Senasis lietuvių tikėjimas ir stabmeldystė

252 Acta Linguistica Lithuanica LXXII ZIGMAS ZINKEVIČIUS Akademik emerytowany Kierunki badań naukowych: bałtystyka, historia języka litewskiego, dialektologia, onomastyka. STAROŻYTNA WIARA LITEWSKA I BAŁWOCHWALSTWO Litwini w starożytności nie byli bałwochwalcami, takimi jak Grecy i Rzymianie, którzy wznosili i czcili posągi, na przykład Apollina, Afrodyty i innych. Bałtowie nie mieli prawdziwych ani podobnych posągów. Oni nie byli bałwochwalcami, lecz czcicielami przyrody. Czcili siły przyrody, modlili się w świętych gajach (alkos – „ofiarnych” wzgórzach, alkakalniach). Mieli święte zbiorniki wodne (rzeki, jeziora itp.) i inne święte obiekty przyrody, które czcili. Od najdawniejszych czasów odziedziczyli pierwotną wiarę monoteistyczną. Ich najwyższe bóstwo, deivas, było pojmowane jako personifikacja nieba. Można to wywnioskować choćby z zapożyczonego przez Finów słowa taivas (z t zamiast bałtyckiej dźwięcznej spółgłoski d, por. deivas), oznaczającego „niebo”. Elementy politeizmu pojawiły się w wierzeniach bałtyckich później. Między innymi wiązało się to ze skłonnością do nazywania dawnego deivasa „boga” określonymi epitetami (takimi jak wszechmocny), które w poszczególnych językach wymawiano różnie i które obecnie sprawiają wrażenie, jakby były różnymi bogami. Ponadto przyczyniły się do tego różne nazwy czczonych obiektów przyrody w poszczególnych językach bałtyckich, które późniejsi badacze uznali za odrębne bóstwa. Ich ungenaue Niederschrift in den Quellen (die Personen, die sie aufzeichneten, beherrschten die litauische Sprache nicht) verstärkte nur die Verwirrung und führte frühere Forscher in die Irre, ebenso wie sie die heutigen Forscher in die Irre führt. In der wissenschaftlichen Literatur setzte sich das falsche Verständnis des frühen baltischen Glaubens als polytheistisch durch. Dies ist der zweite Mythos neben der Vorstellung, die alten Litauer seien Götzendiener gewesen. Eingereicht am 18. Mai 2015. ZIGMAS ZINKEVIČIUS Justiniškių 41-24, LT-05127 Vilnius, Litauen [email protected]