scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

„Atžvilgiu“ konstrukcija valentingumo aspektu

Loreta Vaičiulytė-Semėnienė

Abstract

    Šio straipsnio objektas – polinksniškojo atžvilgiu konstrukcija. Tikslas – remiantis Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (DLKT) medžiaga, išsiaiškinti kalbamosios konstrukcijos santykį su valentingumu. Tyrimas parodė, kad sakinyje polinksniškojo atžvilgiu konstrukcija vartojama ir kaip leksemos valentinis aktantas, ir kaip nevalentinis – laisvasis narys.

Full text

Straipsniai / Articles 245 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lietuvių kalbos institutas ORCID id: orcid.org/0000-0003-2196-8937 Les directions de recherches scientifiques: morfosintaksée, valentingumus, sémantique, typologie. DOI: doi.org/10.35321/all87-12 Il est probable que l'on ait trouvé une solution à ce problème. VOILŽGIU KONSTRUCTION le VALENTINGUMA Aspect du Construction with atžvilgiu from the Perspective of Valency ANOTATIJA Cet article objet de polinksniškojo relativement construction. Aiktlas basé Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (DLKT) matériau, expliquerti parlamosios konstrukcijos relation avec valentingumu. L'étude montrait que dans la phrase polinksniškojo relativement construction est utilisée et comme leksemos valentinis aktant, et comme nevalentinis librez membre. ESMINIAI VOODŽIAI: valentingumas, valentinis aktant, libreis membre, relativement konstrukcija. ANNOTATION The object of this article is the construction with postpositional égard. The aim is to find out the relation between the said construction and valency drawing on the data from The Corpus of Contemporary Lithuanian Language. The study revealed that the construction with postpositional égard is used in a sentence both as a valent actant of the lexeme and as a non-valent (free) element. KEYWORDS: valency, valent actant, free element, construction with relativement. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 246 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII 1.INTADINS NOTABS Jaustas Fraenkelis (1928: 185186) dans son travail sur la langue lituanienne linksnius mini daiktavardžio aspekgis įnagininką1. Jonas Jablonskis (1957: 632) 12 exemples en usage nomme le différencié en ce qui concerne le įnagininku et prétend que chitas linksnis est tienstai un certain būdo ou įnagių įnagininko skirtybė. 1) Ce aspect il ne diffère pas des autres. (cité selon Jablonskis 1957: 632) 2) Son écrits et en termes de langage sont supprimés. (citée selon Jablonskis 1957: 632) Šiandienoje Jonas Šukys (1998: 267) teigia, kad atžvilgiu yra atžvilgio, arba tikslinamasis (t. p.: 557), įnagininkas, qui palyginti nesavarankiškas, souvent ressemblant motsžius, artimus prelinksniams (tiksliau polinksniams), car tai eina po [...] dažniausiai kilmininko, ir jį tikslina, tarsi sudaro su juo kaip papraskoks polinksnis une certaine construction; en particulier des presses et de l'écriture le langage n'est souvent qu'un paraudo, au regard duquel décrits un truc ou un phénomène. Shukys (1998: 268) précise que relativement le plus fréquent atkreipia dėmesį į tai, kad atžvilgiu vartojamas, „kai yra aiški požiūrio į ką nors, administrative et scientifique le langage, et quelque chose de l'évaluation signification, et kai de l'approche, la signification de l'évaluation décrlankusi, neperštine traditionnelles vivesnées de la langue raiškos instruments. Au lieu du kilminink avec polinksniquement pavarté relativement peut mieux ticti prieveiksmiai (žr. 3), gryni linksniai (ypač naudininkas) (žr. 45), prielinksninės (ypač prielinksnio dėl) konstrukcijos (žr. 68). 3) Les enfants ici ugdomi physiniu doriniu, protiniu égard (plg. physiquement, doriquement, protiškai). (citée selon Šukys 1998: 268) 4) Pouvez vous quelque chose de bon faire envers les handicapés (plg. handicapams). (cité selon Shukys 1998: 268) 5) Jutau membres du comité froideur envers moi (plg. man). (cité selon Šukys 1998: 268) 6) Aucune mesure n'a été prise envers les contrevenants (plg. contre les contrevenants). (citée selon Šukys 1998: 268) 7) Dalis des gens avaient une opinion négative envers institut (plg. sur institutą). (citée selon Šukys 1998: 268) 8) Le Gouvernement n'a aucune politique prétendue en matière de écoles (galerait être et pour écoles). (citée selon Šukys 1998: 267) 1 Išsamesnę darbų égard sur apžvalgą voir Akelaitis (2005: 6770). Articles Articles articles 247 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu Les conseils de langage (KP S1 2009: 90) Šukys patikslie que 3 exemplezdyje polinksnio significme utilisé dans le respect est un secondautis (dalinis) norme variante. Il, comme livreginis réškinys, peut être utilisé bendrinée parambe, mais prémenité teiktine fondamental (neutral) variant de la norme būdo prieveiksmiui. O 46, comme et 911 dans les exemples relativement communrinée du langage est nevartotine. ici la relation directe avec l'objet doit être récipiée utilisateurku, prielinksnių constructions (KP S1 2009: 89; voir aussi Akelaitis 2005: 71, 76). 9) Didesnès respectos tikėtumėmės mergaičių atžvilgiu (=mergaitėms). (cituojama pagal KP S1 2009: 89) 10) Vous serez korektiški envers nous (=mums). (citée selon Akelaitis 2005: 71) 11) L'intolerances au regard de Lituanie (=Lietuvai), sans abejo, a été. (citée selon Akelaitis 2005: 71) tojamas au rapport indirecte avec l'objet reikšti 12 Šukys (KP S1 2009: 89) pažymi, kad bendrinėje kalboje atžvilgiu gali būti varexemplezdyje. 12) Nieko blogo vaiko atžvilgiu nepadariau. Gintautas Akelaitis (2005: 67) étudie relativement la construction dans la parole administrative (žr. 1011) et prétend que relativement (ir point de vue) išsiskiria fréquence de consommation, akivaizdžiu administrativiniu funkciniu stilistiniu atspalviu. Il (Akelaitis 2005: 76) arrive à la conclusion que administracines constructions de langue origm. + [...] relativement imparemtes vivąja vartosena et selon le temps d'apparition est tardlyvas suintelektintos langue reiškinys. Akelaitis (2005: 67) prétend: ce, que relativement eina po daiktavardžių et daiktavardiškųjų mots de kilmininko, comme et leistų les considérer prochesis polinksniams. Très polinksniais ils ne peuvent être considérés pour la signification lexnée maintenue. Une autre raison de la combination de constructions et de constructions avec daiktavardiškųjų mots kilmininku sont souvent artimos ou même constitue gretybes, plg.: économiquement relativement et économie relativement. D'autre part, Actuelles Lituaniennes de la langue texte dans des exemples sur le fondement effectué relativement à l'utilisation dans le langage administratif, Akelaitis (2005: ninku [...], bet labai retas derinimo būdu sudarytuose junginiuose [...] – santykis 0,07 : 0,93“. Iš išsamaus jo tyrimo aiškėja, kad atžvilgiu konstrukcijos 70) rašo: Apstabarėjęs relativement le plus souvent utilisé avec daiktavardiškųjų mots de kilmi dans le langage administrracine correctement utilisés, quand eunies indiquent quelque chose d'après objetin, pašjantą ou būseną sąlygą veiksmą (Akelaitis 2005: 71), comme une variante secondaire de la norme appropriées à utiliser fondement relation à reikšti (Akelaitis 2005: 7475) ou à relation objective, qui peut avoir raison d'un teint et d'un possible aspect, la prise en compte de cet objet indirecte, dire Akelaitis 2005: 73 (Akelaitis 2005: 73). En plus de que relativement ne convient à une relation directe avec l'objet reikšti (Akelaitis 2005: 71), parlamosios konstrukcijos nevartotinos LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 248 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII priežasčiai reikšti (Akelaitis 2005: 73). De même, où possible, particulièrement où vulnérable nusistue une liaison des relations syntaxinaires de la langue litouwennes, devrait éviter tinis, relationis konstrukcijų kilm. + atžvilgiu [...], kai turi būti išreikštas požymio, arba atribu- (Akelaitis 2005: 73). Fallait la question, si le respect est (tampa) polinksnis, étant laissé à nuošalyje et comme travailis termis article utilisé polinksniškasis le respect. Konstrukcija avec lui, comme clarifie de cités exemples et de ce, ce qui brièvement discuté, utilisées sentin et joint au niveauniu. Attention d'attention à Akelaičio (2005: 72) mentį: kai utilisées constructions kilm. + point de vue [...], acte, activité ou caractéristique direct appelation à l'objet comme sušvelninamas, zatušuojamas. Avant œil ayantint 412 exemples, ensuite soulève la question, quel de cet sušvelnaudininką 10 ninto santykio su objektu pagrindas ir kodėl, pavyzdžiui, tipišką beneficiento exemplezdyje parlėtojas renkas se polinksniškuoju relativement. Ar vartosena (kaip) tai susiję su žodžio reikšme ir valentingumu. Jei polinksniškojo atžvilgiu est liée à valentingum, alors, tenant un concept de modèle de sentin verbocentrique, il est possible de faire quelques hypothèses: en plus, que (a) par rapport polinksniškojo vartosenai influence a daiktavardžio aspektis reikšmė, (b) polinksniškojo atžvilgiu vartosenai įtakos turi sakinio predikato leksiniai, semantiniai ar kiti požymiai, žodžio ir viso sakinio semantika. Répondre à ci-dessus questions a été choisi sur base du Kauno VDU Kompuuterinės lingvistikos centro sudaryto Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno (toliau DLKT) recueilli le matériau (žr. 2 partie). Dans cette étude exploratoire, des tâches sont posées: (a) discuter daiktavardžio aspektis reikšmę žodynuose (žr. 3 partie), (b) brièvement survenir des points de référence de la théorie valentingumo et menėti, comme cela concerne avec polinksniškojo relativement vartosena (žr. partie 4), (c) du point de vue de valentingumo desnagriner les constructions vartosen dans la construction empirique de DLKT (žr. 5 et 6 partie). Après cela tout résumer (žr. partie 7). Quanto connu, des travaux sur polinksniškąjį relativement à l'aspect valentingume n'existe. 2. TIRIAMOJI MEDŽAGA La plus grande partie DLKT constitue écritines, souvent redaguées, différents genres (publicistikes, grožinės, negrožinės ou administrativines littératures) des textes de langue. Sakytines langues exemples de là sont clairement moins. Cela est visible 1 tableau, où montrée, comment relativement s'est répartis par genres DLKT2 paîchés résultats. 2 Exemples de DLKT recueillir m. juin 2022 mois Articles articles 249 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu Du tableau 1 on voit que le functionnis styleus peut avoir des significations polinksniškojo relativement vartosenne. Atžvilgiu rečiausias sakytinėje parboje. Rašytinėje kalboje polinksniškasis relativement rečiausiai est utilisé grožinėje littérature, et le plus souvent publicistikoje et negrožinėje littérature. DLKT3 publicistiques est attribuée: période commune, périodique populaire, scientifique périodique, livres (autobiofrafies, memuarai, atminimai, chronikos, metraščiai, dienoraščiai, laiškai, esė, apybraižos et kt.) et kt., et negrožinė ce scientifique, mokomoji, poznintinė, littérature de popularisation de la science et kt. DLKT grožine littérature comprend apysakos, apsakymai, novelės, pasakos, romanai et pan. Compte tenu du fait que DLKT fournis sont des exemples de littérature administrative (documents) avec polinksniškuoju égard sont tirti (Akelaitis 2005), continuellement baséamasi quant plus de 600 autres genrų exemples, où égard est utilisé polinksniškai. Konkrečiau parlant, la base d'une ultérieure enquête žinės literatūros ir publicistikos, taip pat turimi 5 pavyzdžiai iš sakytinės kalbos. plagolomoye est prise par 200 exemples de grožinės, negro1 LENTEL. Atžvilgiu vartosena par genre Tekstyno dalis Iš viso mots de Užklausa Utilisation nombre Nombre šaltinių žodžių d'analysées Grožinė literatūra 15765554 relativement 601 2478947 Negrožinė literatūra 19322341 relativement 5873 4377158 Administracinė literatūra 13625715 relativement 1422 1524835 Publicistika 86497837 relativement 9981 20774801 Sakytinė kalba 447396 relativement 26146 du total 1790: 140921288 17903 29184887 Du côté des exemples (žr. 2 tableelę) que sakrament polinksniškojo construction (peut) être suomising un verbe, un adjectif, une forme de daiktavardj ou un préveiks. Dans les yeux tombe ce que dans le matériel disponible nereto minimo le sens du mot implique un sujet perceptyvus (plg., seustis, nusstatyti, indiingas, jautrus, provisions, pziura, etc. t.), ou, parlant du point de vue de l'influence des fonctions sémantiques attribuées au fondement de valenting, percipientą [Pcp] psychines būsenos patyrėją (Sližienė 1994: 20), qui, selon moi, a un polinksniško vartosenai. Tenant compte du fait que turismes dans différents exemples de genres polinksniškasis relativement se répète avec les mêmes mots ou dans différents genres utilisés 3 Žiūrėta [2022-06-12] ici: http://tekstynas.vdu.lt/tekstynasmenu?page=about. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 250 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII žodžiai, su kuriais yra semantiškai ir sintaksiškai susijusi polinksniškojo atžvilgiu construction, plutôt un autre complildo que paneigia, davantage exemples par genres ne se divisent pas. Par exemple, du côté de la littérature grožnice et publicistique, il y a des exemples de constructions liées à la polinksniškojo, liées à actionmažodžiu nu(si)teikti, et du côté de la littérature publicistique et negrožinske avec disposition, ou de l'influence de la littérature grožnice et publicistique, des exemples de turimages avec polinksniškojo, ils se lient à des caractères geranoriškas, tolerants, tūroje pasitaikė su tolerancija. Tai, kad visų nagrinėjamų stilių tekstuose atžvilgiu vartojamas su tais pačiais arba panašiais žodžiais, leistų manyti, kad funkcinis et le negrožinske literastilius n'a pas de lames dans le polinksniškojo vartosenai. 2 LENTEL. Atžvilgiu constructions sąsaja avec la partie de langue dans la phrase Partie de langue Pavyzdžiai Veiksmajodis être, faire, derėti, égtis, įpareigoti, seustis, suivre, (ne)moralizer, nu(si)teikti, nusleisti, nus(is)tatyti, nuvertėti, pasielgti, patirti, pasikeisti, pasisakyti, enviydėti, priešintis, reaguoti, montrer, comprendre, susvetimėti, appliquer, avoir et pan. Bûvardis adaptive, indiigne, agressif, aveugle, aplaidus, proche, réserves, (ne) ouvert, bjaurus, blogus, ciniquement, discretiquement, (ne) utilorais, draugiquement, trevus, (ne)gailestingas, (ne)geranoriškas, stricts, (ne)etiquement, įdomus, įkyrus, išdidus, iškalb, tinkus, humaniškas, jautrus, konservativus, korektiškas, kritiškas, lygus, mandagus, neutralus, negativus, niekingas, padorus, patrus, patrus, pakantus, palankas, patrauklus, pan, gentil, juste, juste, respect, et tolerant. Daiktavardis arrogance, indifférence, agression, agressivité, ambivalence, condescendance, (ne)sąžiningas, savarankiškas, (ne)šališkas, švelnus, (ne)teisingas, (ne) prudence, délicatume, attention, despotizme, discrimination, amitié, comportement, ironie, trahisseur, arrogance, soupçon, soupçon, sentiment, gailestingume, galia, geranoriškume, culpume, langueur, intentionnement, kėslas, patirbė, kantruma, kietaškdyst, klusnumas, critique, critique, reprime, korektiškume, complisena, lūkūra, tolerance, hatia, nuisance, nuisance, supratikumas, opinion, sympathisme, crime, sympathie, désaveur, désaveur, (ne) respect, respect, justice, justice, justice, politisme, panne, pardon, pardon, pardon, terror et cruautisme. Prieveiksmis bien, parallagrečiai, (ne)palankiai, piktai, ennuiškai, skeptiškai et kt. pozicija, pozityvumas, pranašumas, priešiškumas, prievarta, provokacija, (ne)tolerancija, tvirtumas, užsispyrimas, veiksmas, viltis, žodis, (ne) Articles Articles articles 251 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu 3. DAIKTAVARDŽIO ATŽVILGIS REIKŠM AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI KALBOS VOODYNUOSE Il s'agit d'un groupe de jeunes qui ont été formés dans le cadre d'un projet d'aménagement urbain. Considérant que polinksniquement utilisé relativement a une signification et elle peut avoir influence vartosenai de la construction parlamosios, dera menéter daiktavardžio aspektis définitiontis. Aujourd'hui, dans le dictionnaire de la langue lituanienne (DLKŽe) daiktavardis aspekgis est fourni comme 1. ‘atsižvelgement, atsioirementʼ, 2. ‘požiūrisʼ (žr. 1). Dans le Dictionnaire du Lituanien Académique (LKŽe) aspects sont trireikšmis: 1. ‘atsioirement en arrière, apsidairymasʼ (žr. 13); 2. ‘požiūris, žvilgsnisʼ (žr. 14; voir aussi 2); 3. ‘atsižvelgement (jr. 15). 13) Le loup un moieu attrapé, autres sans égard élaksté Zem. 14) Notre littérature est devenu significativement diversiresnée en termes de forme rsh. 15) Po vargų tous peut être quel aspects Krkn. Hencesi, daiktavardžio aspektgis įnagininkas, utilisé 112 exemples, a (turėtų turėti) ‘požiūris, žvilgsnisʼ signification. Daiktavardjiui aspekthis sémantiquement prochemas approche aussi bien dvireikšmis: 1. ‘Žvilgsnis, aspectsʼ, 2. ‘concreti pzuura, nusstatymas4ʼ (DLKŽe; plg. LKŽe). Ainsi turimis minimalus un avec l'autre liés daiktavardžių (atžvilgis, approche, žvilgsnis, pažiūra, nuomonė, nusistatymas) lexic semantique champs. ici dera attirer l'attention à ce kaip jau 2 dalyje minėta, daiktavardžiai pažiūra, nuomonė, požiūris, nusistatymas que, est utilisés avec d'intervieweyo polinksniškojo relativement konstrukcija. Cela témoignent en termes de grammatikalisation processus. Žiūrint dans l'abstractifs daiktavardžių point de vue, j'ai vu, pažiūra pamatinių žodžių (pa)žiūrėti ir žvelgti valentingumą Nijolės Sližienės Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodyne (toliau LKVJŽ) clarifie que le veiksmažodis regarder ‘ytipais, tenir compte exigent percipientą atliepiančio subjekto vardininko et kontentyvo5 kilminino ou šalutinio sakinko (žr. 16). Veiksmažodžiai (pa)žiūrėti et jelergti ‘turėti susidarius nuomonę, vertitiʼ exigent du percipient sujet ciją atitinkančio prieveiksmio (žr. 1718) vardininko, patientą6 atliepiančios prielinksnio į konstrukcijos ir moduso7 funk- (Sližienė 2004: 457, 461). Donc daiktavardžio aspektgis ‘požiūris, žvilgsnisʼ sémantikoje glūdi percipiento, patiento, 4 Plg. LKŽe: nusstatymas opinion, pžiūra. DLKŽe: Nuomonė 2. pursuit, nusstatement. 5 Kontentyvas [Con] fonction du contenu de l'action ou de l'état (Sližienė 1994: 22). 7 Modusas [Mod] acte de qualité, būdo fonction (Sližienė 1994: 25). 6 „Patientas [P] – veiksmo poveikio gavėjo arba būsenos turėtojo funkcija“ (Sližienė 1994: 20). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 252 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII kontentyvo, moduso funkcijos avec sa raiška. Le sujet percipient devrait limiter le polinksniškojo relativement vartoseną avec l'action active (tranzityviais) prédicakatais. Pourtant, comme a été vu, disons, 4 exemplezdyde, polinksniškasis relativement utilisé (žr. plus loin). D'autre part, on peut considérer que, par exemple, 11 exempledye précisément polinksniškuoju égard est pažymima (vok. markiert) au sens large d'homme, comme percipiento, pguire, détention et ainsi (kon)texte est attribué mentionné indirectement effet à l'objet, atliepiančiam beneficientą8 (plg. 1920). 16) Ar tu [Pcp] son [Con] regarderas Jb. (citée selon Sližienė 2004: 457) 17) Quel que [Pcp] même įtartinai [M] regardait à patį Beringą [P] et tout son voyage [P] Br. (citée selon Sližienė 2004: 457) 18) Que les individus deviennent moraux, dépend de la façon, [M] en eux [P] regarde d'autres gens [Pcp] VDTUk. (citéée selon Sližienė 2004: 461) 19) La société française s'est disposée hostilement. Jusqu'une tolérantique société lindavosi son sport connaissances et expérience. [Pcp] musulmon atžvilgiu [B] šiuo atveju kaip niekada toli9. 20) Jis [Pcp] buvo tolerantiškas dideliam ir mažam [B], su visais mielai daEst 1920 dans les exemples, où on parle d'une différente interprétavissement des choses de réalité, distincini du tolerantiškas valentingumai? Visaip peut être (žr. plus loin). Selon iconicité, ou isomorfisme, principe un différente raiška est liée à différentes significations predicato: chaque forme a sa signification. Le concept d'ikonialité implicitiquement liée à markedėtum (angl. markedness). Talmy Givónas (1990: 945947; plg. 2001: 3841), žymėtumą appribrėžęs pagal tris struktūsaja entre cognityvinio et structurinio kompleksiškumo est un communriausių ikoniškumo rinio ir kognityvinio kompleksiškumo ir dažnumo – kriterijus, teigia, jog sąaspektų kognityviškai žymėtą kategoriją tendstama žymėti ir struktūriškai, and atvirkščiai10. Iconiskume et significété sont directement liées à nio dire autant possible minimes moyens linguistiques d'expression et des efforts (žr. plus loin). tout cela ayant à l'esprit il est vraisemblable ekonomiškumu ir distinktyvumu kalboje: kalbėtojas siekia kuo daugiau turique et du polinksniškojo contexte l'usage concerne la des consommateurs grammaticales structures d'expression 8 Beneficientas [B] du destinata, receveur, du détenteur fonction, caractéristique aux êtres vivants, particulièrement aux personnes, pour bénéfice ou non bénéfices ce qui se passe, se fait, sont (Sližienė 1994: 21). 9 Si les exemples ne sont pas indiqués autrement, ils sont de DLKT. 10 The meta-iconic markedness principle: Categories that are cognitively marked tend also to be structurally marked (Givón 1995: 58). Plg.: Categories that are structurally marked are also naturaleis économie poreikiais (qui ne coïncide pas toujours avec langue norma) communication. substantively marked“ (Givón 1990: 965). Articles Articles articles 253 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu 4. VALENTINGUMAS et POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU Trumpai pasakytina, kad valentingumas – tai žodžio reikšmės lemiama ypatybė ouvrir un certain nombre de places libres, que dans la phrase ou dans la combinaison de mots occupent des mots de certaines significations ainsi que leurs formes ou leurs correspondances (žr. Sližienė 1994: 16; Vaičiulytė-Semėnienė 2001: 19 et là citojamą littérature). Valentingume généralement lié à trois niveaux: abstaktiu logines sémantiques et deux concrets niveaux du langage synakses et leksines sémantiques. Au niveau de la sémantique logique est déterminé le nombre de places libres du mot et leurs possibles aktantés sémantiques, au niveau de la syntaxe est déterminée la forme grammaticale des valentines aktantées et leur essentinité ou facultativité, au niveau de la sémantique lexicale est déterminé la sémantique des valentines aktantées (quels classes sémantiques les mots peuvent être aktants du mot). À part des valentins syntaxinaires aktantés, dont essentinalité et facultativité est déterminé dans la phrase, sont attribués libresvieji membres sentinien mots, qui ne sont pas conditionnables du mot significations et nepriklauso de son valentingumui. Dans la prédikatique structure séparirus predicakatus, et non argumentus predicato, correspondants libres membres nežfilldo predikato ouvrés des places libres, leur sousają avec predicatu 35). Būtinieji sintaksiniai aktantai sakinyje negali būti praleidžiami, kadangi lemia lui, comme à un certain langage partie, caractéristique purement grammatic capacity de joindre autres mots et leurs formes (Sližienė 1994: ils passés sakinys pasidaro negramatiškas. Essenaisiais actants synaksiques décrivent cette partie de situation, qui au sens du mot est la plus importante et actuale (Sližienė 1994: 31). Les facultatifs synaksiniai aktantes sont ceux qui dans la phrase peuvent être passésjiés, et la phrase reste gramique et compréhensibles. Sakiniai sans facultativųjų aktantų signifie approximativement la même chose que et avec eux, puisque les facultativieji aktants sont impliqué dans la même signification du mot (Sližienė 1994: 35). Fakultativiaisiais aktantais, qui plus loin DLKT fournis dans les exemples écrivent dans les lenktiniuose skliaustu, nusakoma ta partie de situation, qui significato predicato moins actuali. On reconnaît qu'il y a des limites strictes entre les essentiens et facultativiais aktantes et les libres membres (Hentschel, Weydt 1994: 345). Vilmos Ágel (2000: 211212) pose hypothèse: plus souvent les libresvieji tinio valentingumo komponentus, o pastarieji laikui bėgant pagal Paulo Grice membres (A) seront utilisés, le plus ils seront attendus. Alors, de son point de vue, les membres libresvieux comme spécificateurs de contenu (INSP) peuvent être perinterprétés en predicato semantinkamumo (angl. relevance) maximą installiti comme communiciellement essentiini LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 260 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII veiksmažodžiu pasakomo acte le sujet de l'action est moins tipiškas agentyvuvo point de vue. Aptariamoje situation dans le sujet (pono, vergo) effectuée l'action directement ne toucha l'objet (kito, son propre). 51) Ce que le maître fait relativement l'autre, il faitit et relativement à son propre, et ce que le esclave fait relativement à son propre, il faitit et relativement l'autre. C'est ainsi apparu unilatéral et inégal reconnaissance. Dans ce cas neesmingoji sąmonę monsieur est un objet. De l'actionsmajoratif faire ‘egtis kieno égardʼ il est possible de passer à l'actionsmajoratif égtis. N. Sližienė (1994: 193) divise le comportementis ‘1. d'une façon ou autre respecter, agirʼ, c'est-à-dire, Il [A1] se comporte décemment, joliment, justement [Mod]23, ou ‘2. d'une façon ou d'une autre traiter, affecter quien destinimaʼ, ex., Il [A1] déorai [Mod] piqué avec sa mère [P]. Bref parlant, mentionnée-je faire significmée explicikuta aspectgio sema est impliquée egtis significmens défintyse. Cela a influence polinksniškojo relativement vartosenai 5254 exemples dans les avec se comporter, comportement, poelgis. 52 exemplezdyje au lieu tipique patientą correspondantes prelinksnier avec constructions choisie polinksnichoyo relativement construction. En comparant 53 et 54 exemples clarifie que le usage polinksniškojo relativement 54 exemplezdyje būtinas gramiquement nulemtes. Attribuable une attention et à ce que, par exemple, 55 exemplede en regard vartosenne fait influence et le fait que l'attribut sąžiningas est aussi utilisé avec polinksniškuoj en rapport (žr. 25). Cela akivaizdu 5657 des exemples, où le sentinium predikato (egtis) modusą correspondant valentinis aktant, reiškiamas būdvardiniu prieveiksmiu lui exige beneficientinio aktanto (panašiai pasakoma et greta, pvz., draugiškai, sąžiningai, protivšiškai, netaktiškai, šališkai ou kt.) ou jointia laisvąjį narį. Ces derniers exemples montrent que par rapport polinksniškojo au vartojim au influence peut avoir tant le sentin principal predicato (elgtis) valentingum, tant l'un du predicato leksikalizuées aktantų valentingum ou le mot junglums. 52) Nė puse lūpų [conservoriai] n'est pasakę, comme ils se comportent au Seime envers minorité. 53) Le comportement du père était noble. Tain Nanas égard il était méchant. 54) Konditeris aussi bien nusivylęs krikdem égesiu un envers l'autre (plg. nusivylęs?krikdemų égesiu un avec l'autre). 55) Sa positive ou négative opinion sur homme vous formez en communiquant avec lui, aggiatès sążynie tant pour soi que envers lui. 56) L'enfant frustration atteint devient émorus, fâché, se comporte agressivement envers son camarade. 23 Plg. LKVJŽ (Sližienė 1994: 166) désignée faire ‘elgtisʼ, exemple., Neprotingai [Mod], katel [A1], darai. Straipsniai / Articles 261 Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu 57) Esą Didžiojo Tėvynės karo minėjimo metu Jonas ir aš nemandagiai elgėmės veterano [...] concernant. De même turismes DLKT dans les exemples relativement la construction est utilisée, quand le principal prédicat de la phrase va actionmajodžių nu(si)teikti, nusistatiti ‘2. déciderz-vous, fermement adhérer opinion, décisionʼ (DLKŽe) forme ou polinksniškasis égard concerne avec ces ou autres perceptyviųjų veiksmažodžių abstraits desiktavardžiais nusstatement, délitement, dispositions, 58 pavyzdyje polinksniškojo atžvilgiu vartosenai įtakos daro ne ti(e)k neagentyvus nuteikti ‘sukelti kokią nuotaiką, jausmusʼ, kiek, kaip minėta, būdvardišintentionnement (žr. 5861). kasis nepalankement, qui lui exige beneficientinio aktanto. Similairement vu 59 exemplede avec sangrąžiniu nusiteikti: polinksniškasis relativement est également lié avec būdvardiškuoju geranoriškai (dans les tirts exemples relativement analogiquement utilisé avec nusiteikti, quand greta est bien, piktai, hostilement, sceptiquement, etc.), cependant son, différemment que 58 cas, chitiment beneficiento utilisateur est davantage limité intranzitivum predicato. 6061 exemples montrent que le polinksniškojo vis-à-vis ustoim est influencé et leksemes catégories propriétés (égal voir 2628). Ce que la lexème perceptivité a influence relativement vartosenai dans la phrase, est évident de 62 exemple, où polinksniškojo relativement le choix peut être expliquable non selon tipišką begtis valentingumą (plg. se comporter avec d'autres son discrétion), mais selon discrétion ‘manymas, opiniěʼ (DLKŽe). 58) Negi moi maintenant je peux dépenser au moins une ainsi déloyalement à mon égard (plg. man) nuteiktą? 59) Une moitié moins croyons que l'autre par rapport à elle (?jai) geranoriquement nusiteikusi. 60) L'élève neąconsciemment sentit le dispositif du professeur à son égard. 61) Norom nenorom change et mūs dispositions j égard. 62) Laisvė, laquelle ils défendaient, était librevė agir sa discréura kit relativement. Considérant que dans le contexte de l'exemple 62, le usage est influencé et discrétionnaire sémantique, il devient clair pourquoi dans les exemples 6365 il est choisi utiliser au lieu de contentviv correspondante préférence de ou pour construction avec opinion, position ‘3. prk. point de vue, principe déterminymasʼ (DLKŽe). 64zdy en voit et ce que le contexte a une influence sur le usage de la construction. 63) Beaucoup, je moi et beaucoup de nos particiaux ont très aiškią opinię Paleckio relativement. 64) – Ką gi? – Apie jūsų draugą Mozę. Jo atžvilgiu aš susidariau tvirtą opinion. 65) Quelle est la position officielle de ces jours de l'Église envers jui? LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 262 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII 6365 exemples de base peut être explicable polinksniškojo contexte l'utilisation avec politique ‘affaires de l'État gestionnement, théorie de la puissance publique tikaʼ (DLKŽe). Kalbėtojas pasirinktu žymėjimu, tarkim, 66 pavyzdyje aktualiet pratique de la politique comme théorie, idéologie, aspect de pauvre, bien ne exclut que tel désignation généralise et en parlant de l'aspect pratique de la politique (jr. 67). 66) À la question, si à Moscou maintenant on pense que la politique antérieure envers Vakar était tropélg nuolaidi. 67) Cependant longue et douloureuse Mažeikių naftos histoire suscite des doutes, si la politique de la Russie envers la Lituanie sera basisée sur le pragmatisme. 6. POLINKSNIŠKASIS ATŽVILGIU IR NEVALENTINIAI (LAISVIEJI) NARIAI Comme mentionnée, principale différence des membres libres du facultatif des aktantés est ce qu'ils n'ont pas d'appui dans la structure du prédicat sémantique valentingume, nerealisent aucun sémantifs aktantés logiques au niveau sémantique. 68exemplezdyje polinksniškojo relativement construction est libreis sakinien predikato (laikėsi) membre. Cependant, comme précédemment dit, elle est de l'un des predikato valentinių aktantų (neapykanta) exigé syntaxique aktant (neapykanta žydų atžvilgiu (plg. žydams)). En d'autres mots parlant, le niveau de sentin relativement la construction est libreis membre, le niveau du compound valentinis aktant. 68) Néanmoins ne sont pas tous Les penseurs de l'Époque de l'Éducation étaient geranoriški juifs. Nemaja partie d'entre eux, bien et critiqué vieilles traditions, mais jui relativement laikėsi neapykantos. Du point de vue valentinité en parlant de libres membres dans le sakinien, ils leur sont attribué un libre utilisateur (vok. freier Dativ). Il est, N. Sližienės (1994: 39) de l'avis, viso élément de la structure syntaxinaire du sentinel, signifiant veiksmu intéressée personne ou chose, auquel ce qui arrive (beneficientą). Axelis Holvoetas et Veslava Čižik-Prokaševa (2005: 8192) discutent quatre types du libre utilisateur: dativus commodi, dativus sympatheticus, dativus ethicus, dativus iudicantis. Des auteurs (Holvoet, Čižik-Prokaševa 2005: 83, 86, 88, 90) interprètent dativus commodi comme beneficiento envirybę, dativus sympatheticus comme argumenJie (Holvoet, to suskaidymo atvejį, dativus ethicus sieja su diskursu ir laiko sakinio aplinkybe. Čižik-Prokaševa 2005: 90, 92) prétend que dativus iudicantis est sémantiquement exigé et synaksiquement valdomas, tačiau jis valdomas ne veiksmaž. Agnieszka Rembiałkowska (2009: 159161) basé sur Simono Articles Articles Articles 263 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu Diko (Dik 1997) des solutions de théorie fonctionnelle grammaticale et stratifiée semantinės sakinio struktūros koncepcija ir, aptardama skirtingus laisvuosius des usagers, propose classifiant [...] baser leurs champs (angl. scope) critères (Rembiałkowska 2009: 149). Les types de bénéficiaires lâches sont répartis avant tout selon ce [...], avec lequel niveau de prédication ils forment une unité plus étroite et avec lequel niveau de prédication se limite l'effet de leur signification prédication (Rembiałkowska 2009: 149150). Sur ce fondement dativus sympatheticus codée posesyvines réikšmės pasire signifie šerdinės24 prédication niveau, dativus commodi incommodi codée benefiecientinės maleentinės reikšmės (t. p.: 167168) turėtų priklausyti išplėstinės25 predikacijos (extended predication) niveau (t. p.: 16 16 […]dativus iudicantis significations [coduojamas] proposition niveau, dativus ethicus saknekos akto (sakinio) niveau[…] (t.: 16268). Ce que avec dativus commodi incommodi, par lequel désigne une personne ou des choses, dont pour bénéfice ou nonbénéfice fait l'action ou ce qui est, est liée construction, vu 6970 exemples (ir là, où gratiquement at69) De quoi consiste ce žvilgiu susijęs su humaniškas, neutralus, negatyvus, pasyvus, savanaudiškas; taika, supratingumas, neutralumas, nežmoniškumas; niekinamai, niekingai ir kt.). sens de sa valeur? Sous-simplifiés, on peut dire que de tous les sentiments et pensées, lesquels dans son égard (plg. soi, savyje) ressentissons. 70) Dans la vie ai-je rencontré beaucoup de grands artistes, mais ne avais rencontré celui, qui serait aussi abstrakčiai et nonlysamai objectifus par rapport à son propre. Le laisvo dativus iudicantis la fonction la plus commune indiquer un système d'évaluation, selon lequel il est possible de décider si justement on attribue quelqu'un un certain požysutampa avec les normes d'évaluation acceptées ou mis. Poreikis nurodyti vertinimo sistemą atsiranda norint pabrėžti, kad ji nesupposées dans la société (Rembiałkovska 2009: 156). Lastarasis propozitions (angl. proposition) niveaumeniu appartenant avec percipientu lié dativus iudicantis, comme voir 7172 ou panabjauru, nehigieniška, neetiška, nemandagu, padoru, nederama et kt. aussi bien changé vis-à-vis construccija. šiuose pavyzdžiuose su ciniškas, prasmingas, neetiškas; ambivalentiškumas; gerai, Proposition au niveau, qui correspond possible fait 24 Šerdinės predikacijos (angl. core predication [...]) au niveau sont définis vidiniai paramètres de la situation élémentaire (Rembiałkowska 2009: 160). 25 Extéstines prédications au niveau […]patriculé temps, lieu, cause de l'apparition de la situation élémentaire, but, etc. (Rembiałkowska 2009: 160). Il est à noter que la Commission n'a pas été en mesure d'examiner la question. 26 Proposition, ou affirmation, au niveau […]présenté le point de vue de l'orateur dans la situation élémentaire[…] (Rembiałkowska 2009: 160). Il est à noter que la Commission n'a pas été en mesure d'examiner la question. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII 264 264 ir kur pristatomas kalbėtojo požiūris į elementariąją situaciją (plg. Dik 1997: 68), dativus iudicantis précise les conditions de validité d'une affirmation (Rembiałkovska 2009: 163). 71) Oui cela serait inique inique vis-à-vis tout! 72) Tavo alga sumažės bent dvigubai, bet kitaip negalima, būtų neteisinga kit atžvilgiu. Tirtas base de matière ajouteit ce qui m'a mentionné au début de l'article: polinksniškasis égard est utilisé au lieu būdo prieveiksmių (aplinkybių). Cela est vu dans 73 exemple. Ces derniers modifiateurs, signifiimi polinksniškojo relativement konstrukcija, ne entreina dans branduoline (angl. nuclear) sakinio predikaciju et constitue šerdinę (angl. core) predikaciju. Tokie avec le même prédicat de la phrase liés modifiateurs du premier niveau (prototipiquement mode, mesures, qualité, etc.) modifient le principal prédicat réškiamą incident, ou, selon S. Diką7: 225 22 (1996), branduolines predication (angl. nuclear predication) choses padėtį (angl. states of affairs (SoA)) (dar. 74 exemple, où polinksniškojo vis-à-vis constructions dites base). 73) Nominalizatoriaus fonction exliekanti įvardinė morfema ni conceptuellement, ni (mor)phologiniu point de vue n'est pas savarankiška. 74) On peut insérer une certaine artistique géométrique et epo kininysté tant en termes d'idées que de forme. ce que que polinksniškasis relativement concerne avec du second niveau modifiateurs, distincables au niveau de la phrase, où réškiama Au sujet de la situation des choses lieu, temps, rezultato, tikslo, priežasties ir pan. atžvilgiu (Dik 1997: 243–244), leidžia kalbėti 7576 exemples. 75) Marijus a déjà clairement pakerėjęs cette fille. [...] Quelles sont ses cœurs vis à vis de cette jeune créature? 76) Je Vous remercie une fois de plus pour les marches, faitesytus à mon égard, seulement, malheureusement, aucun résultats de pas encore. 7. APPENDINIMES ET IŠVADOS Išnagrinėjus 600 DLKT exemples de avec polinksniškojo relativement construction, voir que cette construction est utilisée et au lieu du mot valentinių aktantų, et comme libresvieji membri. Du point de vue de valentie, la matière étudiée permet de composer les suivantes corrélations: Polinksniškojo relativement construction comme libre membre est utilisée šerdiné, išplėstinės predikacijos et propozicji lygmeniu. Du point de vue Articles articles 265 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu valentingume avec libre utilisateurku (ou prielinksnio avec constructie) lié sis atžvilgiu yra laisvasis narys, kuris atitinka percipientą arba beneficientą. Tais polinksniškaatvejais, quand relativement konstrukcija signifié libreis membre sakinyje va (būdo, pagrindo, priežasties) autour, il est lié avec prieveiksmiu, prielinksybe constructions. Polinksniškojo relativement la construction de libres membres (predikato, sakinien modificikatorių (aplinkybių)) est perėjusios dans le mot valentinių aktantų (valdinių (netiesioginių objektų)) lieu. Selon communicciellement nécessairement polinksniškojo relativement construction des signes des libres membres analogie est passerkama marquer correspondants mot du sémantique valentingume aktantus. Relativement Polinksniškojo la construction est predicato nécessaireis valentinis aktant: ainsi (is)distingués d'une leksemos deux significations avec des valentingumes différents (plg.: korektiškas ‘mandagus, taktiškasʼ (BLKŽe), notamment, Il était (man relativement) (plg. avec manimi) ganektiškas (DLKT), et korektiškas ‘teisingas, tikslus, correspondant, par exemple, le Tribunal constitutionnel n'est pas disposé de son opinion, le statut du Seimas ne documentikomas en contradiction à la loi fondamentale du pays: Tačiau jis nėra korektiškas. (DLKT)). Polinksniškojo relativement la construction choquent se utiliser au lieu leksemos valentinių (būtinųjų fonctions et fakultatyviųjų) aktantų dans les cas où ils atliepia percipiento, beneficiento ou kontentyvo. Puis dans la phrase indirectement objet allant relativement la construction keičia naudininką ou prielinksnine (su, à, à propos, parce) la construction marquant aktantą; sujet peut correspondre percipienté, patienté, agenté. Polinksniškojo relativement la construction tendstame choisirtis utiliser dans ces cas, quand leksema numato percipientą correspondant sujet du synaksinį aktantą. Perceptivité a influence au fait, que et avec actif des actionsmažodžiais typiquement utilisateurku marquant le beneficiente aktant est modifié polinksniškojo relativement konstrukcija. Diriamas (linkstama skirti) beneficientas būsenai resp. actifam veiksmui aktualizer et žymėti. Compte tenu de cela, il est fondement d'affirmer que des perceptyviens prédicats moins tipique beneficientą27 correspondant sémantique aktant sera marqué de plusieurs formes syntaxistiques: utilisateurku et ou polinksiškojo relativement konstrukcija. Relativement Polinksniškojo vartosena est liée à leksemos (in)tranzityvum et sujet (ne)agentivum. Les propriétés catégorielles du lexe fonctionnent avec l'objet indirect koreliuojant du actant sémantique (beneficiento, patiento, kontentyvo) morfosintaksinįėjimą (markinku, prielinksnių į, about ar etc. constructions et ou polinksnaudniškojo konstrukcija). Priksmio gouverdomas octant syntactique peut être marqué seulement polinksniškojo relativement konstrukcija (pvz., Jis pavojingai (ir 27 Plg. mentalinio recipiento (vok. mentaler Rezipient) sampratą Hentschel (2001: 183), Bartels (2005: 106–107). LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 266 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII nepalankiai jo vilči atžvilgiu) (plg. *ir nepalankiai jo viltims) susimąstęs pakvietė padavėją (DLKT)). Sémantiquement et grammaticalement nécessaire peut être et doiktavardjio exigée polinksniškojo relativement construction (plg. vokiečių diskriminacija leur égard, *vokiečių jų diskriminacija). Dans ces cas, où aspects de l'aspect comme d'un point de vue, d'une humeur est explicité ou impliqué en la même leksema signification (p.ex., ennemies ‘2. non amicalement délibéré, saluting à autre un mauvais hommeʼ (DLKŽe); opposé ‘4. qui autres tymas, pažiūrų, nedraugiškai nusiteikęs, priešiškasʼ (LKŽe); despotizmas – ‘2. valdingumas ir savivalė aplinkinių atžvilgiuʼ (BLKŽe), nuotaika – ‘3. ppr. pl. nusistadispositiement kieno nors égardʼ (LKŽe) et t. t.), cela peut être inclinstama ou nécessaire remarquer utiliser polinksiškojo égard konstrukciju (plg. Selon le général des peuples Lituiniens nootaiką žyd relativement, appliqu et Šilalės valschiu, choses comme ensestėsi. (DLKT)). Selon analogiją point de vue, détiensement (habituellement avec perceptions predikatais) marqué et dans les cas où leksemes signification de cet aspect ne montre. Poiriūrio, l'aspect de l'humeur, signifié polinksniškojo relativement konstrukcija, lié à la netiesiogiškumu (plg., Je peux espérer, que et mes portions nubyrées indulgences de votre aruodo, si dorai me confessinsiu faitus péché vous relativement? (DLKT)). ŠALTINIAI BLKŽe – Bendrinės lietuvių kalbos žodynas, vyr. red. D. Liutkevičienė, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2013–2022. Prieiga internete: https://ekalba.lt/ bendrines-lietuviu-kalbos-zodynas/. DLKT – Dabartinės lietuvių kalbos tekstynas, Kaunas: Vytauto Didžiojo universitetas. Prieiga internete: http://tekstynas.vdu.lt/tekstynas/. DLKŽe – Dabartinės lietuvių kalbos žodynas, 8-as patais. ir papild. leidimas, vyr. red. St. Keinys, e. variantas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2021. Prieiga internete: https://ekalba.lt/dabartines-lietuviu-kalbos-zodynas/. LKŽe – Lietuvių kalbos žodynas 1–20 (1941–2002), red. kolegija G. Naktinienė, J. Paulauskas, R. Petrokienė, V. Vitkauskas, J. Zabarskaitė, vyr. red. G. Naktinienė, e. variantas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2005 (atnaujinta versija 2018). Prieiga internete: https://ekalba.lt/lietuviu-kalbos-zodynas/. LITERATŪRA Ágel Vilmos 2000: Valenztheorie, Tübingen: Gunter Narr Verlag. Straipsniai / Articles 267 Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu Akelaitis Gintautas 2005: Konstrukcijos su atžvilgiu, požiūriu administracinėje kalboje. – Kalbos kultūra 78, 67–78. Bartels Hauke 2005: Dativ oder Präposition: Zur Markierungsvariantion im Kontext adjektivischer Prädikate im Deutschen, Russischen und Polnischen (Studia Slavica Oldenburgensia 12), Oldenburg: BIS-Vlg. Chafe Wallace 1983: Чейф У. Память и вербализация прошлого опыта [Pamjat’ i verbalizacija prošlogo opyta]. – Новое в зарубежной лингвистике [Novoe v zarubežnoj lingvistike] 12, 35–73. Dik Simon C. 1997: The Theory of Functional Grammar. Part 1: The Structure of the Clause, Second, revised edition, ed. by K. Hengeveld, Berlin, New York: Mouton de Gruyter. Fraenkel Ernst 1928: Syntax der litauischen Kasus, Kaunas: Lietuvos universiteto Humanitarinių mokslų fakultetas. Givón Talmy 1990: Syntax. A Functional-Typological Introduction 2, Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Givón Talmy 1991: Markedness in Grammar: Distributional, Communicative and Cognitive Correlates of Syntactic Structure. – Studies in Language 15, 335–370. Givón Talmy 1995: Functionalism and Grammar, Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Givón Talmy 2001: Syntax 1, Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Graščenkov Pavel V. 2018: Гращенков, Павел В. Синтаксические зависимые: лексический и конфигурационный подходы (на материале прилагательных) [Sintaksičeskie zavisimye: leksičeskij i konfiguracionnyj podxody (na materiale prilagatel’nyx)]. – Вестник Института востоковедения РАН [Vestnik Instituta vostokovedenija RAN], № 5, Москва: ИВ РАН [Moskva: IV RAN], 160–174. Grice Paul 1989: Logic and Conversation. – Studies in the Way of Words, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 22–40. Hentschel Elke, Weydt Harald 1994: Handbuch der deutschen Grammatik, 2. Aufl., Berlin, New York: De Gruyter. Hentschel Gerd 2001: Dative or prepositional marking of noun phrases in the context of Russian adjectival experencier predicates. – Variierende Markierungen von Nominalgruppen in Sprachen unterschiedlichen Typs (Studia Slavica Oldenburgensia 4), Hrsg. W. Boeder, G. Hentschel, Oldenburg: Bibliotheksund Informationssystem der Universität Oldenburg, 171200. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ 268 Acta Linguistica Lithuanica LXXXVII Holvoet Axel, Čižik-Prokaševa Veslava 2005: suppléments et circonstances. Gramatinaires fonctions tyrimai (Lietuvių kalbos gramatikos darbai 3), red. A. Holvoet, R. Mikulskas, Vilnius: Lituviens institut de langue, 6592. tinée et littérature Jablonskis Jonas 1957: Rinktiniai raštai 1, sud. J. Palionis, Vilnius: Valstybinė poliscientifique éditeur. KP S1 2009: Kalbos patarimai 2: Sintaksė 1. Linksnių vartojimas, sud. R. Miliūnaitė, vyr. red. A. Pupkis, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. Rembiałkowska Agnieszka 2009: Lietuvių kalbos laisvieji naudininkai ir predikacijos lygmenys. – Gramatinių funkcijų prigimtis ir raiška (Acta Salensia 3), red. A. Holvoet, R. Mikulskas, Vilnius: Vilniaus universitetas, asociacija „Academia Salensis“, 147–168. Sližienė Nijolė 1994: Lietuvių kalbos veiksmažodžių junglumo žodynas 1, Vilnius: Mokslo et encyclopedijų éditeur. Sližienė Nijolė 1998: Lituiniens langues veiksmažodžių junglumo dictionn 2(1), Vilnius: Mokslo et encyclopedijų éditeur. Sližienė Nijolė 2004: Lituiniens langues veiksmažodžių junglumo dictionn 2(2), Vilnius: Institut de langues Lituanies éditeur. Šukys Jonas 1998: Lituiniens langues linksniai et prielinksniai: vartosena et normos, Kaunas: Šviesa. Vaičiulytė-Semėnienė Loreta 2001: Lituiniens langues būdvardžių valentingumas: daktaro disertacija, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas. Construction with atžvilgiu from the Perspective of Valency SUMMARY The article addresses the construction with postpositional relativement from the perspective of valency. It draws on 600 examples collected from The Corpus of Contemporary Lithuanian Language, which was developed at the Centre of Computational Linguistics of Vytautas Magnus University in Kaunas. It appeared that the construction with postpositional égard is used in a sentence both instead of the valent actants of the word and as free elements. dative (or the construction As a free element, the construction with postpositional atžvilgiu is related to the free with the preposition su), prepositional constructions, adverb; they are used at the core, extended and propositional level. Articles articles Articles 269 / Atžvilgiu konstrukcija valentingumo aspektu There is a tendency to use the construction with postpositional égard instead of the valent (mandatory and facultative) actants of the lexeme where they correspond to the functions of the percipient, beneficiary or contentive. In such case, the construction with égard used as an indirect object replaces the dative or the actant expressed by a prepositional (su, į, about, dėl) construction; the subject corresponds to the percipient, patient, agent. The construction with postpositional égard is preferred when the lexeme denotes the syntactic actant of the subject corresponding to the percipient. A beneficiary is specified (tends to be specified) in order to highlight and mark a state or an active action. The usage of postpositional atžvilgiu pertains to the (in)transitivity of the lexeme and the (non)agency of the subject. The categorical properties of the lexeme affect the morphosyntactic marking of the semantic actant correlating to the indirect object (by the dative, constructions with the prepositions à, à propos, etc. and/or the construction with postpositional égard). Mise à disposition 2022 m. octobre 21 d. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lietuvių kalbos institutas Petro Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lituanie [email protected]