Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos pamoksluose

Straipsniai / Articles 101 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ L'istituto delle lingue Lietuvių ORCID id: orcid.org/0000-0003-1542-2866 Direzioni di ricerche scientifiche: anosios e attuali lietuvių kalbos sintaksė, semantica e pragmatica, etnolingvistica, Lituania culturale e bažnytinių tekstų istorija. DOI: doi.org/10.35321/all90-04 DL DVISKAITOS RANKRAŠTINIUOSE JURGIO AMBROZIEJAUS PABRŽOS PAMOKSLUOSE On the Dual Number in the Manuscript Collection of Sermons by Jurgis Ambroziejus Pabrėža ANOTATIA In una Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos domoksle (1824) essenti bibliografinė nota su dal libro di Karolio Fabiani Missya apostolska CZŚĆ II (1783) pasitelktą mokymą atidengė non solo nella prima parte (312 p.) del manoscritto di Kiprijono Lukauska (1797) surašytų 30pamokslų kilmės paslaptį (žr. Pajėdienė 2022), ma e concessì la possibilità di tre del stesso pateikčių gretinimo. Du indicate Fabiani libro sermoni per il 8-esimo Dio Prisakymą ha e Lituvišką Lukausko, e žemaitišką Pabrėžos vertimą. Sottotili versioni di testo scritto a skilting lingue permette vedere e abbastanza subtili linguini differenze. Pabrėžos žemaitiškai surašytų Fabiani pamokslų testo grammaticale peculiarumas relativo con dviskaitos consumoim. Articolonyje si discuterà lenkiško Fabiani testo sugretinime con lietuvišku (Lukausko) e žemaitišku (Pabrėžos) vertimu estryškėję diversi modelli di consumo dviskaitos. Nuoseclus dviskaitos uso caratteristico non solo K. Fabiani testi vertimą teikiančiam, ma e agli altri J. A. Pabrėžos manoscrittivo raccolta PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy sermons. ESMINIAI VODŽIAI: Karol Fabiani (1716 po 1791 04 09), Kiprijonas Lukauskas (17571815), Jurgis Ambroziejus Pabrėža (17711849), prediclo come insegnamento, žemaičiai, dviskaita. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 102 Acta Linguistica Lithuanica XC ANNOTATION A bibliographic note about the teaching from Karol Fabianis book Missya apostolska CZŚĆ II (1783) found in one of the sermons of Jurgis Ambroziejus Pabrėža (1824) not only revealed the mystery of the origin of the 30 sermons written in the first part (p. 312) of Luka Kiprijuskas manuscript (1797) (see Pajėdienė 2022) but also provided the opportunity of comparing three versions of the same text. Two sermons on the Eighth Commandment from the above book by Fabiani appear in both the Lithuanian version by Lukauskas and the Samogitian version by Pabrėža. Comparing versions of the text written in different languages allows us to see quite subtle linguistic peculiarities. The grammatical of the dual number. The article discusses distinctiveness in Pabrėža’s Samogitian version of Fabiani’s sermons is related to the usage the different models of using the dual number, which became apparent in comparing Fabianis Polish text, the Lithuanian (Lukauskas), and Samogitian (Pabrėža) translations. The consistent use of the dual form is not only found in the translation of Fabianis texts by Pabrėža but also in other sermons from Pabrėžas manuscript collection PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy. KEYWORDS: Karol Fabiani (1716 after 09 04 1791), Kiprijonas Lukauskas (17571815), Jurgis Ambroziejus Pabrėža (17711849), sermon as teaching, Samogitians, the dual. ĮVADAS Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos collezione PAMOKSŁAY Wayringosy Materyjosy (toliau PWM, manoscritto perrašą i faksimilę sr. Šepetytė, par., 2020) 1824 m. surašyto preposlo Apey griekus lyižówy bibliografinė nota sul pasitelktą insegnamento del libro di Kar Fabiani Apostya Missya CZ Missia II (toliau FMA2, 1783) indicato non solo nel preposlo PWM, ma anche [...] Luka Lukaszko 1797 m. Pamukowski's manoscritto Isz Prisakija Diewa Krzysztof in la prima parte (p. III; 1 sl. 303) Du Fabiani sermoni su l'8° Dio Priscettazione NAUKA XXVIII. z Przykazania Boskiego Osmego. Niez będzie mowił fałzywego świadectwa przeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e NAUKA XXIX. o Obmowach i altri ięzycznych grzechach, do tego Przykazania Boskiego, Osmego 1 Plg. : Wypisano prawie co do słowa z Missyi Apostolskiey Częsci 2 [...] Xiędza Fabianiego PWM 228. 2 Vilniaus universitæ biblioteca conservato F1D654 manoscrittivo 409 paglių setio perrašą zr. Karaciejus, par., 1996, ulteriormente LP. Articoli Articles 103 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos pomoksluose należących (FMA2 470489) ha non solo lietuvišką3 Lukausko (LP 281301), ma e žemaitišką Pabrėžos (PWM 203228) vertimą. Sugretinus delle tre lingue redacciato Fabiani testo raccontitis vedere e abbastanza subtilūs lingubiniai skirtumai. Pabrėžos vertime esama savito dviskaitos form della e costruzioni consumo. Obiettivo dell'articolo privilegiando equivalente equivalente di contenuto testo pateikčių trimisimi lingue polkų, lietuvių ir žemaičių sugretimento discutere Pabrėžos scelta dviskaitos raišką. Pabrėžos surašyta, lenkiško originalalo modelio non corrispondkanti, įvardžių dviskaita fissa kitokį di due discussi soggetti o oggetti grammaticale segnalazione. Articolonij si riconsiderano e in altre PWM lezioni usate dviskaitos modelli (i. i. personali e parodomųjų įvardžių linksniavanje, nusidriechiante e in obiktavardinius compoundi e veiksmažodį) e di tale consumo paskatos. All'odierna lingua lituana caratteristico dviskaitos formų vartoseną è consueto considerare nykstančia (plg. Zinkevičius 1980: 180181; 2009; Rosinas 1994), allo stesso sottolineando in alcuni tarmēs (especialmente nederlandi 1814) il sopravvissuto dviskaitos gyvybingumą (plg. Zinkevičius: 1980182; Pabrėža 2017: 9899). Nagrinėjant della lingua lituanea daiktavardžių e įvardžių dviskaitos raidą senieji žemaitiški XIX a. scritti questo Simono Daukanto e Simono Stanevičiaus kūriniai sono stati pastigliati come žemaičiams caratteristico nuoseklaus dviskaitos dimostramento consumo (plg. Zinkevičius 1980: 182; Rosinas 1994: 113, 119). Pabrėžos manoscritti in dėsningi vengono utilizzati dviskaitos costruzioni5, anche e publicavus PWM pomokslų rinkinį, fino adesso ancora non esiste più dettagliata (iscyrus Ritos Šepetytės pateiktą PWM reprezentatywnych atlettte linksniuojamų (vardažodžiai ir dalyviai) e asmenžiuojamų (veiksmažodžiai) parole dviskaitos formų sąrašą, cf. Šepetytė 2020: 5051; 53). 3 Per le peculiarità linguistiche del manoscritto Lukausko vedi Zinkevičius 2001. 4 Per la descrizione del sistema linguistico dvejopo žemaičių cfr. Juozo Pabrėžos (2017: 47) fornita la terminì della terraaiči kalba ir žemaičių tarmė sampratų skirties ir neutralaus termino žemaičių kalba vartojimo talbando o scrivendo su uno lingubinę sistemą aiškinimą. Circa i sistemi linguistici zaffissati nei manoscritti del predicatore Pabrėžes (con il passare del tempo sempre perfezionata scritta plg. Subačius 1996) invocijimo modello o progetto della lingua comune zemaičių, contenente tutti necessari parametri zemaičius: grįstas zemaičių tarme, destinato solo a Žemaitijai, kurstas Žemaitijoje ir zemaičio. Subačius 1998: 22. 5 Dviskaita è usata e librigelės apie geografiją vertimą teikiančiame Pabrėžos manuscript (žr. Šepetytė 2019: 47). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 104 Acta Linguistica Lithuanica XC 1. FABIANI TESTA PATIKTYS LUKAUSKO IR PABRŽOS RANKRAŠČIUOSE: SPERINGA RIISCAITOSA DIVISCAITOS Gretinant du FMA2 libro dei serocslì Nauka XXVIII. z Przykazania Boskiego Osmego. Niez będzie mowił fałzywego świadectwa przeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e Nauka XXIX. o Obmowach i innych ięzycznych grzechach, do tego Przykazania Boskiego, Osmego należących (FMA2 470489) testo con il suo liteviška i žemaitiška pateiktimis Lukausko (LP 281301) e Pabrėžos (PWM 203228) manoscritti, escryškėja dviskaitos vartojimo skirtumai. Entrambe le traduzioni caratteristiche identità degli riferimenti dviskaitos si vede solo traducendo Fabiani testo dviskaitos įvardžius unavoodį oba e samplaikinį obydwa (jų vartojimą lemia deskripomoji leksinė reikšmė, suttenkianti all'attenzione l'entramento di entrambi i membri del suddetto segno primo menzionato6). Entrambi i manoscritti autori e Lukauskas7, e Pabrėža indicati agli innumeri dviscaitos scelgono lo stesso corrispondmenì. Questo esempio è in nome di abudu8, dal quale dviscaita può driekti e in attribuutinè costruzione (1b) o in azionežodinį junginį (2a, 2b), plg.: taną oba, ktorzy maią prawę przed Panem [...] FMA2 458 (1a) Jey stotu swietkas mełagis priesz mogu, kałtindamas ijzing (1) Jeśliby ʃtanął swiatek kłamliwy przeciw człowiekowi, winuiąc go o przeʃtępʃtwo, parima tiesos, sto abia, koki po turia reykała akimis P [...] LP2 (1b) Jey stoses 28 28kóswiedkós prisagings ap ap apz zó smogey szdams apydosie nóie ji. Stos abódó, kórióudóus sprowa ira, prisz Wieszpati [...] PWM 204 6 Secondo Alberto Rosino, qualche delle stesse descripzioni (žodžių junginiai) escono dal foko e in un testo più lontanomo, come notizia conosciuta, menzionati non per la prima volta, i.e. ha il segno Pp, le loro forme dviscaite generalmente vengono sostituite in forme pluricili (Rosinas 1994: 4). 11 Secondo investigatore, questa asserzione è confermata tutti i testi del XVIXVIII secolo (tenuto: 114115), e nuosekliu o dėsningu considerateitino non solo l'uso dviscaito in quei casi in cui ella segnalato parola ha segno +Pp, ma anche in quei casi in cui ella segnalata parola ha segno Pp (tenuto: 113). 7 Circa il Lukausko manoscritto ustoamą dviskaitą, che gli fuva conosciuta dalla nativa žemaičių tarmės, cfr. Zinkevičius (2001: 6268; 72). 8Unažodės įvardžių dviskaitos forme entrambe, entrambe considerate da baltų prokalbės eredėtomis, a samplaikinės (suaugtinės) abudu, abidvi vėlesnėmis za vienažodes (plg. Rosinas 2001: 103). Rosino ritiene che l'iuomir sia, abi o abudu, abidvi sia usato in luogo del numerordzio du, dvi per piegazzare che poaibio, che è costituito da due oggetti o persone, tutti gli elementi hanno nella frase il menzionato segno, ma solo in quei casi in cui due oggetti o persone già hanno il segno Pp (nepirmasis menzionamento) o sono conosciuti da presupozizioni di fondo comune di conoscenze (žr. Rosinas 1994: 111). A causa entrambi, entrambi assegnamento non numerivardžių, ma įvardžių classei vedere id.: 109. Kiti linguisti storici tyrinėtojai abu, abudu vadina skaitvardžiais (apie con skaitvardžiais du, dvi, abu, abi, abudu, abidvi usato dviskaitos forme (lytis) žr. Palionis 1967: 143; Zinkevičius 1980: 179). Articoli Articles 105 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos sermonii (2) secondo diritto obydwa karani bydż powinni FMA2 475 (2a) yr pagał prowos abudu karotu buty turia LP 292 (2b) yr pagał prowas abódó pawinó buty karotó PWM 218 vedere Pabrėžos testo lenkiškam originalalo esempio nepavaldus dviskaitos vartojimas e in quei casi, quando il riferimento di due soggetti (objektów) lenkiškame Fabiani testo non viene aggiornato. Per esempio, raccontando Ananijo e Sapphyra storia (Apd 5) solo Pabrėžos testo per l'innominazione di questa coppia openkamo e del relativo innominio qual, e dell'indiretta indicazione innominio anas LP9 dviskaitos forme: ktorzy FMA2 464 rió qual 286 kóudó [...] anóudó [...] abódó PWM 208209. Plg. le seguenti ingressi opciontis teikiančių paragrafų in diversi scritti sugretimento: (3) Mamy tego przykład [...] Mamy drugi w Dzieiach Apotolkich na Ananiazu, i Safirze, ktorzy za przedaną rolą, gdy pięniądze do Piotra S. przynieśli, á Piotr S. pytał: tyleście tylko wzięli pieniędze za tę rolą wazą? rispondeli: tanto; á był falz, zaraz na tymże mieycu, za to kłamtwo nagłą śmiercią pokarani. To klamtwo w woich okolicznościach zdaie ię bydź lekkie, bo nikomu zkodliwe nie było. Nie era anche obbliguku, żeby pięniąndze za woy włany maiątek wzięte, do popolitego karbu oddawali. Uważaycie iak urowo ukarane. FMA2 464 (3a) Turem to prikłoda Ture [...]m untra Historiosy Apasztaliszkosy unt Ananiosiaus yr Safiros, quelli uz venduta dirwa, kada denaro pas Petra S. atanesie, o Petras S. pasikłause, tiekas tiktay jemiet penigu uz quella dirwa jusu, atsakie tiekas, o buwa netiesa, tu untiaus tos pacios wietos uz tą meław nogę smerciu pakaroty palika Tas meławimas sawa apłynkibiesy regies buty łyngwas, nes nienteam izieyzdas ne buwa. buwa riszte, idunt denaro uź sawa tikra ricta imtus ing wisotima skarba atadawe. Uwozokiet kayp smarkiey pakarotas. 285 LP286 (3b) Tórem tos tyisos paweyksła [...] Tórem óntra Paweyksła, eyszkys karonys Dyiwa yszsypyldziósys ónt anos Poras żanotas Ananiosziaus yr Safiras, apraszita Kningosy Darbu Apasztołu: kórióudó óż pardóuta grunta sawa, che pyningu atneszy pri Szwęta Petra Apasztoła. O Szwęts Petrós óżsykłausy ju, ar tyik tegawot óż tóu grunta jusó: atsaky anóudó tyik: o bówa netyisa: óż tóu pamaławyma, nogłó smerczió abódó nóu Dyiwa pakarotó palyka tóulidy. (: Actor. Cap. 5.:) Noris ta małagiste ju rodos but bówósi lęgwa, nes niekam neyszkadliwa: yr nebówa tay kanyczney prisakita, che łosna sawa majątka pardawos, but kanyczney reyki atuty ónt ógółna skarba Bażniczyswę Sztos. O wyinok Dyiwas teyp sragey pakaroiy anóudó yr óż toky małagisty. Mierkawokyt allora, kaypo sragi ira karone pri Dyiwa yr óż mażas yr óż lęgwas małagistes. PWM 208209 9 Circa relativivini e indiretto di visualizzazione introduzis c. Rosina 1996: 140, 94. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 106 Acta Linguistica Lithuanica XC Versando dviskaitos raiškos punto di vista neutralią Fabiani nuorodą pierwzy z nich Pabrėža aktualizuje ką tylko wspomniałoby subjektów odniesienia liczby (a tym samym i oznaėtumą) per ciò scelgendo indirettamente l'esposizione dell'introduzione dviskaitą pirmasis ysz anóudóus ‘pirmasis ich ich ich ich dwiejų, plg.: (4) Tego ą zdania Swięci Koscioła Doktor Bożegoowie. Augutyn, i Bernard. Pierwzy z nich mowi. Non accomodes aures ad Verba detractoris ne accipias mortem in Anima. Nie pozwałay uzu twoich na łowa ubliżaiące, by nie wezła śmierć do duzy twoiey. FMA2 475 (4a) To ira numanima Szwętiey Baznicias Diewa Daktaray Augustinas yr Bernardas. Pirmas isz ju parla: Non accomodes aures ad Verba detractoris ne accipias mortem in Anima. Ne dałeysk ausiu tawa unt źodziu apkałbietoia, idunt ne ieytu smercias ing duszy tawa. 292 (4b) Teyp twyrtyn Tieway Szwętyijy: Szwęts Augóstyns, yr Szwęts Bernards LP. Pyrmasis ysz anóudóus dice. Non accomodes aures ad verba detractoris, ne accipias mortem in Anima. Nepazwalik ausiu tawa ónt żodziu apszłowynąty: che neieytu smertis i duszy tawa. PWM 218 Fabiani testo di visualizzazione indiretta įvardžiu e skaitvardžiu du nusakomą relativinę konstrukcję (owych dwoch tarcow, ktorzy) rispettivamente verčia e Lukauskas (anus du senius, kurie); Pabrėžos vertime ella ulteriormente segnalima per tutta attribuzionale combininio nusidriekiančia dviskaita (anóudó Senió dó, kórióudó ‘anuodu seniu du, kuriuodu), plg. : I owych dwoch tarcow, ktorzy, na niewinną Suzannę falzywie świadczyli, lud zgromadziwzy ię zabił [...] FMA2 459 (5a) Ir anus du senius, którzy unt nekałtos Zuzonas neteysiey swieczyie mones susirinkusi uźmusie [...] LP (5) 282 204b) Anóudó Senió dó, kórióudó neteysingay swieczyiy ónt niekó nekałtos Suzannas, żmonis sósyrinkósyijy akmenymis óżmuszy [...] PWM Didelį dviskaitos formų pasirinkimo poreikį (t. i. žemaitiškam aktualizavimu būdingą dviskaitos nuorodos aktualizavimą) indica la costruzione del verbo comparativo del lenkiško delį dviskaitos įvardžiais papildantis Pabrėžos vertimas. Pavyzdžiui, Fabiani saoriginalino con le parole ten [...] i ten [...], che renkasi e Lukauskas (tas [...], tas), Pabrusiko verkalama perteik dviskaitos į abójo, cioè prima dviskaitą aktualizavus e per il suo aggiornamento al termine [pp] ha il suo posto, il suo vocabolo, il suo corbodo, il suo cubo, il suo tbodo, il suo tbodo, il suo tbodo. : (6) Obwomca, i obmowy słuchaiący maią diabła, z tą tylko rożnoscią, że ten, ktory obmawia, ma go na ięzyku, a ten ktory obmawiaiącego łucha, ma go w uzach, to iest: tak ten duzy woiey zkodzi iako i ten. FMA2 476 nelle lezioni Articoli Articles 107 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos (6a) Apkałbietoias yr apkałbieima kłausus, turia welni, con quello tiktay skirumu yr neligibiu, jog tas, kursay apkałba turia ij unt liezuwia, a tas kursay apkałbuncia kłausa, turia ij ausiesy, tay ira: teyp tas dusiey sawa iźieydzia, kaypo yr tas. 292 LP (6b) Pakałbóusis, yr kórs kłausós pakałtybą, welni tór abódó: só tó tyktay ipatingómó, iogey tas, kórs pakałb, tór welni ónt lyiżówió: o tas, kórs kłausos pakałtybą, tór welni ausysó: tay ira: iog abódkadó dus sawazey yszyi. PWM 218 Pabrėžos redatto Fabiani testo presentazione si vede un'altra nuoseklaus dviskaitos costruzioni consumo, non corrispondkančio equivalentičkih pateikčių FMA2 e LP testi, tendenza può essere legata con zemaitišku pensiero e estoppitiie abilità di traduzione10 Žemaitiškam kalbėjimui caratteringo nuoseklaus dviskaitos consumo esama e in altre PWM collezione predokslu. 2.DISKAITOS FORM ĮVAIROV IR NUOSECLUMAS UZO KITUOSE PABRŽOS PAMOKSLUOSE PWM si ritrova la diversità e frequenze di forme dviscaito sietini con Pabrėžai caratteristico folliškuojoj galėjimu11, varietà di temi e illustrazioni scelte per le lezioni e piuttosto pecitu natura di argumentazione, paneigianti la tradizionale percezione su consueta considerata contenuto degli lezioni e argumentazione specifica12. Predokslì ascoltatori introducendo con katikiškuoju teėjimu e insegnamento (vertybėmi) Pabrėža le sue affermazioni basò consistentemente esteracchiabili 10 PWM il contenuto, struttura e lingua mostrano che autore dei testi curò ascoltatori il più chiaro e comprensameno trasmettere i testi tradotti, mediante essi il sermone inzaango esicoelato argumentus. 11 Circa i testi di Pabrėžos destinati al follo e suscitareimo in nativa schnekamoja lingua c. Subačius 1996: 44. Quanto precedentemente Jonas Palionis (1979: 162) Pabrėžą è menzionato tra quelli, curie ilgesnį tempo è stata attolę dal liaudies, tale teiginį cercando di fondare bažnytiniu stileumi e skolinių (ypač polonizmów) gausa. 12 Dviskaitos nykimą è consueto legare con retu fondamentalità ją usare e in fonti scistie (plg. Palionio (1967: 142143) fornita dall'interazione del verboverbito dviscaito genders rarumo con ano meto scritti contenuti specifica: sia in vari dogmi religiosi nonché raccolslì, sia in documenti di tipo cancelliare (ìmandamenti, giuramenti) si parla solito non di due, ma di molti persone su azioni; anche riveliamasi più spesso in molti uomini), e vivoje kalboje (plg. Zigmo Zinkevičiaus (1980: 180) notabà: [J]uk nedaznai uomo ha bisogno parlare appositamente di due vivus padarus, due daiktus o due reiškinius. Di solito si parla di uno o di diversi rispettivamente. molti (tris, keturis...), ta quindi principalmente tocca usare singolasito e pluriscito forme. ). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 108 Acta Linguistica Lithuanica XC argumentais. Gana spesso per ciò si appoggiano non solo keleriopi, ma solo pariniai argumentai o alternativa scelta tra due possibilità Czeijimai (aptinkami e fornendo Biblijas eilutes), skatino dviskaitos konstrukcijų parinktis, plg.: (7) allora yszpół żynoty kożnam dó dayktó. Wyina: kayp garbinty Dyiwa prigólętey: Óntra ko tór sergietyis, che nesógrieszitu prisz tóu Prisakima. Apey tóudó dayktó sakises Dwejosy Daliesy to Prisakima. PWM 12 (8) Kł. Kóu tad Neczistata fa mogóu? Ats. Dó strósznió dayktó óżtrauk [...]: wyina: [...]. Óntra. [...] PWM 146 (9) kas artyma apkałb ysz pyktóma, dó griekó wynkartó papyłda, wyina abkalbiejyma, o óntra atmonyiyma PWM 239 Dyiwas [...] prisaka dó (10) dayktó: wyina: che [...] Óntra: che [...] PWM 13 (11) kożnós greks dó dayktó po sawys trauk: kaltiby, yr karony PWM 729 (12) Tóu karony pabęgama dóm spasabóm PWM 729 (13) 4ta yr tay yszrozity, bene bówa tas daykts dóm prisakimóm prisakits óżłaykity [...] PWM 438 (14) (: Math. 6. 24.:) Niewyns negał dóm ponóm tarnauty: negalyt Dyiwóu tarnauty yr tórtóu. PWM 324 (15) Bet neżynau, ar wysy óżsystanawyjyt apey tyidwy dwy tyisy PWM 745 (16) Apey tóudó wyinódó griekó czion tesakisio. PWM 87 (17) trokszto [...] idant nerustintumeties, iog trumpay yr maż teyszgyrsyt apey tóudó teyp strosznió griekó: nes łabay trumpa betórem łayka. PWM 379 Natūralų dviskaitos consumo incoraggiino Pabrėžis pomėgis riferiti autoritateis drumo comminėjimui scelttus dviskaitos combininius kórióudó (plg. 18 pavyzdyje pirmojo ir pakartojamo nurodytų autoritetų dvinario benApasztołó, tóudó Apasztołó) o perpasacando bibliche o giusti storie e parlando di comportamento quotidiano fornire esempi di comportamento modeliusamo e non idonamo (perspėjančius). Tali illustrazioni comprende e perracontate storie in veikianci due soggetti (objektów) mennėjimus, ecc.: [...] Bażnicze Szwęta tamy daykty sęk mysly Apasztołu Szwętu Petra yr Powyła: kórióudó tay Apasztołó pagalaus yr tyms, kóryi moteristie ira, zaliecyi tusy łaykusy óżsytórie nóu Moteristys: byli tyktay tay dariytu taywaly wynmó wynsiectra: o diełto tóudó Apasztołó łp zaldosyi, idayant Wieriy prizes gerney pylny tey Małnia tey tusykusy. PWM 314 (19) Wirs i nómus pagriżdams, yr matidams dó nabasztykó, pagrobyis peyli nóudór żemyn yr prietełka. PWM 118 (20) Abódo tóudó razbaynikó sógrieszyi: ale entre grieka anóudóus tas bówa kytonyszkóms PWM 132 PWM esama e prediclo stile di parlamento a pochi credėtini dviskaitos form. Pabrėžai appoggiandosi (viva risposacendo) dialogus diretta lingua intarpai lezioni comprende Articoli Articles 109 / Dėl dviskaitos rankraštiniuose Jurgio Ambroziejaus Pabrėžos e personali nomi dei dviskaitos13 opciontis, plg. kuopinį 1 e 2 persona inseridijimento nellavardžiu wedó ‘mudu o kuopinio 2 persona indirizzato indicodà in jodžiuó ‘judu (žr. 21 e 22 esempi). Kuopinis avventilamento indirizzo può essere trasmesso e senza indirizzo personale dell'indicazione pastivendo solo solo personalizzabili o non nominalizzabili azionimajodžių dviskaitos forme (žr. 23 esempiozdyje fornita perspettiva non rispettare istruzioni del Sakramento Santuotti di ricevere due pasiutusių shunų rietenom prilygstančio non solo matrimonial, ma e post mortis indirizzo isy kuopinis tariato comunrum indicano nella forma del sedamazione nóumyrtau numitava, ry tausirsitavos e pusdaly budbamo dviskaitos), plg. : (21) Ale wedó besywelyjau óbagays eyty, dice Sunus, byli tó ónt ómżió butómi yszganits, one prapółtómi. PWM 291292 (22) dice, tiliekytau jodó padukieló sunu! PWM 292 (23) Tada tó netóriedams tos łoskas Dyiwa, pradiesi Prietełkas sawa nekęsty, anóu krimsty, só anó bartyis ryityis, o pagalaus yr musztyis: o tokiosy neapkątosy budamó iey nóumyrsytau, abódó ryisy łosnay szónis pasiótosió peklas pragarusy partaus nepabęgtus ómżius. PWM 314 Nuoseklaus dviskaitos consumo Pabrėžos predosslu fornisce non solo la prova non solo già poco precedentemente discussa lenkiško Fabiani pomokslų testo vertimas, ma e da altre fonti per scritta storia. Alcuni di questi possono essere descritti come kupinas morfologicamente delle varie dviskaitos formų vartojimo14, plg.: (24) Szwęts Antoninus Arcy Wiskups Florencyiys priwed stroszni prisytropyiyma wyina. Wyns ysz takim bagocziu, apey kórius cze sakom, già pri smerty prisółóptus tórtus atgróużintu tyms nóu kóriu yszłópa: parstoiy óns miecziotyis, yr łosnay i akmeni parsymayny, nieka nebweyziedams ne ónt praszimu, neba ónt grażoiymu. Tórieyi óns dó Sunó, prisyartyna yr tóudó, kórióudó tóu pati tiewóu sawa parswadowoiy, kóu yr Kónygs: ale óns ansaka sunóms sawa: 13 Tipologiniuose aprašuose (plg. Bhat 2004: 111) delle lingue syartyna. Tóu, sopólusy smertelnusy esąti, wyns Kónygs ógyna, kad neteysey lituane con due costituiti sugramat apozityvinės konstrukcijos, nelle quali atsispindi e l'agitatore del soggetto mudu-vi, judu-judvi, jiudu-jiedvi, descrudino come un'irreguliaria raiška del primo e del secondo si pronuncia solo in due persone (plg.: aška e mudu, judvi; tu; e judu, judvi). Lygiavertì il segnaleamento del sesso (giminės) di un individuo parlanti ha e žemaitiške personali įvardžių forme. Attentiamo al fatto che žemaitiška primo persona kuopinė dviskaita įvardijama parole vedò, vedvẹ ‘mudu, mudvi (žemaitiškų asmeninių įvardžių linksniavimo paradigmą žr. Pabrėža 2017: 98). PWM pavimentati solo virriškosios giminės asmeninių dviskaitos įvardžių formas, plg.: wedó 291; jodó 291, jódó 291; vyriškos giminės forma jódóus pasirenkama e apibendrinamento caso fornendo abiejų lyčių nuorodą, plg. : Daleys Dyiwas óż tawa atkakliby pri jémyma Słuba óżgintó łaykó, daleys nepawadzio ónt jódóus giwenyma 313. 14 Plg. Rosino (1994: 113) raccontata dviskaitos kupinu Daukanto iscritta racconto estratuką.