scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Technikos terminai „Dabartinės lietuvių kalbos žodyno“ III leidime

Vida Žilinskienė

Full text

ACTA LINGÜÍSTICA LITHUANICA LITHUANIAN KALBOTYROS PREGUNTAS XLIII (2000) Vida ŽILINSKIENĖ Instituto de ir Matemáticas e Informática, Vilnius Términos técnicos en el diccionario de la lengua lituana moderna III. En un artículo publicado anteriormente* se intentó hacer una revisión del “Diccionario de la lengua lituana moderna” III edición de los términos utilizando un sistema de análisis informático, ya que solo de esta manera se pueden cubrir miles de palabras su jų y tratar de compararlos. Como se puede ver en la tabla allí, en el diccionario muchas palabras ar jų Los (592) valores tienen un certificado de tecnología. (término técnico). Son palabras bastante diversas o sus significados individuales, que designan los más diversos mecanismos, máquinas, herramientas, dispositivos, dispositivos, aparatos, medidores o solo jų partes individuales, fenómenos, ir acciones, a veces incluso ciertos materiales, habitacionir es, soportes, aberturas, cavidades, etc. En el caso de los términos técnicos, se no puede decir que los términos técnicos son aquellos términos que no tienen una definición ir específica, sino que se refieren a un conjunto de términos que no tienen una definición o específica. Sabemos que las palabras que nombran instrumentos de medida de diferentes tamaños suelen tener los sufijos -meter y -meter. Pažiūrėkime, kaip tokie žodžiai pateikti žodyne: aukščiūmatis tech., bangomatis tech., dazniamatis tech., dinamomėtras tech., garomatis tech., jautriūmatis tech., jėgomatis tech., kampamatis tech., kietmatis tech., kreivematis tech., krumpliamatis tech., lygmatis tech., mikromėtras 1. tech., parámetro 2. Técnica física, técnica de inclinación, técnica de agujero, técnica de deslizamiento, técnica de velocímetro, técnica de rosca, técnica de agujero, técnica de densidad, técnica de distancia, técnica de trazo, técnica de ruido, técnica de vago, técnica de profundidad, técnica de voltímetro, pero aritmómetro, barómetro, cronómetro, dosímetro, dregómetro, salinímetro, gasímetro, profundímetro, velocímetro, calorímetro, ángulometro, colorímetro, pluvímetro, cronómetro, colorímetro, espirómetro, tacómetro, termómetro, vadénmetro, véjametro, voltímetro, Zingsniametro y altimetro. Dregmeématis, tarpumatis zr. tarpamatis, véjomatis véase véejamatis. ! Diccionario de la Lengua Española, 3ª edición Diccionario de la Lengua Española, 4ª edición Diccionario de la Lengua Española, 5ª edición 37, 1997, 46-52. 176 De estas palabras, solo el segundo valor de un parámetro no se refiere a un instrumento de medición, sino a una magnitud «que describe una característica de un proceso, fenómeno o máquina». Todas las demás palabras se refieren a instrumentos de medición, por lo que probablemente deberían etiquetarse de la misma manera. Los instrumentos y los instrumentos de percusión se llaman a menudo instrumentos de cuerda. Veamos cómo se ven estas palabras juntas: retrovisor tech., separador tech., destornillador tech., probador tech., esparcidor tech., multiplicador tech., golpeador tech. sensor tech. quemador tech., humedecedor tech., silenciador tech., capturador tech. capturador tech., agarrador tech., pinzador tech., rascador tech., acelerador tech., acelerador tech., agarrador 2. tech, 3. tech, buscador tech, cargador tech, prolongador tech, receptor tech, descargador tech, descargador tech, liberador tech. liberador tech, aterrador tech. interruptor tech, conector 3. tech, convertidor tech, contador tech, elevador 1. tech, 2., 3., cubo tech, plegador tech. plegador tech. remachado tech., guía tech., soporte tech., gotero tech., liberador tech. doblado tech., dobladores tech. reductor tech., desacelerador tech. táctil tech, nivelador 2. tech., liptivas tech. maisiklis tech. mazgiklis tech., nuimtivas tech., nuleistuvas tech., nusodintūvas tech., pakuotuvas ir pakuotūvas tech. paleidiklis tech. perjungiklis tech, pérkroviklis tech. pértraukiklis tech. pjaustytivas tech, pjoviklis tech, platintuvas tech., pléstuvas tech, plikytuvas ir plikytuvas tech., plotuvas tech., puréntuvas ir purentūvas tech, pūstūvas tech., rautūvas tech, ravetuvas ir ravėtūvas tech., ribétuvas ir ribotūvas tech. rinkiklis tech, rinktūvas tech, sandariklis tech, seiketuvas ir seikėtūvas tech. siurbtūvas tech, skaidrintivas tech., skyriklis tech., skirstytuvas tech., skirtūvas tech. skystintiivas tech., sklaidytuvas ir sklaidytuvas tech, slankiklis tech. slopintūvas tech, smulkintuvas tech., sodintuvas tech. spaudiklis tech., spaustūvai tech. spindulitiotuvas ir spinduliuotūvas tech., spraustuiwai tech., sprogdiklis tech, sriegiklis tech., sriegtuvas tech, stabdiklis tech, stiprintūvas tech, stūmiklis tech., stumtūvas tech, sugėriklis 2. tech., chem., recolector tech., pulverizador tech., deslizador tech., deslizador tech., junta tech., oscurecimiento tech., oscurecimiento tech. alimentador tech., alimentador tech., comprobación tech. espesante tech., espesante tech. fricción tech., estufa tech., sujetador tech., limpiador 1. tech. motor 1. tech., rastrillo y rastrillo tech. impulsor y impulsor tech., impulsor tech., empujador 1. tech., tractor 5. tech., enrollador y enrollador tech., ventilador 2. tech, Zertuvas tech., pero escurridor, pulidor, rascador y rascador, bréztuvas, germinativa, encendido, rascador y rascador, deshumidificador, deshumidificador 2., deshumidificador, deshumidificador, gasificador, aspirador, deshumidificador, secador, vaporizador 1., altavoz, campana 3., gelificador, generador y generador, extintor, extinguir-? Suprantama, kad žodžiai, po kurių parašyta pažyma Zr. (= žiūrėk), siuncianti į bendrinėje kalboje plačiau vartojamus ar labiau vartotinus žodžius, yra be pažymos tech., tačiau ši pažyma turėtų būti tame straipsnyje, į kurį siunčiama. 177 vas, gilintūvas, gniaužtūvas, gniužiklis, graižtūvas, gręžtūvas, grotūvas, grūstūvas 2., išmuštūvas, kaitintūvas, kaltūvas, karšiklis 1., kauptūvas, kilpiklis, kirstūvas, kirtiklis 1., klausiklis, kratiklis, kratytuvas ir kratytūvas, krautūvas, kreiptūvas, kupetūotuvas ir kupetuotūvas, laikytūvas, laistytūvas 2., lėktūvas, lenktūvas 1., lukštentuvas ir lukštentūvas, maišytuvas ir maišytūvas, megztūvai, melžtūvas, muštūvas 3., 4., nupiltūvas, paisiklis, perėtuvas ir perėtūvas, pjaustiklis, plautūvas 1., 2., plūktūvas, pramuštūvas, purkštūvas, purškiklis, raikytuvas ir raikytūvas, raižiklis, raižytuvas ir raižytūvas, rakintūvas, retintūvas, rėžiklis, rėžtūvas, riestūvas, rištūvas, rodiklis 1., 2., rūšiūotuvas ir rūšiuotūvas, saugiklis, semtūvas 2., sijétuvas ir sijotūvas, siųstūvas, skaičiūotuvas ir skaičiuotūvas, skaitiklis 2., skaldytūvas, skardiklis, skėliklis, skeltūvas, skėstūvas, skėtiklis, skintūvas, skirstiklis, sklaidiklis, skobiklis, slėgtūvai, spaustūvas, suktūvas, sunktūvas, svertūvas, šaldytūvas, šalintūvas, šaukiklis, šildytūvas, šviestūvas, švitintūvas, traiškytūvas, trauktūvas, tręštūvas, trukdytūvas, trupintūvas, užsuktūvas, valytuvas ir valytūvas, vartytuvas ir vartytūvas, vėdintūvas 2., verptūvas, veržiklis, veržtūvai, vesintuvas, vėtytūvas, viriklis, ženklintūvas, žiebtūvas, žiestūvas ir purintūvas žr. purentuvas, sklandiklis žr. slankiklis tech., sprogdintūvas žr. sprogdiklis, uždegiklis žr. degiklis, varžiklis žr. veržiklis. Iš šių žodžių apibrėžimų matyti, kad tai daugiausia prietaisų, įrenginių, įrengimų, mechanizmų pavadinimai, o, kaip matome, beveik pusė iš jų neturi pažymos fech. La palabra destornillador, que es común en todos los idiomas, está incluida en este certificado, mientras que otros nombres de herramientas más complejas, como sierra de piedra, taladro, cepillo, pala plana, rastrillo, palanca, etc., no están incluidos. Solo tres de esta multitud de palabras (acelerador, retardador, espesante) y la segunda palabra, endurecedor, absorbente, tienen el significado de una sustancia determinada". Existen muchos dispositivos, dispositivos, dispositivos con nombres que terminan en -or, que también se presentan de manera diferente: acelerador técnico, amortiguador técnico, generador técnico, granulador técnico, compresor técnico, condensador técnico, localizador técnico, manipulador técnico, perforador técnico, procesador técnico, reductor técnico, estabilizador técnico 2. Tech., transformador tech., vibrador 2. Tech., 3. tech., pero dosificador, escalera mecánica, inhalador, calculador, carburador, colector 1., monitor, pelengador, proyector, proyector, pulverizador, reflector 1., refractario, refrigerador 1., 3 Además también anticongelante, baltodé (piel de perro trabajada- ), brillo 2. carburo 2,almidón, metal duro, coque, fundición, metal de soldadura, cáscara 3., parafina, pigmento 2., hormigón plástico, poliuretano, potasio, vaporizador, polvo de aluminio, metal de espuma, espuma, espuma, cobre rojo, salitre, alcohol, estearina también tienen certificado tech. y también enumeran diferentes materiales. La segunda capa de absorbente y estearina también tiene un certificado de química. También hay un certificado técnico. todavía tiene combustibles (productos de combustión de combustible), inserción 4. (la capa intermedia de algo), cinta 2. (un pedazo largo y estrecho de varios usos y materiales- ), corcho (por qué se obstruye), 2 escoria 1. (remanentes de fusión endurecidos). Si los diversos materiales utilizados en la técnica tienen este certificado, ¿por qué no lo tienen, por ejemplo, 1. el aceite 3. el combustible, el petróleo, el acero, el hormigón armado, la vaselina, etc.? 178 1 registrador, regulador, repetidor, separador, esterilizador, estimulador, sumador, tabulador 2., transistor, ventilador, vulcanizador. La marca técnica también tiene palabras o significados que se refieren a ciertas partes y detalles de dispositivos o dispositivos, por ejemplo, alkiné 3., antbriaunis, antSova, apkala, ūptakas, apvalkas 3., ašmenis 1., bandazas 2. diafragma 2., sugas, diskas 2., 1 excentrikas, trampas 2., cojinete 4., įmažas 2., juntitkas 2., kaistis 1., taškas 2., kreipratis, riedis, plokštė 2., membrana 2., niiosklemba, pirštas 3., posparnis 2., pussis, pustužle, sekladeze, seklavamzdis, skridinys 4., voejikas, net tirštiklis, uzkaisa, vamzdelis 1., o, rodos, nombres bastante análogos no tienen esta marca, por ejemplo, ašis, dangratis, kaušas 3., bisagra 2., muštuvas 3., 4., skaičiiklis, slėgis (marca técnica solo en la ilustración), purkštuvas, žymeklis 1., rodyklė 1., 2., sparnas 3., 4., 5. ir Señor. Los nombres de las pequeñas piezas están marcados técnicamente. bégviné, kniede, médsraigtis, mėdvinė, poverzlé, perno 1., tornillo 1., tornillo de rosca, tornillo 1., incluso rosca (ranura de rosca de tornillo, tornillo, tuerca), mientras que los análogos anturzle, mėdvaržtis, nuez, clavo no tienen ninguna marca. El vocabulario contiene nombres de acciones y fenómenos con una declaración de voz: amortiguación 2., aislamiento, deducción 2., contrapeso, 1 detonación, diagnóstico 2. erosión 2., holografía, retracción, compresión, contacto 2., corrosión, modulación 2. fiz., montaZas 1., niiovargis 2., pastūmė, priesslégis, priesslydis, redikcija 4., regeneracija 2., savirieda, savistabda, selékcija 2., Sviesorastis 1., 1 taktas 2., televaldymas, transformacija 2., vulkanizacija 1., tačiau gana artimi pavadinimai, pvz., amortizavimas, eksploatacija 3., i§siurbimas (viena reikšmė), įžėminimas, komprėsija, kondensūcija 3., motorizūcija, operūcija 5., 6., pagrūdinimas, 2 priliejimas, prilitavimas, primontavimas, profiliavimas, pumpavimas, radiofikacija, radiofikavimas, reguliavimas (viena reikSme), retransliacija, retransliavimas, telefikacija, telefikavimas, telefonizavimas, termofikacija, termofikavimas, transliacija 1., transliavimas Sia pažyma nežymėti. La mayoría de los nombres de máquinas (tanto autopropulsadas como remolcadas) y de implementos, como por ejemplo: akmenskaldė, akmeéntrupe, amfibija, benzinveZis, betonvezis, bulviakaseé, bulviasodé, dujovezis, gelmélaivis, javapjové, kelmarove, kuliamdji, miskavezis, naftovezis, sėjamoji, cisterna, vilkikas, Zémkasé, etc., no tienen certificado tech., pero hay excepciones, es decir, después de algunas palabras de este tipo se da certificado fech., por ejemplo: barstomoji, batiskafas, dūirpsemė, greideris, grūdvežis, kombindinas, traukimas 2., limuzinas, lysviadarė, motorvežis, Orvežis, pédarisé, pickup, poliakalė, poliakale, purvasemė, ravėtuvas, scraper, sunkvežis, pushmikas, terkšlė 3., žemėsemė, žemėssiurbė. La primera es la más común, que se denomina también como 1. tech., detalle 1. tech, dispositivo tech., equipo tech, dispositivo tech. máquina 1. tech, medidor tech., pero dispositivos, dispositivo, medidor, mecanismo instrumento certificados tech. 1., 1. No tiene. 179 El diccionario contiene palabras que designan orificio, cavidad, recipiente, habitación, cuadrado y técnicas marcadas, por ejemplo, hardware, forja, cazador, ranura 2., cámara 2., columna, barniz 3., mezclador 2., horno, polígono 2., luz, fertilizante, boquilla 3., tubo, tubo, y otras similares, por ejemplo, alto horno, cisterna, garganta 4., horno de fusión, magistrál, martillo, resonador, tubería no marcados. También hay palabras que indican la base de una estructura de soporte, soporte o refuerzo: rebote tech., base 3. Tech., tecnología de la presa. (pero rompeolas, muelle), embarcadero 2. tech., Tech. tumbado., Tech. pavimento, mosaico 3. tech, umbral 2. tech., soporte 1. tech. (pero marco 3.), técnica de arrastre. En el diccionario, las unidades de medida de varias magnitudes (tanto sistemáticas como no sistemáticas) tienen un certificado físico, por lo que también el grupo, el bit, el centímetro, el centner, la pulgada, el decibel, el decímetro, la milla náutica, el kilogramo, el kilohercio, el kilómetro, el kilovatio, el kilovatio-- hora, el litro 1., el miligramos, el mililitro, el milímetro, el minuto 1., el rayos X 2., la onza podría tener el mismo certificado o cualquier otro dedicado específicamente a las unidades de medida, ya que las unidades son bastante numerosas. Aunque los verbos no se consideran términos, se encuentran otros verbos o su significado con la indicación técnica: atkaiščiuti, įsodrinti, moduliti 2., suvirinti 2., užkaitūti, pero palabras bastante similares son sin indicación: fikstioti 3., kondenstioti 1., 3., (pa)grūdinti, 2. (pri)liéti, (pri)montioti, profilitioti, radiofikiioti, regenertioti, regulitioti 2., retranslitioti, rezonuoti, (su)niedyt, 2. sulydyti, telefoniziioti, translivioti, (uz)litiioti, valctioti 2., vartoti 1., vulkanizuoti. Lo mismo puede decirse de los adjetivos: vapor-corriente, cuatro tiempos 2. tech., dvitūktis (tech. iliustracijoje), lėtaeigis tech., bet alkūninis 2. belaidis, bemotoris, daugiašaudyklis, diferencialinis 2., dvimotoris, kardaninis, kondensacinis, krumpliaratinis, krumplinis, kumstélinis, lankinis, lazerinis, lémpinis, linginis, marténinis, maZzalitrazis, mechaninis, membraninis 1., motorinis 1., pistolétinis, pontoninis, radiolokdcinis, raketinis, reaktyvinis, relinis, reminis 1., 2., réplinis, revolverinis, rotorinis, savikrovis, 2 savirasis, savistabdis, savitepis, 2 savivartis., sklandinis, sparninis 2., srdiginis ir sraigtinis, sriéginis, sriegiviotas, staklinis, stendinis 1., strypinis, stimoklinis, svirtinis 2., svyruoklinis 2., Serdinis švirkštinis, tiglinis, trumpabangis, veleninis. No deberían figurar en las etiquetas técnicas las siguientes palabras o significados de palabras: aerostato, antena 1., carga 1., auriculares 2., amortiguador, centrífuga, diascopio, diésel 1., muelle 2., 1., depósito de polvo, diumpleés, epidiascopio, estacada, 1 altavoz, gramófono, hidrdnto, hidrógeno, conducto de calor, canal 4., catapulta 2, compostador, hélice, fundición, magnetófono, magnetola, micrófono, microscopio, motor, oleoducto, nivelador, estación 3., tocadiscos, periscópio, 2 bomba, prensa, proyector, hélice, radiador 2., radio, radiotelegrafo 1., reactor 2., refrigerador 1., refitgen 1., respirador, rotaprint, rotador, rupor 1., semáforo 1., contador, cierre 1., llave, prensa, imprenta, estratostato, pistón 1., sumador, balanza, plantilla 2., 180 Sapígrafo, esclusa, semáforo, faro 2., canal, fax, telescopio, teletipo, televisor, teodolito, terminal, turbina, timón 1., rodillos, tubería, bomba de agua, tubería de agua, compuerta, molino de viento, cajón, lagar, 2 bisagras 2., 1 pararrayos? De todos los nombres de las ciencias o de sus ramas, solo la balística tiene el certificado tech., y por ejemplo, la automatización 1., la energía, la cibernética, la mecánica, la metalurgia 1. y muchos otros, no tienen este certificado, mientras que la heladería y el libro están marcados como spec. Tal vez, de hecho, todos los nombres de las ciencias y sus ramas podrían ser marcados con especímenes. La presentación no sistémica se muestra mediante la agrupación de todas las otras palabras o sus significados que tienen la abreviatura spec.: cargado, nublado, placa, fecundado, eje 2., tumor 2., estado 2*., frecuencia, deformación, declaración 2., dos puntos 1., efecto 3*., fila 5*., época 1*., era 1*., fantasía 2., fantasma?- ., figura 3*., filtro 2., fondo 3*., fórmula 2*., fracción 3., cabezal, cuello 2., espiral, glute, suelo 1., grupo 3*., reclutamiento, información 2*., rendimiento 4., espiral, hueso, reflejo, sensible, gancho 2., deshuesar, nobleza 2., intercambio, molino 2., 2 muerto, medio 2., azulado 3., 2 molido, monopé 1., desviación, fuga 2., escaneo 7*., período 1*., 3*., 7., sustrato 4., punto 2., 5*., 7., torpe 1*., turbogenerador, turbocompresor, vandéntalpa, conducir 6*., paso 4., inteligencia 3. La lectura de las definiciones de estas palabras o significados puede sugerir que este certificado ha sido o bien otorgado a palabras para las que no se ha aplicado ningún otro certificado de términos, o que esta abreviatura ha sido utilizada para designar términos generales utilizados en textos científicos (marcados con asteriscos- ). Si se aceptara la primera opinión, quizás habría que señalar también las palabras: irradiar, asimetría, báltica, barelieve, beica, biosfera, desgasificación, degeneración, decadencia, desactivación, impresión en caliente, instalación, cataclismo, teclado, etc., y si se aceptara la segunda, entonces —las palabras: anomalía, área, puntaje, prueba, muestra, ciclo, ley, diagrama, doctrina, experimento, peritaje, equivalencia, génesis, hipótesis, conclusión, canon, catálogo, clase 1., igualdad, método, etc. Está claro que la elaboración manual de la tercera versión del LMR no ha sido posible para cubrir tantos términos de una sola vez. Solo el análisis computacional permite seleccionar de la totalidad del diccionario los artículos, las Palabras, sus significados o grupos de palabras necesarios y evaluar todo de manera sistemática. Los editores de otras ediciones del DLKŽ y del "Diccionario General de la Lengua Lituana" podrían utilizar el análisis informático, clasificar las palabras o los artículos del diccionario según las referencias pertinentes que les interesen, compararlos y editarlos. Además, en la gestión de las definiciones de términos, deberían utilizarse los diccionarios de términos de los distintos ámbitos elaborados en los últimos años, las normas lituanas de términos y definiciones, elaboradas por especialistas del ámbito correspondiente junto con terminólogos, en las que las definiciones de términos son precisas. 181 Diccionario de la Lengua Española. Madrid: Ediciones de Ciencia y Enciclopedia, 1993. 1997: "Las palabras de la vida" en el III Certamen de Poesía de la Universidad de Granada. — Revista de Estudios Históricos, 37, Madrid, 1999, 12-14. TÉRMINOS TÉCNICOS EN LA TERCERA EDICIÓN DEL „DICCIONARIO DEL LITUANO CONTEMPORÁNEO” Resumen El presente artículo trata sobre los términos técnicos en la tercera edición del „Diccionario del lituano contemporáneo”. Para el análisis de los términos se utiliza un sistema de análisis computarizado. Solo este sistema permite incluir y comparar entre sí cientos de palabras y sus significados. Se discuten los términos técnicos con los componentes -metras, -matis, los sufijos -uvas, -iklis, -orius, así como los nombres de varias máquinas e instrumentos. También se hace un intento de comparar estas palabras y sus significados con las etiquetadas spec. Vida ZILINSKIENE Recibida el 10/ 02/ 1999 Akademijos g. 4, LT2055, Vilnius, Lituania email Correo electrónico Correo electrónico: [email protected] 182