scieee Open visual document viewer

Eine mehrsprachige Website zur Grammatik der litauischen Sprache

Daiva Šveikauskienė; Arūnas Ribikauskas; Vytautas Šveikauskas

Full text

144 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ Ins i u ü li auische Sp ache ARŪNAS RIBIKAUSKAS Gediminas echnische Uni e si ä Vilnius VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS Ins i u o pa a língua li auice Cien í icas Fo schungs ich ungen: G amma ik, Compu e linguis ika. ENE MULHRSLANGUIGE WEBSITE ZUR GRAMMATIK DER LITAUISCHEN SPRACHE Daugiakalbė lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema in e ne e ANNOTATION Há um ano começou-se no Ins i u o pa a língua li auice a abalha em um p oje o, que em pa a obje i o, a ap esen ação de exaus i os dados às ca ac e ís icas g ama icais de pala as li auicas ao usuá io li emen e acessí el na In e ne pa a disponibiliza . Em ma ço de 2017 oi uma p obe e sion p epa ada, que só pala as com a aiz bėg ( gl. o e b bėg i/lau en) inclui. O banco de dados consis e de ce ca de 25.000 da ase s. O p oje o é es o çado, as alhas de já exis en es abalhos na á ea da compu e linguís ica pa a e i a . Isso diz espei o ao escopo das pala as, a e sa ilidade dos dados g ama icais, a cla eza e comp ehensibilidade da ep esen ação dos dados u.a. A g ama ical in o ma ion sob e o do usu ei o inge ido ypen de mo phemen ao usuá io é indicado. Pa a cada na base bene Wo wi d in d ei Be eichen da ges ell : S uk u des Wo es, mo phologische Da en und mo phemische Da en. Dies is die e s e Websi e in Li auen, au de die In o ma ion de dados con ida pala a pode-se ob e uma lexions abelle. Pa a algumas pala as são ambém e sões de uso indicadas. O si e é conduzido em se e idiomas: Li auisch, Inglês, Alemão, F ancês, I aliesh, Russh e Japaneseish, pa a que es angei os, que se in e essem pela língua li auische, eles possam u iliza . S aipsniai / A icles 145 Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache SCÜSSELWÖRTER: G amma ik, Mo phologie, Mo phemik, In o ma ionssys em, Compu e linguis ik. ANNOTATION The p ojec was s a ed in he Ins i u e o Li huanian language in 2016. I aims a p eco e ing sen ing de ailed da a abou he g amma ical ea u es o Li huanian wo ds. The goal is o make hose da a eely accessible o any use on he In e ne . The p elimina y e sion he wo ds wi h he oo bėg/ un was published in Ma ch 2017. The da abase con ains a ound 25,000 en ies. We a e ying o a oid d awbacks ha a e speci ic o he cal da a wo ks done in he ield o compu a ional linguis ics. I includes wo d co e age, g amma i- comp ehensi eness, cla i y and clea ness o p esen ed in o ma ion e c. G amma imo phemic cal in o ma ion abou he wo d in ques ion is p esen ed om h ee aspec s: wo d s uc u e, mo phological da a, and mo phemic da a. I is he i s websi e in Li huania p o iding ypes. One can ge an in lec ion able o each wo d he da abase con ains. Usage examples a e gi en o some wo ds. The in o ma ion on he websi e is a ailable in so o eigne s se en languages – Li huanian, English, Ge man, F ench, I alian, Russian, and Japanese – in e es ed in Li huanian language can use i as well. KEYWORDS: G amma , Mo phology, Mo phemic, In o ma ion sys em, Compu a ional linguis ics. 1. INTRODUÇÃO: COMPUTERLINGUISTIK A é à me ade do 20. século o am odas g amá icas em papel imp esso. Após o su gimen o de compu ado es (em anos 1942 oi o p imei o compu ado do mundo, MARK I, na Uni e sidade Ha wa d cons uído (Schwanke 1991: 69)) começa am eles a in adi em odas as á eas da ida. Línguas não e am exceção: logo o nou cla o que compu ado es não só núme os, mas ambém quaisque símbolos podem p ocessa . Consequen emen e eles ambém podem p ocessa línguas. Vá ios linguis as começa am a desen ol e desc ições o mais de línguas, pa a que as capacidades de compu ado es ambém pudessem se aplicadas a línguas (Winog ad 1983: 23). No campo da in eligência a i icial o nou-se a p ocessamen o de linguagem a uma das p incipais á eas de aplicação (Chab is 1989: 71). Desde 1968 a é 1978 oi a análise g ama ical de línguas o mais impo an e ema dos e udi os de in eligência a i icial (Nie enbu g 1987: 26). As línguas, po ém, que se ão acilmen e aos se es humanos subme em, apa ece am como du a nuss pa a os compu e (Jensen, Heido n, DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII Richa dson 1993: 2). Po an o, a é ago a não pude am bons esul ados na á ea do p ocessamen o de linguagem com ajuda de compu ado es se alcançados. 1.1. METODES STATISTICAIS Mui o g ande impo ância êm na p ocessamen o de linguagem mé odos es a ís icos. As p imei as p opos as, elas usa em, inham sido ap esen adas pouco depois do su gimen o de compu ado es. Pa icula men e ale isso pa a a língua inglesa. Dawid W. Reed e ö e a análise linguís ica quan i a i a (Reed 1949: 236). Wa en Wea e oi o p imei o, que exp essou a ideia, de usa compu ado pa a aduções. No ano 1949 ele p opôs, pa a isso usa mé odos es a ís icos. Mas os daqueles cien is as o ejei a am depois de uma cu a coisa, p o a elmen e po causa do insu icien e escopo ele onicamen e legí el de ex os e po causa da não alló g ande pe o manceabilidade dos daqueles compu e s. Depois de um pa de décadas, quando os ex oko po a es a am eunidos, e a aplicação de mé odos es a ís icos no econhecimen o de ala p oduziu bons desempenhos, ol ou-se no amen e aos mé odos es a ís icos na adução (B own a al. 1990: 79). No Canadá hou e condições pa icula men e a o á eis pa a isso, po que lá odo o ma e ial do pa lamen o po causa das duas línguas es aduais em duas línguas (inglês e ancês) é a mazenado. Po an o, pôde uma su icien e quan idade de pa alelel ex os mui o apidamen e se cole ada (Al-Onaizan, Cu in, ano 1999: 1). A es u u a das duas línguas, i.e. da inglesa e da ancesa, são mui o semelhan es: a sequência de pala as é igo osa (no p imei o luga es á o sujei o, no segundo luga o p ädika ). As semelhanças na es u u a das línguas pe mi i am, bons desempenhos na adução com mé odos es a ís icos alcança . Mas isso é com a língua li auica não o caso. As Google-Übe se zungen, que o mé odo es a ís ico usam, o necem a é ago a nenhuma boas aduções na língua li auica. Segundo os dados do ano 2017, os esul ados an o da adução inglês-li uano como ambém da adução li uano-inglês são pio es que aqueles pa a inglês-le ão, le ão-inglês, inglês-es oniano e es nix-inglês (Skadiņš 2017: 22). Os mé odos es a ís icos pene a am ambém em ou as á eas da linguís ica. Os p imei os abalhos conce ne am a Foné ica (Zip 1929). 1944 o am es a ís icas in es igações da li e a u lexik ealizadas, d.h. quan as pala as o am usadas uma ez, quan as pala as duas ezes, ês ezes e c. (Yule 1944: 9). S aipsniai A icles 147 / Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache Desde 1973 é a denominação dialec ome ia pa a a nomeação do domínio da linguís ica, que se ocupa com a e udição quan i a i a das línguas e munda es (Köhle , Al mann, Pio owski 2005: 498). Igualmen e o am aplicados mé odos es a ís icos na á ea da mo ologia. Goldsmi h desc e e o algo i mo pa a a de e minação dos Mo phemes na pala a assim: algo i hm ha akes as inpu a lis o wo ds and p o ides as ou pu a segmen a ion o he wo ds in o mo phemes (Goldsmi h 2010: 365). Fim do século passado são desc i as en a i as na li e a u a ussa, uma au omá ica sin ác ica análise de sen enças com ajuda de cálculos es a ís icos ealiza . Os cien is as em Rússia êm p opos o, a es u u a sin á ica de sen enças não em base da análise linguís ica a aze , mas uma p ocessamen o es a ís ico dos ex os a usa . Eles alega am, que cada unidade linguís ica (Wo d, ca ego ia sin ác ica da pala a, cons ução sin ác ica) com uma ce a eqüência no ex o i a. Z.B. segundo as in o mações do inglês F equenzwö e buchs de Valenz são 195 di e en es pad ões das elações sin ác icas ao e bo p óp io. Mas sozinhos os dez mais eqüen emen e ocu en es pad ões azem 86% de odos os casos usados em ex os. Legi imidades es a ís icas são ambém usadas pa a a es u u a linea do sen enç. Cada classe de pala a em sua equência, com a qual ela pode se com um ce o dis anciamen o do pon o de pa ida. O e bo da língua inglesa pode com a p obabilidade 0,7 em a segunda a quin a posição do início da sen ença. E com a p obabilidade 0,95 oco e na segunda a é décima posição (Сердюков 1979: 124). Mais a de, o am dados pa a a análise sin á ica de um co po de ex o usados (Köhle 2012: 31). No en an o bons esul s são p elimina men e só na p ocessamen o da língua inglesa alcançados. Vidas Dauda a ičius, que na á ea da compu e ização da sin axe li auischen abalhou, a i ma: Nai u many i, kad me odai, ku i sėkmingai aikomi anglų kalbai, inka i ki oms kalboms.1 (Dauda a ičius 2012: 3). Com ajuda dos mé odos es a ís icos pode-se apidamen e c ia sis emas ápidos de abalho, mas sob uma condição: Se em que ole a um de e minado núme o de e os (Link 1). Po an o oi no Ins i u o pa a língua li auice decidido, se possí el menos em es a ís ica a in oca , po que se es ende po maio exa idão e con iabilidade dos dados. 1 É ingênuo pensa , que os mé odos, que pa a a língua inglesa são usados com sucesso, ambém pa a as ou as línguas igual se encaixam. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII 1.2. DIE LAGE IN LITAUEN Mui os abalhos são na á ea da compu e ização da G amá ica Li uaniana já oco ido. A maio ia deles são apenas pa a especialis as da compu e linguís ica comp eensí el. Alguns ambém são pa a o amplo público des inado. Eles e le em mas apenas indi iduais p op iedades e ca ac e ís icas das pala as e da g amá ica. Z.B. oi em Kaunas na Uni e sidade Vy au as des G oßen uma base de dados da Mo phemik sob e base de um ex oko pus c iado. Lá al am mui as o mas de pala a e se usa mui o mui os abb e iamen os, que não são odos comp eensí eis. Os mo phemes são sepa ados com Bindes ich e nenhum dados sob e o ipo do mo phems indicados. No Ins i u o pa a Ma emá ica e In o má ica em Vilnius oi c iado um banco de dados pa a De i a ion e Mo phemik. Lá é o ipo do Mo phems indicado bem como as undwö e e de e minaungswö e (Mu mulai y ė 2012: 96). In elizmen e é o banco de dados não li e acessí el. Po an o, oi decidido c ia um ab angen e sis ema de in o mação, que de a se des inado pa a o amplo público e pode o e ece ao usuá io dados de alhados. Pode-se dois ex emos na ep esen ação da li auischen g amma ischen in o ma ion na In e ne obse a . Isso são: o al a a é mesmo dos co uen es o mas de pala a e a ep esen ação supe luos, mesmo ao na i o- alan e incomp eensí eis pala as. No Sis ema de In o mação pa a a g amá ica li auiche é se es o çado, esses dois ex emos a escapa em. Todas o mas de pala a são au oma icamen e com o compu ado pa indo do lemma da pala a, assim se ob ém o in ei o se o de o mas de lexões. Todas as possí eis de i ações e composições são insc i as na base de dados. En ão não há al a de o mas de pala a mais. En ão odas as pala as e o mas de pala a o madas pelo compu ado são p o adas de mão e não exis en es a ian es eliminadas. Assim se alcança o exclusão supe luos de pala as. 2. DIE TRABAITEN ZUR COMPUTERLINGUISTIK IN LITAUEN No Li auen pode-se dis ingui dois mé odos da compu e bea bei ung de linguagem. Em Kaunas, são no Cen o pa a Compu e linguís ica os abalhos ealizados com base de um ex oko pus. Em Vilnius, na uni e sidade e no Ins i u o pa a língua li auice, ai-se mais das ca ac e ís icas da língua li auica p óp ia a pa i . Os dois mé odos êm an o an agens como ambém des an agens. Im adian e é isso em alguns exemplos mos ado. S aipsniai / A icles 149 Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache 2.1. TEXTKORPUS-BASIERTE ARBEITEN An de Uni e si ä Vy au as’ des G oßen in Kaunas wu de ein Tex ko pus de li auischen Gegenwa ssp ache e s ell . Man benu z es ü e schiedene Tipos do p ocessamen o de linguagem. Na á ea da g amá ica oi um dicioná io pa a Mo phemik (Rimku ė, Kazlauskienė, Raškinis 2011) e depois de alguns anos ambém um banco de dados c iado. Ao usuá io são o e ecidos an o os dados mo phemicos como ambém os mo phologicos. Es a é a p imei a on e li e acessí el, na qual a pala a em seus mo phemes é za ejada. O um exemplo pa a isso é mos ado em imagem 1. Typ des Mo phems wi d leide nich angegeben und manchmal üh das zu eine e wi enden Da s ellung de mo phemischen S uk u des Wo es. Das is de Fall, wenn Wö e mi e schiedene S uk u gleich da ges ell we den. As pala as pe -ei- i (passa ) e pe -ė- i (b ü en) di e em-se äuße lich kaum. As es u u as mo phemicas das duas pala as pa ecem no banco de dados pa a Mo phemik igual. Na p imei a pala a é mas o mo phem pe o p e ixo e na segunda pala a é o mesmo p imei o mo phem pe a aiz. FILD 1. Pala as com di e sa es u u a mo phemisca são igual ep esen adas (Rimku ė, Kazlauskienė, Raškinis 2011: 8, 35) Como o segundo man o pode-se menciona o al a a é mesmo de o mas de pala a co ô idas. Os pa izipien êm na língua li auica seis casus. Na abela 1 é a oco ência das o mas de pala a (singula , maskulin) do Pa izips „bėgan is / lau ende , ließende “ in de Da enbank ü Mo phemik gezeig . Mos a-se que a é mesmo o lemma (Nomina i o, Singula ) des e wo s al a. Também as ou as o mas al an es, z.B. do loca i o (bėgančiame andenyje no luíçen e água) não se pode como a amen e indo ou ungeläu ig conside a . En ão são apenas 2 o mas de pala a de 6 casus exis en es. Os cien is as da segunda língua bál ica, do le ão, sp e- chen auch on eine unzu eichenden Zahl an Wo o men im Tex ko pus (Pai- kens, Ri uma, P e kalniņa 2013: 272). DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII TABELLE 1. Oco endo no banco de dados (Link 2) das o mas de pala a do pa izips bėgan is Das co endo, luindo no singula , maskulin / Kasus pala a banco de dados Nomina i bėgan is ehl Geni i bėgančio o handen Da i bėgančiam al a Akkusa i bėgan į exis en e Ins umen al bėgančiu ehl Loca i bėgančiame al a Insgesam : 6 2 2.2. AUSGANGSPUNKT – DIE LITAUISCHE SPLACHE Na Uni e sidade Vilnius ai-se das ca ac e ís icas do li au len do pala a da . Sp ache aus. Die Websi e Mo ologija.l (Link 3) s ell soga die Flexions abel- In elizmen e, há mui os luga es azios, às ezes pa a o odo o pa adigma. Desconhecidas e pa a um li uano incomp eensí eis pala as ambém oco em às ezes, z.B. susi ikimoji (Link 4) e semelhan es. No Ins i u o pa a Ma emá ica e In o má ica em Vilnius oi c iado um banco de dados pa a o mação de pala as e Mo phemik (Mu mulai y ė 2012). Nele é mui o aliosa in o ma ion con ida (o ype des Mo phems, G undwo , Bes immungswo u.a.), mas os dados são in elizmen e não li e acessí eis. 3. DAS INFORMATIONSSYSTEM FUR DIE LUISCHE GRAMMATIK A língua li auice pe ence ao g upo das mais menos compu e izadas línguas da Eu opa (Vaišnienė, Zaba skai ė 2012: 35). Po an o oi decidido, c ia um sis ema de in o mação, que con ém exaus i os dados sob e as ca ac e ís icas g ama icais das pala as li auicas. A necessidade de c ia mais so wa e pa a um amplo cí culo de usuá ios, é po os cien is as, que se ocupam com as línguas bál icas, mui as ezes en a izada. Nas ins uções da Con e ência BSNLP (Bal o-Sla ic Na u al Language P ocessing) 2015 bem como 2017 esc e e-se: submissions desc ibing sys ems, ha a e made a ailable o he wide public would be s ongly S aipsniai A icles 151 / Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache encou aged especialmen e ge e enciadas são as ap esen ações, que desc e em sis emas que são ei os disponí eis o he wide public (Link 5). Po isso eio-se a idéia, o sis ema de in o mações pa a a g amá ica li auiche pa a um amplo cí culo de usuá ios concebe e os dados possí el simples e comp eensí el ep esen a . Demi indo-se, um esponsi e webdesign (RWD) oi escolhido, pa a pode as necessidades dos usuá ios co esponde o melho possí el. Consequen emen e é a in o mação g ama ical sob e a pala a em as Tile (inglês iles) in e p e ada (Link 6). Po an o, ao si e ambém pode se acessado com o celula . 3.1. METODO DER ERSTELAÇÃO DER DA- TENBANK Obje i o da compu e ização da g amá ica é, a oda in o mação g ama ical sob e cada pala a e odas as suas o mas em o ma ele ônica e . Há duas manei as de isso alcança . O p imei o caminho é, uma desc ição o mal das eg as g ama icais pa a c ia (que se ia uma espécie de auxílio) e depois o compu e as necessá ias in o mações ge a a deixa . O segundo caminho é, a oda in o mação g ama ical sob e odas as o mas de odas as pala as no compu ado a mazena e es as, em necessidade, sai leze . Sob e, qual p oceio mais abalho p ecisa, é ainda a se discu ido. No Ins i u o pa a Ma emá ica e In o má ica é o so wa e pa a uma análise mo ológica da língua li auica (Zinke ičius 2000) desen ol ido, pa a o que o p imei o mé odo inha sido usado. Não conseguiu, mas, uma 100%ige exa idão a alcança : Há al as ha es in o mações, algumas pala as li auiche não são econhecidas. No desen ol imen o do sis ema de in o mações pa a a g amá ica li auiche oi sob e es e caminho po seguin e azão e edicido: Pa a que o compu e mesmo as pala as possa p ocessa , em-se lhe mos a mui o exa amen e, quais a i idades ele com qual pala a de e aze . En ão p imei o de em odas as pala as em al manei a se dadas em g upos, que pa a odos os memb os de um g upo as mesmas egula idades aplicam, i.e. pa a que o mesmo mé odo de p ocessamen o possa se usado. Pa a a pala a na uma ou ou a g upo insc e e , em-se mui as ca ac e ís icas cons a a , de ido às quais as pala as de em se g upadas. Z.B. usa-se na análise sin ác ica da língua li auica o ca ac e ís ica seman ica [ empo] pa a a de e minação da syn ak ischen Funk ion on Akkusa i de Subs an i e. Im Sa z „Visą nak į ji DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 152 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII skai ė šią knygą Die ganze Nach ha sie dieses Buch gelesen. e Visą knygą ji pe skai ė šią nak į Das ganze Buch ha sie in diese Nach gelesen. As duas pala as knygą/Buch e nak į/Nach di e em-se quan o às ca ego ias mo phlogicas não ambas são eminin, Singula , Akkusa i e apenas o ca ac e ís ica semân ica [ empo], que a pala a nak is/Nach em, e a pala a knyga/Buch não em, pe mi e ao compu ado co e amen e a pala a nak į/ Nach como empode e minação e a pala a knygą/Buch como obje o na sen ença. Algo Ähnliches em-se ambém pa a Mo phology aze . Um dos e os na já c iada so wa e pa a análise mo ológica da língua li auica consis e em que o Mo phem -ėjals su ix é conside ado em ais aízes, com as quais não pode en a em uma conexão. Um em que de e mina as ca ac e ís icas pa a pala as, que deixassem o compu e decidi , com quais aízes des e su ix -ėjin conexão pode en a . Mas é mui o complicado isso aze . Qual ca ac e ís ica é e.g. aos e mos ge o ė/Wohlhaben, žino as/Kenne (Expe ) e da žo ė/Obs comum? Dissem odos o su ix -o haben. E o que a dis ingue de odas as demais pala as, à cuja aiz se esse su ixo não pode sujei a (se não pode dize *kėdo ė a de i ação com o su ixo -o om pala a kėdė/S uhl)? E qual ca ac e ís ica mos a isso? En ão oi no desen ol imen o do sis ema de in o mações pa a a g amá ica li auica o segundo caminho escolhido, i.e. oi um banco de dados p epa ado, a qual exaus i a in o mações g ama icais sob e odas as o mas de odas as pala as da língua li auica possui. Aqui não se em que pa i das ca ego ias g ama icais (como é em odas em papel imp essas g amá icas o caso), mas da pala a mesma: pa a cada pala a de e a oda com ele ligada in o mação se o necida ao usuá io. Foi decidido, como começo uma aiz a oma e uma so wa e a desen ol e , que a oda a es u u a da g amá ica li uanique de e e le i . Como p imei a amos a oi a aiz bėg ( om e b bėg i/lau en) escolhida. En ão o am odas as possí eis de i ações com o compu ado ge adas e mais a de odas as na língua li auica não exis en es pala as de mão es iadas. To almen e con ém o banco de dados ce ca 25.000 en adas. 3.2. BESONDERHEITAS VON LIGIS O sis ema de in o mações pa a a g amá ica da língua li auica (Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema LIGIS) (Link 7) em duas ca ac e ís icas essenciais. Em p imei o luga , há dá ao usuá io mais exaus i a in o ma ion sob e uma conc e a pala a do que as g amá icas imp essas em papel. E S aipsniai / A icles 159 Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache Köhle Reinha d 2012: Quan i a i e Syn ax Analysis. De G uy e Mou on. Köhle Reinha d, Al mann Gab iel, Pio owski Rajmund G. 2005: Quan i a i e Linguis ik. Be lin New Yo k: Wal e de G uy e . / A his ó ia de Be lim Linguis Lis 2017: 28.2524, Qs: How do you say he LINGUIST Lis in you language? 08 Jun 2017. linguis @lis se .linguis lis .o g. Mu mulai y ė Dai a 2012: Lie u ių kalbos mo emikos i žodžių da ybos y imų pe spek y os. Žmogus i žodis 1(14), 96102. Ni enbu g Se gei 1987: Machine T ansla ion: Theo e ical and Me hodological Issues. London: Camb idge Uni e si y P ess. Paikens Pē e is, Ri uma Lau a, P e kalniņa Lauma 2013: Mo phological Analysis wi h limi ed esou ces: La ian example. P oceedings o he 19 h No dic Con e ence o Compu a ional Linguis ics. (NODALIDA 2013); Linköping Elec onic Con e ence P oceedings #85, 267277. Da id W. Reed 1949: A S a is ical App oach o Quan i a i e Linguis ic Analysis, WORD, 5:3, 235247, DOI: 10.1080/00437956.1949.11659355. Rimku ė E ika, Kazlauskienė As a, Raškinis Gailius 2011: Dažninis lie u ių kalbos žodynas. Kaunas: VDU. Schwanke Ma ina 1991: Machinelle adução: Um esumo sob e eo ia e P á ica. Be lin: Sp inge -Ve lag. Skadiņš Rai is 2017: Neu al MT and o he Language Technologies a TILDE. h p://school.g amma ical amewo k.o g/2017/slides/Rai is-Neu al_MT_a _Tilde.p- d (acessado em 2017.11.21). Sulge Sebas ian, Bu Mi iam, King T acy Holloway, Meu e Paul 2013: Pa G amBank: The Pa G am Pa allel T eebank. P oceedings o he 51s Annual Mee ing o he Associa ion o Compu a ional Linguis ics, So ia, Bulga ia, 550560. h p:// aclweb.o g/an hology/P/P13/P13-1054.pd ( acessado 2017.11.21). Š eikauskienė Dai a 2015: Mo phemic s uc u e o he Li huanian p e ixes. Language: Meaning and Fo m 6. Language Sys em and Language Use. : Rīga La ijas uni e si ā e, 189197. Vaišnienė Dai a, Zaba skai ė Jolan a 2012: The Li huanian Language in he Digi al Age. G. Rehm, H. Uzhko ei Whi e Pape Se ies. Heidelbe g No a Yo k / Do d ech London: Sp inge . / Do d ech London: Sp inge . Do d ech London: Sp inge . Do d ech London: Sp inge . Te y Winog ad 1983: Language as a Cogni i e P ocess 1. Syn ax. London: Addison-Wesley Publishing Company. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII Yule Geo ge Udny 1944: The S a is ical S udy o Li e a y Vocabula y. Camb idge MA, Camb idge uni e si y p ess. Zinke ičius Vy au as 2000: Lemuoklis – mo ologinei analizei. – Da bai i dienos 24, 245–273. Zip Geo ge Kingsley 1929: Rela i e equency as a De e minan o Phone ic Change. Ha wa d s udies in classical philology 40, 195. Сердюков Пëтр Иванович 1979: Оптимизация алгоритма поиска синтакси- ческих связей. – Международный семинар по машинному переводу. Москва: ВЦП, 123–125. LINKS Link 1: h p://www.digi alg amma s.com/ (Zug i am 21.11. 2017) Link 2: h p:// eks ynas. du.l /page.xh ml?id=mo ema-db (Zug i am 21.11. 2017) Link 3: h p://mo ologija.l / (Augu e em 21.11.2017) Link 4: h p://mo ologija.l /zodzio- o mos/susi ikimas (Augu e em 21.11.2017) Link 5: h pbsnlp.cs.helsinki. ic p.h ml (Augu e em 21.11.2017) Link 6: h ps: wikipedia.de.o g h ps: Windows_8#Obe l.c3. A4che (Acesso no 21.11. 2017) Link 7: h p://ligis.lki.l / (Zug i am 21.11. 2017) Link 8: h p://goldli . u/componen ://slog (Zug i am 21.11. 2017) Link 9: h pwww.lkz.l /Visas.asp?zodis (Zug i am 21.11. 2017) Link 10: h p://www.canoo.ne (Zug i am 21.11. 2017) S aipsniai A icles 161 / Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache ANHANG A. GRAMMATISCHE INFORMATION. Exemplo do g ama icamen e mul ideu igen pala a nubėg i hinlau en-hingelau ene. A in o mação g ama ical é em o webpage em Tile expos os. Es a ep esen a i idade é econômica pa a esponsi es webdesign RWD. Obse ação: As co es são na imagem emo idas. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII ANHANG B. FORMENTABELLE FÜR DEKLINATION. Como exemplo, a lexão do pa izips nubėg as hingelau ene em odos os ês gene a e odos casus é ci ada. S aipsniai A icles 163 / Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache ANHANG C. TOOLTIP FÜR VUODUNGSBEISPIELE. Als Beispiel wi d die Schnellin o ü die Akkusa i -Singula -Fo m bėgį des Subs an i s bėgis Lau , Ge iebe, Eisenbahnschiene indicado /. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 164 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII ANHANG D. FORMENTABELLE FÜR KONJUGATION. Als Beispiel wi d die Flexion des Ve bs bėg i / lau en in allen Tempus o men e Modi apon ado. S aipsniai / A icles 165 Eine meh sp achige Websi e zu G amma ik de li auischen Sp ache Daugiakalbė lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema in e ne e SANTRAUKA Lie u ių kalbos kompiu e iza imo da buose galima pas ebė i du pag indinius ūkumus: ūks a ka ais ne i dažnai a ojamų o mų i pa eikiami pe ekliniai, lie u ių kalboje neegzis uojan ys žodžiai. Ku ian Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinę sis emą (LIGIS) s engiamasi iš eng i jų abiejų. Vis o mosos gene uojamos kompiu e iu au oma icamen e i pos e io men e gau i ezul a ai pe žiū imi žmogaus, kad bū ų a mes i lie u iui ami žodžiai. Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinė sis ema apima isus da inius. Šiuo me u duomenų bazę suda o ik šaknies bėg- žodžiai. Jų y a apie 25 000. Palyginimui galima pa eik i okius nesup anduomenis: mo emikos duomenų bazę suda o y a apie 75 000 į ašų, be jie su ink i iš isos lie u ių kalbos leksikos. Su šaknimi bėg en ė a 118 žodžių. Ku ian Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinę pag indinis sis emą ikslas bu o pa eik i išsamią g ama inę in o maciją plačiajai isuomenei. Todėl bu o s engiamasi da us a aizduo i kuo aiškiau i sup an amiau. S e ainė p i aiky a naudo is i mobiliuosiuose ele onuose. Va o ojas, pa eikęs žodį, gauna ijų ipų in o maciją apie jį: žodžio s uk ū a (p adinė o ma bei pama iniai žodžiai da iniams), mo ologinė in o macija (kalbos dalis bei jos mo ologinių ka ego ijos laikasijos linksnis, giminė, skaičius, laipsnis i . .) i mo eminiai žodis išskaid pi masis mo omis, nu ody as mo emos ipą bei požymius, jei kalbos apie g ama ikos mo ema jų u i, pa yzdžiui, p iesaga – da ybinė / kai ybinė, galūnė – į a džiuo inė, su- umpėjusi i k . Kiek iena mo ema žymima is ki a spal a. Reikia pab ėž i, kad Lie u ių in o macinė sis ema y a pa eikiama inklapis Lie u oje, ku emos. Be o, apdo ojami i žodžiai su su umpėjusiomis galūnėmis, ku ios labai papli usios, особенно šnekamojoje kalboje. duomenųam bazėje Kiek ien esančiam žodžiui a o ojas gali gau i isą kai ybinę len elę. Kai ku iems žodžiams pa eikiama a ojimo pa yzdžių. Kai ku iems žodžiams pa eikiama a ojimo pa yzdžių. jo šiame da be não pas ebė a klaidos. S e a pa eikiama sep yniomis kalbomis: lie u ių, Ku ian Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinę sis emą siekiama kuo didesnio ikslumo i pa ikimumo. Todėl isos lemos (žodžių p adinės o mos – a dininkas, bend a is) su eda- mos į duomenų bazę ankomis. Kai ybines o mas sugene uo i pa ikė a kompiu e iui, nes anglų, okiečių, p ancūzų, i alų, usų i japonų. A e planuojama Lie u ių kalbos g ama ikos in o macinę sis emą jung i su suskai me- nin ais žodynais i suku i okiečių inklapio CANOONET analogą. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ, ARŪNAS RIBIKAUSKAS, VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS 166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVII Į eik a 2017 m. ugsėjo 5 d. DAIVA ŠVEIKAUSKIENĖ Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a dai a. m @gmail.com ARŪNAS RIBIKAUSKAS Saulė ekio al. 11, LT-10221 Vilnius, Lie u a a unas. ibikauskas@ g u.l VYTAUTAS ŠVEIKAUSKAS Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a code . [email protected]