Laiškai Williamui R. Schmalstiegui

KWESTIE JĘZYKOZNAWSTWA LITEWSKIEGO, XXXIV (1994) DIALEKTY JĘZYKA LITEWSKIEGO I ICH BADANIA LISTY ANTANASA SALISA DO WILLIAMA R. SCHMALSTIEGA* [1] 1966. XII. 30 Mielas Kolega, Nasza sekretarka jest teraz na urlopie. Dlatego piszę odręcznie i po litewsku. Sądzę, że odczytacie. Dziękuję za list z 23 XII i za taką wiadomość. Ale te wiadomości są dla nas wszystkich smutne, że ani Kazlauskas, ani Mažiulis nie mogą „wyściubić nosa” za granicę. A obaj tak chcieliby rozejrzeć się na Zachodzie. Kiedy byliśmy w Wilnie, pani Kazlauskienė wciąż powtarzała: Ciekawe, czy go wypuszczą, może nie pozwolą mu prowadzić wykładów. Tak to już wychodzi. Ale może pismo Pańskiego prezydenta do Iliutina w czymś pomoże. Nie należy jeszcze tracić nadziei. Mažiulis znów sam wspomniał mi, że Sorbona zwróciła się bezpośrednio do Wilna z prośbą o przysłanie kogoś do nauczania języka litewskiego. A najlepszym kandydatem jest oczywiście Mažiulis, ponieważ zna francuski. —Tylko trochę dziwi mnie, że rektor Kubilius podczas uroczystości rozpoczęcia roku akademickiego Uniwersytetu Wileńskiego w swoim przemówieniu (słyszeliśmy to ja i Gimbutienė, a także gromada litewskich emigrantów z Ameryki i Anglii) wymienił jako fakty, że Kazlauskas i Mažiulis wyjeżdżają do USA i Francji. Widać, rektor uprawiał tu politykę. Nie mając zgody Moskwy, wszystko publicznie ogłosił i nagłośnił, aby później Moskwie było niezręcznie tego nie wydać. A niewydanie z kolei jeszcze bardziej pokazałoby głupkowaty upór Moskwy i jej nieufność nawet wobec oficjalnych członków partii (obaj, Kazlauskas i Mažiulis, są członkami partii i zapewne wstąpili do niej ze względów zawodowych). Jeśli mimo wszystko nie wydadzą, wszyscy w Wilnie będą o tym dużo mówić i przeklinać „ruskich”. Ale przecież ich „skóra” jest gruba, a litewskie przysłowie mówi, że kozioł, którego się przeklina, tyje... Swoją drogą, w Wilnie wszyscy mi powtarzali: My nic nie możemy, o wszystkim decyduje Moskwa. Cieszymy się, jeśli czasem uda się coś wynegocjować albo przechytrzyć Rosjan. —Bardzo interesująco będzie usłyszeć, czy otrzyma Pan jakąś odpowiedź od Iliutina. Wraz z tym przesyłam również większą część materiałów bibliograficznych MLA, które zostały mi przydzielone zgodnie z Pańskimi listami V. 6 i 28.1969. Tym razem ciężar był lżejszy. Mam nadzieję, że ktoś inny porządnie i w pełni opracuje pozycje literackie z czasopism. Książki, które zauważyłem, również uwzględniłem. Córka kończy przepisywać i jutro wyślę pozostałe karty. Nawiasem mówiąc, zapas kart już prawie całkowicie mi się wyczerpuje. Kiedyś latem prosiłem, żeby je przysłano, ale niczego się nie doczekałem. Na szczęście zostało jeszcze sporo kart z zeszłego roku. —Przeglądając bibliografię z 1968 r., zdziwiłem się, że dział białoruski (White Russian) jest opracowany bardzo źle. W Wilnie zdobyłem niemało białoruskich publikacji. Uwzględniłem wszystko, co otrzymałem lub czego się dowiedziałem. „Pisownia i interpunkcja listów napisanych po litewsku nie zostały poprawione. Listy napisane po angielsku na język litewski przetłumaczył Algirdas Sabaliauskas. —Red. 51 Ktoś koniecznie musi zająć się dziedziną białoruską. Niewybaczalne niedopatrzenie. Szczególnie dla bałtystów ważne jest wiedzieć, co wydają Białorusini. —Skończę wraz z kończącym się papierem. Życzenia noworoczne dla Pana i Pańskiej rodziny. Pańskiego A. Salys [2] May 22, 1968 Dear Professor Schmalstieg: Dziękuję za Pański list z 17 maja. Zdaję sobie sprawę, że nadszedł czas, aby złożyć rękopis mojego artykułu, ale w ciągu ostatnich kilku tygodni byłem zajęty pisaniem artykułu o dialektach litewskich do dodatkowego tomu Lithuania encyklopedii litewskiej. Teraz już go ukończyłem i zacznę pracować nad rękopisem mojego artykułu. Mam nadzieję, że ukończę go wraz z mapą za około dwa–trzy tygodnie. Mam nadzieję, że nie będzie to zbyt późno dla bieżącego numeru „General Linguistics”. Z najlepszymi życzeniami. A. Salys Sincerely yours, 22 maja 1968 r. Drogi Profesorze Schmalstiegu, dziękuję Panu za list z 17 maja. Wiem, że już czas przekazać rękopis mojego artykułu, ale przez ostatnie kilka tygodni byłem zajęty — pisałem artykuł o dialektach litewskich do dodatkowego tomu „Lietuvių enciklopedijos” „Lietuva”. Teraz go ukończyłem i zacznę przygotowywać rękopis artykułu. Mam nadzieję ukończyć go wraz z mapą w ciągu mniej więcej dwóch–trzech tygodni. Sądzę, że nie spóźnię się na ten numer „General Linguistics- ”. Z najlepszymi pozdrowieniami Nuoširdžiai Jūsų A. Salys [3] | August 2, 1968 Szanowny Panie Profesorze Schmalstieg, potwierdzam otrzymanie Pańskiego listu z 30 lipca 1968 roku. Oczywiście z wielką przyjemnością porównam tekst Pańskiego artykułu z tekstem gramatyki Kazlauskasa. Niestety, nie otrzymałem jeszcze jego gramatyki. Poinformowano mnie, że zostało mi wysłane, i mam nadzieję, że wkrótce znajdzie się w moich rękach. | Muszę przeprosić, że nie ukończyłem mojego artykułu w wyznaczonym terminie. Będziecie musieli odłożyć go do następnego numeru czasopisma. Złamałem nadgarstek prawej ręki i jestem teraz niezdolny nawet do pisania. Mam nadzieję, że wkrótce | wyruszycie w drogę do Litwy. Życzę Wam wszelkiego szczęścia podczas tej interesującej wizyty. Mam nadzieję, że spotka Pan wielu moich byłych kolegów i studentów, np. Balčikonisa, Kruopasa, Ulvydasa, Senkusa i wielu innych. Proszę przekazać moje | pozdrowienia. Proszę również przekazać moje pozdrowienia dyrektorowi Instytutu Korsakasa. | A. Salys sierpnia Sincerely yours, 52 1968 m. 2 d. Mielas Profesoriau, Zawiadamiam, że otrzymałem Pański list z dnia 30 lipca 1968 r. W rzeczywistości chętnie porównam tekst Pańskiego artykułu z tekstem gramatyki Kazlauskasa. Niestety, nie otrzymałem jeszcze jego gramatyki. Zostałem poinformowany, że została mi wysłana, i mam nadzieję, że wkrótce będzie w moich rękach. Muszę przeprosić, że nie ukończyłem mojego artykułu w przewidzianym terminie. Będzie Pan musiał odłożyć go do następnego numeru czasopisma. Złamałem nadgarstek prawej ręki i teraz nie mogę nawet pisać. Mam nadzieję, że wkrótce będą Państwo w drodze na Litwę. Życzę Państwu powodzenia podczas interesującego pobytu. Sądzę, że spotkają Państwo wielu moich dawnych kolegów i studentów, na przykład Balčikonisa, Kruopę, Ulvydasa, Senkusa i wielu innych. Proszę również przekazać pozdrowienia dyrektorowi Instytutu, Korsakowi. Nuoširdžiai Jūsų A. Salys [4] 9 sierpnia 1968 r. Dziękuję Dear Professor Schmalstieg: za Pański list z 5 sierpnia 1968 r. W międzyczasie przeczytałem kserokopię Pańskiego artykułu oraz odpowiednie strony pracy J. Kazlauskasa, którą otrzymałem kilka dni temu. Podchodzą Państwo do problemu wraz z Kazlauskasem z różnych perspektyw, sprzeciwiając się w obu przypadkach wcześniejszym wyjaśnieniom. Ponieważ Kazlauskas cytuje autorów innych teorii, powinien był również zacytować Pańską teorię, gdyż miał okazję zapoznać się z nią z Pańskiego odbitki autorskiej. Książka Kazlauskasa jest bardzo interesująca i inspirująca. Całkowicie zgadzam się z jego postępowaniem: pierwszym zadaniem filologa musi być wyjaśnienie form na podstawie wewnętrznego rozwoju języka, a dopiero potem wyciąganie wniosków dotyczących języka bałtyckiego wspólnego lub indoeuropejskiego. Jednakże tytuł książki jest mylący i błędny. Powinien brzmieć Klausimai albo, jak powiedzieliby Niemcy, „Beiträge” do litewskiej gramatyki historycznej. Praca jest w rzeczywistości rozprawą doktorską. Tej wiosny został awansowany, a doktorat w Związku Radzieckim ma duże znaczenie, jeśli chodzi o wysokość wynagrodzenia. Mylący w błąd tytuł jest oczywiście bardziej imponujący niż Klausimai, a być może był lepszy dla jego kariery. Swoją drogą, moja córka Rimgdila (w skrócie: Rima), obecnie na ostatnim roku studiów w Penn, będzie w Wilnie w tym samym czasie co Ty (to znaczy od 23 do 31 sierpnia). Otrzymała stypendium Uniwersytetu Kansas na naukę języka rosyjskiego w Leningrad. Była tam przez sześć tygodni, a teraz cała grupa 170 Amerykanów zwiedza Moskwę przez tydzień. Odwiedzą także Odessę i Kijów, a grupa z Kansas (49 studentów) spędzi tydzień na rosyjskim obozie młodzieżowym. Po tym, jak pozostali studenci wylecą z Kijowa do Wiednia 23 sierpnia, poleci do Wilna, a następnie 2 września spotka się z pozostałymi Amerykanami w Amsterdamie, skąd odbędzie lot powrotny do domu. Moja żona i ja mamy krewnych w Wilnie, a moja córka będzie ich odwiedzać. Jeśli chciałbyś skorzystać z gościnności litewskiej rodziny, odwiedź proszę w Wilnie moich krewnych, Aldonę i Vytautasa Vitkauskai. Adres brzmi: 53 Wilno 40 ul. Nowych Osadników 16—1 Mogłyby ci pomóc w poruszaniu się po mieście i zobaczeniu najciekawszych miejsc bez oficjalnych przewodników. Napiszę do Vitkauskasów, informując ich, że powinni być świadomi twojej obecności w Wilnie. Ale jeśli nie miałbyś czasu ich odwiedzić, po prostu o tym zapomnij. Mieszkają w Antakalnis, niedaleko Instytutu Języka Litewskiego. W swoim poprzednim liście wspomniałeś, że otrzymałeś wsparcie finansowe na swoją podróż z Centrum Rosyjskiego. Planuję pojechać na Litwę przyszłego lata i oczywiście chciałbym otrzymać od kogoś wsparcie finansowe. Być może twoje informacje mogłyby mi pomóc. Z najlepszymi pozdrowieniami, 9 sierpnia 1968 r. Dziękuję za Pański list z 5 sierpnia 1968 r. Obecnie czytam kserokopię Pańskiego artykułu oraz odpowiednie strony pracy J. Kazlauskasa, którą otrzymałem przed kilkoma dniami. Sincerely yours, Anthony Salys Pan i Kazlauskas krytykujecie Mielas Profesoriau, problem z różnych punktów widzenia, obaj nie zgadzacie się z wcześniejszymi wyjaśnieniami. Ponieważ Kazlauskas cytuje autorów innych teorii, powinien był wskazać również Pańską teorię, gdyż miał okazję zapoznać się z nią z Pańskiego odbitki. Książka Kazlauskasa jest bardzo interesująca i inspirująca. Całkowicie zgadzam się z jego metodologią badań: pierwszym zadaniem filologa powinno być — wyjaśnianie form na podstawie wewnętrznego rozwoju języka i dopiero potem wyciąganie jakichkolwiek wniosków związanych z językami bałtyckimi lub indoeuropejskimi w ogóle. Jednak tytuł książki jest mylący i błędny. Powinno być „Zagadnienia gramatyki historycznej języka litewskiego” albo, jak powiedzieliby Niemcy, „Beitrage...”. Praca jest w istocie rozprawą doktorską. Obronił ją tej wiosny, a w Związku Radzieckim doktorat ma ogromne znaczenie dla wynagrodzenia. Mylący tytuł jest w rzeczywistości bardziej imponujący niż „Zagadnienia” i być może to było ważniejsze dla jego kariery”. Między innymi moja córka Rimgaila (forma skrócona: Rima), obecnie studentka ostatniego roku Uniwersytetu Pensylwanii, w tym samym czasie (tj. 23—31 sierpnia) co Pan/Pani będzie w Wilnie. Otrzymała stypendium Uniwersytetu Kansas na studia języka rosyjskiego w Leningradzie. Uwaga tłumacza. J. Kazlauskiego do wybrania takiego tytułu książki być może skłoniła ta okoliczność, że wówczas zarówno rozprawy, jak i monografie musiały dotyczyć jedynie „szerokich” problemów. Na przykład także książka Z. Zinkevičiusa, w której analizowano wileńskie miejskie zapisy małżeństw i chrztów z początku XVII w., miała nosić tytuł „Lietuvių antroponimika” (V., 1977), a monografia A. Valeckienė, w której analizowana jest kategoria rodzaju, nosiła tytuł „Lietuvių kalbos gramatinė sistema” (V., 1984) itd. 54 Była tam przez sześć tygodni, a teraz cała grupa 170 Amerykanów zwiedza przez tydzień Moskwę. Odwiedzą również Odessę i Kijów. Grupa z Kanzas (49 studentów) spędzi tydzień w rosyjskim obozie młodzieżowym. Po tym, jak pozostali studenci 23 sierpnia wyruszą z Kijowa do Wiednia, ona poleci do Wilna, a następnie 2 września spotka się z innymi Amerykanami w Amsterdamie, aby odlecieć z powrotem do domu. Moja żona i ja mamy krewnych w Wilnie, a córka ich odwiedzi. Jeżeli chcieliby Państwo gościć u litewskiej rodziny, proszę odwiedzić w Wilnie moich krewnych Aldonę ir Vytautasa Vitkauskus. Jų adres: Wilno 40, ul. Nujakurių 16—1. Mogliby Państwu pomóc zapoznać się z miastem, a także, poza oficjalnymi przewodnikami, pomóc odwiedzić najciekawsze miejsca. Napiszę do państwa Vitkauskasów, żeby wiedzieli o Państwa pobycie w Wilnie. Jeśli jednak nie będą Państwo mieli czasu ich odwiedzić, proszę zapomnieć o tej propozycji. Mieszkają na Antokolu, niedaleko Instytutu Języka Litewskiego. We wcześniejszym liście wspominali Państwo, że otrzymali finansowe wsparcie na swoją podróż od Centrum Rosyjskiego. Planuję przyszłego lata pojechać na Litwę i oczywiście chciałbym skądś uzyskać wsparcie finansowe. Być może Nuoširdžiai Jūsų Pańska informacja byłaby dla mnie użyteczna. Z najlepszymi pozdrowieniami Antanas Salys [5] 15 października 1968 Drogi Kolega: Dziękuję za twój list z 6 października 1968 roku. Nie mam nic przeciwko temu, żeby spędzić sobotni poranek, pracując nad Pańską taśmą. Sugerowałbym 19 lub 26 października. Po południu chcielibyśmy powitać Państwa w naszym domu i oczywiście Ostrauskasowie również zostaliby zaproszeni. Proszę poinformować mnie, która sobota byłaby dla Państwa dogodniejsza. Jeśli chcieliby Państwo zadzwonić, będę w Zakładzie w czwartek, 17 października, od 9:00 do 16:30. W piątki zwykle zostaję w domu. Moje numery telefonów to: biuro —594—8704 oraz Dom: KI-4—1285. Jeśli zdecydują się Państwo przyjechać 26 października, to oczywiście mamy mnóstwo czasu na porozumiewanie się listownie. Z niecierpliwością oczekując naszego interesującego spotkania, pozostaję z poważaniem, 15 paździerAnthony Salys nika 1968 r. Drogi Kolego, dziękuję za list z 6 października 1968 r. Chętnie spędzę sobotni poranek, pracując nad Pańskim wpisem. Proponowałbym 19 albo 26 października. Po południu chętnie oczekiwalibyśmy Państwa u siebie w domu; oczywiście ir Ostrauskowie zostaliby zaproszeni. Proszę poinformować, która sobota byłaby dla Państwa dogodniejsza. Jeżeli chcieliby Państwo zadzwonić, aš będę na wydziale w czwartek, dnia 17 października, od do godz. 9 163° W piątki zazwyczaj jestem w domu. Moje numery telefonów: służbowy — 594—8704, domowy — KI-4—1285. 59 Jeżeli Jeśli postanowiliby Państwo przyjechać 26 w październiku, to oczywiście mamy wystarczająco dużo czasu, aby korespondować listownie. Z przyjemnością oczekujący naszego interesującego spotkania Z poważaniem Państwa Antanas Salys [6] 70.11.9 Drogi Kolego, Dziękuję už Za Pański miły list. Naprawdę su Zaklęty krąg Kazlauskasa. Po raz pierwszy iš Usłyszałem od Państwa, że Państwa Departament nie chce jo wpuścić. Napiszcie, jaka jest ta przeszkoda kliūtys: ar uniemożliwiająca wpuszczenie — że jest członkiem ar partii, to co innego. O gal przeszkoda, że USA nie uznają inkorporacji państw bałtyckich į Sowieckiego Sąjungą? Jednym słowem chcę usłyszeć od Was dokładniej. iš Was usłyszeć. Jeżeli tą drogą, jak Państwa uniwersytet ji zapraszał, nic z tego nie wychodzi, być może możliwy butų jest inny sposób, mianowicie obowiązkowe zaproszenie. Tik być może trudniej byłoby uporządkować kwestie finansowe. Prywatne zaproszenie byłoby jak turystyczne. Wypisalibyśtam cie Państwo w razie potrzeby kvietimą, osobiste skierowanie dla znajomego przyjaciela naukowca, aby odwiedził Jus. Takich zezwoleń udzielają Na Litwie be Wiadomości moskiewskie. O przyjechawszy, może jednak Kazlauskowi moglibyście zapłacić tyle, ile było ar przewidziane, przynajmniej część tej sumy, żeby opłacało mu się be przyjechać na własny koszt. Proszę spróbować wyjaśnić, może będzie mógł pokonać te przeszkody, jak nors apeiti. Trzeba visaip próbować. O żeby on przyjechawszy do Państwa wygłosił kilka wykładów, więc, jak się zdaje, nie może być ku temu przeszkód. Przecież przyjeżdżają zagraniczni iš naukowcy z różnych ir krajów, wygłaszają wykłady nawet w kilku miejscach. Ważne tylko, żeby instytucja, ta organizacja ar znalazła możliwość zapłacenia mu. | Su wiza dla odwiedzających (visitor's visa) ludzie zazwyczaj przyjeżdżają na trzy miesiące. Potem dar ir przedłużają ją na dłużej. Gdyby można było zaprosić go na prywatne zaproszenie, przeznaczone pieniądze by nie przepadły. I w ten sposób, zapraszając go, z pewnością zdążyłby przyjechać na początek rudens semestru. Aš też pojechałem do Litwy be Znajomość moskiewsir be jų kich procedur wymiany, ale mimo wszystko miałem stypendium iš American Council of Lerned Societies. Zorganizowałem wyjazd prywatnie przez Korsaka. Swoją aš drogą wystosowałem osobiste zaproszenie do jednego przyjaciela, chirurga Uniwersytetu Wileńskiego. Ir poinformował, że zezwolenie wydano obu su żonom. Koszty podróży pokryją sami. O my tutaj już zaopiekujesu my się nimi jako litewskimi lekarzami. J ei Kazlauskas byłby pewien, że tutaj zostanie mu zapłacone, mógłby sam kupić bilet lotniczy tam z powrotem. ir Papier się kończy, więc kończę. Spróbujcie. Wasz A. Salys P. S. O sprawie Kazlauskasa lepiej nikomu szerzej nie rozgłaszajcie, tj. Litwinom. Potem plotą z tego wszelkiego rodzaju. [7] Drogi Kolego, dzięki za oba už zdjęcia listów. A więc mam najnowsze wiadomości. 56 Wniosek: Rektorowi Kubiliowi nie udało się przebić przez moskiewską „stalową” kurtynę. I oczywiście, głową muru nie przebijesz. Dobrze przynajmniej, że Moskwa wreszcie odpowiedziała. To powiedzenie v 61uxatineit (1). Gynymemn zdaje się pozwalać przypuszczać, że później może coś z tego wyjdzie. Czy przynajmniej tylko tak próbuje Pan/Pani pocieszać się rozczarowaniem. Pisząc do L. Władimirowa (kierownika Biblioteki Organizacji Narodów Zjednoczonych, mojego dobrego znajomego, którego żona była moją studentką- ), przypomniałem sobie sprawę Kazlauskasa. I on uważa, że błąd popełniono, zapraszając oficjalnie w ramach wymiany (prowadzi przez Moskwę). Gdybyście zaprosili go prywatnie, to prawdopodobnie przyjechałby. Ale oczywiście, byłoby Panu trudno uporządkować stronę finansową. Jeśli tego lata będzie Pan w Związku i weźmie udział w planowanej konferencji bałtystycznej (prawdopodobnie będą tylko Bcecoro3sHas + meMokpaTuueckue cTpaHbl), będzie Pan miał okazję omówić wszystko z Kazlauskasem, a także dowiedzieć się, jak przejść przez biurokratyczne pułapki. Będę czekać również na dalsze wiadomości, jeśli je Pan otrzyma. Z pozdrowieniami Jūsų A. Salys 5) 70. IV. 1 Mielas Kolega, Gdzieś zapodziałem adres prof. Meserole’- a. Proszę przekazać mu korektę. Przy okazji pytał Pan o współpracowników bibliografii białoruskiej. Napiszcie do prof. Charlesa E. Bidwella (uniwersytet w Pittsburghu). Może się zgodzi. Ponieważ Białorusini wybrali go na „Vučony ū Bielarusaviedzie internacyjanalnaha instituta Bielarusaviedy pakrova šviatoj Etifrasini Polackaj”. Z najlepszymi pozdrowieniami Jūsų A. Salys [9] 70. IV. 10 Mielas Daktare, Dziękuję za list i wszystkie informacje. Ja także słyszałem, że Bidwell choruje na raka. Może lepiej poszukać innego współpracownika. Najlepiej byłoby mieć kogoś z Mińska. Bo białoruskie publikacje często pozostają dla innych nieznane. Jeżeli zdecydowalibyście się na Mińsk, mógłbym polecić tego czy innego białoruskiego językoznawcę. Ale oczywiście nigdy nie możemy być pewni, czy zaproszony człowiek się zgodzi, choćby bardzo tego pragnął. Bo tylko organy partyjne decydują, komu wolno utrzymywać kontakty z zagranicznymi naukowcami. Chociaż obecnie polityczne śruby są mocno dokręcane, zaproszenie do współpracy przy Bibliografii nie byłoby dla zaproszonego niebezpieczne. Jeżeli „wielcy” zdecydują, że nie, to odmówi, wymyśliwszy jakiś powód. Listem Bażanowa proszę sobie głowy nie zaprzątać. Możecie zabrać i zawieźć Kazlauskasowi do pokazania (sam oryginał- !). Jest to dokument publiczny i dlatego nikt nie może się do niczego przyczepić. Możecie też teraz krótko ubolewać w liście do Kazlauskasa, że Bazanovas poinformował Państwa, iż Kazlauskas jest tak „przeciążony” pracą w Wilnie. Proszę poradzić, żeby dbał o zdrowie i się nie przepracowywał, bo przecież tak niewielu jest dobrych językoznawców. Z pozdrowieniami Jūsų A. Salys 57 [10] Mielas Daktare, Skorzystałem z ir uprzejmie obiecanej Państwa usługi. Dziś wysłałem Special Delivery W Państwa imieniu przesyłkę z su tymi upominkami dla wilnian. W plastikowej torebce znajdują się rzeczy dla Vitkauskasów. Ponieważ, be jak sądzę, odwiedzą ir Państwo Korsaka, chcąc skorzystać w jak największym stopniu iš ze zbiorów Instytutu, to ir jo dla rodziny włożyłem kilka drobiazgów (lalkę dla jo uwielbianej o wnuczki!), a dla niego samego upragnioną książkę z literatury. Rzeczy przeznaczone dla Korsaków są luzem w przesyłce. Może. gdzie znajdziecie w swoich walizkach kącik, żeby włożyć te prezenty. Mnie nawet nie będzie gu się chciało Państwu su tą przesyłką. Ale może kiedyś, odwiedzając ponownie Litwę (mniej po więcej za parę lat) będę mógł Pa was ką zawieźć. Swoją drogą, otrzymałem bardzo późno J. Kazlauskiego (bardzo miły) III. 30. napisany list. Podejrzewam, że nasza sekretarka gdzieś go jį odłożyła. Zaprasza, oczywiście ir į tą konferencję bałtystów. Serdecznie mu podziękujcie. Jednak nė kieszeń nie nė pozwalałaby co roku latać na Litwę. Trzeba będzie poczekać i zaoszczędzić na podróż w późniejszym terminie. | Aš Sam wkrótce napiszę do niego we wszystkich sprawach. Teraz tylko przekażcie serdeczne pozdrowienia od nas obojga. Oboje są tacy mili, prości i serdeczni. Jeśli ich Uda wam się w taki czy inny ar sposób zaprosić go do odwiedzenia Ameryki, proszę powiedzieć, że będą u nas mili goście. Teraz gości u nas prof. A. Marcinkevičius (chirurg) z su żoną. Był w ir tym Cudownym centrum operacji serca w Houston. Wylatuje na Litwę 29. VI. Po powrocie będą musieli spotkać się su z Kazlauskasami. ; K. Korsakas swoim Instytutem zarządza bardzo „silną ręką”. Jeśli ko będziecie potrzebować, zwróćcie į się bezpośrednio do niego. W Instytucie przecież zaczęto już przepisywać do druku ir Bretkūno Biblia. Znaczna część pracy ir została wykonana, tylko potem coś się nie udało. Państwu Korsakas sam opowie. Ten odpis Pomoże Państwu ir łatwiej odczytać į trudny rękopis Bretkūnasa. Życzę Państwu ir Życzę Pani miłej podróży i ir | przyjemnego pobytu na Litwie. Jūsų A. Salys [11] 70. XII. 28 Uikiai iki šiais ias iš Drogi Doktorze, Przesyłam większą część mojego wkładu bibliograficznego. Powstanie jeszcze około tuzina dodatkowych kart, po które wyślę za kilka dni. Baltistica mój ostatni nr. | V(2), 1969, o Numer kultury języka 17. Więcej aš nie mam. Jeśli mają Państwo późniejsze, proszę je uwzględnić Dziękuję už za list su Kopia Sabaliauskir asa to Pański odpis przeznaczony dla Linguistics. Lista mówców na pogrzebie Kazlauskasa jest szczególna. Przemawiali tylko "mniejsiOna” (najważniejszy dziekan Palionis). Nie było ani rektora Kubiliusa, ani Korsakasa, a także pewnego nė Rosjanina, który pracuje w dziedzinie lituanistyki — przecież (o jų jest ich kilku). O Stepanovnė aš ie nic nie wiem. Jų jest ich kilku, ale jeden nie nė ma związków z lituanistyksu ą. Przecież w ir ogóle chciano przemilczeć śmierć Kazlauskasa. Tylko widząc, jak plotki zaczęły się rozprzestrzeniać, nie mógł już ir milczeć, „Tiesa” XII. 4 opublikowała tą sfabrykowaną wersję śmierci. A więc milczał przez du całe miesiące! 58 Przesyłam Panu zdjęcie artykułu K. Bradūnasa. Był w Kalifornii i być może czegoś dowiedział się od Kojelisa. Czy słyszał Pan coś od redaktorów AP? Za pośrednictwem tej Pani, po uzgodnieniu szyfru, sprawdzę te plotki o śmierci K. Ona wraca na Litwę 13. I. wkrótce również do mnie napisze. Jeśli amerykańskie agencje informacyjne nie będą chciały niczego opublikować, opublikujemy całą historię szczegółowo (bez podpisu lub pod pseudonimem) w litewskim czasopiśmie, np. „Aidai”. Nie wolno milczeć. Jak Pan/Pani sądzi, czy amerykańscy bałtyści i slawiści nie zgodziliby się publicznie wydać jakiegoś oświadczenia lub zaprotestować, gdy będziemy mieli sprawdzone wiadomości. Umówiłem się z tą panią, że jeśli ktoś godny zaufania będzie wkrótce odwiedzał USA, to przywiezie również ustnie bardziej szczegółowe informacje. Postaramy się, aby opublikowały to także Głos Ameryki oraz radio watykańskie i madryckie. Nie sądzę, aby Pański artykuł nekrologowy był zadowalający. Odnosi się wrażenie, że wierzy Pan w wersję śmierci opublikowaną przez „Tiesą”. Byłaby to woda na młyn Sowietów. Powiedzieliby, że Amerykanie biorą oficjalną wersję śmierci za dobrą monetę, a tylko „burżuazyjni nacjonaliści” rozpowszechniają oszczerstwa i wymysły. —Nie sądzę, aby Kazlauskienė potrzebowała pomocy materialnej. Jeśli Sowieci kogoś zamordują i chcą ukryć sprawę, to szczególnie dobrze zabezpieczają materialnie rodzinę. Poza tym trudno byłoby jej coś przekazać przez nieznajomego człowieka, ponieważ bałaby się przyjąć, żeby potem jej nie oskarżono. Z wyrazami szacunku A.S. P.S. Czy ma Pan jakieś wyraźniejsze zdjęcia Kazlauskasa? Pożądane byłoby większe. Zwrócę. Razem zwracam również kopertę. [12] 71. I. 5 Mielas Daktare, Moją część Bibliografii zapewne już Państwo otrzymali. Wysyłam jeszcze kilkanaście kartek. To już wszystko na ten rok. Nie otrzymałem jeszcze VIII tomu słownika akademickiego ani 18. numeru „Kalbos kultūros- ”. Jeżeli Państwo otrzymali, proszę włączyć do Bibliografii. Beje, proszę poprawić na mojej karcie wpis dotyczący kultury języka. Numer powinien wynosić 17 (a nie 16, jak błędnie wydrukowano). Rozmawiałem telefonicznie z p. Dambriūnasem. Powiedział, że Głos Ameryki 22 XII przekazał mu wiadomość o J. Kazlauskasie. Podał to, co zostało napisane w litewskich gazetach w USA. Odbitki tych wiadomości (z wyjątkiem „Naujienos”) otrzymaliście ode mnie. Powiedział mi również, że przez Polskę nadeszła jeszcze dodatkowa pogłoska: Kazlauskas przeczuwał, że może zostać aresztowany, i poprosił dwóch swoich przyjaciół, aby z daleka śledzili go na ulicy. A ci przyjaciele obserwowali, jak go aresztowano. Jednym z nich był specjalista w dziedzinie literatury Umbrasas (wykładał w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym). On również nagle zmarł na Litwie, jeszcze młody (był moim studentem). Nagle zmarł także młody historyk sztuki Budrys. Dopiero później okaże się, czy te zgony mają jakiś związek ze śmiercią Kazlauskasa. Dambriūnas chciał jeszcze więcej informacji w sprawie Kazlauskasa. Wysłałem mu te informacje, które Pan wysłał do NYT i AP. W Waszyngtonie spróbują (przez znajomości) puścić wiadomość o Kazlauskasie w Washington Post albo w jakiejś innej gazecie. W ten sposób może przerwiemy ciszę także w amerykańskiej prasie. Od tej pani I. 13 wracającej na Litwę spodziewam się pod koniec tego miesiąca otrzymać potwierdzenie lub zaprzeczenie pogłosek. Niezwłocznie Państwa powiadomię. Od Klima żadnej wiadomości 59