6uu. B jį. MuTIOHBI JHT. I. hopme
bamunun Jankaicis (nur. Jankditis) cooTBercTByeT dopMa Gap. r. Akxojų' H og.
Ankdeuy. Anuanoruanbie BapuaHTbi APYToH (GaMmiMK OOHApyXEeHbI B A. PuM-
moti: AT. T. ŠV achtdicis (dopMa c cyddukcanbubiM ĮMĖOTOHTOM -ai- He yroTpe6-
nsercs)) (nat. Slektditis), Gap. r. Ila'axmčių', od. Ilsnxmdeus. Takwe cnysan
CJIeJtyeT TpaKTOBATb Kak IpOlįecc CyOCTHTYIMH JIATOBCKOrO Cy(pdHKca ¢ NaTpOHRH-
MHYECKMM 3HAYCHHEM — aitis TIOJIDCKHM HJIH OeJIOpycCCKHM CYyOOHKCOM C aHAJIOTH4-
HbIM 3Ha4eHHeM -Owicz (-06iu), XOTS He HCKIIJO7eH H OGpaTHbIN mpouece CyOCTHTY-
UHH — H3 [OJIbCKOrO B JIATOBCKHH A3BIK.
60
3. Mpasuaa nepenauH JHTOBCKHX H CJIABAHCKHX damujiuū
B OĖOHUKAJIbHbIX AOKyMEHTax
Kak yxe roBOpHJIOCb, OOpMbI OaMHJIKĖ, KOTODpbIe OfyKKŪUKOKHpYKOT B HaCTO-
sree BpeMSA B OQHIHANBHBIX JJOKYMEHTAX (Ha pyCCKOM s3bIKe), MBI HAa3BAJIH odu-
nKAJILHELIMH. BO MHOTHX ciyuasx oduumanbHas popma aMHJiMH He COOTBETCTBY-
eT CTPOro KakoH-HuOGyIb OJTHON M3 HbIHe CYIIECTBYFOLIMX OOpM HeOpHIHATIBHBIX —
TEDBSTCKON JIKTOBCKOŽ HJIH OJIHON H3 CJIABSIHCKHX, A 4ACTO SBJIACTCHA cB0e06pa3HONH
KOHTaMHHANMel JTHX OOopM. OT repBATCKONH JIMTOBCKON H TEpBATCKONH OeJIOpyC-
ckoii OĖduHnKMAJILHASA Gopma yale BCEro OTJIMYaeTCSA MECTOM VJIapeHHs. Tax, JThTOB-
CKHe (DaMHJIHH C yAapeHHeM Ha IIOCJIeJiHeM CJIOTe B odunnxajbHONH JopMe rOJIygaIoOT
YygapeHHe Ha IpenocaeHeM core (cM. OaMHJIHH Ha -a, ¢. 62, -is, -ys, C. 59). B pane
cIryuaeB Genopycckue GOpMBI (paMHIIHHA COXPAHSIOT yAapeHHe COOTBETCTBYIOIIAX
HM JIKTOBCKHX (hOpM, a IIpH Mepeade THX daMnujInii B OHIHAILHOH dhopme HME-
JOT y[lapeHHe Ha NpEeANOCie/ HEM CJIOTe, OTJIHYHOEe OT GejiOpycCkOl H JIKTOBCKOH
dopm: mut. r. Kairjs~6np. r. Kaipsic~o¢. Kdupuc mar. r. Kiljs~6np. r. Ky-
sic~ ob. Kpauc, mar. r. Sturlis~6ap. r. Mimypaic~ od. Umypauc, nar. r. Vai-
c’ulis~6np. r. Bajy'ya’~od. Bdiimioas, maT. r. Savic’us~06ap. r. Casiu~o.
Cdeuu, nur. r. Suk’dlis~6ap, r. Hyx’3s’ m od). Hykeas. TloxazaTeabHO, YTO BO
BCEX YKa3aHHBIX CIydasx MeCTO yJapeHHs B OQHIHabHBIX (DOpMAaX COOTBETCTBY-
eT MeCTy yJapeHHs B MECTHON IIOJIbCKON (opMe, ist KOTOpON, B COOTBETCTBHH C
NpaBHJIOM IIOJILCKOTO S(3bIKa, yAapeHWe TPHXOJMTCS Ha TMIpejmocjieAiHuli COT.
IloszroMy HabmionaeMast OTTSKKA yJapeHHMst OOBACHAETCS, BHIMMO, BIIHAHHEM
NIOJIbCKHX (OPM COOTBeTCTBYIOUMX (davMujiuū. BuiaBuras 3T0 NpeANOJIOKEHHE,
MBI Y4KHTbIBACM, TO [IO HEAABHETO BPEMEHH MECTHBIH MOJbCKHH A3bIK (polszczyz-
na kresowa, litewska, wileriska) B HWcclielyeMOM apeajie CIYXKHJ A3bIKOM an-
MHHHCTpAllHH, Ha HeM TOBOpHJIA MeCTHasf WUISXTa, H BOOGIE IIOJIbCKHĖ A3bIK
Gein S3bIKOM mpectwxHbM (Typcka, 1982, c, 19, 27, 37; Tayuac, Buayrupmc,
1983, c. 26 — 74 x fip.). Ilockojibky popma įaMujiuu 1 hamming BOOČINe ABISIOTCH
BAXHbIMH COIL[HOJMHTBHCTHYECKMMM XapaKTEePHCTHKAMM 4YeJiOBeKa, TO TIOHATHO
CTpeMJIeHHe MECTHOTO HacejieHHA IpHAaTh cBoel daMHjiunu ¢opmy, Haubosee
6JHM3KYIO K HOpMaM IPeCTHXHOTO s3bika. CreayeT y4ecTh Takxe TO, 4TO, IO pac-
CKa3aM MeCTHBIX XKHKTEJIEK, OdDHIKMAJIbHOC IIpH3HaHHe cebs MOJIAKOM BO BpeMeHa
Oypxya3noi IlojJisumu GObiJIO CBA3aHO C ONpPEJCJICHHBIMHM COLHANBHBIMHM IIPEHMY-
niecTBaMH (HAIp., C IIpaBOM Ha IOKYIIKY 3eMJIH).
He HCKIIOWEHO, YTO MOJIbCKMM BJIMSHHEM OOBACHAIOTCA H CJIygaH nepenavu
JIAT. T. H Gap. T. 6e3yapHOro a ¢ IIOMOJIKbIO O B odpunuanbHoi Gopme: JIMT. I.
Vaic' lis ~ 6np. r. Baiy’ya’ m od). Bdiūmiono, mat. r. Machnoči'us ~ 6np. r. Maxndu m
oth. Moxndu, mat. r. Maučėnas — 6np. r. Mayudn~ od. Moeudn, nar. r. Ramaika —
6p. r. Pamsjka~ od. Poméiiko. DTOT cnocob riepejiaux JIMT. T. H OJIp. r. a noajep-
XKHBAETCA_H BIHSHAEM DYCCKOH Tpaawuuu, BiwsHueM pycckoro sispika kak HAHOO-
Jiee IPeCTHXHOTO B HepapXHH (PYHKIHOHMPYIOIIMX B OKPECTHOCTSX ['epBAT A3BIKOB
B HACTOsIliee BPEMA MOXKHO OOBACHHTH, NO-BHANMOMY, H CleAyIOlINe BapHAHTHI
64
a ew Sh Go ll OS