Somijas uzvārdu saraksts baltu valodu pētnieka lasījumā

Bv Powietrze ia SL A tais sak is "ra WATE 1 ph ir ele) ol I zs SR te SE he ati Pa) Via kos Wo Dsi sis aa aki Jonų HI e ia Fi LITWINÓW JĘZYKOZNAWSTWA PYTANIA, XXXII (1993) A © BAŁTYCKIEJ ONOMASTYKI BADANIA SL Kot jako Ae wor pr Yaoi san eH LISTA NAZWISK SOMIJSKICH W JĘZYKACH BAŁTYCKICH PĒTNIEKA LASI JUMA ' + aaa | Co badacz języka bałtyckiego może znaleźć na takiej liście? Bez wątpienia, niezbyt —AR davdz. Jednak jeśli jako źródło materiału do badań onomastyki o orientacji bałtystycznej może posłużyć berlińska książka telefoniczna (jak niegdyś znakomicie dowiódł Anatolij Nepokupnyj), to względnie pełny wykaz nazwisk fińskich może mimo wszystko dostarczyć co najmniej tyleż godnych uwagi informacji. Š me Obecnie zarówno naukowcy, jak i inni zainteresowani mają dostęp do 3 takich spisów: przygotowanego przez Fiński Zakład Ubezpieczeń Emerytalnych w 1970 roku, a także sporządzonych w 1985 r. i — 1990 r. przez Centrum Ewidencji Ludności. Dwa ostatnie są wprawdzie nowsze ——— i najwyraźniej także pełniejsze, lecz dostępne jedynie w postaci skopiowanego na mikrofilmach alfabetycznego wykazu (z uzupełniającymi informacjami statystycznymi). Natomiast 1970. wspomniany g. wykaz istnieje w różnych 3 wariantach w 3 postaci grubych ksiąg kancelaryjnych: 1) wykaz —— alfabetyczny ze ar wskazaniem częstotliwości (liczby posiadaczy nazwiska); 2) wykaz nazwisk według a | częstotliwości; wykaz w 3) odwrotnej kolejności alfabetycznej. Wszystkie wymienione wyka- — ti jest przechowywane w Helsinkach archiwum Działu Onomastyki Centrum Badań nad Językami Rodzimymi (Kotimaisten di kielten tutkimuskeskus) (w tym miejscu należy wyrazić — serdeczne podziękowania kierowniczce tego działu dr Evie-Marii Nerhi (Eeva-Maria Nārhi) za życzliwe zapoznanie z A korzystaniem z ar archiwum oddziału). un tā i Studiując te spisy nazwisk, bałtysta może uzyskać co najmniej trojakiego rodzaju interesujące dla siebie Žā 3 informacje. Po pierwsze, różne obserwacje ir dostarczają interesujących dla siebie in- — "i formacji. Po pierwsze, ir różne obserwacje, które nie są ściśle związane ze ar specyfiką konkretneE go języka lub innego, dotyczą raczej un onomastyki ogólnej uz — (albo też, będąc związane właśnie z językami ar fińskimi, są jednak interesująir ce dla specjalistów różnych er. S języków). Po drugie, ir należy un zauważyć i odnotować te fińskie nazwiska, które i mogłyby wprowadzić ar w błąd badacza języków bałtyckich niezwiązanego z ugrofinistyką, tzn. te ar Ca 3 nazwiska, które z powodu tzw. międzyjęzykowej homonimii wydają się bałtyckie, jednak w rzeczywisto- —— ści takie nie są. Un Po trzecie, oczywiście, należy zbadać nazwiska rzeczywiście bałtyckie, zaliczając do tej kategorii również te, które są bałtyckie ir jedynie z punktu no widzenia gramatyczno-morfologicai znego ukształtowania (natomiane st pod względem pochodzenia morfemów rdzeniowych), np. Gareckis, k“ : Orlavicius. Należy uwzględnić, ka że bałtyckie nazwiska w kā Finlandii są obiektem ir R badań mniej o charakterze lingwistyczun nym, a bardziej historycznym; odpowiednie badanie być może š R. bardziej wpisuje się w historię niż w językoznawstwo. pyp kels te malig T ? | ! Podstawą artykułu jest referat odczytany na konferencji badań d bałtyckich w Sztokholmie 16.VI.1991. odczytany referat, którego sugatav »šanie w Helsinkach stało się możliwe dzięki stypendium przyznanemu przez Radę Ministrów Krajów Nordyckich. "AIR nistru Radzie przyznanemu stypendium. — ARC wd PES, RRN ās AS ti Gal AE as at oi ea VAR KA | Ta Anis AK UE ka ASR. ATC Nom Sea) i AE SEIT aE AEE Sa NE ou J IR Srl ina, gs pūci, dei: 0 ms el A SE EC Ada oo Tak dedas tai Ee a Sag od Seja, VM S Tes sm R V a a k pas Ari HL TR gbe Ta genas sai Kia Le Ato AE na A Taa "Jeśli chodzi o pierwszy krąg zagadnień — onomastykę ogólną — to najpierw pojawia się kwestia metod badania terytorialnie przypisanego zbioru antroponimicznego lub systemu (jeśli uznać go za system). Jak dobrze wiadomo, tradycyjnie w antroponimii badano systemy przypisane etnicznie lub ograniczone językowo. Początkowo takie etniczno-językowe powiązanie często było w istocie identyczne z przypisaniem terytorialnym. Jednak we i RY współczesnym świecie ir pozostaje coraz mniej „etnicznie czystych” terytoriów. Finlandia jest wprawdzie nadal państwem o względnie jednorodnym składzie ludności (odpowiednio dwudzielnym, jeśli wyodrębnimy szczególnie szwedzkojęzycznych mieszkańców Finlandii). A jednak nawet w takim kraju jest już całkiem wielu stałych mieszkańców, których nazwiska =. przywodzą na myśl zarówno mniej lub bardziej egzotyczne regiony — Japonię (Aoki, < i.“ Kawasumi, Kono, Nakabe, Nakagawa, Suzuki, Yamakawa), państwa muzułmańskie — 2 wschodnie (Abdulla, Mohammed, Ibrahim, Allahwerdi, Ahmed, Hisa metdin, Salahetciti din), Indie (Chatterjee, Rao), Azję Południowo-Wschodnią (Phrasithidet, Nguyen, einą Maung), Chiny (Chao, Chen, Chia-Chi, Tcheng, Wang), jak również najróżniejsze #5 państwa europejskie — Węgry (Nagy, Kiss, Szabo, Dēmēter), Armenię (GasparSie jan, Sarkissian, Aghazarian, Bagdasarian, Kevor kijan, Kchachatouriants), 5 A Gruzję (Abaschidze, Revischvili), Anglię (Baskerville, English, England, — ebm, James, Robinson, Stanley), Grecję (Athanasakis, Papatheocharis, PolemiVE kos), Serbię i Chorwację (Bjelogrlic, Dejanovic), Polskę (Adamezyk, Hawrysatiku, i luk, Urbanowicz), Rumunię (Vegrca), Islandię (Kristjansdottir; tradycyjny islandzki patronimik — „córka Kristjany” — w Finlandii przekształcił się w nazwisko). Wymieniono tu tylko niewielką część; w fińskim wykazie nazwisk można znaleźć jeszcze bardzo wiele, wręcz niezliczoną liczbę przykładów, zbyt wiele, aby można je było traktować jedynie jako odosobnione kurioza®. Ponadto niektóre z wymienionych nazwisk w wyniku małżeństw włączyły się również do systemu imion i nazwisk etnicznych Finów. Jak widać, fińskiego krajobrazu antroponimicznego nie da się już wyobrazić bez bogatej inkrustacji językami obcymi. Jeszcze bardziej nasycona jest taka inkrustacja w państwach takich jak Szwecja czy Niemcy, a także Łotwa i Estonia (oczywiście przy odmiennych proporcjach elementów inkrustacji). Jak badać tak heterogeniczny zespół antroponimiczny — na to pytanie wyczerpującej odpowiedzi wciąż trzeba poszukiwać. W każdym razie wydaje się jasne, że za pomocą wyłącznie metod czysto lingwistycznych nie uda się tu osiągnąć zbyt wiele. A teraz zajmijmy się głównym przedmiotem tego artykułu, mianowicie paralelami między fińskimi i bałtyckimi nazwiskami. Cóż powiedziałby językoznawca, widząc takie nazwiska jak Vilkas, Kaunas, Raitis, Aste, Bernas, Sarma, Wasara, Saule, SADATS COONEY LIAM tra S UATRKIGRUCITE Wi GREE EO KAS viriai: dini (871006 ieižā kb najimīsnomod vbolevrits a amd „ibiēvīu ilu AE idos d d baitu pes gēl * tRŽĀLA Edin aij _ iba Vs! Owszem, wiele pożytecznych rzeczy znalazłby na tej liście także poszukiwacz kuriozów — zarówno sobowtórów mitycznych bohaterów (Toktamesh, Ra, Ajar, Faust, Sadko, Nasretdin), jak i „pisarzy” (Merime, Puschkin, Turgenev, Chlebnikov, Pasternak, Sienkiewicz, Vergilis, Kaffka, Shaw), jak i „polityków” (Churchill, Lincoln, Franklin, Kennedy, Nizon, Rcmanov, Godunov, Uljanov, Sverdloff, Wrangell, Kalinin, Lukjanow, Sobtschak, Franco, Moubarak, Hussain), a także przedstawicieli świata sportu (nawet niemal pełną holenderską reprezentację w łyżwiarstwie szybkim — Schenk, Verkerk, Visser), jak również sławne osobistości z najróżniejszych innych dziedzin (Ferrari, Nobel, Gagarin, Casanova, List). Uwagę zwracają także podwójne nazwiska z wzajemnie kontrastującymi elementami (Berg-Ahmed, — Ilmonen-Schaworonkoff, Venediktow-Vaskelainen, Singer-Semenoff-Tjan-Schanskj) oraz nazwiska o osobliwej semantyce pochodzenia (Filosof, Appelsin, Aspiranta, Komandsroff, Landwehr, Pikku-Stanoja, „mały świński rów”). Y x Maršas VE RS TE TR SE i EL = 3 cat JONS Fu So bs F+- | V na J ai) pā ās sb VIET, VI ARAA a on KĀ TT. pe Zdrowy ALS = SL | Jar tat WYMAŻ ak SR rh TON aaa SS LD ol [Re i TY - = Tol ZOBACZ SL SES sa Talis a ia jai 3 Sn ey oe AE) K Z | Th +1 banal ad A Lat ot adi] Ot SACS C |77, A ea] RAE, as itn ek Iš SARL hoa AON CH A ja gatis: Atis ti sr 7 ss ro a; pig he M ksi Eo aga S is gi tē Liesma? Ja šis valodnieks būtu lietuvietis vai latvietis, tad viņš bez mazākās Z il. Wahanie uznałoby te nazwiska za bałtyckie. And he would certainly not deserve ET’s reproach for an uncritical approach; almost always, this researcher would be entirely right. Almost always—but not when such surnames can be found jo in the Finnish list of surnames. Šai pēdējā i gadījumā tie ir lielākoties LS VIE tīri somiski uzvārdi, un arī tie daži, kuru somiskums nav gluži neapšaubāms, —bi a CR) omēr nekādā ziņā nav baltiski. ASS = ā Rozważmy na przykład nazwisko Wilk, co 1970. g. W Finlandii ir zarejestr90 Es Aa owano eizes (czyli 90 obywateli Finlandii lub stałych mieszkańców nosiło takie = gt nazwisko); Nazwisko Vilka zarejestrowano jeszcze 7 razy, co tak przekonująco wygląda na Ei „R zgodnie z rodzajem żeńskim języka łotewskiego. Nawiasem mówiąc, także względnie wysoka frekwencja, czyli częstość występowania, pozwala w niektórych niezupełnie jasnych przypadkach uznać interpretację fińską za bardziej prawdopodobną. Ale w tym konkretnym przypadku, mówiąc o Vilkas =, nie ma żadnych podstaw do wątpliwości co do jego fińskiego charakteru, ponieważ w języku fińskim istnieje Aš powszechnie znany przymiotnik vilkas „rześki, żwawy”. Oczywiście, że w tym, podobnie 34d ni jak we wszystkich innych podobnych przypadkach, nie można całkowicie kategorycznie twierdzić, że wśród SKS | wszystkich tych Finów o nazwisku Vilkas nie „zamaskował się” także jakiś Litwin AT Vilkas. Nie można wykluczyć takiej możliwości, sprawdzić jej jest trudno, chociaż w zasadzie prin. į | cipā jest to możliwe, jednak wyniki takiej kontroli w żaden sposób nie zmieniają tezy podstawowej; —| nazwisko Vilkas w Finlandii ma fińskie pochodzenie (ewentualny wyjątek —4 tylko potwierdzi regułę). ā | Przyjrzyjmy się jeszcze kilku przykładom. Nazwisko Kaunas, które zarejestrowano jednak tylko cztery razy, najwyraźniej pod względem pochodzenia ar należy wiązać z fińskim kauna „nienawiść, I zło”; nie można wykluczyć również związku z ar fińskim kaunis „piękny”. Co šī prawda niewielka liczba właścicieli tego nazwiska w Finlandii pozwala również uznać litewską interpretację za- (nt! nie całkiem niemożliwą. Natomiast nazwisko Raitis (51 właściciel) nie ma 1 nic wspólnego z łotewskim przymiotar nikiem raits ani no tā z wywiedzionymi od niego łotewskimi imionami osobowymidu Raitis. W języku fińskim ir przymiotnik raitis „nieodurzony; świeży”, un wspomniane — nazwisko niewątpliwie należy z nim ar wiązać. Nazwisko Wasarair ma wspólne pochodzenie nie z ļ ar łotewski un litewski apelatyw „lato”, lecz raczej ar fiński „lato” „młot”, który, jak į wiadomo, należy do kā tego samego gniazda etymologicznego co łotewski ugrofiński wyraz veseris. ar | L: | W ir Finlandii również takie nazwiska ka Pies un Ogon. Chociaż wyglądają tak łotewsko, ich pochodzento ia najprawdopodobniej ir należy jednak szukać w języku fińskim. Jo ogon ir ne nie tylko łotewska duma psa, lecz także po fińsku „stopień, gradacja”. Trzeba jednak ka przyznać, że ar słowo to nie może zbyt dobrze służyć jako motywacja antroponimu. | Ne daremna już częstotliwość odnośnego nazwiska ir 1 — zatem 1970. g. W ir Finlandii | była tylko jedna ar osoba nosząca takie nazwisko. Nazwisko to może jednak być czysto fińskie; nawiasem mówiąc, istnieje jeszcze wiele innych | niewątpliwie fińskich nazwisk ir mających tylko jednego właściciela, np. Hautapaakkonen, Hietinen, Hyétilainen, ar Ileskinen, Ryssā, Kustaanpotka | u,d.c. Nazwiska Pochodzenie łotewskir ie jest mało prawdopodobne również dlatego, że ka — w języku łotewskim nie jest to popularne, chociaż *, dany apelatyw należy do podstawowej warstwy —— leksyki. Być może warto rozważyć również inne pochodzenie tego nazwiska Kia) REVI {a Z, eR A Vei dg S08 - 3 W zbiorze V. Staltmane takiego nazwiska w ogóle nie ma, odnotowano jednak jeden raz Vilkaste — (Cranrmane B. Jlarsuuckas amrpononumusa. Pamuxuu. M., 1981, C. 126). sa iar į S PĄKI EVRY gadina, prrmājiers citviet gadu dzcautiem, Varbiu TF A ld i er "ŠĀ Ho tn tak "Uu i A HE wściekły, LE Lote SNR Rey SS tei ra Jr LSS EPs Eine sek era sai ae ly TS ia srg EC Ty ans vo VAS SEE Rośliny Tho a Sh a Une 27 kia es es a i che ki mk pn ib cdwomia dl Sue ša Si iespēju (no ģermāņu valodam- ?)? Zatem nieco inna jest sytuacja z nazwiskami Bernas (24 rejestracje), NG Bārnas (16 rejestracji). Łącznie zatem 40 rejestracji i jest to zbyt wiele, aby wyjaśniać te nazwiska jako bałtyckie, chociaż nie są one również fińskie. Tiems RR <. nie mają odpowiedników w odziedziczonym fińskim słownictwie apelatywnym i w ogóle niePR mogą już z czysto fonetycznych powodów, ponieważ głoska b w języku fińskim została wprowadzona dopiero MĘB) wraz z rozwojem języka pisanego. Być może te nazwiska są szwedzkie? W Szwecji ata spotyka się nazwiska” Barne, Bern, Berna, Bernas, a także inne z tym rdzeniem wyrazowym, jednak ich frekwencja jest bardzo niska (najbardziej interesujące nas Bernas jest zarejestrowane 4 razy, natomiast najpopularniejsze z tej grupy —Bern —12 razy). zob.: A jednak szwedzkie pochodzenie fińskich nazwisk Bernas, Būrnas wydaje się znacznie bardziej prawdopodobne niż bałtyckie (tym bardziej że w języku litewskim istnieje apelatyw bernas, lecz odpowiadające mu nazwisko nie zostało odnotowane”). Być może można je wiązać z tak popularnym skandynawskim imieniem Bjorn? To, że pochodzenia tego czy innego nazwiska nie należy szukać w obcych krajach, można stwierdzić nie tylko wtedy, gdy nazwisko to ma stosunkowo dużą liczbę rejestracji, lecz także wtedy, gdy wpisuje się ono w cały szereg nazwisk wywiedzionych z tego samego rdzenia imiennego. Tak na przykład nazwisko Sarma ma w Finlandii tylko jednego właściciela, a odpowiadający mu apelatyw fiński również nie jest łatwy do znalezienia. Tym samym bałtyckie pochodzenie wydawałoby się całkiem możliwe. Należy jednak wziąć pod uwagę szereg nazwisk złożony z form: Sarmas, Sarme, Sarmi, Sarmia, Sarmio, Sarmo, Sarmu, Sarmasto, Sarmavuori itd. (swoją drogą częstotliwość tych nazwisk jest niewielka). Istnienie takiego szeregu można uznać za wystarczający dowód na to, że wszystkie te nazwiska, w tym także Sarma (niezależnie od ich konkretnej etymologii), są jednak ostatecznie fińskie. A kończąc krótki przegląd tego typu nazwisk (można by je nazwać pseudobałtyckimi), należy wspomnieć jeszcze jeden szereg nazwisk: Latva, Latve, Latvela, Latvala, Latvi, Latvio, Latvisto, Latvonen, Latvus, Latvusto, Latvanne, Latvas. Tutaj nie ma żadnych problemów — częstotliwość jest dość wysoka (np. Latvus — 21, Latvio — 38, a Latva — aż 625 rejestracji), a odpowiadający apelatyw fiński również nietrudno znaleźć: jest nim latva „listowie” . Zatem w tym przypadku należy jedynie przyjąć do wiadomości, że wspomniany ciąg nazwisk nie ma żadnego związku z Łotwą — podobnie jak nazwiska Lieto, Liettu, Lietu — z Litwą (u podstaw tych nazwisk leży fiński przymiotnik lieto „łagodny”). Na zakończenie — kilka uwag o nazwiskach rzeczywiście bałtyckich w Finlandii. Fińska językoznawczyni Pirko Nuolijervi (Pirkko Nuolijārvi) w artykule ” Monikielinen Suomi” (”Wielojęzyczna Finlandia- ”)* zamieściła liczby ukazujące podział ludności Finlandii według ich języka ojczystego. Zgodnie z tymi liczbami (zaczerpniętymi z oficjalnych statystyk) 1 stycznia 1990 r. w Finlandii 4 Lista szwedzkich nazwisk ze wskazaniem częstotliwości jest również dostępna na mikrofilmach: w archiwum Wydziału Onomastyki Centrum Badań nad Językami Rodzimymi w Helsinkach. ris Zob. Lietuvių pavardžių žodynas /Ats. red. A. Vanagas. W., 1985. T. 1. P.: W kwietniu 1991 r. autorka uprzejmie zapoznała mnie z rękopisem swojego wówczas jeszcze nieopublikowanego artykułu. ei 8 iuakīmgroj si, I=" mt rit Te a perma S LE da V TEVA NAY ae pam SV TT Renn LZS ij Si A V EA E A M, JE S SS, VE SO EE K, Artio. i i 4 EnS ad KA m T ių "(F a g FR 4, itis arti S L | "o SRR SR RTL keg aijo dit 7 a eg Strach Ciasto TR a Ary sr ia ro Łatwość ag SR us A E ia tid eT Ey żyło 11 osób, które za swój język ojczysty uznały łotewski, oraz 10 — litewski (w liczbach tych nie uwzględniono danych o osobach, które w Finlandii przebywają tymczasowo). Nawiasem mówiąc, w obu grupach — zarówno łotewskiej, jak i litewskiej — kobiet jest znacznie więcej niż mężczyzn, dlatego można przypuszczać, że nie wszyscy mają także bałtyckie nazwiska. Jednak liczba mieszkańców Finlandii mających niewątpliwie bałtyckie nazwiska (włączając, jak już na początku wspomniano, również nazwiska jedynie z formy przypominające bałtyckie) jest znacznie większa — może czterokrotnie, może nawet pięciokrotnie. Tego nie można jednak podać całkiem dokładnie z powodu nieprzezwyciężalnych trudności interpretacyjnych. Za litewskie można uznać nazwiska mieszkańców Finlandii Abraitis, Gaizulis, Grasutis, Gruzdaitis, Jasbutis, Kairas, Kheimonas (?), Kinaitis, Klimaviiš ši Tą cius, Lydeck, Loleytis, Marganavicius, Matschulaidis, Mikalur.- as, Miklowatt, Morattis, Naujoks, Orlavicius, Panteleit, Wischtukat; za litewskie lub łotewskie — Boleckis, Bruklis, Dauksz, Galinis, Gareckis, Norvila, Noravill, Rimeika, za łotewskie — Bebrisch, Behrsin, Behrns (ale por. już wspomniane nazwiska Bernas, Barnas), Ziprus, Zihruls, Tchivtschis, Dauguls, Driksna, Dsinnejs, Gribust, Graudums, Kad_ik, Kaleij, Kalva (ale por. fińskie kalvaa „gryźć”, kalvo „błona”), Kruming, Kurmis, Leijneck, Mellais, Norrbutts, Ozolins, Peeoe balg (1 osoba, która w spisie z 1990 r. była już oznaczona jako zmarła), Plattais, Pretts-- Freimants, Pukit, Purin, Upmal, Vitol i Vitoll, Zemitis, Zvaigzne (tylko 1990. g. w spisie). Ponadto odnotowair no całą serię nazwisk, których — ; | interpretacja nie jest pewna, jednak przynajmniej część z nich ma najwyraźniej pochodzenie bałtyjska kie-A AP = (czasem ta sugerują to nie względy językowe, lecz historyczne) : aa : | Abol, Airis, Apala, Ape, Asara, Bemeleit, Bundul, Dreijmann, Dundar, Egli, TR a Eglon-Terho, Elks, Esars, Gabran, Hennieks, Jaaran, Jacobi (jak wiadomo, takie nazwisko typu JS ; włoskiego występuje także wśród łotewskich pseudo-włoskich), JeSag ring, : Jurasch, Kabata, Kalving, Kamara, Karrasch, Karring, Keyzers, Kerkis dūc "| un Kārkis, Kylkis, Kischis, Klinthe, Kluss, Kupri, Laisma, Lapina, LejRos man, „4 Lohse, Maltusch, Mellen, Nabba, Namdar, Niera, Nykull, Ogle, Otto- «kil | Sprunck, Plewe, Presas, Pulkkis, Pundars, Purves, Pusar, Rabeneck, Raini Ean un Rainis, Rieks, Rosenthal, Sarkano, Seme, Silke, Skrivars, Skroderus, Skuj, KES į ķi Sparre un Sparr, Sporis, Staarast, Svidis, Tolkis, Treij, Valkas un Walk, Vaar- — | nas, Voittis, Zalcman, Zeifert. Wiele wątpliwośte ci można by stosunkowo łatwo AE | rozstrzygar nąć metodą wywiadu, jednak wymaga to więcej czasu niż podczas pobytu Takhe ly i mijā, bija raksta šī autora rīcība. To samo należy powiedzieć o jeszcze jednej grupie — nazwiskES r dzień, o którym być może można by pomyśleć ar w kontekście związku z językiem to łotewskim jako zakończenie a? = -s z powodu. W większości przypadków jednak najwyraźniej nie ma takiego związku, dlatego — podajemy tutaj tylko kilka przykładów: Adolfs, Arnolds, Daniels, Edmunds, Ehwalds, Henrichs, § i Herberts, Georgs; Akers, Birgers, Dahls, Gerts, Jāgers, Meiners, Sanders, — Smulters, Vilsons, Vollmers, Zeitis i in. kas F Nie zajmując się tym razem wyżej wymienionymi bałtyckimi wzgl. debałtyckich nazwisk Pa į Jednakże w analizie lingwistycznej należy odnotować pewną to cechę graficzną, proki | ti, vairaki latviešu uzvardi saglabājuši ir visai senas gadsimta sākucela (20. mam raksturīgR as) | ortogrāfijas īpatnības, piem., Peebalg (mūsdienu rakstībā Ga | Piebalgs), Behrsin (Bėrzinš), Plattais (Platais), Zihruls (Cirulis), Kaddik as | (Kadiķis), Kruming (Krūmiņš), Dsinnejs (Silnik). Šo właściciele nazwisk ah ā tj. zatem ich rody W Finlandii żyją już od dawna, no większość z nich najwyraźniej | — mieszkając tam od pierwszych dwóch dziesięcioleci naszego wieku. Można by wyrazić as SA aa a wyładowanie g A Sa e Ak aa, ka TER MO ių ds gs Vip. i AES IRE V ARS + 0 SEES Sa i UE pa VĒL Se EE Se S šā 2 5 40 Sedā Rall BL aa Se A SU k ar = X ri ķi: oid PH =e | x nil Ņ Ka < SE T Ku! = ek g 5 sv i ch a fide vaja: a MIGS mi ay ne a R R T hipotezę, że większość z tych ludzi wyemigrowała z Łotwy bezpośrednio po rewolucji 1905 roku. Badanie historyczne tego, jak ci ludzie trafili do Finlandii i jakie były ich dalsze losy wraz z rodzinami aż do . -— = - początku . + -— - v RA; aż po nasze czasy, byłoby bez wątpienia nie tylko interesujące, lecz także pouczające. Być może znajdzie się historyk, który podejmie się takiego zadania? Imion i nazwisk. Analiza lingwistyczna stanowiłaby w tym przypadku pierwszy etap analizy. he Xie sti ad Fx = g R ; ! iesāk | TE akis ta: i SUOMIŲ PAVARDŽIU SĄRAŠAS BALTŲ KALBŲ airi daro at S x Ba i į o Aa Ee E Net KAZU itt tā J CY RINETOSO AKIMIS T dis ai) LL ee CR adas aidu 0807 tēti lā i Reziumė dk: Dane badawcze przedstawione w artykule iš zaczerpnięto z trzech Ludności Finlandii pass 0 spisów nazwisk znajdujących się w Helsińskim Centrum Badań nad Językami Działu onomastyki Ws] Głównym celem artykułu — są paralele ir fińskich nazwisk. Takie — nazwiska jak Vilkas, Kaunas, Aste, Bernas, Sarma, Vasara ir itp. tylko na iš pierwszy —rzut oka wydają się bałtyckie. W rzeczywistości są to najczęściej fińskie nazwiska wywodzące się z odpowiedn- — ików języka ogólnego (np. : Vilkas iš fińskiego przymiotnika vilkas "żwawy, gui _vus”; Kaunas iš fińskiego apelatywu kauna "wrogość albo pi dē przymiotnika _katunis "piękny"; Vasara iš fińskiego apelatywu vasara „plaktukas”; por. łac. vaseris, —wywodzącego się z języków fińsko-ugryjskich— itd. <a Nieco inna sytuacja występuje w przypadku su nazwisk Bernas ir Barnas. W fińskiej leksyce — apelatywnej nie ma jy odpowiedników, o dźwięk b — wprowadzony iš tylko w pismach. Możliwe, że a nazwiska te należy wiązać ze skandynawskimi imionami su osobowymi Bjorn. i Nazwiska Latva, Latve, Latvela, Laivala, Latvi, Latvio, Latvisto, Latvonen, Latvus ir itp. iš na pierwszy rzut oka wydaje się pochodzenia łotewskiego. Mimo to łatwo można znaleźć fiński jy apelatyw, mianowicie latva "liście, listowie", a więc te nazwiska su Łotwa nie ma z tym żadnego związku. To samo kab Lieto, Liettu, Lieta (fińskie lieto ”łagodny”- ). Należy podkreślić, że większość łotewskich nazwisk w Finlandii zachowała naprawdę stare, charakterystyczne dla (20 dawnych epok) cechy ortografii, np. : Peebalg (obecnie Piebalgs), Zihruls (Cīrulis), Kaddik (Kadikis), Dsinnejs (Dzinējs) ir kt. ae 0 {Ur SE AT RR CL yo Bak BRR SLUT SL RE ar Rah do mv Jia | „Alkai wD jāt ai oS iia] Malų gal DM "sl | AR kait pasai te są ai To Atia sid Gr Pirae Got dil ig rial navel mae oar and issued IN Fe va tą HAMNER ow id EA 1 riai En at NTL Bs Wt) - Ala a EA, ne rai a tnd aa RL A Visi i Tw th (RAN aL sd ED red Nae Som CA et Tano M M SE jukās redeli ae] Er hay ost a al = oat rātei weit Tine menos geļiofsvošgati TE fee SR veh oi di NT he SA a ja fos. =< Ar RN nate Sant Sd Alet an i OBSZARY Nakai av |B a a ei ārmalā S wi «dj 0] Agla tarė A shevies dj dzesi) Vinita, ordi) mvs tagindas” ta, „i AU T RRR) ēka ai Akto) rosīgi I eee ay „ari vis ēiīmo? balai zeīmie5 upiv Bo Gam rw meittiush vhay masis meiisanty atmibeg vau dqod web 20 “hn oe EFL VM ak Kns tke he N Dl oleae Ra K ati, Ryo ed et SALE varen per Jis jā Pal Cie ore ji Pi di sti t Tedis i ja kās" MeL ES SR rte LS Mr JE S amid jā pie ihe Sito