Lituanizmai latvių limnonimijoje

ZAGADNIENIA JĘZYKOZNAWSTWA LITEWSKIEGO, XXVIII (1989) ZWIĄZKI I ODDZIAŁYWANIA JĘZYKÓW LAIMUTĖ BALUODĖ LITUANIZMY W ŁOTEWSKIEJ LIMNONIMII Łotewskiej SRR MA A. Upyčio limnonimów ir Instytutu Języka i Literatury W kartotece (nazw jezior) zarejestrowano obecnie około 4200 nazw jezior (wraz z wariantami i nazwami powtarzającymi się — około 6800). Większość z nich (około 3800) — to nazwy jezior, których korzenie etymologiczne tkwią w samym języku łotewskim lub w językach plemion bałtyckich, niegdyś zamieszkujących obecne terytorium Łotwy. Limnonimów wywodzących się z innych języków jest stosunkowo niewiele — około 5 94 wszystkich nazw jezior łotewskich. Przy bardziej szczegółowym pogrupowaniu tych obcego pochodzenia nazw jezior na pierwsze miejsce wysuwają się limnonimy o słowiańskiej etymologii, których zarejestrowano około 160 (250)* (Balode 1987, 12— 20). Z punktu widzenia budowy za limnonimy pochodzenia ugrofińskiego moglibyśmy uznać około 45 (105) nazw jezior. Bez wątpienia nazw jezior genetycznie związanych z językami estońskim, fińskim i liwskim jest znacznie więcej, jednak tutaj uwzględnia się tylko te limnonimy, które zostały bezpośrednio (bez pośrednictwa łotewskich apelatywów) utworzone z leksemów języków ugrofińskich. Hydronimów związanych z językami germańskimi (konkretnie — z językiem niemieckim i jego dialektami) jest wiele, jednak germanizmów w ścisłym, toponimotwórczym znaczeniu zaledwie kilka*?. Stwierdzono około 50 (90) łotewskich limnonimów, które w taki czy inny sposób wiążą się z językiem litewskim, jednak bynajmniej nie wszystkie z nich można nazwać lituanizmami. Tylko te nazwy jezior, które powstały od litewskich apelatywów, mogą być uważane za zapożyczenia z języka litewskiego. Takich limnonimów-lituanizmów jest niewiele — 11 (23) nazw: Arlaks? Lvv 1 42 (|| Arlaka ezers G) w Raudonė < (?) *Erloks:(- ?) lit. ėrlos „łąki koszone- ”. Por. lit. Erla u, pr. Arle Apr 11, Erling Apr. 34 i in. (EZ 100). ASera ezers G (|| ASarainis E II 168) w Krasławie®: lit. ešerys (dial. aserjis) LKZ II 1164. W gwarach łotewskich forma ašars ‘łzy’ została zarejestrowana tylko w zachodniej części Łotwy, na pograniczu z Litwą — w Rucavie (Laumane 1973, 72). Por. || Ašaru ezers G — jest to nazwa patronimiczna, utworzona od oikonimu Asari k (Tamże, E II 168), który z kolei mógł być również pochodzenia litewskiego albo powstać później od wspomnianej nazwy jeziora iš Ašarainis. 1 Liczba w ir nawiasach wskazuje dalej ilość nazw jezior, włączając warianty i powtarzające się nazwy. ir Be Bez wątpienia danych statystycznych nie — należałoby absolutyzoiš wać; po uzupełnieniu materiału o dane z innych źródeł liczby te mogą się zmienić, jednak odzwierciedlają one proporcje poszczególnych grup etymologicznych. * O zapożyczonych hydronimach w języku litewskim zob. Vanagas 1981, 124—126. * Tradycyjnie lokalizację obiektu hydrograficznego podaje się według nazwy dawnego powiatu. 69 Bevorža ¢zers G Andrupenėje < *Bevordis : liet. bevardis LKZ 1 790. Por. lit. Bezimienny ež EZ 63. Esis E II 184 (|| Jezioro Esa E II 184) || (JJešs E II 181 || Jezioro Ješa str. skrót. 586) w Bukmuiży (= Andrupenėje) :(?) lit. esys ‘asys’ LKŽ II 1154. Tak etymologizuje (z ,„?“) ir J. Endzelynas : esiai “Kannenkraut' (Endzelin 1934, 142). Jezioro Gila E II 8 (|| Jezioro Gilu Pag. apr. 272) Asytėje : (?) lit. głębokość „głębia, głębokie miejsce rzeki ar jeziora” LKŽ III 298. Por. ir lit. avd. Gyljs LPZ I 666, lit. hydronimy Gylė u, Gyliokas jez., Gylupys u EZ 115. Kulis E 11 166 (|| Kuju ezers G) Skaistoje : lit. kulys „zatoka, cypel, zakręt, zakole; kąt, krawędź, kawałek’ LKZ VI 836. Por. lit. Kuljs ež EZ 170, su za pomocą którego porównuje analizowany limnonim (z „?“) ir J. Endzelynas (Lvv II 168). Por. ir łac. kulis „lm. das Gesindel, Krethi und Plethi' ME II 306, jednak ši leksem nie wydaje się odpowiedni do motywacji hydronimu. J. Endzelin analizowany limnonim zalicza do hydronimów nieposiadających produktywnego przyrostka (Endzelin 1934, 143), Kumpotis p (|| Kumpota ezers G || Kumpotu ezers s. op. 530 || Jezioro Kumpoču G) Kurcume. Por. „Kumpoce“* u dekanat Laucesa dopływ Konw XII lit. 22535=? Kumpotė u w Zarasu : lit. kumpti LKZ VI 880. Por. ir inne lit. hydronimy Kurmpė jez., Kumponas u, jez. Kumpuotė, Kumpuélis ež EZ 171. Ale por. ir łac. kūmpt ‘krumm werden’ ME II 312, kurūps ‘krumm’, kumpis 1 ‘der Bucklige, Krumme’ oraz ME II 312 inne nazwy miejscowe tego rdzenia w Kurcume — „Kumpin“ vs U V 293, Kumpiniski vs E II 51. Łotewskie pochodzenie analizowanego limnonimu jest wątpliwe również ze ir względu na nietypowy przyrostek -of-. Kesis + ež Lvv II 210 Vilcėje : (?) lit. kėsas ‘kępa, pagórek' LKŽ V 633 (choć pod względem fonetycznym budzi wątpliwości). Por. lit. Kęsė u, Kesdutis u, Kesdutė u, które A. Vanagas podejrzewa, że rozwinęły się (aby ir nieregularnie) iš *Kęsė, *Kęsautis EZ 154. Por. jeszcze łac. kesis II ‘ein Einhauer' ME II 371, kesis III ‘die „Kratzbiirste“ tamże, jednakże te leksemy są pod względem semantycznym mniej odpowiednie do motywacji hydronimów. Por. ir łac. avd. Kesis (Staltmane 1981, 163). Samanka U V 293 (|| Jezioro Samankas G) Kurcume, = lit. Samūnis Litwy na terytorium : Litewskiej SRR, lit. sūmana LKŽ XII 88. Nazwy równoległe Samanu ezers Konw. X 18968 || Samanku ezers Pag. skr. 530 utworziš yć oikonim lat. Samani k= lit. Samanowate k rejon zaraski Ladms 271. Por. inne litewskie [formy] tego rdzenia hydronimy: jezioro Samūnė, jezioro Samūnius, Samanūpis EZ 289. Żółć U V 278 kor (|| Zalva U V 278 kor) + ež Asarėje : lit. žalvas. Por. lit. Zdlvas ez., Zalvė jez., Zalvys jez., u, które należy uznać za hydronimy selijskie EŽ 392 (tak ir Būga RR III lit. 278), Žalvė u EŽ 397. Tu należy wspomnieć ir nazwę pochodzenia ojkonimicznego innego jeziora Zalvas ezers 1962 (|| Zalves gzers Pag. okr. 558 || Jezioro Zalvu) W Agluonie (= Na cmentarzu, w Silajaniach) : Zalva® k W 1962, Agluonie, który z kolei, jak się wydaje, również pochodzi iš od wspomnianego litewskiego (selijskiego) przymiotnika. Jezioro Žirgas G W : Lyksnie, lit. Koń.| Nazwy paralelne Zirgezers Str. skr. 562 || Zirgu ezers G : łot. zifgs ‘der Pferd' ME IV 726. Por. lit. hydronimy Zirgupé u, Zirgupis ir itp. EZ 403. * Niezweryfikowane, wątpliwe formy toponimów, zaczerpnięte iš najczęściej ze źródeł pisanych, pozostawia się w cudzysłowie. 70 Be Z rzeczywi- — stymi lituanizma- — su mi tych limnonimów w ir języku litewskim związane są takie nazwy jezior iš łotewskich, które wywodzą — się od lituanizmów apelatywów języka łotewskiego, np.5: Dagu ezers G w Bebrenė, : łot. oset (prawdopodobnie ME I 430 = lituanizm) dadzis ‘żądło Klette, lanzettblittrige Kratzdiste (cirsium lanceolatum)’ ME I 429. Ale por. ir oikonim Dagi vs (Tamże, E II 49) oraz łac. avd. Dagis (Staltmané 1981, 141), dlatego jest bardzo prawdopodobne, że analizowany limnonim utworzono od ojkonimu lub antroponimu. iš „Kraipe“ E I 106 Lielstraupėje: (?) łot. kraipit “verzichen, kriimmen’ (zarejestrowana w Mežuotnė, w Elėja, tj. na t. pograniczu Litwy, jednak — lokalizacja jeziora się nie su zgadza) tak etymologizuje ME II 256; su „?“ ir J. Endzelin (Endzelin 1934, 143). Lifigis Lvv II 310 || Lifigu ezers G) w Burtnieki : łot. liūgat 1, linguét ‘schleudern' ME II 472, liigat II, linguét “sich wiegen, schweben: wackeln’, który J. Endzelynas wywodzi z języka iš kurońskiego albo litewskiego (Tamże). W tym przypadku litewskie pochodzenie limnonimu jest bardzo wątpliwe. Por. semantycznie bliski Lifiga ež Nuogalėje E II 118 : lifiga „die Schleuder; Schlinge, der Umweg, die Brandung’, który prawdopodobnie jest pochodzenia ugrofińskiego (liw. /iniga, est. ling ‘schleuder’) ME II 471. O tym rdzeniu w toponimach zob. także Dambe 1963, 251; Rudzite 1968, 186; Duridanov 1969, 44; 1976, 40—41 ir m. Por. ir lit. Lingis eZ, który A. Vanagas wiąże z su lit. /ingé „zakręt” LKZ VII léngé 526, "lenkė; klonis, slėnis, loma, dauba, duobé’ LKZ VII 330 (EZ 192). J. Endzelynas taip pat nagrinéjamaji limnonima lygina liet. su nazwami miejscowości Lingé k, Lingénai k Lvv II 310. Teviski® 1960 (|| Jezioro Tévisku Konw. III 5034) w Demenie (= Silené) : łac. ojczysty, ojczysta I ‘działka starego gospodarza (część starego gospodarza)’; 2. “das Vaterland, der Geburtsort’, który J. Endzelin uważa to za lituanizm ME IV 177. Znaczna część łotewskich limnonimów iš wywodzi się od innych łotewskich toponimów, wśród jų ir takich, które z kolei należy uznać za lituanizmy, np. : — iš innych hydronimów: Kekavas (dzirnavu) ezers Pag. apr. 20 W Duole : Kekava u Dopływ Dźwiny E 1115. Por. ir oikonimy Kekava ap p, dwór Kekavas dv E I 38. K. Būga! wyraża przypuszczenie, że te łotewskie nazwy miejscowości są pochodzenia litewskiego (Būga RR III 624). Por. lit. Kekupjs, chociaż pochodzenie tego potamonimu (hydronimu) nie jest całkowicie jasne EŽ 151. Por. jeszcze lit. Kekuva vs ir pr. Keckowa ež Lvv II 203. jezioro Skirnas U V 285 (|| jezioro Skirnas® 1960) w Demenė : Skirna u Kurcume U V 293. Por. ir „Skirna“ vs E II 50 Demenėje. Ale por. ir Skirnas ež Smalvos (to samo eZeras?), który A. Vanagas porównusu je z lit. Skefné u EZ 304. Te litewskie hydronimy być może utworzone są od rdzenia iš sker-, skirskeryčioti, : skerloti, skerla (szczegółowo zob. EŽ 303), lit. skirti (JEZ 304). Sunas ęzęrs Konw. III 4792 (|| jezioro Suna E II 170 || Sunezers 1962) w Lyksnie : Suna u dopływ Dźwiny w pobliżu Dyneburga p. Nie można kategorycznie ir wykluczyć możliwego związku lit. su šud. Por. hydronimy o tej samej semantyce lit. Šūnija u, SunyksŠta u, ūnupis u EZ 336, pr. Suna u, Sune ež kwi. 176. —e tm——— 5 Ze względu na objętość artykułu ograniczono się tylko do przykładów. 71 — z oikonimów — lituanizmy: Bedušu ezers G (|| Beduša ezers G) w Silene: Beduši vs E 11 49, który J. Endzelīns wiąże (z „?“) su lit. bezduszni (Lvv I 94) <bediūšis LKZ I 712. „Kaitras ęzęrs“ Lvv II 6 Asūnėje: Kaitra k (Ten pat, E II 164) <liet. żar LKŽ V 82 (tak su „?“ porównuje ir J. Endzelin — Lvv II 6). jezioro Mindaugas s. skr. 583 w Barkavie : Mindauga* vs (Tamże, E II 183) <lit. hydronim, Mindaugas, dlatego nie można wykluczyć również możliwości pochodzenia limnonimu od imienia osobowego. J. Endzelynas zestawia łotewskie nazwy miejscowe tego rdzenia z lit. Mindaugė k, Mindaugiškiai k (Lvv II 439). K. Būga również nie ma wątpliwości co do litewskości tych łotewskich toponimów (Būga RR III 624). PilveJu ezers Konv. XIX 37086 w Rużynie: Pilvelis? || PilveJi* k (Ten pat, E II 186 kor.) < lit. pilvas (dem. pilvėlis) LKŽ IX 1025 arba < lit. pilvė „błoto, bagnisko” LKŽ IX 1027. Z tym ostatnim litewskim apelatywem wiąże się również litewskie hydronimy Pilvė u, Pilvija+u, Pilvinas jez., Pilvis jez., Pilvignis jez. (EZ 259). Por. także prusko—jaćw. Pilwąg, Pilwung jez. (Leyding 1959, 44, 60), Pilwin jez., Pilwen u Apr. 123. V. Dambė analizowaną limnonimę wiąże z łotewskimi rdzeniami bal(i)-, pal(i)- w znaczeniu „mokre miejsce” (Dambe 1972, 142). Smelines ezers G (|| Smelines ęzęrs G || Smelina ezers G || Smelinskas ęzęrs U V 293 || Smelinu ezers Konv. X 18969) w Kurlandii: Smeline ap 1970 = Smėlynė k Ladms 284 < lit. sméljné „piaszczysta gleba, pole, ziemia”, LKŽ XIII 153, smėlis, smėlys (Tamże). Por. lit. Sméljné ež Smalvose EZ 308=(?) ež Kurcume. Šešku ezers 1963 (|| Šešku ezers G) Škiaunėje: Šeški k p || Šeški ap 1942< lit. šėškas. Por. litewskie potamonimy tego rdzenia: Šeškinė u, Šeškynė u, Šeškinis u, Šeškūpė u, Šėškupis u, Šeškupjs u EZ 329. Spaku ezers 1975 Silajaniuose: Spaki k (Ten pat, E II 187)<(?) lit. špokas. Urvu ezers Pag. apr. 501 (|| Urvas ezerinš 1960) Elkšniuose: Urvas vs (Ten pat, E II 58) <lit. ufvas. Możliwe, że nazwa jeziora została utworzona bezpośrednio od litewskiego apelatywu (semantyka apelatywu również nie przeczy tej hipotezie). Por. lit. Urvena u EZ 355. Por. lit. i łot. urva I „urządzenie do przywiązywania krów — drewniany pal”; ME IV 308 lub ufva II „obelżywe określenie świni” (Tamże). Odnotowano kilka łotewskich limnonimów utworzonych od litewskich nazw osobowych, np. : Jonuža ezerinš Lvv 1 391 w Nereto: lit. nazw. os. Jonūšis, Jonušys LPŽ 1 844. Petrausku® ezers 1956 w Kaunacie: lit. nazw. os. Petrduskas LKil. Rimšas? jezioro w Medniach w 1962 r.: lit. nazwisko. Rimša LKil, ale por. także łot. nazwisko. Rimša (Staltmané 1981, 119). Por. także oikonim Rimsas® k (Tamże, E II 173), jednak forma dopełniacza liczby pojedynczej limnonimu świadczy, że nazwa jeziora mimo wszystko mogłaby mieć pochodzenie antroponimiczne. Tu należałoby wspomnieć także o innym łot. limnonimie Rimšu ezers G w Nirzie, najprawdopodobniej powstałym bezpośrednio od oikonimu Rimši? k (Tamże, E II 179). K. Būga uważa łotewskie toponimy tego rdzenia za toponimy pochodzenia litewskiego (Būga RR III 624). Por. lit. potamonimy Rimšiškė, Rimšupis, Rimšupys, Rimšuljys — to przeważnie również, jak się zdaje, nazwy pochodzenia antroponimicznego (EŽ 278). 72 Sumsku ęzęrs Konv. VIII 15462 w Silajaniai: lit. avd. Simskas LKil (ale możliwy jest związek także z identycznym nazwiskiem polskim lub łotewskim). Część analizowanych tu limnonimów łotewskich pod względem pochodzenia jest mniej lub bardziej hipotetyczna; jeszcze mniej jasne pochodzenie mają wymienione dalej nazwy jezior, które jednak mogłyby być związane także z językiem litewskim, np. : Asva E 11 168 (|| Asvas ezers G || Osvas ezers G) w Krasławie: (??) lit. ašva ‘klacz’ (także z „?” u Endzelina 1934, 119). Por. lit. Ašva u, Ašvija u, Ašvinė u, Ešvinė u EZ 50, pr. Asswene u, Asswaylen Apr. 12. O tym rdzeniu w toponimach zob. : Būga RR III 536; Walde, Pokorny 1930, 54; Endzelin 1934, 119; Jonikas 1950 —1951, 15; Porzig 1954, 206; Lvv I 45; Otrebski 1965, 37; Toporov 1988,I 136— 137; jednakże w związku z tym zestawieniem pojawiają się pewne wątpliwości (zob. Vanagas 1970, 145; EZ 50). Admenis Lvv 1 64 w Sinuolė: (2?) lit. *odmuo, por. odmenis „ujście rzeki” LKŽ VIII 995. Por. także lit. Odmué u EZ 234. Równoległe łotewskie nazwy jezior || Admina ezers E I 83 || Adminu ezers G || Admana ezers E I 83, powstałe prawdopodobnie później od oikonimu Admini vs E I 82, który być może można wiązać z łot. ddminis ‘garbarz’ ME I 236. W takim przypadku analizowany limnonim -mengalima można by wyjaśnić tym, że w przyrostkach czasami i>e (LGr 35§ b, Lvv I 65). Wpływ języka litewskiego jest wątpliwy ze względu na lokalizację jeziora (w północno-wschodniej Łotwie), jednak semantyka litewskiego apelatywu wydaje się odpowiedniejsza dla motywacji hydronimu. Indra E 11 166 (|| Indras ęzers Pag. apr. 572) w Skaistoj: (??) lit. indré ‘nendré’ LKZ IV 108. Por. inne hydronimy: łot. Indra u Skaistoj Pag. apr. 572, „Indrica“ u E II 190, lit. Indrailis ez, Indraja u, Indrajys ez, Indrinis eZ, które A. Vanagas również łączy ze wspomnianym litewskim apelatywem (EZ 130). O analizowanym limnonimie zob. także Endzelin 1934, 142, gdzie zalicza się go do hydronimów niemających produktywnego przyrostka; Lvv I 362; Būga RR I 444, III 525. w~Kulpines ¢zersTM Lvv 11 169 Viliakoje: (??) Kulpé u, którą hipotetycznie A. Vanagas wiąże z lit. kulpéti, kulpinti, kulpyti „bić, tłuc” LKŽ VI 847, ale możliwe są również inne związki, por. wsch. sorb. kolp, kas. kélp „łabędź” LEW 175 (EZ 171). J. Endzelīns porównuje tę łotewską nazwę limnonimu ze wspomnianą litewską nazwą rzeki oraz z lit. Kulpiai k i ze słowiańskim *kalps „łabędź” (Lvv II 169). M. Rudzytė porównuje tę nazwę jeziora z łot. KulpJupite u i z est. Kulpjarv (Rudzite 1968, 184). Jako możliwy finougryzm traktuje tę nazwę również V. Zeps (Zeps 1977, 429). „Skabu ęzęrs“ E II 151 w Puopé: (2?) lit. skabus "ostry, łatwo tnący, przecinający’ LKŽ XII 652. W tym przypadku litewskie pochodzenie jest mało prawdopodobne ze względu na lokalizację obiektu — w północno-zachodniej części Kurlandii. Por. inne łotewskie nazwy miejscowe tego rdzenia: Skabji k E II 189 w Vidsmuižie, Skabis vs E I 35 w Adažach, Skabi vs E II 71 w Zasie. Šlapuk 1962 w Skaisto (autentyczność tej nazwy jest bardzo wątpliwa): (?) lit. šlūpias LKŽ XIV 1015. Por. także Šlapuki dv w Salienie p oraz litewskie hydronimy tego rdzenia: Slapés u, ež, Šlapikė u, Šlapytė u, Šlapiūkai u, Slapupis u EZ 333. Analizując i porównując hydronimy łotewskie i litewskie, znajdujemy bardzo wiele słów wspólnego pochodzenia i wspólnych rdzeni — są to leksemy bałtyckie i indoeuropejskie. Jednak nazw jezior zapożyczonych z języka litewskiego jest bardzo niewiele. Jak należało 73 oczekiwać, większość łotewskich limnonimów, które bez be większych wątpliwości moglibyśmy nazwać lituanizmami w prawdziwym znaczeniu tego słowa, zarejestrowano na pograniczu Litwy, w południowo-- wschodniej części Łotewskiej SRR. SKRÓTY ap — zamieszkana miejscowość kor. — skorygowana avd. — skrót od nazwy osobowej — lewy (dopływ) brus. — białorus. łot. — dem. łot. — deminutyw lib. — dial. libijski — dialektyzm lit. — litewski dS. — prawy (dopływ) p — dodatki l. mn. — były dwór por. — porównaj estoński — przedrostek estoński — pruski ež — jezioro sorb. — Sorbów + ež — osuszone lub zarosłe jezioro u — rzeka jaćw. — Jaćwingów vs — przysiółek k — wieś \2A2 — zbieżność intonacji kasz. — kaszubskich 1962 ... — zarejestrowania (ekspedycji) góra Kin rok — LITERATURA Opr. — Gerullis G. Die altpreussischen Ortsnamen. Berlin, 1922. Balode 1987 — Balode L. Limnonimy pochodzenia słowiańskiego Łotewska terytorium SRR // Rozważania onomastyczne. Ryga, 1987. P. 12-20. Būga RR I–III — Būga K. Pisma wybrane. T. 1-3. V., Dambe 1958—1961. 1963 — Dambe V. Daži vėrojumi Latvijas PSR dienvidrietumu dalas toponimika || Zagadnienia językoznawstwa litewskiego. 1963. T. 6. P. 247-267. Dambe 1972 — Dambe V. Rdzenie bal(i)-, pal(i)- (skanu mija) w ar znaczeniu mokrych miejsc w nazwach miejscowych // Dedykacja akademikom Janowi Endzelinowi. Ryga, 1972. P. 125— 150. Dambe 1987 — Dambe V. Wgląd Łotwy Semantyka hydronimów Łotewskiej SRR [| Rozważania onomastyczne. Ryga, 1987. P. 32—47. Duridanov 1969 — Duridanov I. Tracko-dackie Studia. T. 1: Stosunki językowe tracko-dacko-bałtyckie. Sofia, 1969. Duridanov 1976 — Jypumawos H. II. E3zuxsT Ha Tpakute. Codus, 1976. ELH — Endzelins J. Nazwy miejscowości Łotwy. D. 1.: Nazwy Liwonii. Ryga, 1922; D. 2.: Kurlandii un Wyrazy łatgalskie. Ryga, 1925. Endzelins J., Hauzenberga E. Uzupełnienia un i poprawki K. Milenbacha Do słownika języka łotewskiego. S. 1.—2. Ryga, 1934-1946. — Endzelin J. Die lettlindischen Gewissernamen || Zeitschrift fiir slavische Philologie. Wiesbaden, 1934. Bd. 2, H. 1/2. S. 112-150. EZ — Vanagas A. Lietuviy hidronimy etimologinis žodynas. V., 1981. G — P. Stučki LVU Kartoteka Sektora Badań Naukowych Geografii. Jonikas 1950/1951 — Jonikas P. Zu litewskim Nazwy miejscowości // Beitrige zur Badania imion. Heidelberg, 1950—1951. t. 2. S. 1—32. Konw. I—- XXII — Łotewski słownik konwersacyjny. Ryga, 1927 —1940. S. 1-22, Ladms — Litewskiej administracyjno-terytorialnego podziału LSR Informator. Wilno, 1976. T.”2. Laumane 1973 — Laumane B. Nazwy ryb w języku łotewskim. Ryga, 1973. 74 EH Endzelin 1934 Leyding 1959 —Leyding G. Stownik nazw miejscowych okregu mazurskiego. Cz. 2: Nazwy fizjograficzne. Poznań, 1959. LEW — Fraenkel E. Litewski słownik etymologiczny. Heidelberg; Getynga, 1955-1965. LGr —Endzelins J. Gramatyka języka łotewskiego. Ryga, 1951. LKil —Kartoteka Instytutu Języka i Literatury Litewskiej. LKZI-XIV —Słownik języka litewskiego. Wilno, 1968—1986. T. 1-14. LPŽ I —Słownik litewskich nazwisk. V., 1985. T. 1. Lvv I-II —Endzelins J. Nazwy miejscowości Łotewskiej SRR. Ryga, 1956. S. 1. Cz. 1; Ryga, 1961. S. (1: Cz. 2 ME I-IV —Milenbachs K., Endzelins J. Słownik języka łotewskiego. Ryga, 1923–1932. S. 1—4. Otrębski 1965 —Otrębski J. Gramatyka języka litewskiego. Warszawa, 1965. T. 2. Pag. apr. —Salnais V., Maldups A. Opisy gmin. Ryga, 1935. Porzig 1954 — Porzig W. Podział indoeuropejskiego obszaru językowego. Heidelberg, 1954. Rudzite 1968 —Rudzite M. Hydronimy ugrofińskie na terytorium Łotewskiej SRR //Rozwój leksyki łotewskiej. Ryga, 1968. S. 175—197. Staltmanė 1981 — Crasrmane B. D. Jlarsmuickas anrporioHnMus: ®ammmun. M., 1981. Toporow I — Tonopos B. N. Ilirycki s3ex: CroBaps. M., 1975—1984, T. 1—4. Toporov 1988 — Tomnopos B. H. 3aMeTKH O JIATGINICKHX MHOOJIOTHYCeCKHX HMeHax (PyKOMRCb BpyueHa „Onomastica Lettica®). U IV — Plūkis J. Łotewskie nazwy miejscoun wości i łotewskie nazwiska. D. I: Nazwy Kurlandii || Pisma Uniwersytetu Łotewskiego. Seria filologiczna i filozoficzna. Ryga, 1936. S. 4. Nr 1. S. 3–305. uv — Plakis J. Łotewskie nazwy miejscoun wości i łotewskie nazwiska. D. 2.: Nazwy żmudzkie || Tamże. S. 5. Nr 5. Ryga, 1939. S. 213–528. Vanagas 1970 — Vanagas A. Litewskiej TSR derywacja hydronimów. V., 1970. Vanagas 1981 — Vanagas A. Semantyka litewskich hydronimów // Badania litewskiej onomastyki (Zagadnienia językoznawstwa litewskiego. T. 21). V., 1981. P. 4—154. Walde, Pokorny 1930 — Walde A. Porównawczy Słownik języków indoeuropejskich Języki | Wydany i opracowany przez Pokorny J. Berlin; Lipsk, 1930. B. 1—2. Zeps 1977 — Zeps V. Critigue of Proponowane Fińskie Hydronimy in Łatgalia // Studia in fińsko— ugro Linguistyka. 1977. Tom 131. P. 427—440. JIMTYAHU3MbI B JIATbINICKOVH JIAMHOHHMHH Pesiome JlavuonaMsi JlarBCCP, KOTOpbIXA HacC46HTbIBaeTCS OKOJIO 4200 (Cc BapHaHTAMH H MOBTODSIOUIMMHCS Ha3BaHWSIMA OKOJIO 6800), MO cBOEMY IIpOHCXOXJIEHHIO SBJISIOTCA HE BIIOJHE OJIHOponHsIM CJIOCM JIeKCcHKH. ITonasnsiomee GojiburagcTBO (0K010 3800 NTHMHOHHMOB) — 3TO Ha3BaHHS 03ep, O6pa30BanHbIe Ha Ga3e NATHIICKOrO S3bIKa. JINMHOHHMBI HHOS3BIMHOTO MPOMCXOXIeHHS, T. e. 06pa3oBaHHbIC OT HHOSI35MHEIX ANE/UISTHBOB, COCTABIISIOT OKONO 5% BCeX Ha3BaHMii osep JlatBHM (THMHOHHMOB CJIABSHCKOTO HPOMCXOXIEHRms — okono 160 (250), OunKo-yropcKOro — OKOJIO 45 (105) xm T. m.). Ha3spannii 03ep JlaisBCCP, xoropebie C 10NojiepHBATHBHONH TOYKH 3peHHS MOXHO Ha3BaTh JTHTYaHW3MaMH, HeMHOTO — OKOJIO 11 (23), nanp. : Ašarainis, jezioro Bevorža, jezioro Gila, Kulis, Kesis, ITO TAMHOHAMBI, 06pa30BaHHbIE HEIIOCPEACTBEHHO OT JIATOBCKRA ANejUIATABOB. AGCOMOTHOS GOST/MINISTERSTWO ŁOTEWSKICH LAMINATÓW-/TH1 WZORÓW WYKRYWAMY NIELEGALNYCH OT GRANIC Litwy, głównym OGpa3OM B IOr0-BOCTOYHOM YaCTH pecuyGIHKH. 75 JlaTbinickAXx JIAMHOHHMOB, TEHETHYCCKH CBSI3AHHBIX C JIATOBCKHM S3bIKOM, HeCKOJIbKO G0OJIbme — OoKOJIO 50. Dro Ha3BaHHs1;, 0Opa30BaHHBIC OT JIATLINICKHX AUCUIATHBOB, KOTODpbIe B CBOIO ovepenb SBISIOTCS JIMTyYaHH3MAME, Haup. : Dagu ezers: nti. dagis<nmt. oset, jezioro Deguta: rzecz. dziegieć: < rzecz. dziegieć; Téviske®: rzecz. téviske <rzecz. ojczyzna. B OnpeneJieHHOM CMBICIIC C JIHTOBCKEM SI3BIKOM CBSI3aHBI TAKXe JIHMHOHHMEI, 0Opa3oBaHHBIC OT JIDYT HX JATHIICKAX TONOHAMOBJIKTYaHH3MOB WAR (aMAIHil TMTOBCKOrO NPOMCXOXeHAs, Hanp. : Durbes ¢zers: Dufbe pexa <(?) nut. durbé: jezioro Sesku: Seski nepesus <nut. szėškas; JonuZa ezerins: mat. dėaMunas Jonusis, Jonušys. HemMano K. TaKHX JIATHIIOCKHX JHMHOHHMOB, KOTOPbIC MOXHO CBA3LIBATH C JINTOBCKHM S3BIKOM TOJIBKO € GOMBIIOI JIOJIeii THIOTETHYHOCTH, Hanp. : Asva, Admenis, jezioro Kulpines, jezioro Skabu.