Digital Profiling als Methode der frühmittelalterlichen Diplomatik. Ausgehend von einer Urkunde Ottos I. aus St. Petersburg
Abstract
Anhand einer Reihe von äußeren und inneren Kriterien wird eine in St. Petersburg aufbewahrte Urkunde Ottos I. analysiert und einem von 39 namentlich bekannten Schreibern der kaiserlichen Kanzlei zugeordnet. Grundlage der Identifizierung sind die Signa sowie Größe, Format, Faltungen, Layout und Schrift des Kaiserdiploms. Es geht aber auch um die sprachliche Färbung von Eigen- und Ortsnamen sowie das Formelgut der Corroboratio. Die hierbei verwendete Methode des Digital Profiling wird sodann anhand von Vergleichsbeispielen einer Überprüfung auf ihre Tauglichkeit zur Schreiberidentifizierung unterzogen. Hilfreich sind Erkenntnisse der italienischen, russischen und deutschen Forschung.
Full text
S aipsniai / A icles 23
MARIE-LUISE HECKMANN
Uni e si ä Po sdam
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-6924-8942 También se puede consul a en el si io web de ORCID.o g
Cien í icas di ecciones de in es igación:
Mi elal e liche Geschich e, Ki chen-, Mili ä - und
Umwel geschich e, Ve assungs- und Vo s ellungsgeschich e,
His ó icas auxilia s ciencias, pa icula men e diplomacia y
Manusc i os.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-02
DIGITAL PROFILING
METODO DER ALS
FRÜHMITTELALTERLICHEN
DIPLOMATIK. AUENTHEND
VON EINER URKUNDE OTTOS I.
IN ST. PETERSBURG1.
Pa a P o . D . Vladimi I ano ič Mažuga al
75 cumpleaños el 15. Ap il 2024
Skai meninis p o ilia imas kaip anks y ųjų
idu amžių diploma ikos me odas. Remian is
O ono I documen o iš Sank Pe e bu go2.
Ski iama p o . d . Vladimi I ano ičiui Mažugai, 2024 m. ab il 15 d. š enčiančiam 75- ąjį jubiliejų 1 El
p esen e a ículo a de un discu so en el In e na ionalen Tagung Wes Eu opean Manusc ip s and
Cha e s om La e An iqui y o he Ea ly Mode n Pe iod in Sain Pe e sbu g Collec ions. Resea ch,
Ca alogiza ion and Digi iza ion (S . Pe e sbu g, 19. has a 22. Sep embe 2 Šis s aipsnis pa eng as
a p au inės kon e encijos Vėly osios an ikos i anks y ųjų mode niųjų
2019) he o . E en sp ich dem In e esse des Jubila s und seines akademischen Um elds an Fo m
und Inhal on U kunden und Rech s ex en. Vgl. Mažuga 2000; Či ko a 2019.
laikų Vaka ų Eu opos ank aščiai i is o iniai dokumen ai Sank Pe e bu go onduose. Ty imai,
ka alogiza imas i skai emeninimas“, ykusios Sank Pe e bu ge 2019 m. ugsėjo 19–22 d.
pag indu.
MARIE-LUISE HECKMANN
24 Ac a Linguis ica Li huanica XC
ANNOTATION
Análisis de una se ie de c i e ios ex e nos e in e io es, se analiza una en S . Pe e sbu g
conse ada ce i icación de O ón I y se le asigna a uno de 39 esc ip o es conocidos po
nomb e de la cancille ía impe ial. Base de la iden i icación son la Co o a io y el I ine a e
Signa sowie G öße, Fo ma , Fal ungen, Layou und Sch i des Kaise diploms. Es geh
abe auch um die sp achliche Fä bung on Eigen- und O snamen, das Fo melgu de
compa ación. La aquíbei u ilizada mé odo del Digi al P o iling es sodán a base de ejemplos de
compa ación de una e i icación en su audabilidad a la in es igación usa y alemana.
Sch eibe iden i izie ung un e zogen. Hil eich sind dabei E kenn nisse de i alienischen,
SCHLÜSSELWÖRTER: Sch eibe p o ilie ung, emp amedie alliche Diploma ik,
Königsund Kaise u kunden, Sch eibe iden i ikie ung, Ma e iali ä , Sch i lichkei
und Zeichen. (Sch eibe p o ilie ung, ühmi elal e liche Diploma ik, Königsund Kaise u kunden, Sch eibe iden i izie ung, Ma e iali ä , Sch i lichkei und Zeichen) Es una de las ob as más conocidas de la época medie al.
ANNOTATION
On he basis o a numbe o ex e nal and in e nal c i e ia, a documen o O o I kep in S .
Pe e sbu g is analyzed and assigned o one o 39 sc ibes o he impe ial chancelle y known by
name. The basis o he iden i ica ion is he signa as well as he size, o ma , olds, layou and
on o he impe ial diploma. Bu i is also abou he linguis ic colou ing o p ope and place
names as well as he o mulas o co oba io and i ine a y compa ison. The digi al p o iling
me hod used o his pu pose is hen es ed o i s sui abili y o w i e iden i ica ion on he
basis o compa a i e examples. Findings om I alian, Russian and
Ge man esea ch a e help ul.
KEYWORDS: Digi al p o iling, Ea ly medie al diploma ics, Impe ial cha e s,
Iden i ica ion o sc ibes, Ma e iali y, W i ing and Signs.
S aipsniai / A icles 25
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
1. DEM UNBEKANNTEN SCHREIBER
AUF DER SPUR
Abb. 1: D O I. 371 (969 IV 18, Cassana)3 La imb icada ce i icación hace igual a la
p ime a is a múl iples ias águe adas, sino más bien en 4 X 3 campos
deu lich: Es handel sich hie bei um ein Sch i s ück, das b ei e als hoch is .
Es wu de zudem in äl e e Zei o enkundig nich ausgeb ei e (also „plan“)
zusammenge al e . En el ex o se pueden además dis ingui dos ipos esc i os,
una con lejos en la al u a i adas le as (Elonga a), la o as con minzigas le as
en la línea base, que en la Obe länge con Schluu en p o is as son y en la
Un e länge di e sas la go escapan. Además ienen en la pa e in e io cada más
b illan es cí culos odeado es, así como un cí culo o mig imp eso, que se
des Sch i s ücks ein Zeichen, das in eine eigena igen Ve bindung on zwei
G oßbuchs aben T bes eh , ein dunkel e ä b es ie eckiges Loch, das on zwei
adjun a más a de echa de ello. Apa icionan e son ambién el e óneo umb iss 3
Scan c eado después: Bolšako 2012: 201.
MARIE-LUISE HECKMANN
26 Ac a Linguis ica Li huanica XC y a ios aguje os (zume en los bo des a e ). El
pe gamen o iene una dunkel ama illo colo . El ac a hace en su cla amen e
es uc u ados, si bien en la p ime a is a poco comp ensibles o den básico un
hie a ico imp esión y desencadena debido a su ex añeza en alguno espec ado
quizás incluso e o ch ue a. El esc iba pe manece inicialmen e desconocido,
po que ni una i ma ni o a una hincapié en su indi idualidad pa ecen es a
p esen es. Se plan ea así la p egun a: ¿Cómo se iene a es e sch eibe en la
pis a?
La in es igación an e io al emp anomedie al eyesund Kaise diplomas se basa
sob e odo en paláog aphische4, g á icas, he o icas, semio icas y simbólicas
me mes (es deci la asambleaimp esión y la impo ancia de indi iduales elemenes)5,
en o melanalysis (e c del in i ula io, el a enga y el na a io)6, en las co elaciones
en e o igen, de echo, adminis ación y polí ica (Disposi io y In e en ion o meln)7
así como en el análisis de la eina p ác ica de eyesmedie ales y empe ado es (se
basa en Ac um y Da a analisis)8.
También la apa ición de una Reyigsode Kaise u kunde se e ö e 9. Es uso del ac a como símbolo
geh dabei nich zule z um den An eil on Auss elle n und Emp änge n am
so genann en Dik a eines Diploms10. Symbole und Zeichenhandlungen beim
de pode 11 son en la an e io in es igación igualmen e e óc os como Signa y o os signos de
dominación12. La impo ancia de Eigennamen, que a menudo u cunden ex añados son, se hace po
con a solo singula men e hema izado13. In es igaciones a Obispo su kunden, la 4 S edinskaja
2014. Zu ühmi elal e lichen Sch i lichkei gl. ambién Ho mann 1986; Ganz 1990: 3680;
Me hoden 1999; Ho mann 2005; 2012: 160216. 5 Bau ie 1984; GS 1996; Kölze 1998; Wo m 2004;
Me siowsky 2015: 44114, 190215, pa e 1. El nomb e de la película es el mismo que el de la película. 6
Fich enau 1960, 1986; Pa 2016. Zu In i ula io: Wol am 1973. El í ulo de la película es Wol am.
Zu A enga: Fich enau 1957; Neumann 1978; Hausmann, Gawlik 1987. Es e es el p ime lib o de la se ie.
Zu Na a io: Me a 1994; Bu kha d 2000; Zwie lein
2016; Heckmann 2014.
7 Sche e 1935; Codea 2008. Vgl. Finckens ein 1989; Schie e 1998.
Él ue el p ime minis o de Alemania. 8 Mülle -Me ens 1980;
Be nha d 1993; Huschne 2003, 2006. Es e es el p ime lib o de la
se ie. 9 Me siowsky 2015: 661706, 720 ., pa e 2. 10 K uishee 1979; Johanek 1990; Me siowsky 2015: 114, pa e 1. El lib o ue publicado po p ime a ez en 1995.
Kelle 11 1998.
12 1996; Kelle eg esó 1997.
13 Schlaug 1962; Tie enbach 1984.
S aipsniai / A icles 27
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
subsiguien emen e pa a la compa ación se ace cados, su gie on en la egla
en la landeshis o ischen Fo schung14.
Una Zusammenschau, que las ca ac e ís icas in e io es y ex e io es de un
undamen o de documen os emp anosmedie ales sis emá icamen e ecoge,
compa a i amen e e alúa y los esul ados en un más amplio con ex o clasi ica,
esul a a sí mismo an e su ondo como Fo schungsdeside a . Las Königsund
Kaise u kunden del salgado 9 y de la p ime a mi ad del 10. siglo o man un
pa icula men e adecuado co pus de uen es pa a una al in es igación, pe o
ep esen an debido a su al a complejidad15 ambién una especial
Desa ío da .
La en una más ecien e in es igación auxilia cien í ica desa ollada mé odo de
Sch eibe p o ilie ung (Digi al P o iling) apun a a la supe ación de es e hia o. Su
p egun a undamen al es, si se a base de uno, a ios o odos los asgos de una
de e minada eyigsode impe ialu kunde un de e minado
Sch eibe iden i izie en läss .
Zunächs wi d die neue Me hode o ges ell . Sodann wi d de e an wo liche
Sch eibe de un diploma Kaise O os des G oßen, el que hoy en S . Pe e sbu g
au bewah wi d, mi els de neuen Me hode iden i izie . Schließlich ebnen
a ios aplicacionesejemplos del mé odo el camino a un esúmee sob e obispo de la
emp ana o onenzei como sch eibe de Königsund Kaise u kunden. En
Schluss azi se a a a alcance y lími es del nue o mé odo.
2. SCHREIBERPROFILIERING
(DIGITAL PROFILING)
El Sch eibe p o ilie ung (Digi al P o iling) se basa en un bún el de cincuen a
c i e ios, el que en diplomas de los cinco eyes espec i amen e. A nulph, Ludwig
das Kaise Kind, Kon ad I., Hein ich I. y O o I. se aplica. A es a mane a deben
con inuidades y up u as en la diplomacia emp amedie alliche Königsund
Kaise u kunden se e iden e. La in es igación a en pa icula a la p opo ción del
esc ip o en la ab icación de una ce i icación. Ella iene al hace lo a la siguien e
conclusión: El au o del diploma más bien de un indi idual ob a de a e es igual po su
es ilo a econoce . Algunos ecep o es pa ecen incluso alo en habe colocado, las
ob as maes as de de e minados a is as a ob ene . 14 Su Z.B. Wisplingho 1954;
Johanek 1969; Ludwig 2008; Las más an iguas documen os 2008. 15 Su Komplexidad
o onische U kunden gl. Rück 1991; Schulze 2007: 2340.
MARIE-LUISE HECKMANN
28 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Fe igkei [also die de Sch eibe ] i am deu lichs en in Zeichen zu age, die
con g an eje cicio en ados han sido. El maes e p es ó pe o siemp e a pequeños
cambios, de modo que cada pieza al unika se con i ió. Di e encias le en de es a
übe dies he o , dass sich die Sch eibe als Küns le s e ig wei e en wickeln
woll en, ohne jedoch ih en un e kennba en Duk us au zugeben.“16 Folg man
esis, así se a a en los p oduc o es de documen os a los miemb os de una
al amen eg adualmen e especializadas y es é icamen e e sados educungseli e.
La cla e pa a la asignación de indi iduales documen os a de e minados esc ip o es
yace al mencionado es udio según en una cada única combinación de a ios asgos.
Pa icula men e exp esi ec ä ig son pa a es o es Signa, que en la mayo ía
Königsund Kaise diplomas de es a epoche se encuen an: Ch ismon, Monog amm y
Rekogni ionszeichen, del He sche s y pa a la ano ación de la o male
also die Zeichen ü die An u ung des d eieinigen Go es, ü die Un e sch i
co ec i idade y
Comple i ud de la ce i icación.
Ayud eich pa a la esc eibe iden i icación son pe o ambién las o males y
Bes and eile de Co obo a io (Bek ä igungs o meln) sowie die Anzahl
ano ación de los elemen os del Escha okoll (Clus e pa o a dekunde). Nú il pa a
la asignación de documen os a un esc ei o es además la lingüís ica ijación de
los en la egla la inischen pe sonasund op snamen (donde una
sáxsisch-niede deu sche, una änkisch-obe deu sche y una i aliana
Lau bildung en la o hog aphie es ablesable). También pa icula idades de
Ac um (ho a io de la acción ju ídica) y Da um (ho a io de la beu kundung) así
como seleccionadas g á icas y o el uso de i onischen no as de una an igua
paläog aphische Me kmale (wie zum Beispiel die Ges al ung de Signa, die
Ve wendung on Abkü zungen, de Einsa z on Klein- und G oßbuchs aben
geheimsch i
bzw. on g iechischen Buchs aben im Rekogni ionszeichen) lie e n dem Au o
zu olge we wolle Anhal spunk e, um einem unbekann en Sch eibe „au die
Spu a eni .
3. DIE URKUNDE AUS ST. PETERSBURG
La sucedien emen e a analiza se ac a su gió el 18. Ap il 969 en Cassana.
Exhibición echa y -luga pe mi en una ápida iden i icación de la pieza como
Diploma O os I. N . 371. El ac a e a la go iempo sólo de dos más ecien es copias
16 Schnase 2019: 82.
S aipsniai A icles 29 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
conocida. Su ex o debe después el MGH-Edi o Emil de O en hal en una
colabo ación de los i alianos Sch eibe B Sch eibe O os des G oßen in I alien)
und D be uhen. Das Dik a wi d dabei o allem mi I D (also dem ie en
en conexión aído17. El diploma o iginal ue aún una o a ez en el año 1913,
ambién después de una de las dos copias, imp eso18. ue ella en Rusia y 2012 en
Aus ia, en ambos casos pa iendo del o iginal en Sank Pe e sbu g apagado,
c i icamen e edi ado 193719. La ce i icación ue alguna ez en el 19. Siglo de
Obe i alien a Rusia y allí en la colección del auxili cien í ico Nikolaj Pe o ič
Lichačë (18621936) llega. Es e miemb o de la Rusas Academia de las Ciencias se
conside a como señalado expe o pa a agua señalkunde20, lo que a su in e és en
documen os de di e sas eposas bien encaja.
4. FORMALANALYSE
Uno econoce en la ce i icación siguien es ca ac e ís icas ex e nas e in e io es:
1) Ella comp ende con una anchu a de 564 mm y una al u a de 414 mm
(según Ghignoli) una supe icie de 0,32 m2 y iene el con empo úneo o ma o ans e sal.
Königs- und Kaise u kunden aus I alien liegen un e O o dem G oßen (936–
976) häu ig bei 500 bis 549 mm B ei e, nö dlich de Alpen we den o 350 bis
499 mm e eich . Auch in de Höhe sind U kunden aus I alien endenziell
e was g öße 21;
2) Die U kunde is ie mal in de Höhe und ie mal in de B ei e ge al e .
Dies is sei dem ausgehenden 9. Jah hunde ein S anda d e ah en und komm
en el caso de I B, uno de los dos p esun amen e a la ce i icación
pa icipados esc eedo es, aún al menos dos eces an es22;
17 ÄdG 508 . (= MGH D O I. 371).
18 Gabo o e al. 1913: 102–104, N . LXV.
19 Anninskij 1937: 141150 ( uso), 151160 (la inish). Ghignoli 2012: 245247 (La einish). Ghignoli 2012:
245247 (La einish). Ghignoli 2012: 245247 (La einish). Ghignoli 2012: 245247 (La einish). Ghignoli
2012: 245247 (La einish) Vgl. Nowak, Weigl 2017: 396, N . 13 . 20 Bolšako 1993: 201, N . 481; 2012:
259; S edinskaja 2014: 113. 21 Schnase 2019: 281 ., Tabella 129: DD O I. 243 (428: 500), 334. El
núme o de íc imas en el Reino Unido ha aumen ado en los úl imos años. 356 (434: 467), 357. 378 (470: 520), 390. 407. 408. 410. D O II. 17 (470: 551). Vgl. ambién ebd. : 121 .
22 Ebd.: 154, 190, 342, Tabelle 49, 99, 149.
MARIE-LUISE HECKMANN
30 Ac a Linguis ica Li huanica XC
3) El Ch ismon consis e paläog aphically is o de un einge olled diagonals ich y
un simple scha , el po un iguanschenkliges 4) La sigumsline (Ausweis pa a la
Diagonalk euz du chschni en wi d23;
o male co ección y in eg idad del documen o) comienza desplazado a la
ekogni ionsline (Ausweis pa a la o male con aexamen del documen o), y sí
ap oximadamen e en la misma posición como el mi ig ancho ado monog amma;
5) Ella es además hacia la de echa einge cado y es adicionalmen e ma cado po un
längss ich;
6) El monog ama iene un au enó mico O y ningún has e; 7) La palab a
subsc ipsi se encuen a en e he sche namen y
Epi he on;
8) Fal an an o un ecogni ionsign como ambién la e -liga u ; 9) El o iginalmen e
a a esg ed o Siegel se encon aba a la de echa jun o Signumund
Rekogni ionszeile. Su diáme o ue ap oximadamen e 47 mm y se dice ya sea con
el segundo ode con el cua o eyssello O os I. idén ico habe sido24;
10) La selloimp esión a de echa jun o a su an e io posición deja supone que el sello en el
anscu so del iempo se ha pe dido. La sigumlinea hacia la de echa eincu ida (4), el al a
del ecogni ionszeichens (8), el abb e iado ep oducidene wo d subsc ipsi (7) de sigumlinea
(4), sino ambién el le a S, que o ma una especie s abk ümme, en la sublänge anse s y en la
sowie die S u ung on Signum- und Rekogni ionszeile (5) e weisen I alien als
Sch eibe heima 25. Nich nu die Fo m des Ch ismons (1) und die Ma kie ung
Obe länge a menudo con una schlau e concluye se26, es pa a la iden i icación del sch eibe s
help ul. Además iene la ípica ó mula de con i mación del buscado sch eibe s. Des u sea
no ado, que la Co obo a io en la Kanzlei O os I. de has a a sie e componen es consis e.
Dicho es o incluyen: 1) esolución o mel; 2) ó mula de ac i idad; 3) ó mula de e e nidad; 4)
Ge euen o mel; 5) Sch eibbe ehl; 6) Beglaubigungs o mel y 7) Besiegelungsbe ehl. Cuan o
más solemne la ce i icación del he ede o e a, an o más componen es con iene la
Co obo a io. La Co obo a io se puede pa a el análisis ambién po medio de ípicas
combinaciones de núme os ep oduci . Mien as ale: Cuan o más la ga la sí e ncia, an o
más solemne es el diploma. Pe o hay 23 cu si a pues as son los p incipales asgos pa a una
esc eibe iden i icación. 24 Ghignoli 2012: 239 . Ande s: Schnase 2019: 265, Tabelle 117. El in o me
ue publicado po la e is a The New Yo k Times el 24 de diciemb e de 2019. Hie nach iene en
u kunden del
Sch eibe s S O I. 22 zumeis el cua o sello O os I. po .
25 Schnase 2019: 133 .
26 Ebd. : 105.
S aipsniai A icles 31 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
auch indi iduelle Un e schiede, je nach Sp ach e igkei und S ilge ühl des
Sch eibe s27.
Abb. 2a‒d: D O I. 371 (De ails)
La con i mación o mula iene en el p esen e caso cua o miemb os y eade : E u
e ius c eda u diligen iusque ab omnibus obse e u , manu p op ia obo an es anulum
nos um in e ius imp imo iussimus. En Alemán se dice lo sinngemäß: Dan ida ella po
e dade a enida y de odos cuidadosamen e hecha no a , hemos o denado, la
ce i icación de p opia mano a con i ma y nues o sello más abajo a aplisca . La
Co obo a io comienza con is a a el mencionado esquema con la decisión o mula (1) E
u e ius c eda u . Su siguen la Ge euen o mel (4) diligen iusque ab omnibus
obse e u , la ac i idades o mel (2) manu p op ia obo an es y el besegelungsbe ehl (7)
anulum nos um in e ius imp imo iussimus. La o mulación es pa a el buscado sch eibe
del odo ípico28 y puede la simplicidad hal e con la nume ación 1, 4, 2, 7 codi ica se. Como
la can idad de cua o miemb os mues a, indica la Co obo a io del
Diploms zudem au eine gewisse Feie lichkei de Rech s e leihung hin.
27 Vgl. ebd.: 70–72, 84–86, 139–146.
28 Ebd. El nomb e de la : 307 ., Tabla 141. Vgl. ebd. (en inglés) : 105 .
MARIE-LUISE HECKMANN
38 Ac a Linguis ica Li huanica XC edondo y dispone de un ce ado supe io y un
a a esado in e io a co57.
Abb. 7: D O I. 126 (950 VII 16, Nimbu g)58
57 Vgl. ebd. (en inglés) : 263, abla 112.
58 LBA 2666. ¿Qué es lo que quie es?
S aipsniai / A icles 39
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Abb. 8: Documen o A zbisco B uns de Cöln pa a S . Caecilien (962 XII 25, Cöln)59
Compa a uno los mencionados diplomas con una ce i icación, la B un como el
E zbischo ü das Kölne Klos e S . Cäcilien ausges ell ha , so e gib de
paläog aphische Be und eine hohe Übe eins immung in de s -Liga u . In
bispo su kunde es además como en los Königsu kunden has a a muy pocas
excepciones60 un abie o, edes a usado. También el esc i oduc us es compa able,
las le as son en odos es casos s eil hacia a iba o ien adas, hay Schlau en en
los has en de y s. Las has en de b, d y l e minan demon a iamen e s és en hacia
de echa p ocedien es a cos. Las ilenenab dis ancias son 59 HS A Köln HUA N . 3a.
Vgl. Oedige 1978: 138, N . 449. El lib o ue publicado po p ime a ez en 1978. LBA 9174.
60 Así en la palab a mancipia y en el nomb e Ha ge en la zeugen eihe.
MARIE-LUISE HECKMANN
40 Ac a Linguis ica Li huanica XC en odos los es documen os uni o memen e
es ablecidos. Es exis e cada ez su icien e espacio en e los sublengues de una línea
y los Obe lengues de la sob e y las simila men e diseñadas Ch isma del
olgenden Zeile. Die Posi ionie ung de Zeilen, die Linksbündigkei des Tex es
Bispo su kunde espec i amen e de los diplomas O os I., que B un a ibuyen, hacen
la B uns Iden i icación como Sch eibe plausible. La Obispo su kunde señala, sin
emba go en des ian e esc i u a en ello, que el Cancille Meginhe o las esc ibió y el
A zobispo las hayan ac edi ado p opiohándig. Aquízu dice es: Ego B uno dei g a ia
a chiepiscopus hanc ca am a Meginhe o cancella io sc ip am manu p op ia sigillo
imp esso con i ma i. Es e aspec o se con inúa abajo e u ido.
Abb. 9: D O I. 200 (959 IV 9, Quedlinbu g)61
61 LBA 10560.
S aipsniai A icles 41 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Abb. 10: D O I. 206 (960 II 12, F ank u )62 de T ie (956964) como
Im zwei en o zus ellenden Fall e weis sich de spä e e E zbischo Hein ich
u kundenp oduzen . En la diplomá ica él lle aba has a aho a la Sigle LF63.
Los documen os Hein ichs de T ie se pueden econoce a las siguien es
ca ac e ís icas: 1. el Ch ismon y el símbolo de ecogni ions o man los
endpoin s de una eje diagonalen de izquie da a iba hacia de echa abajo; 2. Egel-
ö miges Ch ismon; 3. meh s öckiges Rekogni ionszeichen, dessen Felde mi
e schiedenen Sch a u en und o namen alen Mus e n beleg sind; 4. das
62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031. 62 LBA 10031.
63 Iden i icación según Schnase 2019: 242, abla 101.
MARIE-LUISE HECKMANN
42 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Monog amma consis e de dos T, que abajo en au en (pa a la le a o) e minan
y en e sí po un ansba ben es án conec ados; 5. P o ocolo, Con ex o,
Signumsund Rekogni ionszeile espec i amen e. App eca ionsleiles son
cla amen e oneinande despues os; 6. Signumsund Rekogni ionszeile es án en
una línea, 7. la Signumszeile es hacia la izquie da ex i pado; 8. la segunda línea de
a iba es hacia la de echa enchi ada; 9. el c con iene una Obe schlau e como
e o namen o. Una Bispo su kunde Hein ichs I. de 964 se u iliza pa a la
compa ación. Abb. 11: Documen o Obispo Hein ichs I. de Mainz (964)64 Ella
mues a en el paláog aphical be und (duk us, co szungen y e zie ungen de
los diplomá icos minuskel así como del Elonga a) una cie a semejanza con los
dos diplomas del Rey65. El le ajo de la Co obo a io y el Ch ismon son po el
con a io cla amen e des iado diseñado. En la Co obo a io apa ece
ampliamen e en majuskelsch i del ex o Ego Hein icus dei g a ia
T e i o um lice indignus a chiepiscopus hoc signum p op iis manibus eci.
64 LBA 7262.
65 Zu Rolle des Duk us in de Paläog aphie gl. Mažuga 2022.
S aipsniai / A icles 43
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
En el e ce caso, que la sch eibe p o ilie ung como mé odo pa a la iden i icación
de un sch eibe s debe sub aya , se a a de es diplomas O os I.
Sohnes O o II., die Willigis on Mainz (975–1011) in seine Wi kungszei als
Sch eibe zugewiesen we den können. Bis da o lau e e seine Sigle WC66.
espec i amen e. de su Abb. 12: D O I. 423 (972 X 18, Nie s ein)67 66 Iden i icación
después Schnase 2019: 242, Tabella 101.
67 LBA 2700. ¿Qué es es o?
MARIE-LUISE HECKMANN
44 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Abb. 13: D O II. 27 (972 X 18, Nie s ein)68
68 LBA 2701.
S aipsniai A icles 45 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Abb. 14: D O II. 44 (973 VI 27, Wo ms)69 Pa a las es diplomas, que Willigis de Mainz ha
ab icado como sch eibe , son g andes coincidencias en el diseño del Ch ismon,
del Monog amms así como del Signumund de la Rekogni ionszeile a cons a ia .
Además es el hallazgo paláog aphico bien compa able. Se dis ingue en e o as
cosas po Schlau enbildung en los abb e iamien os y liga u as. Das Ch ismon
consis e en odos los es documen os de un a co con wellens ichen ocupado70.
El monog ama consis e izquie da y de echa cada de un
d ei s-No en und au gese z en Wellens ichen. De Scha is eben alls mi
69 LBA 2705.
70 Vgl. Schnase 2019: 317 ., Tabelle 142 (S O I. 32).
MARIE-LUISE HECKMANN
46 Ac a Linguis ica Li huanica XC g andes T, que po una iguala miges c uz
en e sí conec adas son. El e ical ba ken de la c uz e mina a iba como
abajo en un pequeño o. Es a o ma del monog ama es sin emba go, y eso ale lo
que hay que no a , pa a al menos 16 de los al ededo de cincuen a conocidos
esc e ado es bajo O o el G ande demos able71. La signumund la
ekogni ionszeile ex ienden se en odos los es mencionados casos sob e dos
líneas y llenan el espacio en e con ex
und App eca io aus. Sie beginnen linksbündig au de selben Linie wie de
Tex block aus P o okoll und Kon ex .
A zobispo Willigis de Mainz (9751011) ue del 11. 965 has a el Ap il sin emba go cons a de
25. Janua 975 als Sch eibe O os I. ä ig72. E be o zug e ü die Bek ä igung
de Königsu kunden Fo melgu , das nu in einem Fall aus zwei Gliede n,
cinco, seis o incluso ocho miemb os73. Es e hallazgo emi e ambién a un a iado a
un e s eich nich nu ein g oßes Sp ach e mögen des Sch eibe s, sonde n
cambio con o os esc ip o es del a dío O os I. Fo mulas, que con los codes 2, 6, 7; 5,
6, 7 o 5, 7, 6 e minan, dis u a on en e los esc ip o es de es a epoca de una especial
Popula i ud.
7. OTTONISCHE BISCHÖFE ALS SCHREIBER
Im Sinne eine Schluss olge ung aus dem bishe Gesag en lieg es nahe,
die Sch eibe auch als G uppe in den Blick zu nehmen. Die o ges ell en
Casos de ejemplo es án como ya con la exp esión lei ossilien indicado ob iamen e
pa a es sch eibe gene a ionen, que se bajo O o I. mu uamen e he adu a del
ablös en. De Wechsel de Sch eibe geschah jeweils bei de Auswei ung de
ey de Saxon y F anken; una ez a I alia 951; sodann en la Kaise k önung 962; y
inalmen e po la casamien o y Range höhung O os II. con la byzan inischen
P inzessin Theophanu 967. La mayo ía de esc e ado es p o enían de la al a
nobleza y ue on alguna ez a obispos llamados. Su se icio en la ab icación de
eyigsode Kaise u kunden se lle ó a cabo secuencialmen e, es deci , ya sea,
cuando el ey odos los años isi aba una de e minada egión, o siemp e en onces,
cuando él llamaba a los p elados pa a un de e minado pe íodo de iempo en su
acompañamien o74.
71 Vgl. ebd. (en inglés) : 325, abla 143.
72 Vgl. ebd. (en inglés) : 244, abla 102.
73 Vgl. ebd. (en inglés) : (12), 305 (13267), 308 (124267), 309 (12567), 312 (12576, 132576), 313 . El nomb e de la ciudad se encuen a en el documen o de la ciudad.
(1242576), 314 (14323267), 315 (12342567, 143242567).
74 Vgl. ebd. (en inglés) : 246249, abla 104.
S aipsniai A icles 47 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Im Sinne besag e Schluss olge ung we den nach olgend die Sch eibe
A nol s on Kä n en, Ludwig des Kindes, Kon ads I. bzw. O os des G oßen
abella isch au ge üh und de jeweilige Be und ausgewe e .
Abb. 15: Die Sch eibe A nol s on Kä n en, Ludwigs des Kindes und Kon ads I.
Se da cuen a de que las esc epe es del ey a la wende del 9. al 10. Siglo ya sea
Klös e n o Bischo sschulen desp endie on. ue uno a cinco, a eces incluso diez
Aus den nach olgend ange üh en beiden Tabellen zum Ve gleich ü die
Regie ungszei O os I. läss sich olge n: Die Meh zahl de Sch eibe O os I.
años la go pa a él ac i o. Más la go ocupado es Tu o de Pade bo n con ein a
años sch eib ä igkei pa a el ey. Nume osos sch eibe apa ecen po o a pa e
sólo una ezigamen e, pa a lo cual po un lado el suceso de aslado, po o o pe o
ambién la g an can idad has a aho a uniden i icado sch eibe (al menos 32/67) es
decisi o.
MARIE-LUISE HECKMANN
54 Ac a Linguis ica Li huanica XC
pe maneisque pe manea e ius c eda u (1), i ma imus s abile pe manea (1),
i mio habea u e ius c eda u . & diligen ius obse e u in e (1), agabili e
(sic!) i mio em in di (sic!) nomine ob inea igo em (1), plenio em indi (sic!) (1),
nomine ob inea s abili a em (1), po es a e habea (1), alea incon ulsa mane e
e ius c eda u ac diligen ius obse e u (1). 3 Ewigkei s o mel) a modo &
deinceps u u a (1), empo a (1), nos is u u isque empo ibus (2), succeden ium
cu icula empo um (1), succeden ium empo um cu icula (3). 4 (=
ge euen o mel) cunc is e o a culis (sic!) (1), idelibus (2), idelium (1). 5 (=
sch eibbe ehl) consc ibi (5). 6 (= o mula de beglaubigung) manu con i ma imus
manu (1), i ma o (1), manu i ma um (6), manu i ma imus (13), manu i mum (1),
manu obo a um (1). Manu i mum (1), manu obo a um (1), manu i ma o (1), manu
i ma um (1), manu i ma o (1), manu i ma o (1), manu i ma o (1), manu i ma o
(1) 7 (= beseglemen obe el) anulo co obo a i p aecepimus (2), anulo insigni i
iussimus (5), anulo insigni i p aecepimus (3), anulo insigni o (1), anulo obo a um (2),
anulo sigilla i iussimus (3), anulo sigilla i p aecepimus (1), anulo sigilla um (5), p aecepimus (1). Combinaciones: 1, 2, 7 (1), 5, 6, 7 (3), 1, 2, 6, 7 (8), 1, 3, 2, 6, 7 (4), 1, 4,
2, 6, 7 (1), 1, 2, 4, 2, 6, 7 (1), 1, 3, 2, 4, 2 (2), 1, 2 , 3, 4, 2, 7, 6 (1), 1, 4, 2, 3,
2, 6, 7 (1)87.
→ Subdi isión de las ó mulas po mo i os (codes) pe mi e análisis semán icos,
que an más allá del e bal dic a o e ge → Uso de dos ó mulas es ánda , que
una cie a es i idad de la bequedad ano an, po el esc e e ; es e iene pe o
ambién la habilidad, ce i icados pa a la oda banda ancho de la solemnidad
anzu a e ojos del ey o ambién a la o ma del ac o ju ídico
→ Komplexi ä de Fo meln als Spiegel ü den G ad de Feie lichkei
→ G ad de Feie lichkei als Hinweis au den Rang de Emp änge in den
Semán ica
Lau ung de olkssp achliche Namen: Pe sonennamen: b un (15+), B un (5),
hohol (1). b unonis (1), F idu ici (8+), idu ici (8), He ol i (1), odbe i
(3+)88. O snamen: aquisg ani (1), Al s e i (2), al s e i (1), balges e i (1+),
87 Vgl. ebd. : 295, 301307, 310, 316, Tabelle 140 .
88 Vgl. ebd. (en inglés) : 251, abla 106.
S aipsniai / A icles 55
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Busen (1), dalheim (1+), el non (1), F ancono u (1), F ancono (1), F osa (1),
Ingilenheim (1+), Kissenb uka (1), Magedebu g (1+), magedabu g (2+),
magidabu c (1+), niuunbu g (1+), Salze (1), Uualahuson (1+), uo macia
(2+)89.
→ Rückschlüsse sob e la o igen egional de Sch eibe n debido
lingüís icos Me kmale
→ Indiesem caso: Rheinische Fäche (Ripua isch)? (b en luga p en
anlau , en luga p en anlau , c en luga en e ocales, k en luga ch en
auslau , e o i icaciones de las ocales an es y después g, Diph onge ai y iu)
Ex e io es ca ac e ís icas
Conse aszon ad
Fo ma e (i.d.R. Sch i aum): Höhe (in mm): 250–299 (2), 300–349 (2),
350–399 (8), 400–449 (8), 450–499 (5); Ancho (en mm): 400449 (2), 450499
(15), 500549 (1), 550599 (5), 600649 (2); A ea (en mm. m2)
espec i amen e: DD O I 55 (279 X 472 ~ 0,13 m2), 57 (330 X 459 ~ 0,15
0,14 m²), 65 (440 X 550 ~ 0,24 m²), 69 (373 X 462 ~ 0,17 m²), 77 (387 X
m2), 59 (350 X 400 = 463 ~ 0,18 m2), 83 (468 X 458 ~ 0,21 m2), 83 (490 8764 (3
X 462), 0,2 ~ 417 m2), 96 (450 X ~ 0,21 m2), 97 (437 X 458 ~ 0,13 mB (3 X 486
~ 0,18 m2) 97 (91,51,511 X 552 ~ 0,86 0,02), 0,160 X 102 (433 ~ 0,45 ~ 0,24), 57
A (321 X 10960 ~ 0,28 X 0,02), 60 M (25,560 X 465 ~ 0,12), 117 M (460 X 117 ~
0,21), 116 X 116 X 119 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120 ~ 120
~ 129 X 124,4 ~ 129 X 124,6 X 462 ~ 120 ~ 120 ~ 129 X 122,4 X 124,4 X 462 ~
120 ~ 120 M2,4 X 124,4 X 12 , e c. También se puede encon a en el si io web.
→ Be o zugung eines ausgep äg en Que o ma s beim Vo liegen eines
Hoch o ma s
89 Vgl. ebd. (en inglés) : 253 ., Tabla 108.
90 LBA 2806. Außenmaße.
91 LBA 15901. Außenmaße.
92 Vgl. Schnase 2019: 281, abla 129. El núme o de pe sonas que se han is o a ec adas po el i us ha aumen ado en los úl imos años.
MARIE-LUISE HECKMANN
56 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Fal ungen: 1 X 4 Felde (1), 2 X 4 Felde (1), 2 X 5 Felde (1), 2 X 6 Felde
(2), 2 X 7 Felde (3), 2 X 8 Felde (1), 3 X 3 Felde (1), 3 X 6 Felde (1), 3 X 6
Felde (1), 8 Felde 4 X 3 Felde (1), 4 X 4 Felde (4), 4 X 5 Felde (1), 4 X 6
Felde (4), 4 X 9 Felde (2), 5 X 3 Felde (1), 5 X 2 Felde (1), 5 X Felde (2), 4 Felde (1)93.
→ Be o zugung klein o ma ige , abe nu sel en kleins o ma ige
Fal ungen
Layou
Ausspa ungen und Punk ie ungen: Ausspa ung Monog amm in Ausspa ung
de Signumszeile (3), Ausspa ung Monog amm in de Rekogni ionszeile,
Rekogni ionszeichen im Tex block (1), Ausspa ung Monog amm in de
Signumszeile, Punk ie ung Signumszeile (9 (1), Ausspa ung Monog amm,
Punk ie ung Rekogni ionszeile (1), Ausspa ung Monog amm in de Signumszeile,
Punk ie ung Signumszeile, Punk ie ung Rekogni ionszeile). Ausspa ung
Monog amm en la Signumszeile, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block,
Ausspa ung Siegel im Tex block, Punk ie ung Signumszeile, Punk ie ung
Signumszeile, Punk ie ung Siegel im Tex block (2), Ausspa ung Monog amm in de
Signumszeile, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung
Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Monog amm im Tex block,
Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen
im Tex block, Ausspa ung Monog amm im Tex block, Ausspa ung
Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block,
Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen
im Tex block, Ausspa ung Monog amm im Tex block, Ausspa ung Monog amm im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Ausspa ung Rekogni ionszeichen im Tex block, Rekogni ionszeichen und Rekogni ionszeichen im Tex block, Recogni ionszeichen im Tex block, Recogni ionszeichen im Tex block, Recogni ionszeichen im Tex block, Recogni ionszeichen im Tex block, Recogni ionszeichen und Tex block, Recogni ionszeichen und Tex block, Recogni ions und Tex block, Recogni ions, Recogni ions und Tex block und Tex block und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex und Tex Ma cación de la signumzeile: Due o pun os, un comma, iángig (6),
d ei Punk e, ein Komma, ie eckig (5), ehl (4), d ei Punk e, ein Komma (3),
d ei Punk e übe einande (2), ein Punk in de Mi e (1), ein Punk ech s,
ein Punk links des Rekogni ionszeichens (1), zwei Punk e nebeneinande , ein
Komma da un e (1)95.
93 Vgl. ebd.: 282 ., Tabelle 130.
94 Vgl. ebd.: 289–291, Tabelle 137.
95 Vgl. ebd. (en inglés) : 326, abla 144.
S aipsniai A icles 57 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Diseño del Escha okoll: Signumsund Rekogni ionszeile en igual al u a (10),
Un e band de Signumszeile limi a a iba la Rekogni ionszeile (11),
Rekogni ionszeile es á mucho más abajo que Signumszeile (1)96. → O ganización
del esc eib ao con el Zi kel dañadu as: Übe siegelung, Siegel in ak : E -Liga u
y Ak umszeile Co obo a io pa cialmen e e colo ado, Ac umszeile
übe siegel (1), Übe siegelung, Siegel eilweise ze s ö : Rekogni ionszeichen
eilweise übe siegel (1), Übe siegelung, Siegel eilweise ze s ö : Un e längen
übe siegel (1), Übe siegelung, Siegel ze s ö , Wachs e ä bung: Ac umzeile
pa cialmen e e colo ado (1)97. → Indicación a p oduccion de lujo: Siegel
ob en enkundig al cie e
angeb ach
→ En o al poco dañadones debido a cuidadoso acogimien o pa a la
p ese ación de la legal e ec i idad98
Signo
Ch ismon: Bogen: b ezel ó micas e i icación y X, Scha : a menudo
Ach e schlau enband, Wellenode Schlangenlinien, i onische no as; Has e:
p e e en emen e izquie daschwingend, au en ö miges o, T8T (18),
ocasionalmen e jus o (2) o al an e Has e (4)99.
Rekogni ionszeichen: p e e idamen e 2, 4 o 5-s öckig. Mi elschei el,
Ach e schlau enband, No en eld (10), Mi elschei el, Ach e schlau enband,
Ach e schlau enband, No en eld (3), a menudo Mi elschei el,
Ach e schlau enband, K euz eld o No en eld o 2 No en elde , una ezig
escop e a caden con z-signo, Ach e schlau enband, No en eld, Wellens ich eihe, una ezig
Schop , No en eld100. Yo es oy muy bien.
96 Vgl. ebd. (en inglés) : 284, abla 131.
97 Vgl. ebd. (en inglés) :292, abla 138.
98 DD O I. 83B y 97B como ejemplos pa a einsc ipciones sin legal e ec i idad. 99
Vgl. Schnase 2019: 317, 320, abla 142. 100 Vgl. ebd. : 327, 328, 329, 333, Tabla 145. El
núme o de miemb os de la Comisión es el siguien e:
MARIE-LUISE HECKMANN
58 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Siegel: E s es Siegel O os I. (14)101.
Esc i
G andes le as (po imp esch echnical azones sin ep oducción de los
cue zungszeichen): Signum (7+), In ic issimi (1+). B un (1+). (3+), Inca na ionis (1),
Inca na Anno (1). Indic ione (1), Indi ione (1). Regnan e (7+), Se enissimo (1+),
O one (3+), O onis (1). Regnan e (7+), Se enissimo (1+), O one (3+), O onis (1).
Regnan e (7+), Se enissimo (1+), O one (3+), O onis (1) y Regnan e (7+) son las
canciones más popula es del año. Ac um (4), Ac m (1), Ac u (5), aquí sin
ep oducción del cue zungszeichen), Fel (1+), ameN (15)102. Abb e izaciones (po
imp es echnical azones sin ep oducción de los cue zungszeichen):
Signumszeile: signu (3+), ad ice (4+). Da umszeile: S ich age: KL (3), Kl (15+), KAL (1),
ID (2), Id (2), Non (1), NoN (1). Mona sanga en: IAN (1+), FEB (4+), Ma (2+), Mai (6+), IVN
(1), I n (1), I nii (2+), Aug (1+), DECEb (2+). Es e es el úl imo día de la empo ada.
Indicción de indic : Indic (1), indic (16+), en (1). He sche jah e: dni (10+), dom (1+),
pio (8+). Ac umszeile: Ac u (5), ac u (7+), d (19+), no (19+), am (1+). S ich age: KAL Kl
(15+), KL (3), ID (2), Id (1), (2), NON (2+). Mona sanga os: IAN (1+), FEB (4+), MART (2+),
APR (1+), MAI (6+), IVN (2+), IUN (1), AUG (2+), DECEB (1+)103. El núme o de meses en
„S“ mi Obe schlau e, mi igem Ansa z nach links und linksschwingende Un e länge
(19), und, unde Bogen, ech e und obe e Bogenabschni sind e schmolzen und
geschwungen (Schwellzug) (12), und, unde Bogen (3). Buchs abe A: O en,
que se ha egis ado el caso es el siguien e: Zie buchs aben a Zeilenan ängen
(Ve salien): le a S: Scha unde izquie e Scha , ounde ech e Scha (12), o en, geschwungene linke Scha , geschwungene ech e Scha (9)104.
→ Si se a a en los desc i os hábi os de diseño de endencias
con empo áneas o de p e e encias de un de e minado esc ip o , end ía en
compa ación con las demás indicaciones en las ablas que de e mina se. B un
de Köln pa ece habe es imado una p onunciada Elonga a como
condeco aciónssch i , una inamen e esc i as diplomá icas minuskel con
bajos Obe längen y en el Layou la Absolución de lineancias y signos. Das
Ch ismon, el monog amma y el signo ecogni ions co esponden
101 Vgl. ebd. (en inglés) : 344, Tabla 148.
102 Vgl. ebd. (en inglés) : 267, ablas 115.
103 Vgl. ebd. (en inglés) : 275279, ablas
124128. 104 Vgl. ebd. (en inglés) : 263 ., 266, ablas 112114.
S aipsniai A icles 59 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
mien as an o así como la posicionamien o del Escha okoll y sus líneas
wohl ehe zei genössischen Geschmacks- und Symme ie o s ellungen als
pe sonales eigena en del sch eibe s En los ekogni ionszeichen de al menos 19
u kunden B uns on Köln se encuen an g iegische Zeichen. Posiblemen e es én
pa a una da uación del Vollzug (Ac um) de los documen os105. → El conocimien o
y alo ación del g iego y de los núme os g iegos emi en a una muy buena
o mación en i ium. Las p esun as habilidades calculne icas pe mi i ían
además el conclui a una sólida o mación del sch eibe s en el quad i ium,
especialmen e en los básicos a cuchena en Addi ion y Mul iplica ion, al ez
bajo u ilización del Abacus. El compa ación con o os esc ip o es mues a, que
ambién Adalbe de Magdebu g, Biso de Pade bo n, Die ich de Me z, E nus ,
F ied ich de Mainz, Pe us de Pa ia, Ra he de Ve ona, Wido de Modena y
Wig ied de Ve dun disponían sob e udimen a es g iechkenn nisse
S O I. 22106
Zund iezweizigs e Sch eibe O os I. (cua o Sch eibe de I alia)
Iden i ika ion: Humbe de Pa ma
S and: Bispo , A zbischo
Sigle: I B
DD: ejemplos O I. 356, 371
Ca ac e ís icas in e io es
Núme o: Al menos diecinue e documen os: DD O I. 239. 243. 274. 334. 337.
339. 356. 357. 371. 373. 378. 390. 401 (?). 407. 408. 410. 413. 414. D O II. 17.
105 Vgl. ebd. (en inglés) : 336, abla 147.
106 Expues os según copias: ÄdG 508 . (= MGH D O I. 371); Gabo o e al. 1913: 102104, N .
LXV; según el o iginal: Anninskij 1937: 141150 ( usís), 151160 (la ein); Ghignoli 2012: 245247.
Ghignoli ue nomb ado el mejo jugado del mundo. Vgl. Huschne 2003: 101 .; Ghignoli
2015; Schnase 2019: 242249, 258265, 284287, ablas 101104, 110113, 131133. El in o me ue publicado po la e is a The New Yo k Times en el año 2015.
MARIE-LUISE HECKMANN
60 Ac a Linguis ica Li huanica XC
→ Humbe Sch eibe on ca. ie P ozen alle U kunden O os I.,
además esc ibe de bispo su kunden, en e ellos a ios con pe sonal
i ma
Tä igkei als Sch eibe : 965 I 31 bis 972 V 25.
Da um- und Ac umso e: San Amb ogio: D O I. 24 (962 VII 29).
Jun o con el Sch eibe S O I. 24 (= Amb osius de Be gamo): Vada: D O I. 334;
Fe a a: D O I. 390; Bene en : D O I. 356, D O II. 17; G a scha Penne: D O I.
357; Cassano: D O I. 371; Pe cena: D O I. 378; Ra enna: DD O
I. 407, 410; Roma: D O I. 408.
→ Obe und Mi eli alien como ac i idad de á ea Po o iginalu kunden beleg e
es ada107: O a: D O I. 243 (962 VII 29)108; S. Amb ogio: D O I. 274 (965 I 3); Vada:
conjun amen e con S O I. 356 (968 II 15); Bene en : D O II. 17 (968 II 15); Am Fluss
24 (= Amb osius on Mainland): D O I. 334 (966 XII 2); Bene en : D O I.
Rica ia en la paisaje Penne: D O I. 357 (968 V 4); Pe : D O I. 378 (969 VIII 10)109;
Fe a a: conjun amen e con el Sch eibe S O I. 25 (= Amb osius de Mainland):
Man ua): D O I. 407 (972 I 8); Roma: D O I. 408 (972 IV 22); Ra enna: D O I.
D O I. 90 (970 III 22); Ra enna: gemeinsam mi S O I. 25 (= Gumbald on
410 (972 V 25).
107 Vgl. Schnase 2019: 354357.
108 Vgl. h pa chi is a.ica .benicul u ali.i / ond://30447/uni s/715399 [acceso 8.12.2023]. acceso:
h ps://www.beweb.chiesaca olica.i /is i u icul u ali 109is i u o/2717/A chi io%20s o ico
%20diocesano (solici ud del 8.12.2023 después del pa adeo de la ce i icación has a aho a un espues a).
S aipsniai A icles 61 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
ABRUCZONES
DD H II. – Diplom(e) Hein ichs II.
DD O I. – Diplom(e) O os I.
HAMS […] Haup s aa sa chi
LBA – Lich bilda chi Äl e e O iginalu kunden; Zugang: h ps://lba.his .uni-
Ma bu g ma bu g.de/. Haup s aa sa chi Ma bu g ma bu g.de.
mm Millime e m2
me os cuad ados
S iASG S i sa chi S . Gallen
QUELLEN Y LITERATUR El
ÄdG – Die U kunden Kon ad I., Hein ich I. und O o I., h sg. on T. Sickel, Hanno e :
Hahnsche Buchhandlung, 1879–1884. Zugang: h ps://www.dmgh.de/mgh_dd_ko_i__
dd_h_i_dd_o_i/index.h m#page/III mode/1up.
Anninskij Se gej A. a icles 1937: Аннинский, Сергей A, Диплом Оттона I (969 г.) в
коллекции АН СССР [Diplom I (969 g.) kollekcii AN SSSR]. – Вспомогательные
исторические дисциплины: cборник [Vspomoga elnye discipliny: sbo nik s a ej], М., Л.:
Академия наук СССР [M., L.: Akademija SSSR], 141160. Bau ie Robe -Hen i 1984: La
chancelle ie e les ac es oyaux dans les oyaumes ca olingiennes. Biblio hèque de lÉcole des
Cha es 142, Pa is, Génè e: Lib ai ie D ôz, 580. acceso:
h ps://www.pe see. /issue/bec_0373-6237_1984_num_142_1. Be nha d John W. 1993: I ine an
Kingship and Royal monas e ies in ea ly medie al Ge many, c. 9361075, Camb idge: Camb idge
Uni e si y P ess. Bolšako And ej O. 1993: Большаков, Андрей О. Из коллекций академика Н. П.
Лихачева: каталог выставки [Iz kollekcij akademika N. P. Lichače a: ka alog ys a ki],
Санкт-Петербург: Издат. Σеда-С [Sank -Pe e bu g: Izda . Seda-S]. El nomb e de la ciudad se
basa en el nomb e de la ciudad. Bolšako And ej O. 2012: Большаков, Андрей О. Звучат лишь
письмена.... K 150-летию со дня рождения академика Николая Петровича Лихачева: каталог
выставки [Z uča liš pismena.... K 150-le iju so dnia oždenija akademika Nikolaja Pe o iča
Lichače a: ka alog ys a ki], 20 апреля 22 июля 2012 г. [20 ap elia 22 ijulia Či ko a Aleksand a
V. 2019: Чиркова, Александра В. Западноевропейская дипломатика Средних веков и Раннего
MARIE-LUISE HECKMANN
62 Ac a Linguis ica Li huanica XC
2012 g.], Санкт-Петербург: Издат. Государственного Эрмитажа [Sank -Pe e bu g:
Izda . Gosuda s ennogo Ѐ mi aža].
Bu kha d Johannes 2000: Na a iones in o onischen Königs- und
Kaise u kunden. – A bei en aus dem Ma bu ge Hil swissenscha lichen Ins i u , h sg. on
E. Eisenloh , P. Wo m, Ma bu g: Selbs e lag, 133177. acceso:
h ps://www.mghbiblio hek.de/dokumen e/a/a125681.pd .
Bü ne Hein ich 1975: E zbischo Willigis on Mainz (975–1011). – Zu
ühmi elal e lichen Reichsgeschich e an Rhein, Main und Necka , h sg. on A. Ge lich,
Da ms ad : Cien í ica Buchgesellscha , 301313. Či ko a Alexand a V. 2007:
Paps u kunden pa a ancesas iglesias de colecciones en Sank Pe e sbu g (11.13. siglo).
Lac e pon i ical e sa c i ique, é udes éunis pa R. G oße, Se . É udes e documen s
pou se i à une Gallia Pon i icia, 5, Bonn: Bou ie , 265293. acceso:
h ps://pe spec i ia.ne /se le s/ дра III (11591181) iz a qui a Генуэзской республики в
MCRFileNodeSe le /ploneimpo _de i a e_00011845/chi ko a_paps u kungen.pd .
Či ko a Aleksand a V. 2010: Чиркова, Александра В. Послания папы Алексан-
собрании РНБ [Poslanija papy Aleksand a III (11591181) iz a chi a Genuèzskoj epubliki
sob anii PNB]. Вспомогательные исторические дисциплины [Vspomoga elnye
is o ičeskie discipline]
31, 131–158. Zugang: h ps://ahd.spbii an. u/wp-con en /uploads/2024/03/2010-
09- chi ko a-a- -XXXI.pd .
Нового времени [Zapadnoe opejskaja diploma ika S ednich eko i No ogo emeni],
Санкт-Петербург: Нестор-Иcтopuя [Sank -Pe e bu g: Nes o -Is o ija]. El documen o ue
publicado el 20 de ab il de 2019. acceso:
h ps://spbii an. u/zapadnoe opejskayadiploma ika-s ednih- eko -i- annego-no ogo- e-
meni-monog a iya-a- -chi ko oj/. Codea K is a 2008: In e enien es y pe en es an e odo
pa a lo h ingische ecep o es en los diplomas de los liudol ingischen he ede os (9191024): una
p osopog aphische Da s ellung, Bonn: Disse a ionsd uck. acceso:
h ps://bonndoc.ulb.uni-bonn.de/ xmluihandle/320.500.11811/289.
Fich enau Hein ich 1957: A enga. Spä an ike y Edad Media en el espejo de
U kunden o meln, G az, Cologne: H. Böhlau.
Fich enau Hein ich 1960: Rhe o ische Elemen e en la o onisch-salischen He sche u kunde.
No i icaciones del Ins i u o pa a Aus ias His ó icas o schung 68, Fich enau Hein ich 1986:
39–62.
Fo schungen zu U kunden o meln. No i icaciones del Ins i u o pa a Aus ias
His ó icase i icación 94, 285339.
S aipsniai A icles 63 /
Digi al P o iling als Me hode de ühmi elal e lichen Diploma ik.
Ausgehend on eine U kunde O os I. in S . Pe e sbu g
Finckens ein Alb ech Finck de 1989: Bischo y Reich. In es igaciones al p oceso de
in eg ación del o onisch- ühsalischen Reich (9191056), Sigma ingen: Jan
Tho becke Ve lag. ¿Qué es es o?
F enz Thomas 2000: Paps u kunden del medie o y del mode no iempo, 2. Ed., S u ga :
F anz S eine Ve lag. ¿Qué es lo que quie es?
Gabo o Fe dinando e al. 1913: Le ca e dello A chi io capi ola e di San a Ma ia di
No a a, Vol. 1(7291034), ed. Gabo o Fe dinando e al. 1913: Le ca e dello A chi io
capi ola e di San a Ma ia di No a a, Vol. 1(7291034), ed. F. Gabo o, To ino: Ve lag (No a a) Tip. Pa zini, Pine olo. ¿Qué es lo que quie es?
Ganz Da id 1990: Co bie in he Ca olingian Renaissance, Sigma ingen: Jan Tho becke (En inglés)
Ve lag.
Ghignoli An onella 2012: T adizione e c i ica del es o, una a ian e documen a ia. Il
diploma di O one I pe il idele ingo (D.O.I.371). El diploma di O one I pe il idele ingo
(D.O.I.371) es uno de los í ulos más impo an es de la uni e sidad. Si libe g a us, quem
se ulus es ope a us. S udi in ono e di allessand o P a esi pe il suo 90° compleanno.
Es udi en ono e di allessand o P a esi pe il suo 90° compleanno. S udi in ono e di
allessand o P a esi pe il suo 90° compleanno. S udi in ono e di allessand o P a esi pe il suo 90° compleanno. A cu a di Paolo Che ubini e Gio anna Nicolaj, Vol. 1, Ci à del Va icano: Scuola Va icana di Paleog a ia, Diploma ica e A chi is ica, 231247. acceso: h ps://co e.ac.uk/ download/pd /141653775.pd .
Ghignoli An onella 2015: Ube o, esco o di Pa ma, e la sua sc i u a. A chi pa a
Diploma ik, Sch i geschich e, Siegel- und Wappenkunde 61, 55‒89.
Goez We ne 1990: Leben und We k des heiligen Willigis. – 1000 Jah e S . S ephan
in Mainz, h sg. on H. Hinkel, Mainz: Ve lag de Gesellscha ü mi el heinische
Ki chengeschich e, 1532. acceso: h pswww.mgh-biblio hek.de/dokumen e/a://
a136871.pd .
GS G aphische Symbole in mi elal e lichen U kunden. Con ibuciones al diplomá ico
semio ica, h sg. de P. Rück, Sigma ingen: Jan Tho becke Ve lag, 1996. Haa lände
S ephanie 2014: Willigis de Mainz o Pode y Heiligkei . Willigis de Mainz. Om eld e ec o
deu ung. Con ibuciones al Willigis-Jubiläum en S . S ephan, h sg. de R. Heyde , B.
Nich weiß, Wü zbu g: Ech e Ve lag, 1136. Hausmann F ied ich, Al ed Gawlik 1987:
A engen e zeichnis a los Königsund Kaise u kunden desde los Me owinge s has a
Hein ich VI., Se . Monumen ae Ge mania his o ica. Monumen ae Ge maniae his o ica.
Monumen ae Ge maniae his o ica. Monumen ae Ge maniae his o ica. Monumen ae
Ge maniae his o ica. Monumen ae Ge maniae. Monumen ae Ge maniae. Monumen ae
Ge maniae. Monumen ae Ge maniae. Hil smi el, 9, Múnich: Monumen a Ge maniae
His o ica. Heckmann Ma ie-Luise 2011: Libellus Willigisi. Heckmann Ma ie-Luise 2011:
Libellus Willigisi. Heckmann Ma ie-Luise 2011: Libellus Willigisi. Heckmann Ma ie-Luise 2011: Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus Willigisi. Libellus is also known as Libellus Willigisi. T ansk ip ion [ on] Russische S aa sbiblio hek Moskau, Fonds 183, N . 368. El lib o ue publicado po p ime a ez en el año 2000. acceso: h ps://www.hs-augsbu g. de~ha sch/Ch onologia/Lspos 12.LibellusWilligisi/Libellus_Willigisi.pd . Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi.Libellus_Willigisi. Heckmann Ma ie-Luise 2014: U sp ungsmo i e in U kunden-A engen del emp ano
und hohen Mi elal e s. – Von U sachen sp echen, eine ai iologische Spu ensuche, Telling