Koreliaciniai priesagų vediniai, įvardijantys psichinių sutrikimų turinčius asmenis, pirmajame lietuviškame psiciatrijos vadovėlyje

Acta Linguistica Lithuanica 2025, t. 93, s. 1–20 Link do spisu treści / Turinio nuoroda ISSN 2669-218X (online / elektroniczne) Copyright © 2025 Palmira Zemlevičiūtė. Opublikowane przez Instytut Języka Litewskiego. Niniejszy artykuł jest artykułem o otwartym dostępie, rozpowszechnianym na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa, która zezwala na nieograniczone korzystanie, rozpowszechnianie i powielanie w dowolnym medium, pod warunkiem podania autora oryginału i źródła. // Wydał Instytut Języka Litewskiego. Artykuł jest udostępniany na zasadach otwartego dostępu i rozpowszechniany zgodnie z warunkami licencji „Creative Commons” uznającej autorstwo, która zezwala na nieograniczone wykorzystywanie, rozpowszechnianie i zwielokrotnianie treści na dowolnym nośniku, pod warunkiem wskazania autora i źródła. Received: / Otrzymano: 2025-08-11. Accepted: / Przyjęto: 2025-09-25. 1 KORELACYJNE DERYWATY SUFIKSALNE NAZYWAIĄCE OSOBY Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W PIERWSZYM LITEWSKIM PODRĘCZNIKU PSYCHIATRII Korelatywne derywaty sufiksalne oznaczające osoby z niepełnosprawnościami psychicznymi w pierwszym litewskim podręczniku psychiatrii PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ Instytut Języka Litewskiego E-mail: palmira.zemlevici[email protected] Identyfikator ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8679-3253 Kierunki badań naukowych: terminologia litewska, historia litewskiej terminologii medycznej. https://doi.org/10.35321/all93-10 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ADNOTACJA W artykule analizuje się 29 korelacyjnych derywatów sufiksalnych nazywających osoby z zaburzeniami psychicznymi, użytych w pierwszym litewskim podręczniku psychiatrii Juozasa Blažysa Įvadas į psichiatriją (1935). Wyodrębnia się ich sufiksy międzynarodowe, omawia strukturę tematów wyrazów podstawowych oraz właściwości derywacji. Ustalono, że najbardziej charakterystyczne tematy wyrazów podstawowych korelacyjnych derywatów sufiksalnych są rozszerzone o sufiksy (najczęściej -ija, -izmas), które nie wchodzą w skład derywatów. Pod względem podstawy słowotwórczej derywaty sufiksalne nie są jednolite. Mogą one korelować nie tylko z jednym, lecz także z większą liczbą wyrazów podstawowych. Istnieją również takie derywaty, których podstawa słowotwórcza jest w ogóle problematyczna, ponieważ wyrazy podstawowe są niejasne. Derywaty sufiksalne korelujące z jednym wyrazem podstawowym pozostają w relacji słowotwórczej wyłącznie z rzeczownikami, natomiast derywaty mogące korelować z więcej niż jednym wyrazem podstawowym – także z przymiotnikami i czasownikami. SŁOWA KLUCZOWE: zapożyczenie zewnętrzne, termin zapożyczony, korelacyjny derywat sufiksalny, nazwy osób z zaburzeniami psychicznymi. ABSTRAKT W artykule analizuje się korelacyjne derywaty sufiksalne oznaczające osoby z niepełnosprawnością psychiczną, występujące w Įvadas į psichiatriją (Wprowadzenie do psychiatrii; 1935), pierwszym litewskim podręczniku psychiatrii autorstwa Juozasa Blažysa. W badaniu wskazano ich sufiksy międzynarodowe oraz omówiono zarówno strukturę 2 tematów wyrazów bazowych, jak i charakterystykę słowotwórczą derywatów. Ustalono, że najbardziej typowe tematy wyrazów bazowych korelatywnych derywatów sufiksalnych są rozszerzane przez dodanie sufiksów (zwykle -ija, -izmas), które jednak nie zostają włączone do derywatów. Jeśli chodzi o relacje korelatywne z wyrazami bazowymi, derywaty sufiksalne wykazują różnorodne wzorce, korelując z jednym lub większą liczbą wyrazów bazowych. Ponadto niektóre derywaty utrudniają ustalenie relacji korelatywnych, ponieważ ich wyrazy bazowe bywają niejasne. Derywaty sufiksalne, które korelują z pojedynczym słowem bazowym, zazwyczaj pozostają w relacji derywacyjnej jedynie z rzeczownikami, podczas gdy te korelujące z wieloma słowami bazowymi mogą pozostawać w relacji derywacyjnej także z przymiotnikami i czasownikami. SŁOWA KLUCZOWE: zapożyczenie zewnętrzne, termin zapożyczony, korelatywny derywat sufiksalny, określenia osób z niepełnosprawnością intelektualną. UWAGI WSTĘPNE Przedmiot niniejszego artykułu stanowi 29 zapożyczonych nazw osób z zaburzeniami psychicznymi, użytych w podręczniku Įvadas į psichiatriją (1935), napisanym przez wybitnego międzywojennego litewskiego psychiatrę Juozasa Blažysa (1890–1939), które są 1 korelacyjnymi derywatami sufiksalnymi. Zdaniem klasyka litewskiej terminologii Kazimierasa Gaivenisa terminologiczny charakter nazw wykonawców czynności jest problematyczny, ponieważ nie oznaczają one specjalnych pojęć naukowych (Gaivenis 2002: 31). Mimo to 2 terminolodzy podejmują ich analizę. W tych badaniach opisuje się nazwy osób występujące zarówno we współczesnej, jak i historycznej terminologii (różnych dziedzin), pod względem ich formy (derywacji, pochodzenia), znaczenia itd. (zob. np. Umbrasas 2005: 107–136; 2018: 107–127; Zemlevičiūtė 2020). Należy zauważyć, że również w najnowszym encyklopedycznym słowniku terminów psychiatrii (EPTŽ) zamieszczono ich niemało, np.: alkoholik, astenik, choleryk, erotopata, eunuchoid, idiota, kretynoid, lunatyk, maniak, mizantrop, narkoman, neuropata, opiofag, pederasta, sadysta, symulant, schizotymik, transwestyta itd. Jak zobaczymy, niejedna z tych nazw była używana również przez J. Blažysa. Rzeczywiście, niektóre nazwy osób w wymienionym słowniku podane są z oznaczeniem psn. (przestarzałe), np.: debilas psn., degeneratas psn. Licznie nazw osób używano również w pierwszym litewskim podręczniku psychiatrii. 3 Celem jest lingwistyczny opis korelacyjnych derywatów sufiksalnych występujących w podręczniku, nazywających osoby z zaburzeniami psychicznymi. Stawia się następujące zadania: zarejestrować te nazwy, ustalić ich sufiksy, podstawowe tematy i ich strukturę oraz charakterystyczne cechy derywacji. Aby osiągnąć cel i zrealizować zadania, wykorzystuje się 1 kilka metod lingwistycznych, szerzej o podręczniku zob. Gutmanas 1935: 378–379; Zemlevičiūtė 2024: 207. 2 K. Gaivenis pisał, że „ogólnie nomenklaturę nazw specjalności można wyodrębnić jako odrębną podgrupę terminologii” (Gaivenis 2002: 31). 3 Należy zaznaczyć, że zapożyczone nazwy osób z zaburzeniami psychicznymi znaleziono nie tylko w podręczniku J. Blažysa. Stosowali je również inni autorzy piszący w okresie międzywojennym artykuły dotyczące psychiatrii w czasopiśmie „Medicinos žurnalas” (Vladas Kuzma, Vladimiras Kutorga, Teodoras Gutmanas, Jonas Kairiūkštis, Lazaris Epšteinas, Antanas Smalstys, Vytautas Bendoravičius, Ilja Skliutauskas, Anatolijus Zarcinas, Lazaris Gutmanas, Mejeris Rozinas), np.: alkoholikas 1925 8 554; 1927 1–2 67; 1929 2 112; 1930 3 151; 1934 2 68; 1935 4 260; 1935 5 357, chorejikas 1931 4 271, chronikas 1925 5 333; 1925 6–7 391, debilikas 1928 6 412, degeneratas 1925 6–7 391, epileptikas 1928 6 412; 1929 2 112; 1934 2 68, hysterikas 1930 3 149; 1935 5 355 / histerikė 1925 6–7 391, idijotas 1934 2 71, imbecilikas 1928 6 412, infantilikas 1930 3 150, katatonikė 1927 1–2 66, morfinistas 1929 2 112, neurastenikas 1930 3 151; 1935 5 355, oligofrenikas 1929 2 112; 1930 3 157, paralytikas 1928 1 8; 1929 3 181 / paralitikas 1933 3 161, psychopatas 1929 2 112; 1930 3 156, syfilitikas 1928 1 10; 1935 5 357. 3 z których główną jest opisowa metoda analityczna. Na podstawie metody analizy słowotwórczej wyjaśnia się, na jakich słowach podstawowych opierają się derywaty. Metoda analizy morfemowej jest przydatna do wyodrębnienia najmniejszych znaczących części derywatu – rdzeni i przyrostków. W razie potrzeby metodę porównawczą stosuje się w celu porównania nazw określających osoby z zaburzeniami psychicznymi w międzywojennym podręczniku psychiatrii z nazwami używanymi w popularnym piśmiennictwie medycznym końca XIX wieku oraz we współczesnej terminologii psychiatrycznej. Wnioski teoretyczne. Zapożyczanie słów, a także terminów, z innych języków jest naturalnym procesem w każdym narodowym języku ogólnym i naukowym. Jest to jedno ze źródeł kształtowania się terminologii. Terminy-zapożyczenia 4 wchodzą do terminologii narodowej jako gotowe jednostki językowe wraz z pojęciami i oznaczanymi przez nie realiami (Danilenko 1977: 29; por. także Griniov 1993: 157; Tatarinov 2006: 194), innymi słowy, terminów zapożycza się wówczas, gdy brakuje nazw pojęć, które zostały już nazwane w języku, z którego się zapożycza (Superanskaja i in. 1989: 41). Zapożyczanie z innych języków nazywa się zapożyczaniem zewnętrznym. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że 5 omawiany sposób tworzenia terminów – zapożyczanie zewnętrzne – jest nieco bardziej problematyczny niż wewnętrzne, w przypadku którego łatwiej ustalić źródło zapożyczenia, którym zwykle jest żywy język (gwary) lub źródła pisane. W przypadku zapożyczania 6 zewnętrznego do terminologii trafiają słowa pochodzące z różnych języków, choć nierzadko pierwotnym językiem pochodzenia danego słowa jest zazwyczaj język klasyczny (grecki lub łaciński). Nierzadko słowa z języków obcych trafiają do języka narodowego nie bezpośrednio z pierwotnego języka pochodzenia zapożyczanych słów, lecz za pośrednictwem języków pośredniczących; dotyczy to zwłaszcza słów pochodzenia greckiego i łacińskiego. Weźmy na 7 przykład choćby nazwę osoby albinos. Według danych słownika etymologicznego Online Etymology Dictionary (OED), angielskim słowem albino (lit. albinos) określa się człowieka o bladej, mlecznej barwie skóry twarzy, jasnych włosach i różowych oczach z powodu braku pigmentu melaniny (zob. także ME I 1991: 33), wywodzące się od hiszpańskiego lub portugalskiego albino, jednak pierwotnym źródłem pochodzenia tego słowa jest język łaciński. 4 Terminolog Siergiej Griniow dzieli zapożyczenia materialne na leksykalne (zapożyczana jest materialna forma słowa wraz z treścią), formalne (zapożyczana jest tylko materialna forma słowa, wypełniana nową treścią w języku przyjmującym) i morfologiczne (zapożyczane są morfemy rdzenne i słowotwórcze w celu tworzenia nowych terminów) (Griniov 1993: 162). Niektórzy językoznawcy litewscy przedstawiają nieco inną klasyfikację zapożyczeń materialnych. Na przykład Lina Inčiuraitė-Noreikienė i Bonifacas Stundžia (2024: 299) wyróżniają dwie kategorie zapożyczeń materialnych – zapożyczenia proste i korelacyjne. 5 Guy Rondeau wyróżnia bezpośrednie zapożyczanie zewnętrzne oraz zapożyczanie zewnętrzne za pomocą transformacji morfologicznych (Rondeau 1981: 129, cyt. za Superanskaja i in. 2003: 195). Jak wynika również z założeń teoretycznych przedstawionych w przypisie 1, zapożyczanie zewnętrzne jest rozumiane przez różnych autorów podobnie, różnią się jedynie terminy używane do nazywania omawianych rodzajów zapożyczania. 6 Zapożyczanie zachodzące w obrębie tego samego języka nazywa się zapożyczaniem wewnętrznym, np.: terminologizację wyrazów gwarowych i wyrazów języka ogólnego (o terminologizacji szerzej zob. Šalkauskis 1991 [1925]: 24–31; Gaivenis 1997: 4–6; 2002: 51–53; Keinys 2005 [1973], 231–233; Klimavičius 1996: 4–25; Sager 1997: 28–29; Superanskaja i in. 2003: 194–196 i in. ). 7 Twierdzi się, że często niemożliwe jest ustalenie na podstawie formy, znaczenia i chronologii wyrazów międzynarodowych, przez jakie języki te wyrazy wędrowały (LKE 1999: 641). 4 Termin zapożyczony, wchodząc do terminologii narodowej, zwykle podlega zmianom fonetycznym, graficznym i gramatycznym, lecz jego asymilacja kończy się dopiero wtedy, gdy 8 staje się pełnoprawnym członkiem systemu leksykalnego własnego języka. Twierdzi się, że termin zapożyczony jest przyjmowany do języka narodowego również dlatego, że ugruntował się także w innych (co najmniej kilku) językach narodowych i oznacza pojęcia z dziedzin nauki, techniki, sztuki, życia społecznego i innych, co wskazuje, że taki termin jest ważny dla komunikacji naukowej (zob. Griniov 1993: 157, 162–164; Gaivenis, Keinys 1990: 207). Internacjonalizacja terminów pomaga ułatwić międzynarodową komunikację specjalistów. Internacjonalizmami (terminami międzynarodowymi) zwykło się nazywać terminy, które są identyczne lub podobne pod względem formy i treści w co najmniej trzech językach (por. Tatarinov 2006: 196). Języki klasyczne odegrały szczególną rolę w kształtowaniu terminologii naukowej. Semantyka rdzeni i afiksów tych języków jest „zakonserwowana” – pozbawione naturalnych warunków rozwoju ulegają one standaryzacji i ujednoznacznieniu, nie wywołują błędnych skojarzeń, co jest cenne dla terminologii (Danilenko 1977: 33, 35). Języki grecki i łaciński były nie tylko źródłem zapożyczania gotowych terminów, lecz także przykładem modeli tworzenia nowych terminów. Elementy tych języków (rdzenie, prefiksy, sufiksy lub sufiksoidy), 9 określane mianem elementów terminów międzynarodowych, są wykorzystywane w wielu językach do tworzenia nowych terminów, a ich zaletą i przewagą jest to, że ich znaczenie jest znane naukowcom z określonej dziedziny. Terminy utworzone z takich elementów charakteryzują się przejrzystością semantyczną, precyzją i zwięzłością, a pod względem strukturalnym zachowują swoje możliwości słowotwórcze (Danilenko 1977: 33, 35; Griniovas 1993: 169–170). Tak więc elementy języka greckiego i łacińskiego uważa się za dobro wspólne wszystkich języków, dlatego są one uniwersalne (Superanskaja i in. 1989: 104). Zapożyczane przez języki narodowe elementy greckie i łacińskie są nieznacznie adaptowane, głównie fonetycznie. Pierwotna struktura morfologiczna takiego elementu w języku narodowym jest niejasna i jest on przyjmowany w całości, bez jakiegokolwiek podziału morfologicznego. Jak już wspomniano, znaczną część terminów narodowych stanowią terminy utworzone na podstawie słów i morfemów języka greckiego i łacińskiego. Z kolei same terminy zawierające rdzenie i afiksy pochodzenia greckiego lub łacińskiego również stają się terminami międzynarodowymi (Danilenko 1977: 33; szerzej o tworzeniu terminów na podstawie greckich i łacińskich elementów terminów zob. Superanskaja i in. 2003: 204–212). Wróćmy jednak do zapożyczeń, w których składzie można dostrzec różne afiksy słowotwórcze. Teoretyk litewskiej słowotwórczej Vincas Urbutis pisał, że „[a]by jak najpełniej 8 Litewski terminolog Stasys Keinys pisał „o naturalnym, nie naukowym, lecz żywym przystosowaniu zapożyczeń, dostosowaniu ich do zasobu głosek, akcentuacji i odmiany własnego języka oraz o roli takiego przystosowania w języku ogólnym”, podkreślając, że propozycje zapożyczonych nazw powinny być oparte na „użyciu żywego języka oraz języka tekstów napisanych żywym językiem” (Keinys 2007: 71). 9 Elementy terminów (терминоэлемент) są formalnymi komponentami terminu (Superanskaja i in. 1989: 102). Terminolog Valerija P. Danilenko za element terminu uważa każdy strukturalny komponent terminu. Może nim być morfem (poziom terminu prostego), słowo lub umowny znak (poziom terminu złożonego) (zob. Danilenko 1977: 37, 108; por. także Superanskaja i in. 1989: 102; 2003: 100–105). 5 i dokładniej opisać system słowotwórczy oraz jego organizację, nie należałoby zapominać także o różnicowaniu derywatów według pochodzenia, <...>” (Urbutis 2009: 292). Językoznawca wyróżniał pod względem pochodzenia „derywaty rodzime i przychodzące z innych języków. Te ostatnie funkcjonują jako derywaty dzięki relacjom słowotwórczym, które powstały z innymi słowami obcego pochodzenia mającymi te same rdzenie” (tamże: 292–293). Hans Marchand nazwał derywację korelacyjną derywacją korelacyjną (Marchand, cyt. za Urbutis 2009: 293), która „zwykle ogranicza się do nowo rozpowszechnionych zapożyczeń, tak zwanych słów międzynarodowych: ich obce pochodzenie jest wyraźnie odczuwalne, <...>, w strukturze słowotwórczej widoczne są specyficzne cechy, nietypowe dla rodzimych formacji, a wśród wyróżniających się afiksów słowotwórczych niewiele jest takich, z którymi utworzono by formacje hybrydyczne (i te najczęściej mają charakter sporadyczny)” (tamże: 293). Zdaniem V. Urbutisa „celowe jest uwzględnienie specyficznej pozycji tak zwanych słów międzynarodowych oraz ich słowotwórstwa, a typy derywacji korelacyjnej w taki czy inny sposób wyodrębnić, nie traktować ich całkowicie bez rozróżnienia wraz z typami słowotwórczymi wyrazów rodzimych (i różniących się od nich dawnych zapożyczeń)” (tamże: 283). Jeśli termin lub wyraz w danym języku tworzony jest „na podstawie nie wyrazów występujących w tym języku, lecz wyrazów (ich tematów) innych języków, najczęściej łacińskich lub latynizowanych, można wyróżnić szczególną derywację słowotwórczą na obcej podstawie” (Marchand, cyt. za Urbutis 2009: 293). W najnowszych badaniach lingwistycznych za formacje korelacyjne zwykle uważa się takie 10 zapożyczenia (słowa międzynarodowe), które można względnie rozłożyć słowotwórczo, jeśli obok funkcjonuje odpowiedni wyraz zapożyczony, zawierający podstawowy temat (Stundžia, InčiuraitėNoreikienė 2022: 241–242; Miliūnaitė 2024: 181; szerzej zob. DLKG 1994: 123; Urbutis 2009: 292–293). Dodaje się również, że formacje korelacyjne są zapożyczeniami funkcjonującymi jako formacje dzięki dostrzeganemu przez użytkowników ich związkowi z zapożyczonymi wyrazami o wspólnym rdzeniu (Stundžia, Inčiuraitė-Noreikienė 2022: 241–242). Podsumowując, można zatem stwierdzić, że formację korelacyjną charakteryzują następujące podstawowe cechy: jest zapożyczona z innych języków, można ją rozłożyć słowotwórczo i musi mieć wspólny rdzeń (temat) z innym zapożyczonym wyrazem funkcjonującym w języku. ANALIZA I KLASYFIKACJA KORELACYJNYCH FORMANCJI SUFIKSALNYCH NAZYWAJĄCYCH OSOBY Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Przed rozpoczęciem analizy korelacyjnych formacji sufiksalnych nazywających osoby z zaburzeniami psychicznymi, zawartych w podręczniku, należy powiedzieć kilka słów o samym podręczniku i jego autorze J. Blažysie. A kto mógłby powiedzieć o nim lepiej niż jego współcześni? Według ich słów J. Blažys był „wybitnym uczonym i lekarzem, jednym z najlepszych naszych psychiatrów, prorektorem Uniwersytetu Witolda Wielkiego, człowiekiem oświeconym, wielkim humanistą”, „jednym z najwybitniejszych autorytetów w tej dziedzinie [psychiatrii – przyp. aut.] na Litwie”, „spostrzegawczym lekarzem, myślącym diagnostą”, „najszlachetniejszym przykładem pracy naukowej i sumienia na Litwie i na jej Uniwersytecie, wyrazicielem najpiękniejszych tradycji akademickich, jednym z tych wielkich żołnierzy nauki, którzy bez rozgłosu 10 Tworzą je (najczęściej) derywaty sufiksalne i prefiksalne oraz złożenia neoklasyczne (Stundžia, Inčiuraitė-Noreikienė 2022: 297) (o korelacyjnych derywatach sufiksalnych zob. także Inčiuraitė-Noreikienė 2022: 149–174). 6 i bez ambicji osobistej kariery, niezauważani przez tłum, niepotrzebujący jego hałaśliwego poparcia, a niekiedy nie tylko przez niego nierozumiani, lecz także niesłusznie potępiani i boleśnie ranieni przez jego przywódców, po cichu wypełniają swoje obowiązki i podążają drogą sumienia, dokonując wielkiego dzieła swojej epoki i bez reszty poświęcając nauce swoje siły i życie, a poprzez naukę poświęcając się ludzkości” (Bendoravičius 1939: 419; Römeris 1939: 409–410). W 1914 r. ukończył Akademię Medycyny Wojskowej i uzyskał stopień lekarza, pełnił służbę lekarza wojskowego w Rosji. Po powrocie na Litwę w 1918 r. pracował jako lekarz „w różnych państwowych instytucjach medycznych”, był „kierownikiem pierwszego szpitala psychiatrycznego, a później organizatorem Katedry Psychiatrii i Neurologii na Uniwersytecie Litewskim”, pisał i publikował artykuły naukowe dotyczące różnych zagadnień medycyny i psychiatrii, współpracował w dziedzinie sądownictwa i kryminalistyki, w Encyklopedii Litewskiej, redagował Wiadomości Uniwersytetu W. D. (Bendoravičius 1939: 418– 425; Vaičiūnas 11 1939: 414–417). Najważniejszym dziełem J. Blažysa jest podręcznik Wprowadzenie do psychiatrii. Jak zauważa jego współczesny, litewski lekarz wojskowy, podpułkownik V. Bendoravičius (1891–1958), „[d]o tej swojej pracy starannie się przygotowywał, już spisane dzieło przez ponad rok przechowywał w rękopisie, aby, sprawdzając je od czasu do czasu, znajdować w nim braki, uzupełniać je i poprawiać”, „[w]idać w nim zarówno ogólną koncepcję, jak i główny kierunek myślenia psychiatrycznego, krytyczną ocenę różnych hipotez oraz harmonijne skupienie ich w jedną jasną treść, ujętą w pięknej, można powiedzieć, eleganckiej formie słownej” (Bendoravičius 1939: 420, 424). Słowami litewskiego lekarza neurologa i psychiatry L. Gutmana (1875–1957), w podręczniku „[w]szystko przedstawiono prostym i jasnym językiem, tak że jest zrozumiałe nie tylko dla lekarzy, lecz także dla każdego inteligenta. Materiał jest bardzo treściwy, szczegółowo przedstawia wiele informacji historycznych i statystycznych, zawiera wszystkie najnowsze osiągnięcia nauki z ostatnich lat, a także wszystkie współczesne teorie i nauki. <...>. Zarówno pod względem treści, jak i układu materiału książka ta osiągnęła wysoki poziom naukowy, ponieważ daje jasny obraz współczesnego stanu wszystkich poruszonych zagadnień psychiatrii. <...>. Tę wartościową książkę, <...>, można gorąco polecić nie tylko studentom i lekarzom, lecz także pedagogom, sędziom i w ogóle inteligentnym rodzicom, <...>“ (Gutmanas 1935: 378–379). Wśród używanych w podręczniku zapożyczonych nazw osób wyróżniają się nazwy mające bardzo wyraźne międzynarodowe przyrostki. Niektóre z tych przyrostków wyróżnia się także w akademickiej gramatyce języka litewskiego (LKG), omawiając kategorie słowotwórcze rzeczowników, np.: -ikas (przyrostek nazw posiadaczy cechy wyrażonej przez podstawę nominalną, z którym utworzone wyrazy zwykle oznaczają osoby, które można scharakteryzować dość różnorodnie (LKG I 363)), -istas (przyrostek nazw posiadaczy cechy wyrażonej przez podstawę nominalną, z którym utworzone wyrazy oznaczają osoby ze względu na ich skłonność (tamże: 362–363)), -atas (tamże: 337, 364). Formanty słowotwórcze (przyrostki) zapożyczeń nazywających osoby można wyróżnić jedynie formalnie, ponieważ omawiane zapożyczenia, jak już wspomniano, autor podręcznika zapożyczył ze źródeł w innych językach, na których opierał się, pisząc swoje dzieło. 11 Viktoras Vaičiūnas (1896–1945), litewski lekarz psychiatra, neuropatolog (VLEe). 7 Za derywaty uznaje się tu takie nazwy, które można umotywować, tzn. które „swoimi komponentami przypominają inne wyrazy oraz ich komponenty” (Urbutis 2009: 69). W tych nazwach formalnie można wyodrębnić nielitewskie przyrostki, a same nazwy należy uznać za korelacyjne derywaty przyrostkowe (zob. Inčiuraitė-Noreikienė 2022: 154). Takie przyrostki omawianych nazw, jak -istas, -ikas, -(i)antas, -(i)atas, w LKG traktowane są jako przyrostki międzynarodowe (zob. LKG I 362–364), a utworzone za ich pomocą wyrazy zalicza się do kategorii słowotwórczej nazw nosicieli cechy czasownikowej lub imiennej. Na podstawie tych danych dokładniej opisuje się strukturę takich nazw, uwzględniając ich komponenty składowe. Korelacyjne derywaty przyrostkowe. Większość zapożyczonych nazw osób używanych w podręczniku stanowią derywaty przyrostkowe. 1. Derywaty przyrostkowe z możliwą jedną podstawą słowotwórczą. Do tej grupy derywatów zalicza się nazwy osób, które korelują tylko z jednym wyrazem podstawowym – rzeczownikiem (zob. tabelę 1). Zapożyczone nazwy osób z przyrostkiem -ikas. Wszystkie osoby oznaczane tym przyrostkiem można scharakteryzować ze względu na chorobę, na którą cierpią, stan chorobowy lub zaburzenie, które im dokucza; innymi słowy, takie nazwy osób korelują z nazwami chorób, stanów chorobowych lub zaburzeń. Jak zaznaczono w LKG, „[n]ajbliższe inne wyrazy międzynarodowe (zazwyczaj rzeczowniki), na których można by się oprzeć, interpretując” (LKG I 363) derywację derywatów omawianego przyrostka, są pod względem formalnym niejednorodne. Ta właściwość jest charakterystyczna również dla zapożyczonych nazw osób używanych w analizowanym źródle. W podręczniku rzadko występują derywaty, których temat główny pokrywa się z tematem głównym wyrazu podstawowego (rzeczownika), np.: delirikas 93 ‘osoba cierpiąca na 12 delirium’ (: delyras) (należy zwrócić uwagę na różnicę formy tematów derywatu i wyrazu 13 podstawowego – w derywacie występuje krótka samogłoska i, a w wyrazie podstawowym – długa y. Można przypuszczać, że krótka samogłoska jest uwarunkowana przez łacińskie delirium. W 14 takim przypadku pojawia się pytanie – skąd w podręczniku wziął się wyraz delirikas? Czy może jest to nazwa utworzona przez samego autora od delirum? ); encefalitik 109 ‘osoba cierpiąca na zapalenie mózgu’ (: encefalit); paranoik 172, 191, 221, 224 ‘osoba cierpiąca na paranoję’ (: paranoja). 15 16 12 Przy tym i innych przykładach podawana jest strona podręcznika. 13 W tym rozdziale obok nazw osób w cudzysłowie podaje się znaczenie derywacyjne (zwane także znaczeniem strukturalnym) (zob. Urbutis 2009: 173), ponieważ jest ono ważne dla uzasadnienia „strukturaln[ych] elem[entów] derywatu oraz ich stos[unku]” (Urbutis 2009: 173). 14 Delirium (łac. delirium – szaleństwo, obłęd, majaczenie) – zaburzenie świadomości, które charakteryzują zaburzenia orientacji w przestrzeni i postrzegania czasu, liczne halucynacje wzrokowe i inne (EPTŽ 52, por. ME I 168). 15 Encefalit (łac. encephalitis < gr. enkephalos – mózg), zapalenie mózgu (ME I 227, por. EPTŽ 80). 16 Paranoja (gr. paranoia – niedorozwój umysłowy), zaburzenie psychiczne – patologiczne wyjaśnianie zdarzeń, oparte na systemie urojeń (ME II 125, por. EPTŽ 223). 8 W porównaniu z wymienionymi nazwami rdzeń nazwy neurotikas 26, 35, 193, 224 ‘osoba cierpiąca na nerwicę’ (: neurozė), formalnie rzecz biorąc, nie pokrywa się z rdzeniem wyrazu 17 podstawowego, jednak jest to mimo wszystko inny wariant tego samego rdzenia neuroz- – 18 neurot-; nazwa osoby (derywat) i nazwa choroby (wyraz podstawowy) różnią się wymianą spółgłosek z i t (por. Urbutis 2009: 153, zob. także s. 268). Rdzenie podstawowe większości wyrazów podstawowych nazw uznawanych za derywaty od wielkich, a także rzeczowniki (o znaczeniu abstrakcyjnym), są rozszerzone przyrostkiem -ija, który w procesie słowotwórczym nazwy osoby zostaje pominięty, tj. „rdzeń wyrazu podstawowego nie wchodzi do derywatu w całości, lecz występuje w postaci skróconej, bez 19 formalnego afiksu” (Urbutis 2009: 149). Takie skrócone (zdezintegr o wane) rdzenie podstawowe są właściwe następującym pochodnym nazwom osób: akromegalikas 130 ‘osoba cierpiąca na 20 akromegalię’ (: akromegalija); epileptikas 14, 26, 56, 195, 198 ‘osoba cierpiąca na epilepsję’ (: epilepsija). W tym przypadku, podobnie jak w przypadku neurotiko, ponownie można mówić o różnych wariantach tego samego rdzenia epileps- ‖ epilept- – rdzenie nazwy osoby i 21 skorelowanej z nią nazwy choroby różnią się wymianą spółgłosek s i t; ipochondrikas 174 ‘osoba mająca hipochondryczne (bezpodstawne) idee, cierpiąca na hipochondrię’ (: 22 ipochondrija); isterikas 165, 201 ‘osoba cierpiąca na histerię’ (: isterija); 23 24 25 26 27 17 Międzywojenny TŽŽ (1936: 675) neurotyk (gr.) ‘cierpiący na nerwy’. 18 Nerwica (łac. neurosis < gr. neuron – żyła, nerw) – choroba układu nerwowego o podłożu psychogennym, w której zachowana jest prawidłowa ocena otoczenia i siebie, zdolność kierowania swoim postępowaniem i działaniami (EPTŽ 206, por. ME II 80). 19 Takie derywaty V. Urbutis uważa za derywaty dezintegracyjne (Urbutis 2009: 149). 20 Pojęcie omawianego tematu bezpośrednio wiąże się również z pojęciem tematu podstawowego łącznego. „<...> [t]emat łączny nie ma samodzielnego znaczenia, <...>, jego znaczenie jest rozumiane jedynie w przybliżeniu jako reszta wyabstrahowana ze znaczeń wyrazów, które go zawierają” (Urbutis 2009: 147, szerzej zob. s. 144–153). V. Urbutis zaznacza, że w tym samym derywacie można dostrzec zarówno temat łączny, jak i temat skracalny (tamże: 149). Takie tematy są charakterystyczne dla niemal wszystkich nazw osób analizowanych w niniejszym artykule. 21 Akromegalia (łac. acromegalia < gr. akron – kończyna + gr. megas – duży), wielkokończynowość, choroba endokrynna charakteryzująca się nieproporcjonalnym powiększeniem kości i tkanek miękkich twarzy, rąk i nóg (ME I 30, por. EPTŽ 10). 22 Termin epileptyk był używany już na początku XX w. w artykułach lekarzy Petra Matulaitisa (1911) i Stasysa Matulaitisa (1913) (zob. Bibliografię). 23 Międzywojenny TŽŽ (1936: 267) epileptyk (gr.) ‘człowiek cierpiący na padaczkę’. 24 Padaczka (łac. epilepsia < gr. epilambanō – napadam, chwytam), nuomaris, choroba przewlekła, charakteryzująca się różnorodnymi napadami, pewnymi zmianami osobowości, niekiedy postępującymi aż do niedorozwoju umysłowego (ME I 235, por. EPTŽ 83). 25 Międzywojenny TŽŽ (1936: 417) hipochondryk (gr.) ‘cierpiący na hipochondrię’. 26 Hipochondria (gr. hypochondria – wnętrzności; niegdyś uważano je za źródło złego nastroju), chorobliwy stan psychiczny, w którym chory nadmiernie troszczy się o swoje zdrowie, obawia się z powodu istniejących drobnych dolegliwości lub wyobrażonych ciężkich chorób (ME I 32, por. EPTŽ 118). 27 Histeria (łac. hysteria < hysterica – mająca chorą macicę < gr. hystera – macica) – czynnościowa choroba układu nerwowego, charakteryzująca się dużą różnorodnością i zmiennością objawów (EPTŽ 128), jedna z 9 form nerwicy. Występuje katatonik 197, 199, 208 ‘osoba cierpiąca na katatonię’ (: katatonia); melancholik 106, 28 191, 194, 195, 204 ‘osoba cierpiąca na melancholię’ (: melancholia); neurastenik 161 ‘osoba cierpiąca na neurastenię’ (: neurastenia); schizofrenik 53,135,157,201 ‘osoba cierpiąca na schizofrenię’ (: schizofrenia). 29 30 31 32 33 Podstawy słowotwórcze niektórych derywatów są rozszerzone innymi przyrostkami, które nie wchodzą w skład derywatu. Odnotowano jedną nazwę, której wyraz podstawowy jest rozszerzony przyrostkiem -izm (por. Urbutis 2009: 237), np. parkinsonik 186 ‘osoba cierpiąca na parkinsonizm’ (: parkinsonizm). 34 Zapożyczone nazwy osób z przyrostkiem -ista. Znaleziono dwie nazwy osób – derywaty z przyrostkiem -ista (szerzej o derywatach z tym przyrostkiem zob. DLKG 1994: 123; Urbutis 2009: 292–293; Miliūnaitė 2024: 182), oparte na określeniach pojęć klinicznych zawierających przyrostek -izm, np.: onanista 18, 142 ‘osoba uprawiająca onanizm’ (: onanizm); sadysta 29 ‘osoba skłonna do sadyzmu’ (: sadyzm). Potwierdza to również LKG, w której napisano: 35 różnymi zaburzeniami psychicznymi, czuciowymi, ruchowymi oraz zaburzeniami czynności narządów 36 wewnętrznych (ME I 366). To słowo podstawowe wskazano przy haśle isterikas, a także w LKG (I 363). 37 38 39 28 Katatonija (łac. catatonia < gr. katatonos – napięcie, zesztywnienie) – forma schizofrenii – zaburzenie psychiczne i ruchowe – chory bywa pobudzony albo nieruchomy, niekiedy całkowicie zesztywniały (EPTŽ 140; ME I 396). 29 Międzywojenny TŽŽ (1936: 612): melancholikas (gr.) ‘cierpiący na melancholię, człowiek o przygnębionym nastroju, pełen czarnych myśli’. 30 Melancholija (łac. melancholia < gr. melas, melanos – czarny + cholē – żółć) – zaburzenie nastroju przejawiające się nieodczuwaniem przyjemności, zanikiem reakcji na bodźce, które wcześniej wywoływały zadowolenie, anoreksją i utratą masy ciała, obniżonym nastrojem rano, nadmiernym poczuciem winy (EPTŽ 185). To słowo podstawowe przy haśle melancholikas wskazano również w LKG (I 363). 31 Międzywojenny TŽŽ (1936: 675): neurastenikas (gr.) ‘cierpiący na neurastenię; ‘rozbitek’.”]}】【。_久久爱 大发快三的json娱乐彩票 code Униң 重庆时时彩彩? Wait final malformed? Need exact preserve quote perhaps. We output only JSON. Last Lithuanian has opening quote then semicolon newline pakrikėlis closing quote? Translation should preserve. I used curly quote ending. Fine. But array item has newline after semicolon, preserve whitespace likely must retain newline. Existing output does. However translation of pakrikėlis maybe rozbitek 32 Neurastenia (łac. neurasthenia < gr. neuron – żyła, nerw + astheneia – słabość, niepełnosprawność) – choroba psychogenna, charakteryzująca się zwiększoną drażliwością, szybkim wyczerpaniem, zaburzeniami snu, zmiennością wegetatywną i emocjonalną itp. (EPTŽ 204). 33 Schizofrenia (łac. schizophrenia < gr. schizō – rozszczepiać + phrēn – umysł) – endogenna choroba psychiczna, przejawiająca się różnymi objawami i zespołami – halucynacjami, urojeniami, chorobliwymi afektami, podobnymi do nerwicy lub psychopatii, zespołami hebefrenicznym, katatonicznym, oneiroidalnym i innymi (EPTŽ 321; ME II 253–254). 34 Parkinsonizm (łac. parcinsonismus) – stan chorobowy powstający wskutek uszkodzenia układu pozapiramidowego (zwłaszcza jego gałki bladej i istoty czarnej pnia mózgu) (EPTŽ 225; ME II 127). 35 Termin onanista, jak sądzę, jako pierwszy zaczął stosować lekarz Kazys Grinius w artykule „O onanizmie”, opublikowanym w 1910 r. w czasopiśmie Sveikata. Lekarz używał go także w swoich późniejszych pracach (1913; 1920; 1921). Należy również zaznaczyć, że K. Grinius zaproponował także litewski odpowiednik zapożyczenia varpos braukytojas (1920; 1921). 36 Międzywojenny TŽŽ (1936: 700): onanista (hebr.) ‘osoba cierpiąca na onanię, onanizm’. 37 Onanizm (łac. onanismus; nazwa pochodzi od imienia biblijnej postaci Onana, syna Judy, który praktykował przerywanie stosunku płciowego z siostrą swojej żony) – wywoływanie orgazmu poprzez mechaniczne drażnienie własnych stref erogennych, najczęściej narządów płciowych (EPTŽ 214), inaczej masturbacja (ME II 101). 38 Międzywojenny TŽŽ (1936: 882) sadysta ‘oprawca; osoba wykazująca skłonności do sadyzmu’. 39 Sadyzm (łac. sadismus; markiz de Sade (1740–1814) – pisarz francuski, który opisał to wynaturzenie) – wynaturzenie seksualne, w którym satysfakcję seksualną odczuwa się, zadając partnerowi ból moralny lub fizyczny (EPTŽ 271). ME (II 242) odnotowuje również nazwę osoby sadysta. 16 DODATKOWE ŹRÓDŁA [Dr A. Smalstys] 1929: Mediciniškos pagalbos teikimo psychiniams ligoniams reikalu [W sprawie udzielania pomocy medycznej chorym psychicznie]. – Medicina 2, 108– 113. [Dr A. V.]. Rady dla kobiet, które chcą być zdrowe [Tips for Women Who Want to be Healthy], według Zielczaka napisał dr A. V., w Tylży, 1899. [Dr F. Matulaitis]. Gruźlica. Alkoholis [Gruźlica. Alkohol], Chicago, Ill., 1911. [Dr I. Skliutauskas] 1931: O leczeniu chorea minoris [About Chorea Minoris Treatment]. – Medicina 4, 270–273. [Dr K. Gr.]. O domowych gorzelniach i o domowym sznapsie [About Homemade Breweries and Homemade Schnapps]. – Sveikata 2, 1920, 3–4. [Dr. K. Grinius]. Choroby ludzi [Human Diseases]. – Sveikata 1, 1921, 1–4. [Dr. L. Epšteinas] 1928: Ochrona zdrowia dzieci w wieku szkolnym w szkołach początkowych w Kownie [Health Care of School-age Children in Kaunas Primary Schools]. – Medicina 6, 402–415. [Dr. T. Gutmanas] 1925: O psychoterapii [About Psychotherapy]. – Medicina 8, 551–559. [Dr V. Kutorga] 1925: W kwestii terapeutycznego znaczenia samodzielnej pracy i swobodnego przebywania osób chorych psychicznie [On the Therapeutic Significance of Independent Work and Free Confinement for Mentally Ill People]. – Medicina 5, 328–335. [Dr A. Zarcinas] 1933: Leczenie paraliżu postępującego mlekiem [Treating Progressive Paralysis with Milk]. – Medicina 3, 160–165. [Dr F. Matulaitis]. Choroby weneryczne i jak się przed nimi chronić [Sexually Transmitted Diseases and How to Protect Yourself from Them], napisał Dr F. Matulaitis. Drugie, przejrzane i poprawione wydanie, So Boston: Mass, 1915. [Dr J. Bagdonas]. Co należy wiedzieć o chorobach wenerycznych [What You Need to Know About Sexually Transmitted Diseases], przetłumaczył z języka niemieckiego Dr J. Bagdonas, Kowno: 1920. [Dr K. Grinius]. O onanizmie [About Masturbation]. – Sveikata 12, 1910, 1–6. [Dr K. Grinius]. Sifilis ir „606“ [Syfilis i „606”]. – Sveikata 1, 1911, 1–8. [Dr K. Grinius]. Choroby ludzi [Human Diseases]. – Sveikata 5–6, 1920, 1–4. [D-ras V. Kutorga] 1925: Kwestia terapeutycznego znaczenia samodzielnej pracy i swobodnego przebywania osób chorych psychicznie [On the Therapeutic Significance of Independent Work and Free Confinement for Mentally Ill People]. – Medicina 6–7, 385–395. [D-ras Vyt. Bendoravičius] 1930: Histeria wśród litewskich rekrutów i żołnierzy [Hysteria Wśród litewskich rekrutów i żołnierzy]. – Medicina 3, 147–160. [Epušė]. Szpital w Mariampolu <...> [Marijampolė Hospital <...>]. – Ūkininkas 12, 1897, 189. 17 [Dr Jonas Kairiūkštis] 1927: V. Przegląd działalności Szpitala Psychiatrycznego w 1925 roku [Overview of the Operation of the Vilnius Psychiatric Hospital in 1925]. – Medicina 1–2, 64–68. [Dr Jonas Kairiūkštis] 1928: Nowości w etiologii porażenia postępującego [News in the Etiology of Progressive Paralysis]. – Medicina 1, 8–15. [Dr Jonas Kairiūkštis] 1929: O leczeniu porażenia postępującego malarią [About the Treatment of Progressive Paralysis with Malaria]. – Medicina 3, 180–184. [K. Gr.]. Jak uchronić się przed osłabieniem nerwów [How to Protect Yourself from Nervous Breakdowns]. – Sveikata 1, 1913, 1–2. [Med. d-ras L. Gutmanas] 1934: Krytyka ustawy o sterylizacji [Criticism of the Sterilization Law]. – Medicina 2, 63–73. [Med. gyd. M. Rozinas] 1935: Nerwica serca i jej przyczyny [Cardiac Neurosis and its Causes]. – Medicina 5, 355–358. [P. A.]. Girtuoklybė mųsų rykštė [Pijaństwo jest naszą plagą], parašė P. A., Vilnius, 1907. [Paulius]. Mikroorganizmai [Mikroorganizmy]. – Varpas 10, 1890, 153–154. [Priv.-doc. med. d-ras L. Gutmanas] 1935: Psychikos reikšmė susirgimams ir jų gydymui [Znaczenie psychiki dla chorób i ich leczenia]. – Medicina 4, 250–263. [S. Matulaitis]. Sedobrol [Sedobrol]. – Medycyna i przyroda 2, 1913, 20. EPTŽ: Encyklopedyczny słownik terminów psychiatrycznych [Encyclopedic Dictionary of Psychiatric Terms], V. Mačiulis, J. Šurkus, A. Lapytė, Wilno: Presvika, 2017. ME I: Encyklopedia medycyny [Medical Encyclopedia] 1, Wilno: Wydawnictwo Naukowe i Encyklopedyczne, 1991. ME II: Encyklopedia medycyny [Medical Encyclopedia] 2, Wilno: Wydawnictwo Naukowe i Encyklopedyczne, 1993. OED: Internetowy słownik etymologiczny, 2001–2024. Dostęp online: https://www.etymonline.com/. TŽŽ 1936: Słownik wyrazów międzynarodowych [Dictionary of International Words], oprac. K. Boruta, P. Čepėnas, A. Sirutytė-Čepėnienė, Kłajpeda: drukarnia spółki „Rytas“. TŽŽ 2001: Słownik wyrazów międzynarodowych [Dictionary of International Words], red. odp. A. Kinderys, Wilno: Alma littera. TŽŽ 2007: Słownik wyrazów międzynarodowych [Dictionary of International Words], V. Vaitkevičiūtė, 4. popraw. i uzup. wydanie, Wilno: Žodynas. VLEe: Powszechna encyklopedia litewska [Universal Lithuanian Encyclopedia], wersja elektroniczna, Wilno: Centrum Wydawnicze Nauki i Encyklopedii, 2001–2020. Dostęp online: https://www.vle.lt/. Wikien: Wikipedia. The Free Encyclopedia. Dostęp online: https://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_de_B%C3%A9thencourt. 18 Wikifr: Wikipedia. Lʼwolna encyklopedia. Dostęp online: https://fr.wikipedia.org/wiki/Jacques_de_B%C3%A9thencourt. LITERATŪRA Danilenko Valerija P. 1977: Russkaja terminologija: Opyt lingvističeskogo opisanija [Russian Terminology: An Experience of Linguistic Description], Moskva: Nauka. DLKG 1994: Dabartinės lietuvių kalbos gramatika [Grammar of the Modern Lithuanian Language], red. V. Ambrazas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla. Gaivenis Kazimieras 1997: Terminizacija ir determinizacija [Terminization and Determinization]. – Terminologija 4, 4–6. Gaivenis Kazimieras 2002: Lietuvių terminologija: teorijos ir tvarkybos metmenys [Lithuanian Terminology: An Outline of Theory and Management], Vilnius: LKI leidykla. Gaivenis Kazimieras, Keinys Stasys 1990: Kalbotyros terminų žodynas [Dictionary of Linguistic Terms], Kaunas: Šviesa. [Gyd. plk. ltn. V. Bendoravičius 1939]: A. a. prof. Juozas Blažys kaip psichiatras [Prof. Juozas Blažys (Rest Eternal) as a Psychiatrist]. – Medicina 6, 417–426. Griniov Sergej V. 1993: Vvedenije v terminovedenije [Introduction to Terminology], Moskva: Moskovskij Licej. Inčiuraitė-Noreikienė Lina 2022: Hibridinių vedinių ir skolinių konkurencija [Competition between Hybrid Derivatives and Borrowings]. – Baltistica 57(1), 149–174. DOI: https://doi.org/10.15388/Baltistica.57.1.2472. Inčiuraitė-Noreikienė Lina, Stundžia Bonifacas 2024: Dėl dabartinės lietuvių kalbos skolintų daiktavardžių su priesaga -acij-a darybinės interpretacijos [On the Derivational Interpretation of Borrowed Nouns with the Suffix -acij-a]. – Baltistica 59(2), 297–14. DOI: https://doi.org/10.15388/Baltistica.59.2.2550. Keinys Stasys 2005 [1973]: Terminologijos kūrimo šaltiniai [Sources for Terminology Development]. – Stasys Keinys. Dabartinė lietuvių terminologija, Vilnius: Lietuvių kalbos instituto leidykla. Keinys Stasys 2007: Gyvasis skolinių priderinimas ir teikyba [Live Adaptation and Provision of Loanwords]. – Žmogus ir žodis 9(1), 70–74. Klimavičius Jonas 1996: Nuo liaudies terminijos prie mokslinės [From Folk to Scientific Terminology]. – Terminologija 3, 4–25. LKE 1999: Lietuvių kalbos enciklopedija [Lithuanian Language Encyclopedia], par. K. Morkūnas, red. V. Ambrazas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. LKG I: Lietuvių kalbos gramatika 1: Fonetika ir morfologija (daiktavardis, būdvardis, skaitvardis, įvardis) [Lithuanian Grammar 1: Phonetics and Morphology (Noun, Adjective, Numeral, Pronoun)], red. K. Ulvydas, Vilnius: Mintis, 1965. 19 Miliūnaitė Rita 2024: Daiktavardžiai su priesaga -istas, -ė variantiškumo, normų ir dabartinės bendrinės lietuvių kalbos substandartizacijos aspektu [Nouns with the Suffix -istas, -ė in the Aspect of Variation, Norm and Substandardization of the Current Standard Lithuanian Language]. – Acta Linguistica Lithuanica 91, 175–195. DOI: https://doi.org/10.35321/all91-07. [Priv.-doc. dr. L. Gutmanas] Doc. J. Blažys: Įvadas į psichiatriją. V. D. Univ-to Medicinos Fakulteto leidinys. Kaunas, 1935 m. 272 p. [Introduction to Psychiatry. Journal of the Faculty of Medicine of V. D. Univ. Kaunas, 1935. 272 p.]. – Medicina 5, 378–379. [Römeris Mykolas 1939]: V. D. Universiteto Rektoriaus prof. M. Römerio kalba laidojant a. a. prof. J. Blažį [V. D. University Rector Prof. M. Römer’s Speech at the Funeral of Prof. J. Blažys]. – Medicina 6, 409–412. Sager Juan C. 1997: Term Formation. – Handbook of Terminology Management 1: Basic Aspects of Terminology Management, comp. by S. E. Wright, G. Budin, Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 25–41. Stundžia Bonifacas, Inčiuraitė-Noreikienė Lina 2022: Vardažodinių hibridinių priesagų vedinių, pavadinančių asmenis, ir bendrašaknių skolinių konkurencija dabartinėje lietuvių kalboje [Competition between Hybrid Suffixed Denominal Personal Nouns and Common Root Borrowings in Contemporary Lithuanian]. – Baltistica 57(2), 239– 261. DOI: https://doi.org/10.15388/Baltistica.57.2.2486. Superanskaja Aleksandra V., Podolskaja Natalija V., Vasiljeva Natalija B. 1989: Obščaja terminologija: voprosy teoriji [General Terminology: Theoretical Issues], Moskva: Nauka. Superanskaja Aleksandra V., Podolskaja Natalija V., Vasiljeva Natalija V. 2003: Obščaja terminologija: voprosy teoriji [General Terminology: Theoretical Issues], Moskva: URSS. Šalkauskis Stasys 1991 [1925]: Raštai 2: Filosofijos ir pedagogikos terminija [Writings 2: Terminology of Philosophy and Pedagogy], Vilnius: Mintis. Tatarinov Viktor 2006: Obščeje terminovedenije: enciklopedičeskij slovar [General Terminology: Encyclopedic Dictionary], Moskva: Moskovskij Licej. Tsaraklis Athanasios, Karamanou Marianna, Androutsos George, Skandalakis Panagiotis, Venieratos Dionysios 2017: Preventing Syphilis in the 16th Century: The Distinguished Italian Anatomist Gabriele Falloppio (1523–1562) and the Invention of the Condom. – Le Infezioni in Medicina 4, 395–398. Umbrasas Alvydas 2005: Asmenis įvardijantys teisės terminai 1918–1940 m. Lietuvos kodeksuose [Law Terms Naming Persons in Lithuanian Legal Codes of 1918–1940]. – Terminologija 12, 107–136. Umbrasas Alvydas 2018: Asmenų pavadinimai kompiuterijos žodynuose [Names of Persons in Dictionaries of Computer Science]. – Terminologija 25, 107–127. Urbutis Vincas 2009: Žodžių darybos teorija [Theory of Word Formation], 2-asis leidimas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. 20 [Dr. V. Vaičiūnas] 1939: Prof. Juozo Blažio moksliška veikla [Scientific activities of Prof. Juozas Blažys]. – Medicina 6, 413–417. Vázquez-Espinosa Emma, Laganà Claudio, Vazquez Fernando 2021: The Greatpox in Times of Shakespeare & the Spanish Golden Age. – Literatura y Enfermedades Infecciosas 2, 2–51. Zemlevičiūtė Palmira 2020: Medicinos asmenų pavadinimai 1920 metų nepriklausomos Lietuvos pirmajame Medicinos žurnale [Names for Actors in the Medical Field in the 1920 Issues of Medicina, the First Medical Magazine in Independent Lithuania]. – Lituanistica 66(4), 302–322. Zemlevičiūtė Palmira 2024: Mitoniminiai terminai pirmajame tarpukario Lietuvos psichiatrijos vadovėlyje [Mythonymic Terms in Lithuania’s First Psychiatry Textbook from the Inter-War Period]. – Terminologija 31, 204–221. DOI: https://doi.org/10.35321/term31-10.