Addenda etymologica zu den „Anmerkungen zu einigen mit An- beginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten“

66 Acta Linguistica Lithuanica XCI HARALD BICHLMEIER Sächsische Akademie der Wissenschaften zu Leipzig Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg Identyfikator ORCID: orcid.org/0000-0003-0001-1677 Dziedziny badawcze: onomastyka (toponimia), fonologia historyczna języków germańskich, językoznawstwo indoeuropejskie, teksty aljamijado. DOI: doi.org/10.35321/all91-03 DODATKI ETYMOLOGICZNE DO „UWAG DO NIEKTÓRYCH LITEWSKICH NAZW WÓD ZACZYNAJĄCYCH SIĘ OD ANI ICH POZABAŁTYCKICH SPOKREWNIONYCH“ Uzupełnienia etymologiczne do artykułu „Uwagi dotyczące kilku litewskich nazw wodnych zaczynających się na Ani ich krewniaków pochodzenia niebałtyckiego” ADNOTACJA W poprzednim artykule odrzucono jako fikcję „pień wodny praindoeuropejski *en-/*on-“. W konsekwencji nazwy hydronimiczne, takie jak lit. Anatà, Anýkštė, wyjaśniono tentatywnie na podstawie praindoeuropejskiego rdzenia *h2en- ‘czerpać wodę’. Ten jednak jest poświadczony najpierw w anatolijskim, a świadectwa kontynuantów tego rdzenia także w zachodniej Indoeuropie są rzadkie, częściowo wątpliwe. Деление<|endoftext|> Ten jednak jest poświadczony najpierw w anatolijskim, a świadectwa kontynuantów tego rdzenia także w zachodniej Indoeuropie są rzadkie, częściowo wątpliwe. Деление<|endoftext|> Ten jednak jest poświadczony najpierw w anatolijskim, a świadectwa kontynuantów tego rdzenia także w zachodniej Indoeuropie są rzadkie, częściowo wątpliwe. Деление<|endoftext|> Ten jednak jest poświadczony najpierw w anatolijskim, a świadectwa kontynuantów tego rdzenia także w zachodniej Indoeuropie są rzadkie, częściowo wątpliwe. Деление<|endoftext|> W niniejszym artykule przedstawiono teraz kolejnego potencjalnego kontynuatora tego rdzenia w zachodniej części rodziny indoeuropejskiej, tutaj w językach germańskich, co pozwala przyjąć, że wspomnianym wyżej litewskich nazw wód właśnie rdzeń praindoeuropejski *h2en leżąca u podstaw zostaje wzmocniona. SŁOWA KLUCZOWE: hydronimia bałtycka, hydronimia celtycka, ‘staroeropejska’ Hydronimia, fonotaktyka. Artykuły / Articles 67 Addenda etymologica zu den „Anmerkungen zu einigen mit Anbeginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten“ ANNOTATION Wcześniejszy artykuł jasno wykazał, że „rdzeń hydronimiczny PIE *en-/*on-” jest fantomem. Z tego powodu hydronimy takie jak lit. Anatà i Anýkštė wyjaśniano hipotetycznie na podstawie rdzenia PIE *h2en- ‘ciągnąć (wodę)’. Rdzeń ten jest jednak kontynuowany przede wszystkim w anatolijskim, podczas gdy poświadczenia kontynuacji tego rdzenia w zachodnich językach IE są rzadkie, a częściowo nawet wątpliwe. Artykuł przedstawia inną formę, potencjalnie kontynuującą ten rdzeń w zachodnim IE, dokładnie w języku germańskim. Tym samym założenie, że wspomniane wyżej litewskie hydronimy również zawierają rdzeń PIE *h2en-, jest pośrednio potwierdzone. SŁOWA KLUCZOWE: hydronimia bałtycka, hydronimia celtycka, hydronimia „staroeuropejska”, fonotaktyka. 1. W szeregu wcześniejszych artykułów, a szczególnie w „Uwagach dotyczących niektórych litewskich nazw wodnych zaczynających się od Ani ich pozabałtyckich odpowiedników” (w Acta Linguistica Lithuanica 84 = Bichlmeier 2021a) autor poniższego artykułu* przeanalizował szereg nazw wodnych w Niemczech (np. Inn, w starożytności Aenus) i Austrii (np. Enns, w starożytności/średniowieczu Anisa, Anisus), ale także na Litwie (np. pochodną od hydronimu nazwę łąki Anatà1, nazwę rzeki Anýkštė, nazwę rzeki Anýkščiai; por. LVŽ I 88 n., 102) i na Ukrainie (Onut; prawy dopływ Dniestru/Dnistro)2 pod tym kątem * Dziękuję obu anonimowym recenzentom artykułu za ich cenne uwagi i Uwagi. 1 Nazwa nie została ostatecznie wyjaśniona pod względem morfologicznym; najprawdopodobniej należy przyjąć przedbałtyckie *h2enoto; niekiedy rozważany związek ze słowem oznaczającym „kaczkę”, por. lit. ántis, prus. antis < praindoeur. *h2enh2ti, należy raczej odrzucić; w językach bałtyckich laryngalna w tej pozycji, a więc w sylabie niepierwszej, nie uległa wokalizacji. Związek ze słowem oznaczającym „kaczkę” można by ustanowić jedynie wtedy, gdyby słowo to było reliktem przedbałtyckim, co jest jednak bardzo mało prawdopodobne.[ , ]} cocoon? Wait response invalid? Need correct JSON. Need preserve all 7 items. Let's count source 7? Hinweise; 1...; *...; ein...; *...; im...; Eine... = 7. Ensure final only. } 马会 түркистан? The prior generated malformed. Need output valid. Use exact symbols. , 2 Nazwa ta również nie została etymologicznie jednoznacznie wyjaśniona, por. Trubačëv 1968: 220, który podaje dwie możliwości: po pierwsze tracki złożenie *ana-utus ‘bez wody’ lub *ana-utus ‘na wodzie’ (por. Utus, Pliniusz Nat.hist. 3, 149), etc. (Detschew 1957: 349). Przy czym oczywiście w przypadku języka takiego jak tracki przyporządkowanie znaczeń leksemom często musi pozostać wątpliwe, nawet jeśli prefiks an(a)- zdaje się występować również w nazwie kastellum Anasamus (Tabula Peutingeriana 8, 1: Anasamo), położonego u ujścia rzeki Asamus (Pliniusz, Nat.hist. 3, 149), dziś bułg. Osăm (por. Detschew 1957: 30). Po drugie wywodzi on tę nazwę od słowiańskiego *onutja > scs. onušta ‘rodzaj obuwia’ etc. (ESJS 586), co jest również rozpowszechnionym w krajach bałtyckich motywem nazewniczym rzek; por. nazwę rzeki lit. Kurpininkė, nazwę bagna łot. Kùrpītes-purvs do lit. kùrpė, lett. kupe ‘but’ (por. Vanagas 1981: 174). W przypadku tego drugiego rozwiązania pozostaje niewyjaśnione, gdzie podziała się słusznie przyjęta palatalizacja: rzeka musiałaby wówczas przecież nazywać się *Onuč(a). – Tutaj (podobnie zresztą jak w starszej niemieckojęzycznej HARALD BICHLMEIER 68 Acta Linguistica Lithuanica XCI untersucht, ob zwischen ihnen etymologische Zusammenhänge bestehen – und [literaturze] jeśli tak, to która3. Wynik tego/tych badania/badań był trojaki: po pierwsze, że nazwy środkowoeuropejskie mają najprawdopodobniej pochodzenie celtyckie i mogą wywodzić się od praindoeuropejskiego rdzenia *pen- ‘bagno, wolno płynąca woda’; po drugie, że krążący w literaturze onomastycznej „rdzeń hydronimiczny *en-/*on-“ jest właśnie fantasmą (której nie wspomina nawet IEW 311nn.), duchem wypuszczonym z butelki przez Krahego, który za nic nie chce do niej wrócić: Wszystkie leksemy przywoływane jako argumenty za istnieniem tego rdzenia są bezwartościowe, ponieważ w przypadku apelatywów są to bez wyjątku wyrazy celtyckie, które zgodnie z prawami głosowymi mogły utracić nagłosowe praindoeuropejskie *p, lub nazwy pochodzące z obszaru niegdyś z pewnością zamieszkanego przez Celtów albo z obszaru, który przynajmniej potencjalnie był przez pewien czas zamieszkany przez Celtów, a zatem obowiązuje w ich przypadku to samo co w przypadku apelatywów. I nawet gdyby przyjąć rdzeń we współczesny sposób jako praindoeur. *h1en(H)-, problem nie zostałby rozwiązany, ponieważ nadal nie ma apelatywów, które musiałyby być etymologizowane wyłącznie na podstawie praindoeur. *h1en(H). Po trzecie zaś wykazano, że w tym kontekście rolę może odgrywać także inny rdzeń, mianowicie praindoeur. *h2en- ‘czerpać (wodę)’: Ten rdzeń może teoretycznie leżeć u podstaw wszystkich nazw (i semantycznie pasujących apelatywów), których przedforma zaczynała się od prakeltyckiego *an- (< praindoeur. *h2en-), pragermańskiego/prabałtyjskiego/prasłowiańskiego *an- (< praindoeur. *h2en-/ *h2on-) lub prakeltyckiego *on- (< praindoeur. *h2on-). Spośród wymienionych na wstępie nazw dotyczyłoby to właśnie Enns/ Anisa, lit. Anatà, Anýkštė etc. oraz ukr. Onut. Nie należy przy tym zbytnio skupiać uwagi na znaczeniu rdzenia przyjmowanym w słownikach – w przypadku nazw wodnych najstarszych warstw w Europie ważne jest, aby leżący u ich podstaw rdzeń oznaczał coś, co w jakiś sposób może mieć związek z wodą względnie akwenami. 2. Centralną rolę w całej argumentacji odgrywała również glosa galijska anam gl. paludem, pochodząca z przekazanego w kilku rękopisach (najstarszy datowany jest dopiero na 796 r. n.e.) glosariusza Endlichera. Z powodu licznych zniekształconych miejsc wiarygodność tego glosariusza jest oczywiście Literatur, wo freilich meist mit der ominösen „Wasserwurzel *en-/*on-“ operiert wird) eher von kwestionowana w odniesieniu do archaicznej formacji przedprasłow. *h2en-ont-oausgegangen. 3 Dalsze prace, w których omówiono częściowe aspekty problemu, to Bichlmeier 2010: 34 n. ; 2018; 2020: 27 n. ; 2021b; 2021c; 2023a: 50–52; 2023b: 56–59; Bichlmeier, Zimmer 2022: 59 z przyp. 30, 107 n. Artykuły / Articles 69 Addenda etymologica zu den „Anmerkungen zu einigen mit Anbeginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten“ oceniany bardzo różnie. Tak pięknie pasuje gall. semantycznie do innych apelatywów i nazw utworzonych od praindoeuropejskiego rdzenia uridg. *pen, dlatego połączenie to było „zawsze” ustanawiane), jednak kwestia fonetyczna pozostaje problematyczna: Jeśli nie zaszły jakieś błędy w zapisie lub szczególne rozwinięcia fonetyczne końcówki, słowo to jest Akk.Sg. do gall. *anā-. Forma ta wymaga następnie, jeśli wywodzi się od uridg. *pengehört, eine Vorform urkelt. *ā- < vorurkelt. *p-ā-. Taki rozwój jest sprzeczny ze wszystkimi zasadami fonotaktyki, już w okresie przedprajęzyko-celtyckim. *p-ākonnte so eigentlich nicht existieren und hätte vielmehr als *pnāerscheinen und anschließend urkelt. *(φ)nāergeben müssen (genauer dazu s.u.)4. Wyjście z tego dylematu stanowiło właśnie założenie, że u podstaw tego słowa leżało praindoeuropejskie *h2en-eh2- > vorurkelt. *anā- > praindoeur. *anā u podstawy. Problem polegał jednak oczywiście na tym, że rdzeń praindoeur. *h2en występuje z całą pewnością tylko w anatolijskim hetyckim ḫān-i/ḫan- ‘czerpać (wodę)’, do którego należy również derywat DUGḫaneššar c. ‘naczynie do czerpania’, poświadczony5, ponadto mniej pewnie/być może w orm. hanem ‘wyjmuję/usuwam, wydobywam, chwytam’6 oraz być może w „również etymologicznie spornym gr. ἄντλος m. ‚woda denna, woda zęzowa‘ (jeśli < *h2n-tlo- ‚to, co jest czerpane‘?).”7 Wynika z tego zatem pewne powiązanie słowa galijskiego z parą słów hetyckich, niepewne z greckim i wątpliwe z ormiańskim. Byłoby dobrze i wyraźnie wsparłoby to etymologię, gdyby ponadto istniało jeszcze pewne powiązanie ze słowem z zachodniej indoeuropejszczyzny. Taki związek rzeczywiście mógłby istnieć: w zachodniogermańskim istnieje niewielka grupa słów, które zakładają praformę pragermańską *unþī-, *unþiōf. ‘fala, bałwan’; są to staro-wysoko-niemieckie und(e)a f. ‘fala, przypływ’ (poświadczone od VIII w., np. także w Abrogans), średnio-wysoko-niemieckie ünde, unde st./sw.f. ‘fala, przypływ’, 4 wczesno-nowo-wysoko-niemieckie unde, ünde f. ‘przypływ, bałwan, fala’8, staro-saksońskie ūthia, ūđia f. ‘fala, bałwan’, por. obszernie na temat tego problemu np. Bichlmeier 2021a: 201 i n. 5 Por. HEG I 144 i n., 148; EDHIL 281 i n. 6 Por. EDAIL 389, 636 i n. ; jeśli nie < praindoeur. *senh2- (por. na temat tego rdzenia LIV² 532 i n.). 7 Por. GEW I 114 (ze starszą, dziś powszechnie odrzucaną etymologią opartą na praindoeuropejskim *semh2- ‘czerpać’ (por. na temat tego rdzenia LIV² 531); DÉLG 89, 1272 (dodatkowo z etymologią od gr. ἀν(α)- + praindoeuropejskiego *telh2- ‘podnosić wysoko’ (por. na temat tego rdzenia LIV² 622 i n.); EDG I 109 (związek z hetyckim ḫan-). 8 Łacińskie unda f. ‘fala, bałwan’ — identycznie brzmiące jak niektóre poświadczone w staro-wysoko-niemieckim formy — pozostaje całkowicie odległe; mimo identycznego brzmienia i mimo praktycznie tego samego znaczenia ma ono HARALD BICHLMEIER 70 Acta Linguistica Lithuanica XCI andfrk. unda f. ‘prąd, strumień’, mndl. onde, unde f. ‘rzeka, prąd’, ae. ýđ f. ‘fala, przypływ, morze, ocean’; aisl. uðr, unnr f. ‘fala, bałwan’, nisl. unnur f. ‘j.w.’9. prasłow. *unþī-/*unþiō poprzedza pragermańskie *(H)unt(i)ooder *(H)ut(i)ofort. Potencjalnie jako podstawa wchodzą tu w grę co najmniej następujące rdzenie bądź zostały już użyte przy etymologizowaniu: Jeśli przyjąć, że *t jest częścią sufiksu: 1) praindoeur. *h2en- ‘czerpać (wodę)’, 2) praindoeur. *h2/3en- ‘wyginać się’; jeśli *t jest częścią rdzenia jest: 3) pragermański *ned- ‘być/stawać się mokrym’ < ‘szumieć, dudnić’. W literaturze (anatolijskiej) preferuje się wariant 2) i regularnie zakłada połączenie z hetyckim ḫua(n)ḫeššar n. ‘fala’, ḫuanḫuanalaš ‘część ciała’, pal. ḫuwanḫuwani- ‘pierś (klatka piersiowa)’, luwo-ksz. ḫūwanḫuwanala- ‘?’ zostało utworzone. Zgodnie z tym wyjaśnieniem słowo pragermańskie opiera się na praindoeuropejskim *h2/3un-t(i)o-, a więc ‘fala’ jest interpretowana jako ‘(nabrzmiała) (woda)’. Rozwiązanie to nie uwzględnia jednak faktu, że zgodnie z regułami fonotaktycznymi praindoeuropejskiego wokalizacja założonej formy wyjściowej pie. *h2/3-t()olauten musiałoby, co w konsekwencji powinno dać pragermańskie *unþ(i)ō(vgl. na przykład praindoeur. *ĝ- ‘pracować’ > pragerm. *urkin goc. waúrkjan ‘pracować’, praindoeur. *lH- > pragerm. *ulin goc. wulan ‘falować’). Obok wymienionych ostatnio leksemów zawsze występują także formy wyrazowe z rdzeniem w pełnym stopniu, które zasadniczo mogły sprzyjać zachowaniu nagłosowego *, podczas gdy obok form przedpragerm./praindoeur. *h2/3-t()onie można uchwycić, lecz pozostaje problem niezgodnej z regułami wokalizacji formy podstawowej. Sporadycznie w literaturze spotyka się także powiązanie z rdzeniem praindoeur. *net-, który miałby być wariantem praindoeur. *ned- ‘być/moknąć’; wówczas istniałoby przedpragerm. *t-()ozasadniczo. Ponieważ Wz. *netsonst nie jest uchwytne, a zatem założenie istnienia takiego rdzenia jest całkowicie ad hoc, odpada ta rozwiązanie. Dla pragermańskiego *unþī-/ *unþiōmożna by zatem przyjąć również przedgermańskie *h2-t()o, co jednak także jest problematyczne semantycznie i etymologicznie nie ma nic wspólnego ze staro-wysoko-niemieckim unda, undea (por. LatEW II 816 i n. ; DÉLL 746; EDLIL 641). 9 Schützeichel 2012: 349; Starck, Wells 1971–1990: 667; Schützeichel, wyd., 2004 X 173; MH II 1775; Götze 1920: 216; Baufeld 1996: 234; DW XXIV 433 i n. ; EDPG 560 i n. ; Tiefenbach 2010: 433; Berr 1971: 336 (s.v. sêo-ūđia); Lasch, Borchling 1928 i n. III 205 i n. (unde¹); ONW s.v. unda; Por. Verwijs, Verdam 1885–1941 III 539; V 306 (onde¹); VIII 851 (unde¹); Holthausen 1974: 413; Bosworth 1898: 1301; Toller 1921: 753; de Vries 1962–1977: 632, 635 (unnr³); Jóhannesson 1956: 129; Jónsson 1931: 577, 582f. (unnr⁴); Magnússon 1995: 1088 (unnur²) (źródła podano w przypisie ze względu na kolejność tematyczną). Artykuły / Articles 71 Addenda etymologica zu den „Anmerkungen zu einigen mit Anbeginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten“ co wymagałoby przesunięcia: „do czerpania/ zaczerpnięte (Woda)’ > ‘powódź’ > ‘fala’? Ponadto wszystkie trzy propozycje wymagają akcentowanej postaci redukowanej rdzenia. Można ją wyjaśnić przesunięciem akcentu ku początkowi przy substantywizacji pierwotnie oksytonicznego, a tym samym na wczesnym etapie rozwoju słowa automatycznie redukowanego przymiotnika werbalnego w rdzeniu. Żadne wyjaśnienie nie obywa się bez założeń szczególnych. 3. Co zatem z tego wynika? Skoro więc właśnie „rdzeń hydronimiczny *en-/*on-” okazał się fikcją, nawet jeśli ująć go w adekwatny sposób jako praindoeuropejski *h1en(H)-, to jako prawdopodobna podstawa nazw bałtyckich i słowiańskich pozostaje zatem pragermańskie *h2en- ‘czerpać (wodę)’ . Kontynuator ma tę gałąź korzeniową być może w celtyckim i być może w germańskim: stind. anam i stind. an ‘woda, mocz’ być może opierają się właśnie na tym rdzeniu, ponieważ tradycyjne wywodzenie tych słów z rdzenia praindoeur. *pennur jest możliwe jedynie przy szczególnych założeniach dotyczących fonotaktyki. Być może również języki germańskie dostarczają wsparcia dla istnienia rdzenia praindoeur. *h2enin zachodniej Indoeuropie: pragermańskie *unþī-, *unþiō- ‘fala, bałwan’ można bez sprzeczności wyjaśnić na podstawie praindoeur. *h2en(uridg. *h2-t[]ó- → przedpragermańskie *h2-t[]o- > pragermańskie *unþ[i]a-), podczas gdy jako wyjaśnienie preferuje się poza tym formę przedpraindoeur. *h2/3-t()ozur rdzeń praindoeuropejski. *h2/3en- ‘wyginać się’ powinien zgodnie z prawami głosowymi rozwinąć się w językach germańskich w pragermańskie *unþ(i)a, czego jednak nie odzwierciedlają rzeczywiście poświadczone formy wyrazów. Wprawdzie ostatecznie nie ma rozstrzygającego dowodu, ale fakt, że prawdopodobieństwo, iż rdzeń praindoeuropejski *h2enbył również obecny w zachodniej Indogermania, mimo wszystko nadal rośnie, pozwala pośrednio auch die Wahrscheinlichkeit wachsen, dass sie nicht nur dem österreichischen Gewässernamen Anisa/Enns, sondern auch den Gewässernamen ukrain. Onut und lit. Anatà, Anýkštė etc. zugrunde liegt. HARALD BICHLMEIER 72 Acta Linguistica Lithuanica XCI LITERATUR Baufeld Christa 1996: Kleines Frühneuhochdeutsches Wörterbuch. Lexik aus Dichtung und Fachliteratur des Frühneuhochdeutschen, Tübingen: Max Niemeyer Verlag. Berr Samuel 1971: An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, European University Papers, Ser. 1: German language and literature, 33, Bern, Frankfurt: Herbert Lang & Co. Ltd. Bichlmeier Harald 2010: Bairisch-österreichische Ortsund Gewässernamen aus indogermanistischer Sicht. – Blätter für oberdeutsche Namenforschung 46, 3–63. Bichlmeier Harald 2018: Zum Namen des Inns: Bekanntes und Vergessenes. – Namenkundliche Informationen 109/110, 53–62. Bichlmeier Harald 2020: Forschungsbericht: Toponomastik der älteren Sprachschichten (Mittel-)Europas (Teil I): Wiesinger, Peter und Greule, Albrecht: Baiern und Romanen. Zum Verhältnis der frühmittelalterlichen Ethnien aus der Sicht der Sprachwissenschaft und Namenforschung. Narr Francke Attempto Verlag Tübingen, 2019. 250 Seiten. Gebunden 49,99 EUR. ISBN: 978-3-7720-8659-5. – Kratylos 65, 1–85. DOI: doi.org/10.29091/KRATYLOS/2020/1/1. Bichlmeier Harald 2021a: Anmerkungen zu einigen mit Anbeginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten. – Acta Linguistica Lithuanica 84, 190–219. DOI: doi.org/10.35321/all84-09. Bichlmeier Harald 2021b: Der Flussname Inn, Ockhams Rasiermesser und moderne Indogermanistik. – Zeitschrift für celtische Philologie 68, 15–38. Zugang: https:// www. degruyter. com/ document/doi/10.1515/zcph-2021-0003/html. DOI: doi.org/ 10.1515/ zcph-2021-0003. Bichlmeier Harald 2021c: On two ghost-roots in Baltic hydronomastics: PIE *(h1)lekand *en-/ *on-. – Akadēmiķa Jāņa Endzelīna 148. dzimšanas dienas atceres starptautiskā zinātniskā konference „Baltijas onīmi: no sendienām līdz mūsdienām”. Tēzes. / International Scientific Conference „Baltic onyms: from past to present” to commemorate the 148th anniversary of the academician Jānis Endzelīns. Abstracts, hrsg. von K. Mežapuķe, D. Strelēvica-Ošiņa, L. Balode, Rīga: Latvijas Universitāte Latviešu valodas institūts, 7–38. DOI: doi.org/10.22364/ ajeszk. 2021.bosm. Bichlmeier Harald 2023a: Indogermanistische Anmerkungen zum österreichischen Gewässernamen Enns. – Österreichische Namenforschung 49, 41–70. Bichlmeier Harald 2023b: Thoughts on modern methodology and ghost roots in ‘Old European’ and Baltic onomastics / Pārdomas par modernu metodoloģiju un spoku saknēm „seneiropiešu“ un baltu onomastikā. – Linguistica Lettica 31(2), 34–67. Zugang: https://lavi.lu.lv/wp-content/uploads/2024/05/Linguistica_Lettica_31.2-1.pdf. Straipsniai / Articles 73 Addenda etymologica zu den „Anmerkungen zu einigen mit Anbeginnenden litauischen Gewässernamen und ihren außerbaltischen Verwandten“ Bichlmeier Harald, Zimmer Stefan 2022: Die keltischen Flussnamen im deutschsprachigen Raum. Ein keltologisch-indogermanistischer Kommentar zum Deutschen Gewässernamenbuch, mit vier Karten von A. Dicklberger, Münchener Studien zur Sprachwissenschaft, Beiheft 32, Dettelbach: Verlag J. H. Röll. Bosworth Joseph 1898: An Anglo-Saxon Dictionary, ed. and enlarg. by T. N. Toller, Oxford: Oxford University Press. DÉLG – Chantraine Pierre. Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots, nouvelle édition, Paris: Klincksieck, 2009. DÉLL – Ernout Alfred, Meillet Antoine. Dictionnaire étymologique de la langue latine: histoire des mots, retirage de la 4. éd. augm. d’additions et de corr. par J. André, Paris: Klincksieck, 2001. Detschew Dimiter 1957: Die thrakischen Sprachreste, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-Historische Klasse, Schriften der Balkankommission, Linguistische Abteilung, 14, Wien: in Kommission bei R. M. Rohrer. de Vries Jan 1962–1977: Altnordisches etymologisches Wörterbuch. 2, verbesserte Aufl., Leiden: Brill. EDG – Beekes Robert S. P. Etymological Dictionary of Greek, with the assist. of L. van Beek, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 10, Leiden, Boston: Brill, 2010. EDAIL – Martirosyan Hrach. Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 8, Leiden, Boston: Brill, 2010. EDHIL – Kloekhorst Alwin. Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 5, Leiden, Boston: Brill, 2008. EDLIL – de Vaan Michiel. Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 7, Leiden, Boston: Brill, 2008. EDPG – Kroonen Guus. Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden IndoEuropean Etymological Dictionary Series, 11, Leiden, Boston: Brill, 2013. ESJS – Havlová Eva et al. Etymologický slovník jazyka staroslověnského 1–14, Praha: Academia, 1989–2008; 15–21, Brno: Tribun EU, 2010–2022. DW – Grimm Jacob, Grimm Wilhelm et al. Deutsches Wörterbuch, Bd. 1–16 (und Quellenverzeichnis, 1971), Leipzig: S. Hirzel, 1854–1954. [Nachdruck der Erstausgabe, Bd. 1–33, München: dtv 1999] HARALD BICHLMEIER 74 Acta Linguistica Lithuanica XCI GEW – Frisk Hjalmar. Grecki słownik etymologiczny, 3 t., Biblioteka indoeuropejska: seria 2, Słowniki, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, Götze Alfred 1920: Glosariusz 1960–1972. wczesno-nowowysokoniemiecki. Drugie, znacznie rozszerzone wyd., Małe teksty do wykładów i ćwiczeń, 101, Bonn: A. Marcus und E. Weber’s Verlag. Holthausen Ferdinand HEG – Tischler Johann. Hethitisches etymologisches Glossar, mit Beiträgen von G. Neumann, E. Neu, Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft, 20, Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977–2016 1974: Staroangielski słownik etymologiczny, 3. niezmienione wyd., Biblioteka germańska, seria 2: Słowniki, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag. IEW – Pokorny Julius. Indoeuropejski słownik etymologiczny 1, Monachium, Berno: Francke, 1959. Jóhannesson Alexander 1956: Islandzki słownik etymologiczny, Berno: Francke. Jónsson Finnur 1931: Lexikon poeticum antiquæ linguæ septentrionali / Słownik norwesko-islandzkiego języka skaldów, 2. Wydanie, Kopenhaga: drukarnia S. L. Mœllera. Lasch Agathe, Borchling Conrad 1928ff. : Średnio-dolnoniemiecki słownik podręczny, 3 t., Neumünster: Wachholtz. LatEW II – Walde Alois, Hoffmann Johann Baptist. Łaciński słownik etymologiczny, 2 t., Biblioteka indoeuropejska: dział 1, Zbiór indoeuropejskich podręczników i opracowań, seria 2, słowniki, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, 1930–1954. LIV² – Leksykon czasowników indoeuropejskich, pod kierownictwem H. Rixa, opracowany przez M. Kümmela, T. Zehndera, R. Lippa, B. Schirmera, Wiesbaden: Reichert, 2001. LVŽ I – Słownik litewskich nazw miejscowych 1 (A–B), kolegium redakcyjne L. Balode, V. Blažek, G. Blažienė, V. Kardelis, A. Ragauskaitė, S. Temčinas, J. Udolph, Wilno: wydawnictwo Instytutu Języka Litewskiego, 2008. Magnússon Ásgeir Blöndal 1995: Íslensk orđsifjabók 3., czas. wyd. Reykjavík: Słownik uniwersytecki. MH – leksykograf Matthias. Średnio-wysoko-niemiecki słownik podręczny. Jednocześnie jako suplement i indeks alfabetyczny do średnio-wysoko-niemieckiego słownika Benecke-MüllerZarncke, 3 tomy, Lipsk: S. Hirzel, 1872–1878.