Išėjusi pasilikti. In memoriam Kirstin Casemir

Acta Linguistica Lithuanica 2026, t. 94, s. 1–2 Odsyłacz do spisu treści / Contents link ISSN 2669-218X (elektroniczne / online) Copyright © 2026 Grasilda Blažieienė. Opublikowane przez Instytut Języka Litewskiego. Jest to artykuł o otwartym dostępie, rozpowszechniany na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa, która zezwala na nieograniczone korzystanie, rozpowszechnianie i powielanie w dowolnym medium, pod warunkiem podania informacji o oryginalnym autorze i źródle. // Wydał Instytut Języka Litewskiego. Niniejszy artykuł jest udostępniony na zasadach otwartego dostępu i rozpowszechniany zgodnie z warunkami licencji „Creative Commons” Uznanie autorstwa, zezwalającej na nieograniczone wykorzystywanie, rozpowszechnianie i reprodukowanie treści na dowolnym nośniku, pod warunkiem wskazania autora i źródła. Received: / Otrzymano: 2026-05-11. Zaakceptowano: / Przyjęto: 2026-05-14. 1 ODESZŁA, BY POZOSTAĆ In memoriam Kirstin Casemir (6 maja 1968 r., Lüneburg – 4 maja 2026 r., Getynga) GRASILDA BLAŽIENĖ Instytut Języka Litewskiego E-mail: [email protected] https://doi.org/10.35321/all94-11 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Wspólnotę onomastów niejednego kraju wstrząsnęła przedwczesna śmierć dr Kirstin Casemir, mając na uwadze jej nieskończoną produktywność i ogrom działalności badawczej nad nazewnictwem jej ojczystych Niemiec. Zdążyła być wszędzie i ze wszystkimi badaczami nazewnictwa swoich krajów, poświęcając oczywiście najwięcej uwagi nazewnictwu ojczystego kraju i w ogóle Europy. Już ciężko chora w szpitalu doczekała swoich 58. urodzin. Naukowiec była maksymalistką, rzeczy nie do pokonania dla niej nie istniały. Wczesna śmierć twórczej, natchnionej, pełnej pomysłów osoby wstrząsnęła nie tylko jej kolegami pracującymi przy 25-letnim projekcie „Nazwy miejscowości między Renem a Łabą”, zainicjowanym przez Getyńską Akademię Nauk Dolnej Saksonii. Niemiecka Akademia Nauk wspiera projekty długoterminowe. W jednym z nich – „Hydronymia Europaea” – w latach 1995–2005 przyszło pracować i napisać dwie monografie również autorce niniejszych słów. Projektem kierował sam Wolfgang P. Schmid, który został wybrany zagranicznym członkiem Litewskiej Akademii Nauk oraz doktorem honoris causa Uniwersytetu Wileńskiego. Bliska i pełna szacunku więź łączyła go także z K. Casemir, której rozprawa doktorska została napisana w seminarium historyczno-porównawczej i ogólnej lingwistyki oraz obroniona pod kierunkiem wieloletniego kierownika katedry W. P. Schmida, o którym Kirstin wypowiadała się niezwykle ciepło, podkreślając we Wstępie do swojej już wydanej dysertacji Nazwy miejscowości powiatu Wolfenbüttel i miasta Salzgitter, że studiowanie u takiego profesora było przywilejem, który bardzo ceniła, podkreślając cierpliwość i życzliwość profesora. W celu uzyskania stopnia doktora w Niemczech potrzebny był również drugi recenzent, którym został profesor Jürgen Udolph, niestrudzenie podejmujący dyskusję, gdy 2 trzeba było i wciąż trzeba dyskutować choćby o jednym ojkonimie o niejasnym pochodzeniu. Kirstin stała się intelektualną współpracowniczką i współpracownicą profesora. Nawiasem mówiąc, jej rozprawa doktorska została wydana w osobnym tomie w 2003 roku w Bielefeldzie, gdzie istnieje nawet wydawnictwo historii regionalnej. Nie możemy pochwalić się takimi wydawnictwami. Wczesna śmierć badaczki wstrząsnęła jej najbliższym kolegą, współautorem, pomocnikiem, utalentowanym historykiem – jej mężem Uwe Ohainskim, który towarzyszył Kirstin na wszystkich etapach życia i wszystkimi drogami, pracował z nią przy wszystkich projektach, a także nam wszystkim, którzy się z nią kontaktowaliśmy. Nazwy miejsc stały się życiem Badaczki, jej istotą, ponieważ mówiły i tak wiele powiedziały o ojczyźnie Kirstin, jej historii, mieszkańcach i jej języku ojczystym. Badaczka przemawiała w Wilnie podczas drugiej międzynarodowej konferencji Alessandro Vanaga „Nazwa w języku, historii i samoświadomości”, która odbyła się w dniach 24–26 października 2007 roku. Temat wystąpienia Kirstin brzmiał „Ortsname und Ortsnamengeber” (lit. „Nazwa miejscowości i dawca nazwy miejscowości”), w którym podkreśliła znaczenie wiarygodnych informacji o nazwach miejscowości. Przyszło jej również uczestniczyć jako autorce w pracach nad przygotowaniem zainicjowanej przez Kirstin książki Namen und Appellative der älteren Sprachchichten (lit. Nazwy i apelatywy starszych warstw językowych). W książce wydanej w 2015 roku w Niemczech opublikowano jej artykuł „Altpreußische Toponymie als Gegenstand selbstständiger Untersuchungen” (lit. „Toponimia staropruska jako przedmiot samodzielnych badań”). Kirstin rzeczywiście miała ogromne poczucie odpowiedzialności, z otwartym sercem wychodziła do ludzi, zachęcając ich, namawiając i sama pracując niezwykle dużo. Już w latach studiów pracowała jako pomocniczka, następnie została zaproszona do pracy nad słownikiem języka niemieckiego Jacoba Grimma i Wilhelma Grimma w Akademii Nauk w Getyndze i była odpowiedzialna za nową wersję najstarszych części słownika. W 2007 roku rozpoczęła pracę w projekcie Akademii „Nazwy miejscowe między Renem a Łabą – onomastyka w przestrzeni europejskiej” (niem. „Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe – Onomastik im europäischen Raum”), a jej miejsce pracy znajdowało się już w Münsterze (Westfalia). Została kierowniczką i pracowała aż do śmierci. Wraz z kolegami K. Casemir wydała dwie serie: słownik nazw miejscowych Westfalii (niem. Westfälisches Ortsnamenbuch) oraz słownik nazw miejscowych Dolnej Saksonii (niem. Niedersächsisches Ortsnamenbuch). Była współautorką niejednego tomu i pisała nie tylko na temat onomastyki Dolnych Niemiec. Autorka tych wierszy została zaproszona do Münsteru w celu oceny projektu. Wspaniali koledzy, pracownicy akademii, nie przeszkadzali w pracy, ale wszystko trzeba było zrobić na czas. Kirstin była związana z niejednym stowarzyszeniem językoznawców, onomastów i historyków, współpracowała przy wydawaniu czasopisma „Beiträge zur Namenforschung” (lit. „Prace onomastyczne”). Ważne jest wspomnieć, że w 2019 roku jej prace zostały uhonorowane prestiżową nagrodą Henning Kaufmanna. Onomastyka niemiecka straciła wyjątkową osobę, która pracowała nie na rzecz modnych, krótkotrwałych idei, lecz na rzecz takiej onomastyki, która pozostanie także wtedy, gdy nas już nie będzie. Kirstin Cesemir znalazła czas również dla studentów. Od 2002 roku pracowała na uniwersytecie w Getyndze (niem. Georg-Augustuniversität Zu Göttingen), a od 2007 roku wykładała studentom, jak wiadomo, onomastykę także na Uniwersytecie Westfalskim Wilhelma (niem. Westfälische Wilhelms-Universität Münster). Jej ślady są głębokie, nie ma w nich gniewu ani nachalnego dowodzenia własnej racji. Kirstin Casemir była wolnym człowiekiem, wiedzącym, co jest ważne dla niej i dla jej kraju.