Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos pamoksluose

Straipsniai / Articles 101 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Instituto das línguas Lietuvių ORCID id: orcid.org/0000-0003-1542-2866 Direcções de pesquisas Mokslinių: anosios e atuais línguas Lituãs sintaksė, semântica e pragmatica, etnolingvistica, Lituânia culturais e bažnytinių tekstų istorija. DOI: doi.org/10.35321/all90-04 DL DVISKAITOS RANKRAŠTINIUOSE JURGIO AMBROZIEJAUS PABRŽOS PAMOKSLUOSE On the Dual Number in the Manuscript Collection of Sermons by Jurgis Ambroziejus Pabrėža ANOTACIA Numa Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos homoksle (1824) essenti bibliografinė nota sobre do livro de Karolio Fabiani Missya apostolska CZŚĆ II (1783) pasitelktą mokymą atidengė não só Kiprijono Lukausko manuscrício (1797) na primeira parte (312 p.) surašytų 30homokslų kilmės paslaptį (žr. Pajėdienė 2022), mas e concedeu a possibilidade de três do mesmo texto pateikčių gretinimo. Du indicadas Fabiani livro sermões sobre o 8-° Deus Prisakymą tem e lietuvišką Lukausko, e žemaitišką Pabrėžos vertimą. Competimento de versões de texto redactido em skirting linguas permite ver e bastante subtilius diferenças lingüínias. Pabrėžos žemaitiškai surašytų Fabiani pamokslų texto gramatical peculiarumas relacionado com dviskaitos consumoim. O artigonyje aborda-se lenkiško Fabiani texto sugretinime com lietuvišku (Lukausko) e žemaitišku (Pabrėžos) vertimu exprysškėję diferentes modelos de consumo dviskaitos. Nuoseclus dviskaitos uso característico não só K. Fabiani textos vertimão teikiančiam, mas e outros J. A. Pabrėžos manuscrito conjunto PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy sermões. ESMINIAI VOODŽIAI: Karol Fabiani (1716 po 1791 04 09), Kiprijonas Lukauskas (17571815), Jurgis Ambroziejus Pabrėža (17711849), sermão como sermão, žemaičiai, dviskaita. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 102 Acta Linguistica Lithuanica XC ANNOTATION A bibliographic note about the teaching from Karol Fabianis book Missya apostolska CZŚĆ II (1783) found in one of the sermons of Jurgis Ambroziejus Pabrėža (1824) not only revealed the mystery of the origin of the 30 sermons written in the first part (p. 312) of Luka Kiprijuskas manuscript (1797) (see Pajėdienė 2022) but also provided the opportunity of comparing three versions of the same text. Two sermons on the Eighth Commandment from the above book by Fabiani appear in both the Lithuanian version by Lukauskas and the Samogitian version by Pabrėža. Comparing versions of the text written in different languages allows us to see quite subtle linguistic peculiarities. The grammatical of the dual number. The article discusses distinctiveness in Pabrėža’s Samogitian version of Fabiani’s sermons is related to the usage the different models of using the dual number, which became apparent in comparing Fabianis Polish text, the Lithuanian (Lukauskas), and Samogitian (Pabrėža) translations. The consistent use of the dual form is not only found in the translation of Fabianis texts by Pabrėža but also in other sermons from Pabrėžas manuscript collection PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy. KEYWORDS: Karol Fabiani (1716 after 09 04 1791), Kiprijonas Lukauskas (17571815), Jurgis Ambroziejus Pabrėža (17711849), sermon as teaching, Samogitians, the dual. ĮVADAS Na coleção de Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy (toliau PWM, manuscrício perrašą i faksimilę, ver Šepetytė, par., 2020) 1824 m. redaxito sermão Apey griekus lyižówy bibliografinė nota sobre o ensino pasitelktą mencionado no livro de Kar Fabiani Apostya Apostolska Missya CZ II (toliau FMA2, 1783) não só um sermão PWM, mas também um sermão de Lukáš Pavlovski 1797 m. Isz Prisakim Diewa Diewa Krzysztof II na primeira parte (pka III; 1 sl. 30). Do Fabiani sermões sobre o 8° Deus Priscação NAUKA XXVIII. z Przykazania Boskiego Osmego. Niez będzie mowił fałzywego świadectwa przeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e NAUKA XXIX. o Obmowach i innych ięzycznych grzechach, do tego Przykazania Boskiego, Osmego 1 Plg. : Wypisano prawie co do słowa z Missyi Apostolskiey Częsci 2 [...] Xiędza Fabianiego PWM 228. 2 Vilniaus universitário biblioteca guardado F1D654 manuscrito 409 páginas de um conjunto de perras ver. Karaciejus, par., 1996, continua LP. Artigos Articles 103 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos homoksluose należących (FMA2 470489) tem não só lietuvišką3 Lukausko (LP 281301), mas e žemaitišką Pabrėžos (PWM 203228) vertimą. Sugretinus três línguas redaxido Fabiani texto ditois ver e bastante subtilūs lingubiniai skirtumai. Pabrėžos vertime exama savito dviskaitos formas e construções de consumo. Objetivo do artigo pastilhando equivalente equivalente de conteúdo texto pateikčių três línguas polkų, lietuvių ir žemaičių sugretimento discutir Pabrėžos escolhida dviskaitos raišką. Pabrėžos surašyta, lenkiško originalalo modelio não correspondkanti, įvardžių dviskaita fixa um itokį de dois abordaveis sujeitos ou objetos marcação gramatical. Artigonyje resumem-se e em outras PWM ensinos usados modelos de dviskaitos (i. i. pessoais e parodomųjų introduções alegrniação, nusidrieciante e em itiktavardinius conjunções e veiksmažodį) e desse consumo paskatos. À atual língua lituana característico dviskaitos formos vartoseną é habitual considerar nykstančia (plg. Zinkevičius 1980: 180181; 2009; Rosinas 1994), ao mesmo tempo enfatizando em alguns termês (especialmente nórdicos 1814) sobrevivusį dviskaitos gyvybingumą (plg. Zinkevičius: 1980182; Pabrėža 2017: 9899). Nagrinėjant da língua lituânica daiktavardžių e įvardžių dviskaitos raidą senieji žemaitiški XIX a. escritas isso Simono Daukanto e Simono Stanevičiaus kūriniai foram apitelhiados como žemaičiams característico nuoseklaus dviskaitos evidimento consumo (plg. Zinkevičius 1980: 182; Rosinas 1994: 113, 119). Pabrėžos manuscritos em dėsningia usados dviskaitos construções5, mesmo e publicavus PWM pamokslų coletinho, até šiol ainda não há mais detalhadamente discutida (exclusivos Ritos Šepetytės apresentada PWM reprezentativiais atrictos alegrniuojamų (vardažodžiai e daliviai) e pessouojamų (veiksmažodžiai) palavras dviskaitos formas lista, cf. Šepetytė 2020: 5051; 53). 3 Sobre as características da língua do manuscrito Lukausko veja Zinkevičius 2001. 4 Por causa dvejopo zemaiços da descrição do sistema linguístico cf. Juozo Pabrėžos (2017: 47) fornecida a terminų žemaičių kalba ir žemaičių tarmė sampratų skirties ir neutralaus termino žemaičių kalba vartojimo talbando ou escrevendo sobre um lingbinę sistemą aiškinimą. Sobre o sistema linguístico зафиксированное в рукописаниях пабрежника Пабрежья (com o passar do tempo cada vez aperfeiçoada escrita plg. Subačius 1996) įvardijimu žemaičių bendrinės kalbos modeliu или проектом, contendo todos necessários žemaitiškus parametros: grįstas žemaičių tarme, destinado só Žemaitijai, kurstas Žemaitijoje ir žemaičio. Subačius 1998: 22. 5 Dviskaita é usada e livrogelés sobre geografia vertimão teikiančiame Pabrėžos manuscrito (žr. Šepetytė 2019: 47). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 104 Acta Linguistica Lithuanica XC 1. FABIANI TEXT PATIKTYS LUKAUSKO IR PABRŽOS RANKRAŠČIUOSE: DIPRINGA RAICAITOS DIVISCAITOS Gretinant du FMA2 livro sermões Nauka XXVIII. z Przykazania Boskiego Osmego. Niez będzie mowił fałzywego świadectwa przeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e Nauka XXIX. o Obmowach i innych ięzycznych grzechach, do tego Przykazania Boskiego, Osmego należących (FMA2 470489) texto com o seu liteviška e žemaitiška pateiktimis Lukausko (LP 281301) e Pabrėžos (PWM 203228) manuscritos, exprysškėja dviskaitos vartojimo skirtumai. Ambas as versões características identidade de referência dviskaitos é vista só ao traduzir texto Fabiani dviskaitos aoveržius únicavoodį oba e samplaikinį obydwa (jų vartojimą lemia descritomoji leksinė reikšmė, sutkianti į dėmesį į abėjimą ambos membros do apontamento em questão primeiro mencion6). Ambos os manuscritos autores e Lukauskas7, e Pabrėža indicados aos introduzimentos dviskaitos optam o mesmo correspondmení. Tai mostraikinis įvardis abudu8, do qual dviskaita pode driektis e em atributinę konstrukcję (1b) ou em veiksmažodinį junginį (2a, 2b), plg.: taną oba, ktorzy maią prawę przed Panem [...] FMA2 458 (1a) Jey stotu swietkas mełagis priesz mogu, (1) Jeśliby ʃtanął swiatek kłamliwy przeciw człowiekowi, winuiąc go o przeʃtępʃtwo, kałtindamas ijzing parima tiesos, sto abia abudu, koki turia reykała akimis P [...] LP2 (1b) Jey stoses 28 28kós swigings ap ap ap apzmog zóey szdams ap apyodie ji nóiyma. Stos abódó, kórióudóus sprowa ira, prisz Wieszpati [...] PWM 204 6 Segundo Alberto Rosino, quando das mesmas descripções (žodžių junginiai) saem do foko e em texto mais distante, como informação conhecida, mencionadas não pela primeira vez, i. e. tem caracteríí Pp, suas formas dviscasitas geralmente são substituídas por formas pluralistas (Rosinas 1994: 4). 11 Argumentou-se que esta alegação confirma-se todos os textos do século XVIXVIII (então: 114115), e nuosekliu ou dėsningu consideritino não só o uso dviscaito naquelas situações em que a palavra nela marcada tem atributo +Pp, mas também naquelas situações em que a palavra nela marcada tem atributo Pp (então: 113). 7 Sobre Lukausko no manuscrito ustojamą dviskaitą, que para ele fuva conhecida da nativíssima terrasaičių tarmės, veja Zinkevičius (2001: 6268; 72). 8Unažodės introduções dviskaitos formas ambos, ambas consideradas de baltų prokalbės heredėtomis, a samplaikinės (suaugtinės) abudu, abidvi vėlesnėmis za jednažodes (plg. Rosinas 2001: 103). Rosino opina que o prefixo ambos, abi ou abudu, abidvi é usado em vez do número de dois, dois para pobrezar que poaibio, que é composto por dois objetos ou pessoas, todos os elementos têm no enunciado a menção do atributo, mas só nos casos em que dois objetos ou pessoas já têm o atributo Pp (nepirmasis menção) ou são conhecidos a partir do conjunto conhecimento fundo presupozição (žr. Rosinas 1994: 111). Por causa ambos, ambos atribuição não cifrvardžių, e įvardžių classei vê ib. 109 Kiti linguas historias tyrinėtojai abu, abudu vadina skaitvardžiais (apie com skaitvardžiais du, dvi, abu, abi, abudu, abidvi utilizado dviskaitos formas (lytis) žr. Palionis 1967: 143; Zinkevičius 1980: 179). Artigos Articles 105 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos sermões (2) segundo prawa obydwa karani bydż powinni FMA2 475 (2a) yr pagał prowos abudu karotu buty turia LP 292 (2b) yr pagał prowas abódó pawinó buty karotó PWM 218 Pabrėžos visto no texto lenkiškam originalalo exemplo nepavaldus dviskaitos consumimas e nesses casos, quando a referência de dois sujeitos (objectos) no lenkiškame Fabiani texto não é actualizada. Por exemplo, contando Ananijo e Sapphyra história (Apd 5) só no texto de Pabrėžos desta par de advêndimo openkamos e do relativativo advêndio qual, e do indiretivo advêndio anas LP9 dviskaitos formas: ktorzy FMA2 464 rio quais 286 kóudó [...] anóudó [...] abódó PWM 208209. Plg. as seguintes introduções opciontis teikianços paragraipos em diferentes escritos sugretimento: (3) Mamy tego przykład [...] Mamy drugi w Dzieiach Apotolkich na Ananiazu, i Safirze, ktorzy za przedaną rolą, gdy pięniądze do Piotra S. przynieśli, á Piotr S. pytał: tyleście tylko wzięli pieniędze za tę rolą wazą? respondeeli: tanto; á był falz, zaraz na tymże mieycu, za to kłamtwo nagłą śmiercią pokarani. To klamtwo w woich okolicznościach zdaie ię bydź lekkie, bo nikomu zkodliwe nie było. Nie era também obrigaku, żeby pięniąndze za woy włany maiątek wzięte, do popolitego karbu oddawali. Uważaycie iak urowo ukarane. FMA2 464 (3a) Turem to prikłoda Ture [...]m untra Historiosy Apasztaliszkosy unt Ananiosiaus yr Safiros, quais uz vendota dirwa, quando dinheiro pas Petra S. atanesie, o Petras S. pasikłause, tiekas tiktay jemiet penigu uz aquela dirwa jusu, atsakie tiekas, o buwa netiesa, tu unt those pacios wietos uz tą meław nogę smerciu pakaroty palika Tas meławimas sawa apłynkibiesy regies buty łyngwas, pois ninguémam izieyzdas ne buwa. buwa riszte, idunt dinheiro uź sawa tikra turta imtus ing wisotima skarba atadawe. Uwozokiet kayp smarkiey pakarotas. 285 LP286 (3b) Tórem tos tyisos paweyksła [...] Tórem óntra Paweyksła, eyszkys karonys Dyiwa yszsypyldziósys ónt anos Poras żanotas Ananiosziaus yr Safiras, apraszita Kningosy Darbu Apasztołu: kórióudó óż pardóuta grunta sawa, que pyningu atneszy pri Szwęta Petra Apasztoła. O Szwęts Petrós óżsykłausy ju, ar tyik tegawot óż tóu grunta jusó: atsaky anóudó tyik: o bówa netyisa: óż tóu pamaławyma, nogłó smerczió abódó nóu Dyiwa pakarotó palyka tóulidy. (: Actor. Cap. 5.:) Noris ta małagiste ju rodos but bówósi lęgwa, nes niekam neyszkadliwa: yr nebówa tay kanyczney prisakita, que łosna sawa majątka pardawos, but kanadóney reyki atyczuty ónt ógółna skarba Bażniczyswę Sztos. O wyinok Dyiwas teyp sragey pakaroiy anóudó yr óż toky małagisty. Mierkawokyt então, kaypo sragi ira karone pri Dyiwa yr óż mażas yr óż lęgwas małagistes. PWM 208209 9 Sobre relativivinos e indiretivo de apresentação introduzis veja. Rosina 1996: 140, 94. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 106 Acta Linguistica Lithuanica XC Versando dviskaitos raiškos ponto de vista neutalią Fabiani referodą pierwzy z nich Pabrėža aktualizuje o que só mencionaria sujeitos referência número (e ao mesmo tempo e žymėtumą) para isso optando de mostra indireta do įvardžio dviskaitą pirmasis ysz anóudóus ‘pirmasis their fromdviejų, plg.: (4) Tego ą zdania Swięci Koscioła Doktor Bożegoowie. Augutyn, i Bernard. Pierwzy z nich mowi. Non accomodes aures ad Verba detractoris ne accipias mortem in Anima. Nie pozwałay uzu twoich na łowa ubliżaiące, by nie wezła śmierć do duzy twoiey. FMA2 475 (4a) To ira numanima Szwętiey Baznicias Diewa Daktaray Augustinas yr Bernardas. Pirmas isz ju fala: Non accomodes aures ad Verba detractoris ne accipias mortem in Anima. Ne dałeysk ausiu tawa unt źodziu apkałbietoia, idunt ne ieytu smercias ing duszy tawa. 292 (4b) Teyp twyrtyn Tieway Szwętyijy: Szwęts Augóstyns, yr Szwęts Bernards LP. Pyrmasis ysz anóudóus diz. Non accomodes aures ad verba detractoris, ne accipias mortem in Anima. Nepazwalik ausiu tawa ónt żodziu apszłowynąty: que neieytu smertis i duszy tawa. PWM 218 Fabiani texto de exibição indireta įvardžiu e skaitvardžiu du nusakomą relativinę konstrukcję (owych dwoch tarcow, ktorzy) respectivamente verčia e Lukauskas (anus du senius, kurie); Pabrėžos vertime ela adicionalmente designa-se por toda atributinį compoinho nusidriekiančia diskaita (anóudó Senió dó, kórióudó ‘anuodu seniu du, kuriuodu), plg. : I owych dwoch tarcow, ktorzy, na niewinną Suzannę falzywie świadczyli, lud zgromadziwzy ię zabił [...] FMA2 459 (5a) Ir anus du senius, którzy unt nekałtos Zuzonas neteysiey swieczyie mones susirinkusi uźmusie [...] LP (5) 282 204b) Anóudó Senió dó, kórióudó neteysingay swieczyiy ónt niekó nekałtos Suzannas, żmonis sósyrinkósyijy akmenymis óżmuszy [...] PWM Didelį dviskaitos formų pasirinkimo poreikį (t. i. žemaitiškam modernizavimui būdingą dviskaitos nuorodos aktualizimą) indica a construção da sentença comparativa do lenkiško delį dviskaitos įvardžiais papildantis Pabrėžos vertimas. Pavyzdžiui, Fabiani saoriginal com os ten [...] i ten [...], que renkasi Lukauskas (tas, tas yr), Pabrosky time verkalama perteik dviskaitos į abó abio, isso antes dviskaitą aktualizavus e iniciado [p] p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p : (6) Obwomca, i obmowy słuchaiący maią diabła, z tą tylko rożnoscią, że ten, ktory obmawia, ma go na ięzyku, a ten ktory obmawiaiącego łucha, ma go w uzach, to iest: tak ten duzy woiey zkodzi iako i ten. FMA2 476 nas lições Artigos Articles 107 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos (6a) Apkałbietoias yr apkałbieima kłausus, turia welni, com aquilo tiktay skirumu yr neligibiu, jog tas, kursay apkałba turia ij unt liezuwia, a tas kursay apkałbuncia kłausa, turia ij ausiesy, tay ira: teyp tas dusiey sawa iźieydzia, kaypo yr tas. 292 LP (6b) Pakałbóusis, yr kórs kłausós pakałtybą, welni tór abódó: só tó tyktay ipatingómó, iogey tas, kórs pakałb, tór welni ónt lyiżówió: o tas, kórs kłausos pakałtybą, tór welni ausysó: tay ira: iog abódkadó dus sawazey yszyi. PWM 218 Pabrėžos redigido Fabiani texto apresentação visível um diferente nuoseklaus dviskaitos construções de consumo, não correspondkančio equivalentiškų pateikčių FMA2 e LP textos, tendência pode ser associada com zemaitišku pensamento e estoboradas habilidades de tradução10. Žemaitiškam kalbėjimui característico nuoseklaus dviskaitos consumo esama e em outros PWM kitino homoksluos. 2.DISCAITOS FORM INVAIROV IR NUOSECLUMOS DE USO KITUOSE PABRŽOS PAMOKSLUOSE PWM detecta-se diversidade de formas e frequências de dviscaito sietini com Pabrėžai característico folliškuojog falėjimu11, variedade de temas e ilustrações escolhidos para sermões e bastante peculiarito carácter de argumentação, paneigiantí tradicional percepção sobre a habitual considerada conteúdo das sermões e argumentação especificą12. Homokslos ouvintes familiarizando-se com katalikiškuoju féėjim e ensinamento (vertybėmis) Pabrėža seus argumentos baseė consistentemente escaičiáveis 10 PWM homokslos conteúdo, estrutura e linguagem mostram, que autor dos textos preocupava aos ouvintes o mais claro e comprehensamito transmitir os textos traduzidos, lhes fundamentando o sermão emzaango eciados argumentus. 11 Sobre os textos de Pabrėžos destinados ao povoado e concentrommo em nativíssima šnekamąja língua, veja Subačius 1996: 44. Quanto anteriormente Jonas Palionis (1979: 162) Pabrėžą é mencionado entre aqueles, curie ilgesnį tempo foi utolę do liaudies, tal teiginį tentando basear bažnytiniu estiloumi e skolinių (ypač polonizmų) gausa. 12 Dviskaitos nykimą é comum ligar com retu baseimum ją usar e em fontes escštija (plg. Palionio (1967: 142143) fornecida pela interligação de divisa gênitos do verbódio com ano meto escritos especific do conteúdo: tanto em vários dogmos religiosos bem como em compilamentos de sermões, tanto em documentos de tipo chanceliar (comandos, juramentos) geralmente fala não sobre dois, mas sobre muitos indivíduos; também kreiriam-se geralmente em muitos de pessoas), e gyvojoje kalboje (plg. Zigmo Zinkevičiaus (1980: 180) anota: [J]uk nedažnai homem precisa falar especialmente sobre dois vivos padarus, dois daiktus ou dois reiškinius. Normalmente fala-se de um ou de vários resp. muitos (tris, keturis...), tais principalmente temca usar singulariscaitos e pluriscaitos formas. ). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 108 Acta Linguistica Lithuanica XC argumentais. Gana muitas vezes para isso passitsiam não só keleriopi, mas só por Czeiniai argumentai ou alternativo da escolha de duas possibilidades listijimai (aptinkam e fornecendo versos da Bíblia), estimino dviskaitos konstrukções parinktis, plg.: (7) então yszpół żynoty kożnam dó dayktó. Wyina: kayp garbinty Dyiwa prigólętey: Óntra ko tór sergietyis, que nesógrieszitu prisz tóu Prisakima. Apey tóudó dayktó sakises Dwejosy Daliesy to Prisakima. PWM 12 (8) Kł. Kóu tad Neczistata faz mogóu? Ats. Dó strósznió dayktó óżtrauk [...]: wyina: [...]. Óntra. [...] PWM 146 (9) kas artyma apkałb ysz pyktóma, dó griekó wynkartó papyłda, wyina abkalbiejyma, o óntra atmonyiyma PWM 239 Dyiwas [...] prisaka dó (10) dayktó: wyina: que [...] Óntra: que [...] PWM 13 (11) kożnós greks dó dayktó po sawys trauk: kaltiby, yr karony PWM 729 (12) Tóu karony pabęgama dóm spasabóm PWM 729 (13) 4ta yr tay yszrozity, bene bówa tas daykts dóm prisakimóm prisakits óżłaykity [...] PWM 438 (14) (: Math. 6. 24.:) Niewyns negał dóm ponóm tarnauty: negalyt Dyiwóu tarnauty yr tórtóu. PWM 324 (15) Mas neżynau, ar wysy óżsystanawyjyt apey tyidwy dwy tyisy PWM 745 (16) Apey tóudó wyinódó griekó czion tesakisio. PWM 87 (17) trokszto [...] idant nerustintumeties, iog trumpay yr maż teyszgyrsyt apey tóudó teyp strosznió griekó: nes łabay trumpa betórem łayka. PWM 379 Natūralų dviskaitos consumo fomento Pabrėžis pomógis baseitis autoritetais drumo meminėjimui parergtus dviskaitos conjuntos kórióudó (plg. 18 pavyzdyje pirmojo ir pakartojamo nurodytų autoritetų dvinario benApasztołó, tóudó Apasztołó) ou perpasacando bíblicas ou corretas histórias e discutindo comportamento cotidiano fornecer modelos de comportamento e impróprio (perspėjančius) exemplos de comportamento. Tais ilustrações incluem e em per-contadas histórias veikianças de dois sujeitos (objetos) meninėjimas, por exemplo: (18) [...] Bażnicze Szwęta tamy daykty sęk mysly Apasztołu Szwętu Petra yr Powyła: kórióudó tay Apasztołó pagalaus yr tyms, kóryi moteristie ira, zaliecyi tusy łaykusy óżsytórie nóu Moteristys: byli tyktay tayiy daritu taywaly wynmó toydos: o o diełto tóyma Apasztołó łp zalyi, idayant Wieriy prizes gerny pylnyw Małniay tey tusy. PWM 314 (19) Wirs i nómus pagriżdams, yr matidams dó nabasztykó, pagrobyis peyli nóudór żemyn yr prietełka. PWM 118 (20) Abódo tóudó razbaynikó sógrieszyi: ale entre griega anóudóus tas bówa kytonyszkóms PWM 132 PWM exama e estilo de falar do sermão pouco esperėtinos dviskaitos formas. Pabrėžai perezitando (viva repassando) diálogos diretas da língua intarpai nos Artigos Articles 109 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos ensinos inclui e pessoais introduções dviskaitos13 opciontis, plg. kuopinį 1 e 2 pessoa introduzijimu įvardžiu wedó ‘mudu ou kuopinio 2 pessoa endereodato nuorodą į jodžiuó ‘judu (žr. 21 e 22 exemplos). Kuopinis advarenciamento do endereço pode ser transmitido e sem o apelido pessoal referência pasitulando apenas apenas personalizações ou não-denomináveis ações de dviskaitos formas (žr. 23 exemplozdyje fornecida perspecção não respeitando as instruções do Sacramento receber de dois pasiutusių cunhos rietenom prorrugstančio não só matrimonial, mas e pó pósterno endereço isy kuopinis tariato bendrumą indica no meio da sua vida nóumyrtau ‘numitava, ry ‘systavisitavos e budbamu dviskaitos forma, plg. : (21) Ale wedó besywelyjau óbagays eyty, diz Sunus, byli tó ónt ómżió butómi yszganits, one prapółtómi. PWM 291292 (22) diz, tiliekytau jodó padukieló sunu! PWM 292 (23) Tada tó netóriedams tos łoskas Dyiwa, pradiesi Prietełkas sawa nekęsty, anóu krimsty, só anó bartyis ryityis, o pagalaus yr musztyis: o taisy neapkątosy budamó iey nóumyrsytau, abódó ryisy łosnay szónis pasiótosió peklas pragarusy partaus nepabęgtus ómżius. PWM 314 Nuoseklaus dviskaitos consumo Pabrėžos sermões evidência fornecem não só já um pouco anteriormente discutido lenkiško Fabiani sermões texto vertimas, mas e a partir de outras fontes perescritas história. Algumas das quais podem ser descritas como kupinas morfologicamente de várias dviskaitos formas de consumo14, plg.: (24) Szwęts Antoninus Arcy Wiskups Florencyiys priwed stroszni prisytropyiyma wyina. Wyns ysz takim bagocziu, apey kórius cze sakom, já pri smerty prisółóptus tórtus atgróużintu tyms nóu kóriu yszłópa: parstoiy óns miecziotyis, yr łosnay i akmeni parsymayny, nieka nebweyziedams ne ónt praszimu, neba ónt grażoiymu. Tórieyi óns dó Sunó, prisyartyna yr tóudó, kórióudó tóu pati tiewóu sawa parswadowoiy, kóu yr Kónygs: ale óns responde sunóms sawa: 13 Tipologiniuose aprašuose (plg. Bhat 2004: 111) das línguas lituanas com dois syartyna. Tóu, sopólusy smertelnusy esąti, wyns Kónygs ógyna, kad neteysey constituídos sugramat apozityvinės construções, nas quais atsispindi e o gêmeo gramatico do sujeito eqüificante (plg.: mudu-vi, judu-judvi, jiudu-jiedvi), descruda como um raio nereguliarios do primeiro e do segundo caso só: divisa esta diferença (plg.: aška e mudu, judu; judu e judvi). Liguiavertão a marcação do gênero (giminés) do falante pessoa tem e formas de introduções pessoais zemaitichas. Atira-se a atenção ao fato de que žemaitiška primeiro pessoa kuopinė dviskaita įvardijama palavras vedó, vedvẹ ‘mudu, mudvi (žemaitiškų asmeninių įvardžių linksniavanja paradigmą žr. Pabrėža 2017: 98). PWM pavimentados só virriškės giminės asmeninių dviskaitos įvardžių formas, plg.: wedó 291; jodó 291, jódó 291; vyriškės giminės forma jódóus pasirenkama e apibendrinamento caso fornecendo abiejų lyčių nuorodą, plg. : Daleys Dyiwas óż tawa atkakliby pri jémyma Słuba óżgintó łaykó, daleys nepawadzio ónt jódóus giwenyma 313. 14 Plg. (1994: 113) apresentada à dviskaitos kupinou Daukanto inscritos conto extractą.