Antano ir Jono Juškų mokslinės veiklos Kazanėje ideologiniai kontekstai

S aipsniai / A icles 199 MARGARITA MATULYTĖ Lie u os kul ū os y imų ins i u as Di ezione delle ice che scien i iche: e nologia aspe i ideologici. DOI: h ps://doi.o g/10.35321all-0981/ ANTANO IR JONO JUŠK SCOLINS ACTIONS KAZANJE IDEOLOGINIAI CONTESTTAI The Ideological Con ex o Schola ly Wo k o An anas and Jonas Juška in Kazan ANOTATIA S aipsnyje mi a a isponde e alla domanda, pe ché p ecisamen e Kazanėje 18781882 m. e a possibile isc i i e a elli Juškų pa eng us eikalus (lie u ių au inį olklo ą) la ynų aidynu. Lo s udio indi izza o a il lo o pe iodo a i iissima a i i à scien i ica p e au esi Kazanės k aš e condizioni sociokul ū ines e ideologici con es o ambien ale scien i ico. ESMINIAI VODŽIAI: lie u ių olklo es, la yniškas š i as, ki ilika, leidyba, Kazanės uni e si e as, ling is inių y imų cen as. ANNOTATION The a icle a emp s o answe he ques ion why Kazan was he place whe e he wo ks (Li huanian olklo e) compiled by he Juška b o he s could be published in he La in sc ip in he pe iod 18781882. The esea ch ocalizza on he sociocul u al condi ions and ideological con ex s o he schola ly en i onmen ha p e ailed in Kazan egion du ing he pe iod o hei academic ac i i y. KEYWORDS: Li huanian olklo e, La in sc ip , Cy illic sc ip , publishing, Kazan Uni e si y, Cen e o Linguis ic Resea ch. MARGARITA MATULYTĖ 200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI ĮVADAS B olių Juškų biog a ijoje, che ha icos ui o An anas Mockus (2003), dis ingue e du e apai della i a Kazanėje. Pi masis 18621864 m. In ques o pe iodo Jonas Juška secondo nominainimen o la o a a Kazanės ka o žinybos mokykloje, do e pa engė e nesuksesaii Rusijos mokslų akademijoje en ė išleis i lie u ių kalbos g ama iką. An asis 1875 m. In quegli anni Jonas įžo a Kazanę la o a e insegnju gimnazijoje e cu a a il a ello accol i di canzoni e es u ius ab očių edizione, e 1879 m. alkin i Jonui qui pe sikėlė e An anas. Abu a elli mo ì (An anas 1880 m., Jonas 1886 m.) e u sepol o Kazanėje. S aipsnyje, sulla base del biog a o Juškų A. Mockaus, espande si il con es o dei pe sonaggi e ci cos anze che a e ano in luenza alla lo o a i i à scien i ica, allo scopo di onda e li inu la ynų olklo o edizioni Kazanėje dėsningumą. Appellando a s o ici Da iaus S aliūno (2006), Aleksejus Mile io (2010), Hen yko Głębocki (2013), Michailo Dolbilo o Insigh gas sulla comune poli ica di colonizazione dell'impe o usso, Qui, o o ių capi ale, allon ana a dal cen o poli ico e con li uali ocidini, si usinimo s a egijų i p iežas inių yšių, dėmesys koncen uojamas į pe kelis dešim mečius Kazanėje susi elkusios mokslininkų bend uomenės e osą. o mò una o e diaspo a di polków e li e ians o igine, pa ecipa a alla cul u a, scienza, educazione e, senza dubbio, conse a a una alu azione nazionale, ideologie, a i e e sociokul u enę a mos e a comune. In eg uandosi nella comuni à locale l'ex éli a polacchia e Li uana a Kazanė diegè eu opie išką modo di i e e, spinse a esiden i locali iidėjas del libe alismo. Pa e di lo o qui en ò dopo sis eminio an ica inių mo imen i e ibilimen i ėmimo dei pa ecipan i in Pa olgio egioną. la anga esmoji di Li uania Kazanę aggiunse 1824 m. Qui u ono esilia i iloma i e ila e ai S uden i e docen i dell'Uni e si à di Vilnia: Janas Wie nikowskis, Józe as Kowalewskis, Feliksas Kulakowskis, Hila ijus Lukaše skis, Teodo as Lozinskis, Mikalojus Kozlo skis e al i scienzia i, ad non beijo pag indo Kazanė acquisì uno s a us neo iciale di in elle uali emosi nella p ima impe ia ussa (Шарифжанов 2002). Al ą nemažą diaspo as s oksnį cos i uì scienzia i, dopo s udi a Mosca, Sank Pe e sbu g o Eu opee uni e si à ęsę ca ie ą Kazanės uni e si e e, che ha s ol o uolo impo an ių lo o mondiale isione e scien i ica min ia sclaida. Essi non solo si s abili ono all'uni e si à, ma e' c escu o i p op i amilia i scienzia i Dmi ij Dogelių (Jan a macologo, suo iglio Michail p o esso e di di i o in e nazionale, sūnėnas Aleksand as ana oma, isiologo), Zaleskich, Ko ale skių, Adamiukų, Ko alskių ( ė as Ma ianas e sūnėnas Aleksand as as onomi), Lukaše skių, Michail Pe o ski, Janiše skių (mis ice ma ema ico, m. 1871 ink as E anės bu u, suo sūnė: Nikolaos geologo e paleon ologo, Aljuschi a , psichia ec ician biologo) (Ga lo 2012). A icoli A icles / 201 An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Pa icola men e o eus b anduolys di scienzia i di o igine polkų susi elkė nel campo della ilologia. a. XIX uni e si e si o ma ono pe sino di e si cen i di ice che: scuola sla is ica, alla quale o igine da a il p o esso e Vik o as G igo o ičius, e ice che ęsė Memnonas e suo iglio Nes o as Pe o skiai; mongolis ica cen o, il cui onda o e e a Józe as Kowalewskis (18541860 m. ėjęs ec o dell Kazanės uni e si e o); pa agonamosa pa lo y os cen o, che ondò Janas Baudouins de Cou enay con Mikołajumi K uszewskiu. XIX a. Kazanės uni e si e e ha la o a o su 60 Li uanies e polkų o igine scienzia i (Koe ne , Szwedek, ed., 2001). I lo o linguis ici s udi e ano esegui i s a o e oli ilologia mokslui condizioni, quando cza go e no, s olgendo agg essi impe iale popoli di cul u e e lingue adap a imo e in eg a imo poli iche, di e amen e kišosi e in scienza, pas igliando lo p og amma di azioni e mezzi o ma i. Lo s o ico Aleksejus Mile is, pa agonando i casi di lingue ci ilizazione nell'impe o Russo, osse a gene ali endenze di p ocessi, siedendoli con g andi alsužda iniu e ano non an o ybių geopoli iniais in e esais, i pab ėžia, kad s a biausiu poli inių ideologų assimilia e piccole nazioni, quan o o i ica e leal à ca o al po e e iden i à e sopp ime l'in luenza opposicina: Nei Paesi Occiden ali si ce ca a di sepa a e la cul u a Li uania da Abieue epubbliche Taelia puosjančių polkų, go e nzėjinėse Os ė la ė ių e es ų in luenza edesca, Pa olgio egione da impe io O omano, come musulmani cen o di a azione (Millle 2010). Ques a opinione dello scienzia o con e ma e en a i o dell'accademia ussa delle scienze isc i o Juškų p epa a o caninas la yniškais sc i menimis. Come è no o, m. 1867 il p imo 33 accol a di canzoni Mokslų akademijos la o i è s a o edileis ki ilika con J. Juškos e imo in usų kalbą. m. 1878 a elli Juškos, i o na i alla canzoni edizioni Kazanės uni e si e e, anche i e i si e in Mokslų akademiją pe possibili à pubblica e o iginalą, non asc ibuendo es i di in ki iliką. Sos ine 1100 la collezione di canzoni Li u iške s o binės dajnos la ynų abėcėle u pubblica a solo l'anno 1883, e l'anno 1884 uscì un'al a pubblicazione nell'edizione dell'Accademia Mokslų, quan o più a di appa e e An ano Juškos Lie u ių usųlenkų kalbų žodynas, solo, con a iamen e alla pe i e inė Kazanė, conside a o ques ione più lunga ( ūpinosi p o esso e Izmailas S ezne Rus, minis o dei lib i e della le e a u a dell'Accademia delle scienze ussa G o as, Cha ko o Jako skis p o esso e Tol esky) e supe io s 140 nel 2003 pe la concessione dell'uni e si à di lingua lo e iana a ecchi ecchi scandina i (pagalus o Schleiche ) il sis ema di Make ija e le sue is i uzioni, con la condizione che non i osse o Li uaniani (Magya o szág). MARGARITA MATULYTĖ 202 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI LINGVISTINI TYRIM CENTRAS KAZANS UNIVERSITETE: DEPOLITIZUOTAS MOKSLAS Nel pe iodo, quando a Kazan è s a o p epa a o e s ampa o lie u ių liaudies dainos, l'uni e si à unziona a secondo alogančius Bend us Rusijos impe a o iškųjų uni e si e ų įs a us (Зайцева 2016: 217218, 220). m. app o a i s a u i uni e si à concesse dide a o au onomia, ampliò la compe enza scien i ica è s a a su o ma a s u u a delle acol à (Is o ijos- ilologijos, Fizikos-ma ema ikos, Teisės, Medicinos), che da pa e complicò la poli ica a causa dell'amplia o nume o di e a a o dei docen i all'uni e si à di Kazan 1863. Rapidamen e col i ando nuo i scienzia i e pedagoghi, l'uni e si à due anni s ažuo esse in s anie o siųsda o s ipendis ici, che a e ano possibili à en o 24 anni au a chicamen e s olgendo ice che p epa a e e appo e disse azioni. Così m. 1868 Kazanės uni e si e e il i olo di p o esso e assegna o pe sino 9 gio ani scienzia i, la cui media di e à e a 34 anni, e m. 1869 p o esso i di enne o anco a 7 scienzia i, la media di e à cui aggiese 38 anni, e m. 1871 la lo o limi azione del sa i aldà ace a un impa o nega i o alla idu inis amžius bu o 31 me ai (Костина, Куприянов 2017: 933). Tokia ka- d ų kai a bei liaudies š ie imo minis o 1868–1869 m. sp endimais uni e si e ų quali à degli s udi e della scienza il ka ed as lasciò pe sonali à au o i e inge, che sos i uì silpnesni scienzia i (Костина, Куприянов 934 2017:). Come kad ų poli iką eigia y inėję his o iikai Ta jana Kos ina e Aleksejus Kup ijano as, Kazanės uni e si e as, in con on o con Sank Pe e sbu g, Mosca e Do pa o (Ta u) al iosi scuolemi, XIX a. 8-ąjį deš. più sen i a ca enza di specialis i di al a quali icazione e insieme del dis e o educa i o a idė ino oliun a is inio s ili di ges ione dei pe sonale (Костина, Куприянов 2017: 935). D'al a pa e, l'uni e si à mol o ap enaujino su elkè libe alių pažiū ų pažangią mokslo comuni à. Tu a ia, il più impo an e isul a o del nuo o modello uni e si a io u sa i alda del po e e di scienza in e na e s udi amminis a a i i decisi o a e a il e o e dell'uni e si à e gli o dini collegialūs subo dina i a lui (Consiglio dell'Uni e si à, consiglio e ibunale). La compe enza della decisione sulle pubblicazioni scien i iche appa ene a al consiglio dell'Uni e si à, la cui p esidenza e a il e o e, e i memb i u i gli o dina i e s ao dina i p o esso i (Зайцева 2018: 218 219). I la o i accademici alu a ano e pe la lo o idonei à pubblica e p ęsce a iunione della acol à, che cos i uì decano e acol à p o esso i (Загоскин, ed., 1900: 9, 1216). A icoli A icles 203 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Tad a elli Juškų i p imi manosc i ii di canzoni p o esso eus J. Baudouino de Cou enay p o edimen o p ima inì in Is o ijos- ilologijos akul e o1 dekano Nikolajaus Buličiaus mani. Ne ukus be jokių ukdžių p imaia pubblicazione di qua oų lie u ių liaudies dainų la ynų aidynu Lie u iškos dajnos, su aši os pa An aną Juške ičę u pubblica a m. 1878 nel nume o bi želio maggio degli yaz ašų žinių i mokslo Impe a o iškojo Kazanės uni e si e o (Mockus 2003: 108109). Tokį g ei ą e palankų decisione caninas imp uddi i o iginalias, e non ki ilika, acce a a neeilinės biog a ia pe sonali à. Kazanėje alle a o e nel locale uni e si à iloso ia s udiaja oso N. Buličiaus (g. 1824) mondiėžiū ą su o mò a ge ingas domėjimasis p ancūzų u opinio socialismo doc ina, 1848 m. e en i della i oluzione ancese e Nau ų pa asa io idėjomis nonché comunicazione con polkų poli iniais em iniais. Da endo essendo di en 'anni egli libe amen e pa la a polkiškai, conosce a Adomo Micke ičiaus ope e, memo inai mone o quasi u a la pa e del poema Vėlinė, ci a a uno signi ica i issimo poe o ope e Poną Tadą (Булич 1903: 745), pe cui a e a possibili à capi e Abiejų Nau ų Respublikos esmę i a usių, uk ainiečių au omis. solida izuo is su als ybingumo a kū imą puoselėjančiomis lenkų, lie u ių, bal- Negli anni s udiiji gli enne da comunica e e discu e e sul Spinozos iloso inę sis ema con Kazanėje di i o s udiija usiu Le u Tols ojumi, appa eni i alla uni e si à di Mosca seg ai amici Kazanės s uden ų biblio eka, collabo a ono libe amen e p ie o ganizazioni Na odnikų Žemė i ė, uni e si con Aleksand o Ge ceno įs eig o an imona chis inių pažiū ų laik aščio Va pas edakcija. 1845 m. apgynès disse azione su F ied ich Schellingo iloso iją, egli en ò nella uni e si à pedagogų g e as e di enne p e e i a issimo s uden ų dės y oj, app esen an i un cui me odologia delle scuole eu opee occiden ali. Dopo una lezione (1859 m.), sulaukusios s uden ų aud ingų o azioni, amminis azione uni e si a ia ques o inciden e lo a a a come se ia iolazione dell'o dine: pe aplodismen us anche no e s uden i u ono elimina i, dei inca ichi. All'Uni e si à di Kazanė ques i e en i chiamano Buličiaus lie a, e lo s esso p o esso e au obiog a ijoje li ico da a come più complica o pe iodo di i a: Mane pa ies N. Buličiaus epu acija pašlijo, kol po kelių mėnesių į ampos, 1860 m. a- sa io mėnesį, jis už kenksmingos k yp ies paskai as bu o a leis as iš p o eso iaus a iu o spa en oso appallimen o della socie à; e a di icile i e e, ma e la o a e pu e così (Venge o , ed., 1904: 128). Me us ha asco so Sank Pe e bu ge, do e esseò il la o o scien i ico, sua ėjo con l'accademia delle scienze usse Rusų 1 S o ijos- ilologijos akul e as įs eig as m. 1863, guida o da Alexande II app o a iis Bend ais Russi impe a o iškųjų uni e si e ų įs a ais (Зайцева 2016: 214229). Ca ed oni di s o ia- ilologia della acol à: Filoso ia, Klasikinės ilologijos, Liginamosios kalbo y os e sansk i o kalbos, Rusų kalbos i li e a ū os, Sla ų ilologijos, Visuo inės is o ijos, Rusų is o ijos, Vaka ų Eu opos li e a ū os, Bažnyčios is o ijos, Meno eo ijos i is o ijos (Zagoškyn 1900: 9, 163165). MARGARITA MATULYTĖ 204 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI kalbos i li e a ū os sky iaus ado u Jako u G o u, Pe e bu go uni e si e o p o- eso iumi Izmailu S ezne skiu, che al p incipio del di ie o s ampa di e amen e si occupa a delle pubblicazioni li e iche in sc i menis la yniškai. m. N. Buličius įžo in Kazanę e po menziona a uni e si à as o mkos spa si kilo lai ai di ca ie e: il suo pažiū os e nuodėminga p aei is nesu ukdė e ol e esse e изbel u Is o ijos- ilologijos dekanu (18621864, 18751878, 18811882), ei i p o ec o iaus (18641871) e pe sino ec o a (18821885). a o e ole ambien e, lanciando in p essione a la p ima canzoni, che Mokslo zap ašų edi o iumu a quel empo (nuo 1874 ino a 1883 m.) la o a a gio ani (36 anni) p o esso e di legge Adol as Osipo s (g. 1842), o igina o dal Podolesa gube nia, s udiosissimo Va šu os Kilmingų ins i u e, s udia a a ano di i o alle uni e si à di Heidelbe go e Do pa o, acquisi o il do o a o di legge e dal 1869 m. ęsęsio la gue a scien i ica in e nazionale dei di i i poli ici e ci ili esa Uni e si à di Kazan (Zaśgoskin, ed., 1900: 112). Semb ašu, che in elle uus libe alių pažiū ų dekan, app o i a o susiklosčiusia si uazione e, na u almen e, s a u o uni e si a io p e is o nel di i o al con enu o delle pubblicazioni applica e solo la censū ą in e na2, decisione acce a a non esi ando. Sudė ingiau klos esi ul e io e la o o edi o iale dei a elli Juškų dainų. Pa agin as N. Buličiaus non e ma si e pubblica e quan o più esaus e più collezione di canzoni, J. Juška p es o (1878 m. dicemb e mese) nuo amen e i olse a J. Baudouinou de Cou enay, che ques o in e mediininkau ų aiu e ebbe nell'edizione scien i ica uni e si a ia pubblica e almeno pa e di 170 p epa a i canzoni, che A. Juška su inko Pušalo o e Veliuonos applinkėse. P incipale e J. Juškos, e J. Baudouin de Cou enay a gomen o pe au en ici es i (ispa ugan a mę i aidyną) ma e ia di pubblicazione u impo anza pa agonamaiaia e s ampazione J. Juškos con o, casinius inanzius iančiam uni e si e ui aip pa bu o s a bu (Mockus 2003). di icumus pa iŠį ka ą Juškų lie u ių liaudies da dainų sp endimo usė m. se emb e 1878 mese da N. Buličo p o esso e di acol à di Is o ia- ilologia, e nog a as, Pa olgio Kolonisa imo p oblemom ski ų ski ų au o ius (F, 1866) Nikolaus Fi s (g. 1831) (Заиргоскин, ed., 1900: 56). Suls an issimo accol o nelle sedu e do e ano pa ecipa e i p o esso i di compa a omili a ia Janas Baudouins de Cou enay e Nikolajus K uše skis, usų ilologia p o esso ius Nikolajus Buličius, g eikų ilologia p o esso ius Dmi ijus Beliaje s, sla ų ilologia p o esso ius Memnonas Pe o skis. La decisione lemian i degli espe i b anduolì cos i uì p og essi ios lingu is ine scuola p adininkai, p io i à a eikę mokslui. J. Baudouino de Cou enay e il suo 2 Bend ų Rusijos impe a o iškųjų uni e si e ų įs a ų 128 pa ag a a è egis a a che uni e si e ai hanno la p op ia censū a, applica a a esi, conside azioni e al i lo o pubblicabili di ope e e accol i di con enu o scien i ico-li e a ū ico (Uni e si e ski us a 1863: 55, 108). A icoli A icles 205 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai dello s uden e e del collega N. K uše skio s udi degli aspe i psicologici e sociologici della lingua di enne o ondamen ali non solo la scuola di linguis ica Kazanesa, che e a o ien a a alla eo ica analisi del enomeno unzionamen o del linguaggio (Андрамонова 2002: 3542), ma e lėmė cambiamen i della linguis ica mondiale (Якобсон 1985: 331). la on e scien i ica di Tokyo u pe e amen e comp esa e i lo o colleghi: N. Buličius (Загоскин, ed., 1900: 36), an ico g eikų lingua e le e a u a ice ca ojas, la sua posizione chia amen e esp esso con la p ima soluzione, D. Beliaje s (g. 1846) (Загоскин, ed., 1900: 37), appena o na o dai cen i cul u ali eu opei (žinių įgijęs Leipcigo uni e si e e, Pa igi, Roma, Fi enze, Napoli e musei e biblio eche), apsigyn disse azione Eu ipidė ema della isione del mondo (Беслаяев 1878) e ha o enu o il g ado di p o esso e; M. Pe o skis (Загоскин, ed., 1900: 48), s udioso di o igine polkų, uno dei più b illan i XIX a. sla is ų, a ibui o a sla o ilam, pe ò senza […]nei eligiosi, né s o ici disposizioni, né il più xo inis inių ins inc i (Корсаков: 264; Лаптева 2003: 152), insegna o all'uni e si à di Kazan 1912 la le e a u a e le lingue sla as, puikiai izmanęs Czechs, bulga ų, lenkų, se bų, c oa ų i ki ų Eu opos au ų sla . Ano A. Mockaus, s udiinėjoso a chi ini on i, acol à in e essėjosi alla possibili à alla pubblicazione in li e ians lingua p idė i e imą į usų kalbą (Mockus 2003: 110). Tu a ia a causa seny o e à e mancanza di empo Juškoms non esi a e assume e ale la o o più a quel quesi o non įž a, e su ki iliką anche non užmin a. 1879 m. ma zo mese Uni e se o consiglioi p esen a o esamina si di canzoni, J. Baudouins de Cou enay già la p ossima gio na a consiglioi p opose in Is o ijos- ilologijos akul e o magis o egzaminų p og amma include e lingue lie u ių, come an aeilį dalyką. A. Mockaus opinione, ques o u p o esso e akcen uo i dainų leidinio, kaip šal inio, po eikį ne ik mokslui, be i s udijoms (Mockus 2003: 111). Uni e si e o a yba i pi miausia jai ado a ęs ek o ius s a egico passo siekė Eug a as Osokinas (Загоскин, ed., 1900: 112), p o esso e di economia poli ica, di i o e inanza s o ico, eu opie iško išsila inimo (ne ol a s olce a in lungaikes s ažuo es in zasienį) e ampie pažiū ų asmenybė, nep ieš a a o, che la lingua Li uania osse inclusa nel p og amma uni e si a io (p imo caso nella p a ica accademica dell'impe o usso), o Juškoms ha da o il pe messo di s ampa le canzoni senza is uzioni. Įpusėjusius spaus u ėje dainyno publybos da bus sus abdė Kazanės cenzo iaus Se gejaus Špile skio (Загоскин, ed., 1900: 119), cui aggiunse in o mazioni su uni e se e pubblica a li e iška li e a u a, u icialmen e pa eikš as d audimas. Pubblicazione e a ós cenzo ius Kazanē no o a oca o, ex p o esso e uni e si a io, onda o e dell'A cheology, s o ia e e nog a ia socie à (Шпилевский), au o e di mol i a icoli di s o ia (Катанов 1907) ul imamen e non po e a non eagi e alla denuncia, u a ia la sua decisione nega i a anche non basinò e ape amen e non unudì la agione (daino Na u almen e, nemaž in luenza al lo am deciso ece MARGARITA MATULYTĖ 206 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI imp on a a in le e a la ynų), e e i amen e capi endo che secondo gli s a u i egli non ha po e i di miš is in in e ni a a i scien i ici uni e si a i. Il p ocesso du ò u i gli anni da dicemb e 1878 m. ino al mese di dicemb e 1879 (Mockus 2003: 109124), inché in ine dopo la Facol à di Is o ia- ilologia u ono dispos e solide posizioni e J. Baudouino de Cou enay a gumen a e che cenzo ius iola a gli s a u i dell'uni e si à, le canzoni li e iche s ampa e in abėcėle scien i iche, inol e, pe a a i di scienza in ca a e i la ini e ano già appos e e al e pubblicazioni, l'Uni e si à si app ese o e app oba a 109 dei Li uanians liaudies da publybę lo yn abėcėle 1882 m. Fu ono ilascia i e olumi, come Mlooks publicai, g e a o e S ina. l'Accademia delle scienze ussa del 1865 abc K is jono Donėlaičio's es o (To ale, acconos, le e e) (Me ale e Liaudies) pubblica i nel 1865) che e ano una ispos a alla c i ica di pubblicazione. Alla domanda e o ica solle a a dall'au o e anonimo, pe ché Sank Pe e bu ge pe usų pinigus edileis edizione ap is in as lenkiškomis, e non usiškomis aidėmis (Голос... 1865), eaguodama edazione p esen ò s a ių a gumen ų: es o di pubblicazione con apposi amen e compila o diziona u a delle lingue li eu es okiečių pa engė p o eso ius Augus as Schleiche is, comp endendo linguis ica ed e nologica poemos e ę; ques o la o o è la ase p epa a o ia dello scienzia o inizia e di compa a a linguo i a ice che, isponden i agli obie i i dell'accademia: Pasauliniai linguo i a isul a i amp amen e collega i con Russia signi ica i i in e esais y inė i inių laikų pasaulio y imams (Об издании... 1866: 6162). La più g ande nuopelnai in ques o b eakžyje spe a J. Baudouinui de Cou enay be lie u ių e nosą, labai a imą sla ų au oms i labai s a bų usų–sla ų p iešis o- scien i ico angažuo umo, p o esso iaus posizione lėmė e pažiū os. Egli non ha mai iconosciu o la p oibizione della s ampa li uana e la lingua disc iminazione il suo pun o di is a esp esse nell'ope a Lie u ių abėcėlės p oblema nello S a o usso e la sua soluzione (Baudouin de Cou enay 1904), e appo o con la s a ale egolamen azione del unzionamen o delle lingue dichia ò in conside azioni sul Nazionale e e i o iale segno dell'au onomia ape amen e e isiona iamen e pasisakė con o la poli ica di colonizzazione delle piccole nazioni dell'impe o usso: Ką giusių ealmen e sukū ė didžia gen is, jeigu ai iš ik ųjų? C ea o gigan esiniška p igione non solo pe u i gli al i gen i e popoli, ma anche e piú usų nau a, p igione, che o a smiaunan ichiede an o s o zi e sac i ici, e anco a ques ione, se iusci à dis ude e ques a p igione in modo che insieme con lui anche nonspa ų e u a nelem as usiškas als ybingomi y (Бодуэн де Куртенэ 1913: 56). Bes, come p op io in ques i olklo o li uani edizioni Kazanėje anni (1880 1882 m.) le unzioni di e o e dell uni e si à ėjo p o esso ius medicina Nikolajus A icoli A icles 207 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Kowalewskis, exio iloma ų d augijos ma io, esm inio Kazanėje Józe o Kowalewskio sūnus. Uni e se o amminis azione e scienzia i ene si da uni o: nonsceleido poli ico della lo o a i i à egola e e apgynè scien i ici in e esus. KAZANS KRAŠTO KRIKŠČIONIZIMAS IRUSIFIKAVIMAS: SCOSLO IR POLITIKOS SVEIKA Fa o i a coincidenza, che a elli Juškų p epa a o dei a elli li uani liaudies canini non pa ecipa ono islamologo, ilologo Nikolajus Ilminskis, ex p o esso e della Is o ijos- ilologijos akul e o, 18611872 m. uni e si e e dės ęs u kų- o o ių kalbą, dal 1867 m. ėjęs e Mokslo za ašų eda o e. Uni e si e à egli lasciò nel 1872, a endo ice u o l'inca ico di di ige e Kazanesa semina io degli insegnan i (Загоскин, ed., 1900: 41). 1875 m. J. Juškai a i a o in Kazanę, N. Ilminskis e a già ben no o nella locale academica e pē come ki ilizacijos eo e ikas e p ak ikas. m. N. Ilminskis insieme al locale missionie iaujancio sace do e Vasilij Timo eje u emise il p imo K ešenam (k isš y iem o o iam) elemen o ių ki ilika (Букварь... 1862 1862). Im is di ques o la o o iu k dei linguaggi g uppo sin assés conosco à e e imologą N. Ilminskį inco aggia o non solo in e essi scien i ici, ma e degli obie i i poli ici dello s a o: ussa s o ica con li i con O da d'O o espe ienze e ul e io i elazioni di eziona e in su o o iais plė o ė, Vidu inio Pa olgio egione papli usio islamo į akos ma- žinimas (Ильминский 2011: 11–13). Mokslininko pas angos pi miausia bu o k ešen des ina e le e a u a eligiosa accessibili à e comp ensamezza. Egli sugge ì non solo abbandona e a abe g a ica, ma e ci ilika p epa a i es i pe usa e šnekamąją o o ių lingua, che, sal agua dando au en išką pasaulėjau ą, chia o k is ionišką pa ola asmik ų a imesnėmis asociacijama, sub ilie e più (Исхаков 2015: 319). To o ių lingu a abų aš o, come e Li uanei lingu la yniškos aš ijos, ansli e azione ki ilika sie inas con e ninės kul ū os assimilia im e musulmanų kon esijos kei imu į s ačia ikybę. Il Pa olgio medio pe i ba ezza i o o i ada a a Ilminskio abėcėlė se nauja ino adesso, sebbene en a i i di passa e in le e e la ine e a abe sia s a o non uno3. Possiamo a e ma e che XIX a. yko an asis humani a inis 3 1999 m. Ta a s ano Republike Vals ybės Ta yba (Государственный Совет Республики Татарстан) ado i la legge sul passaggio p esso o o ių aidyno la ynų g a ikos pag indu (Закон Республики Татарстан от 15 сентября 1999 г. № 2352 О восстановлении татарского alphabe a base della g a ica la ina) che è en a o in igo e dal 2001., e la e o ma do e a esse e compiu a en o il 2011., pe ò l'esecuzione di ques a legge è s a a sospesa 2002 m. della Fede azione ussa MARGARITA MATULYTĖ 214 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI D'al a pa e, he Cy illic ansli e a ion o he sc ip s o he na ions colonised by he Empi e is associa ed wi h he p ocesses o es ablishing he iden i y loyal o he Tsa is go e nmen and supp essing he opposi ion. Du an e l'implemen azione del Cy illic sc ip in he No hwes e n K ai he i s and o emos e o s we e placed in o dis ancing Li huanian cul u e om he Poles who we e nou ishing he idea o he ees ablishmen o he PolishLi huanian Commonweal h. Meanwhile, in he case o he T ans olga Region i mean he educ ion o he in luence o he O oman Empi e, he cen e o Islam. Thus, he publishing o Li huanian olklo e in Kazan, which was dis an om he sociocul u al ho bed (Li huania) and poli ical cen e (Sain Pe e sbu g), was ega ded as a solely schola ly p ojec . Į eik a 2019 m. se emb e 1 d. MARGARITA MATULYTĖ Lie u os kul ū os y imų ins i u as Sal oniškių g. 58, LT-08105 Vilnius, Lie u a ma ga i [email p o ec ed]