Poezija

Įžvalgos / Insights 321 VYTAUTAS STULPINAS Poeta, Telšiai ZAPIS, NIEBĘDĄCY RÓWNY ZAPISOWI W domu dzieciństwa nie było okien na północ. Zakurzona, wyboista droga bielała i uginała wielką letnią tajemnicę – kaplicę we wsi Stulpinai. Ojciec zbierał maleńkie odłamki szkła i, otarłszy z nich ziemię, zanosił je w garści pod kasztany, do szerokiej czarnej beczki. W domu dzieciństwa nie było okien na północ – światło chwil spływało łagodnie i cicho, jak rozproszonymi klawiszami. Drzwi sieni ostrzeliwał szelest postarzałych bzów, mający w sobie szelest zmumifikowanych kiści wraz z obfitym ptasim świergotem. W surowości kiści można było usłyszeć szczekającego psa o wydłużonej głowie. Zresztą, nie tylko jego. W skwarze lata wiadro spadało do studni, jak do innego świata. Zresztą, nie tylko on. Drzemiąca, drażniona przez wiatry, z wierzchołkiem oberwanym przez huragan dzika grusza wciąż rzuca cień na równinach pamięci, cień i odblask, które wraz ze słonecznym oknem kaplicy podążają polami ze mną, które niosłem i niosę VYTAUTAS STULPINAS 322 Acta Linguistica Lithuanica LXXXV niczym plecak pełen tabliczek łupkowych. Na jednej z nich ostro wyryty napis, nierówny napisowi: „W domu dzieciństwa nie było okien wychodzących na północ.“ GRŪSTĖS PASIJA Łąki najeżone są przeschniętymi grabiami. Ludzie z zakątka ucichli, zwierzęta są niespokojne – wiadra przewrócone na bok. Po nieznośnym upale nadchodzi godzina pospiesznego wytchnienia: południe wystawiło pulchny łokieć. Co znajdziesz, to się dzieje: mężczyźni tego samego rodu rozkładają posłania na trawie piaszczystych wydm Grūstė. Pełne gracji, nienagannie zebrane kobiety z rodu troskliwymi spojrzeniami starych mieszkańców wyciągają z sieci prowiant odpustowy i nieśmiało odwrócone, jakby próbowały ukryć ulgę przy odświętnym płótnie, po cichu karcą dzieci. Ach... Czekaj, podejdź bliżej, rozczochrany szpaku, przerwę to krótkie opowiadanie, chodź, przyczep się trochę, pomóż mi zmierzyć może, mówię, przez cieśninę, jak jakiemuś zgarbionemu krawcowi, stary rodowy smutek, i jeszcze czym – zwijanym ceratowym metrem, który zaraz wtopi się w pasję Grūstė. Patrz, wróblu, cierpliwie, uważnie, nie przeocz żadnego drobiazgu, gdzie dalej ciągnie się leśny gąszcz i godzina, gdy chmura sunie niczym przezroczyste pióro. Vytautas Stulpinas – statinio srauto poetas Wglądy / Insights 323 METAFORA Czyż na nabrzeżu portowym nie rozbrzmiewa cykl napisany na sopran i pianolę? Nie, nigdy nie myślałem, że znów przyjdzie mi wypłynąć niczym jung na najlichszej z lichych tratw, że po miesiącach, latach spotkam Metaforę przy sklepie rybnym – długoszyją i zamyśloną, w pelerynie, gdy wiatr targa niedzielny dziurawy filc. PRZED ZAĆMIENIEM SŁOŃCA Żwirowym korytarzem między kępami traw krążą mrówki. Zmarłych powstaje kwadrat babskiego targu. Osaczone przez milicjanta, wrzeszcząc, miotają się w ponurym ogrodzeniu spekulantki, ciskając w górę kawałki drożdży, których żółtawy rój powoli zasłania słońce. Zgnębiony zrzędliwy wóz i przyczepa astrologów skręcają ku wieży kaplicy, wystającej z potężnych jesionów. Powieściopisarzowi żal, i tyle, kamiennego bruku – samotnego, smutnego i pustego. Patetyka, pompatyczność, patos rozchodzą się falami. Kikilas, stojąc przy urzędzie ciemności, zapina rozdarcie nieba, bezwstydnie gapi się na kobiety w spodniach i parasolem wali w ziemię. Dostaje się także noweli, która wymknęła się przed zaćmieniem słońca. Nie mówiąc już o noweliście. VYTAUTAS STULPINAS 324 Acta Linguistica Lithuanica LXXXV PIERWSZOKLASISTA Niegdyś byłem bogaty przy ulicy Simona Daukantasa. Miałem wiązkę szczap, uczyłem się w pierwszej klasie. Pęczek drzazg! Prasowałem żelazkiem papierki po cukierkach, na nartach zjeżdżałem w odwiedziny. Pęczek drzazg! Tak, byłem bogaty, kiedy uczyłem się liczyć: dodawać – odejmować, mnożyć – dzielić. Gdzie pęczek drzazg i filiżanka herbaty, przywiązana do rączki teczki? Tak, uczyłem się liczyć, jakiż ze mnie był piśmienny. ŚWIATŁO TYGODNIOWEGO STAŻU Długiej leśnej drogi, kart zapisanych zielonkawym atramentem, podążającego w ślad za słowem. Zgadzam się zamienić w szafę na łachy, niechże stanę się zimnym talerzem, misą bez owoców, jeśli to – oszustwo. Światło sprzed tygodnia dla pustelnika altany. Dobro o ostrym smaku Įžvalgos / Insights 325 drażni podniebienie. Vytautas Stulpinas – statinio srauto poetas Kochana, wiele zależy od innego czasu. Mało jest podróżować ponurym brzegiem, leśną dróżką. Krzywizna pierwszych drzew jest niemal nieznana, fale bez przerwy tłuką łódź deskami odskakującymi od siebie. Łaskoczesz starzejące się cienizny biczykiem słów. KŁANIAJĄC SIĘ OJCZYŹNIE Nigdzie indziej nie chciałbym być dziś wieczorem. Nigdzie indziej. Tylko tutaj. W zagłębieniu na wzgórzu zamigotała woda. Wicher szuka na zboczach miejsca, w które mógłby się wkręcić. Miasto i jezioro, i opiewana wyspa z każdym dniem coraz bardziej jesienieją. Spokojny i cichy smutek poręczy opadających w dół. Nigdzie indziej nie chciałbym być dziś wieczorem i nużyć się mdłymi odbiciami. Wicher rozdziera tutejsze wzgórza. Co robisz, duszo trzmiela, jakie krokwie są w twoim polu widzenia? Powolny samotny taniec, zagrany podłużnym liściem – komu i po co?