scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

Index grammaticvs del De institvtione virginvm de san Leandro de Sevilla

Velázquez Arenas, Jaime

Abstract

Velázquez Arenas, Jaime

Full text

Faventia, 10 (1988), 81-102 INDEX GRAMMATICVS DEL DE INSTITVTIONE VIRGINVM DE SAN LEANDRO DE SEVILLA Jaime Velazquez Arenas Los estudios en torno a la obra DIV de san Leandro de Sevilla, e incluso 10s relativos a su persona y proyección en la sociedad visigoda en que florece, tuvimos ocasión de calificarlos en nuestra edición critica1 de injustamente escasos. Es, pues, propósito de este trabajo subsanar, en la medida de nuestras fuerzas, parte del agravio, como 10 fue hace algun tiempo el de nuestra aportación del Index Rhetoricus del DIV en Helmantica xx~x, 1978, pp. 173-186. Me manifiesto deudor confeso del trabajo de mi maestro, el profesor V. Bejarano Sánchez, en Emerita XXVIII, fasc. 1, pp. 49-73, Madrid 1960, en la confianza de aumentar en algo, que no de emular, el acervo informativo sobre la lengua del obispo hispalense. La corrección gramatical que, en lineas generales, puede detectarse a 10 largo del DIV no es óbice para que, sin demasiada sorpresa, observemos una extensa gama de fenómenos propios de una lengua tardia y vulgarizante, habitual en autores de la época, cristianos o no; todo el10 en amigable convivencia con notorias muestras de un cierto cultismo literario, muy en especial de un retoricismo que no dudo en calificar de relevante. J. VELAZQUEZ ARENAS, De institutione uirginum, Leandro de Sevilla, vol. I del CPH (Corpus Patristicum Hispanum), FUE (Fundación Universitaria Española), Madrid 1979. Presentamos el Zndex Grammaticus haciendo referencia a nuestra edición, con indicación de capitulo y parágrafo, precisando, cuando asi conviene, si es Introducción o Titulo. La bibliografia referenciada hállase al final. ABLATIVVS 1. Ablat. cum praepositionibus accusatiui2: Zntr. 57: propter proficientibus loquar. XZX, 2: inter homicidiis et adulteriis uel fornicationibus reputatur. XXZI, 3: discernebant inter seruis et filiis. ZZI, 3: intret per ianuis oculorum. ZZZ,3: subrepit . . . nisi per sensibus corporis. XXVI, 1: per cellulis demorantur. Tit. XXVZZ: De discretione senioris erga personis singulis. XXVZZ, 7: deriuauimus orationem erga studiis plurimarum, XVI, 4: dabant per gladio. XXVI, 2: erga norma. 2. Ablat. sing. tertiae declinationis: comparatiui in -i desi nunt, participis praesentis in -e, his locis exceptis: V, 1: ut maiore uicissitudine diligas. X, 2: sumtuosiore pretio emtam. Zntr. 19: in praesenti saeculo. XXVZZZ, 3: praesenti sunt iudicio damnati3. 3. Ablat. absolutus pro participio coniuncto: Zntr, 10: tam praeclara est uirginitas.. . quae calcatis et abdicatis mundanis uoluptatibus.. . Domini angelorum sortita est portionem. Zntr. 19: Quanto itaque praue intelligit uirgo, quae contemto emtore, mercem sequitur, et sanguine Christi postposito, mundum ... amplexatur. Zntr. 46: libertatem perdunt quando captiuam uirginitatem, suscepta dote, addicunt. XZZZ, 5: namque et ille mollis et dissolutus est qui, contemtis praesentis, pretiosis ac peregrinis epulis delectatur. XZZ, 3: ut amplius proficiant, iuuante oratione . . .ad bene uiuendum et faciendum excita. XIZZ, 6: Daniel, contemtis dapibus regis, leguminibus uixit. 4. Ablat. pro dat. pendens a NVBO: Zntr. 18: alius te redemit et alio nubere cupis? Cf. SCHRIJNEN-MOHRMANN (1936), I, p. 73, donde se aducen ejemplos conpropter e inter. Comparat. in -i: XN, 4; XIX, S; XXIV, 4; XXVII, 6. ACCVSATIVVS 1. Accusat. aduerbialis: Intr. 11: uide quantum profeceris. XVIII, 2: tantumque sumas quantum satis sufficiat. 2. Accusat, cum infinitiu0 post FACERE: XXVII, 3: sic agit ... ut superbire faciat ex uili censu conuersas. XXXI, 3: peregrinatio me Deum fecit agnoscere. 3. Accusat. cum praepositionibus ablatiui4: A, AB: Intr. 37: Auerte, quaeso, oculos a mundi huius falsas insanias. XXIII, 11: Ab exempla normam sequere. CVM: Intr. 46: cum pudicitiam XVII, 1: Adtamen in monte cum Moysen et Eliam. XVII, 2: cum mulierem. XXVII, 5: si discrete cum singulas se gesserit. DE: Tit. V: De uicissitudinem dilectionibus reddendam. XIV, 2: de aliquam. Tit. XVIII: De ieiunii modum. XVI, 3: et de historiae ueritatem intellige spiritalis sensum culpae. EX: XXVII, 4: fiat humilis ex potentem. PRO: V, 1: dilectionem repende pro odium. XI, 1: pro mortalium condicionem factus est humilis. XIX, 7: pro medicinam debet utere, non pro temulentiam. XX, l: utaris pro remedia. XXIII, 10: praesepe adsumeret pro cunabula. XXVI, 1: pro uitae subsidia satagunt. XXVII, 6: consulit pro usum. XXXI, 9: pro matrem respice . . . pro magistram. XXXI, 12: exora pro illum. 4. Accusat. enumerationis5: XVII, 1: Adtamen in monte . .. coram tribus, Petrum, Iacobum et Ionannem, locutus est testibus. 5. Accusat. obiect. pendens a CAREO': Intr. 46: tunc et pudorem caruit et amisit pretium. VIII, 1: ne pudorem, quem seruat, mente uel corpore careat uel sermone. XX, 2: cares enim culpam, si quod necesse est gesseris. XXXI, 7: terra ... mox ut dignitatem perdidit, caruit et fecunditatem. 6. Accusat. obiect. pendens ab EGEO~: XVIII, 2: meliorem tamen eam iudica quae salutis robore infirmitatis non eget remedia. XVIII, 3: quod.. . non indiget, quas eget infirmitas. Cf. CIL, IV, 698; VAANANEN (1937), p. 204. Cf. BASSOLS (1945), I, p. 197. ERNOUT-THOMAS (1953), p. 19; BASSOLS (1945), I, p. 131-197; NORBERG (1943), p. 31 SS. y 108 SS. ' ERNOUT-THOMAS (1953), p. 51. 7. Accusat. obiect. pendens a FRVOR*: ZZZ) 9: tuosque amplexus fruebitur. 8. Accusat. obiect. pendens ab ZNDVO(R): X) 2: Nam uestem induere splendidam, nullam habentem rugam . .. carnis cura estg. 9. Accusat. obiect. pendens a MEMZNZ~~: XXN, 5: ne se ipse quidem meminerit, multo minus etiam Deum. 10. Accusat. obiect. pendens ab VTOR'~: X, 3: Tu uero, talem utere uestem quae . . . X, 5: tali oraculo eam utere uestem quae.. . XIX, 7: debet utere uinum. Tit. XX: Quatenus uirgo utere debeat lauacra. XX) l: Balnea non pro studio uel nitore utaris corporis. XXZZZ) 10: nec obstetricis nec ancillae utcretur solatia. XXN, 1: quod si talia utitur uirgo, qualia et saeculares utuntur, dat sensum ... XXVZZZ, 1: et aliud publice cum omnibus utitur, aliud furtiue absconditur. 11. Accusat. personae pendens ab ZMPERO'~: XXZZZ) 2: Dauid certe regnabat, et cum abundaret thesauris ac manu forti infinitos populos inperaret, humilem se canit. 12. Accusat. personae pendens a PRAECZPZO: Zntr. 42: Verum est quod Deus praecepit nuptias. 13. Accusat. pro nomin. subiecto: XZX, 7: inualidam et inbecillem . . .debet utere uinum. ADIECTIVVM 1. Adiectiua deriuata pro genetiuo ~ubstantiui'~: Zntr. 7: quae mundanis subtractae casibus. Zntr. 8: quod tot mundanis agitatur * HOFMANN-SZANTYR (1965), p. 123; ERNOUT-THOMAS (1953), p. 20. ERNOUT-THOMAS (1953), pp. 29 y 202. 'O Normalrnente usa genitivo (Cf. XXXZ, 11). l1 BASSOLS (1945), I. pp. 378-379; KUEHNER-STEGMANN (1912), I, pp. 383; LOEFSTEDT (1942), I, p. 238 SS.; SCHRIJNEN-MOHRMANN (1936), I, p. 75 SS.; BEIARANO (1958), p. 73. '' ERNOUT-THOMAS (1953), p. 67. l3 TOVAR (1946), p. 33; LOEFSTEDT (1942), I, p. 109; BASSOLS (1945), I, pp. 247-248; HOFMANN (1958), pp. 145-146; MOHRMANN (1958), pp. 36-37. Con todo, la tendencia al uso del adjetivo derivado por el genitivo del substantivo esta tan pre- molestiis. Zntr. 9: mole terrenae cogitationis; terrena sustinent fundamenta. Zntr. 10: si transitoriis terrenisque ditaretur muneribus; calcatis et abdicatis mundanis uoluptatibus. Zntr. 11: nonne de ea intonat in Psalmis hymniticus Dauid. Zntr. 21: et haec offensa humani generis prima. Zntr. 26: cohors ipsa uirginalis peruenit ad Christum; te.. . corus ille expectat uirgineus. Zntr. 28: coros illos uirgineos . . . oculo mentis suspice. Zntr. 39: et ad sponsi caelestis refertur iniuriam. Zntr. 40: primum, diuino operi inrogatur iniuriam. Zntr. 43: si sui fructus caelesti horreo reponantur. Zntr. 44: ubi et usus nuptialis perit et fructus ... et omnis illa pompa nuptialis mortis frustrata termino. Zntr. 47: cutem mentitur quae . . . uineo adulterat figmento faciem. Zntr. 49: uirgo, femineae fragilitatis oblita, rigore uirili subsistit. Zntr. 50: nec pressa iugali necessitate curuaberis ad terram. Zntr. 53: sancta meditatione diuinum spiritum capit. Zntr. 55: ideo caeleste peruenerunt ad regnum. Zntr. 56: no10 mouearis pompaticis nuptiarum incessibus; uitae caelestis beatitudinem hic incipiunt. ZZ, 1: ne uirili iugitate ... infametur. ZZZ, 2: recens tamen uisio et corporalis inspectio. VI, 1: uirtutum omnium uirginalium mater est uerecundia. X, l: unicus Patris caelestis Filius delectetur; et quae te pulcram diuinis optutibus praebeant. XZ, 1: corporis humani formam suscipiens. X, 3: terreat te propheta, uirgines incautas et incessu corporeo pompaticas redarguens. X, 5: quae pudorem uirginalem abscondat. XZZZ, 5: bestiae, quae naturali uirtute sunt rigidae. XN, 1: uitae alienae . . . lacerator uel detractor . . . non fueris; et moribus derogare alienis. XV, 2: pascat aures gratia sermonis diuini. XV, 3: quanto procliuis humanus animus raptatur ad uitia. XVZ, 4: inlecebram terreni amoris insinuat. XXZ, 6: nam exultans caelestis sponsus te . . . recipiet. XXllZ, 4: nec de mundanis gaudeas lucris. XXZZZ 5: tu ad instar caelestis sponsi honorari in saecu10 fuge. XXZZZ, 7: ne pro magno cupias lucra terrena; ducem sequere caelestem, ne ... in caelestibus regnis nolit habere consortem. XXN, 5: qui in agone terreno certantur. XXV, 3: debes esse patiens pro caelestis gloriae dono. XXW, 1: domestica oppressae sollicitudine. XXVZZZ, 4: ut a caelestis uitae consortio separetur. XXXZ, 2: nec te unquam reuerti ad genitale solum sollicitet cogitatio. XXXZ, 3: sub diuina obtestatione dicebat. XXXZ, 13: flectat pro nobis aures diuinas tua uirginalis oratio. sente en la lengua latina de cualquier época, que resulta un habito mis que un rasgo sorpresivo. 2. Adiectiuum DVO, -AE, -O in accusat. neutro aduaw scribit: XV, 1: sic alternes perpetim haec dua bona. 3. Adiect. IMZTATOR pro ZMZTATRIX cum subst. femen.: IV, 2: ergo et tu (Florentina), imitator eius effecta, porta conpatiendi affectum. 4. Adiectiua neutr. pl. concordantia cum duobus subst. generis animati: Zntr. 1: fundus et patrimoniorum reditus uilia sunt, transitoria sunt. 11, 2: ignis et stupa, sibi utraque contraria, in unum redacta flammas enutriunt14. 5. Adiectiua neutr. pl. pro substantiuis adhibita: Intr. 26: properantem caelorum ardua uident. ZZI, 3: ad interiora mentis. 6. Adiectiua pro aduerbiis15: Zntr. 1: tacitus aiebam. 1, 4: dissona sibilauerit. XXVIZ, 2: grata ferat si in monasterio nec algeat nec esuriat. XXXI, 4: malum quod illa ekperta fugiit, tu prudenter euita. XXXZ, 6: ego tamen expertus loquor. 7. Adiect. curn substantiuo non concordans: Zntr. 16: munificentior est dotis praemium. 8. PLVRZBVS pro PLVS: Zntr. 18: ut uideas pluribus ualere qui redemit quam id quod redemit. 9. PA VPER (-VS), -A, -VM pro PAVPER, -IS: XXW, 5: quae fuit paupera uel ancilla. 10. Adiect. uoce RES concordantia pro neutro pl. uel pro subst.: I, 1: has res tuis insinuabunt auribus. XXIZ, 3: quantum ad res terrenas et temporales, discernebant. XXVZIZ, 1: quia conscientiae bonae integritatem usurpatae rei prauitate conmaculat. ADVERBIVM Aduerbium VNDE sensu instrumentali16: Intr. 50: ut unde illa uetitum praesumendo cecidit, ibi tu ... conscenderes. X, 1: unde carnalibus carnales conplaceant. l4 ERNOUT-THOMAS (1953), p. 127. l5 KUEHNER-STEGMANN (1912), 11, p. 237. Parece arriesgado, al menos en 10s ejemplos propuestos, etiquetar como simples predicativos a 10s adjetivos analizados. " CRANDGENT (1952), p. 393; BASTARDAS (1953), pp. 75-76; CAMPOS (1%1), p. 71. COMPARATIVVS GRADVS Comparatiuus gradus pro superlatiuo: Intr. 24: in ea melior pars et pensior uos estis quae integritatem Christo dicastis. Intr. 29: si tu quae pars melior mei es corporis. IX, 2: et certe in homine pars melior anima est. . . CONCORDANTIA Concordantia uariis causis externis adhibita: symmetria, homoeoteleuton, etc.: IX, 1: Iniuriosam esse itaque uirginem et superbam, magnum nefas est, ut cuius corpus non conrumpit caro aliena, conrumpat eius animum iracundia et sit prostituta daemonum, quae non est subiecta uirorum. XIII, 5: dissolutus est qui contemtis praesentis, pretiosis ac peregrinis epulis delectatur. XX, 2: curam carnis ueniens ex concupiscentia habetur in uitio17. GENETIVVS a) Genetiuus definitiuus: Intr. 54: primus partus est uirginitas, uerecundiae uirtus. VI, 1: ut uerecundiae uirtute ornetur. VI, 2: ut humilitatis uirtutem sequatur. b) Genetiuus identitatis: Intr. 16: uulneris ictu et telo gladii. VI, 2: ut parsimoniae moderationem uirgo teneat. X, 1: omni diligentiae cura sollicites. XIII, 2: Triplex certe est gulae intemperantia. c) Genetiuus pendens a positiu0 gradu pro superlatiuo: XVIII, 3: sit ceterarum humilis. d) Genetiuus pro datiuo18: 1. Pendens a uerbis: Intr. 7: aerumnis quoque te cumularem.. . si ea quae fur auferre poterat.. . tuae germanitatis conferenda esse putarem. Intr. 33: ego eius unde displicio non grauabor. Intr. 46: quid miserae illius remanet quae pudorem uenditat? Tit. N: Vt uirginis uirgo obtemperetur. X, 5: eam utere uestem quae corpus obtegat.. . non quae seminarium et incentiuum concupiscentiae moueat carnis. l7 Cf. NORBERG (1944), p. 36. Cf. ADIECTIWM, 4 y 7, si bien en el segundo cabe pensar en un uso sincrktico de -ior por -im. '* Cf. SVENNUNG (1935), p. 220 SS.; LOEFSTEDT (1942), I, p. 214 SS.; NORBERG (1944), p. 34 SS.; HOFMANN (1958), p. 88. XII, 2: si salus illius mercedis additur tuae. XVI, 4: sed necem quam illi carnis dabant per gladium, nos carnalium uitiorum inponimus per paenitentiae usum. XIX, 6: Loth, uino crapulatus, incestum intulit filiarum. XX, 2: quae salutis reparandae conueniunt XXIII, 6: cuius caelestia seruiunt. XXIV, 5: his reparandarum uirium aptus est usus carnis. XXVII, 6: factura est senior prout uiderit, et quarum consulit pro usum delicatae uitae uel corporis fragilitate, non eas praebere honores seniorum. 2. Pendens ab OPVS EST: XM, 3: et distribuebant prout uniuscuiusque opus erat. XXVII, 1: sic enim diuidendum est, prout uniuscuiusque opus est. XXVII, 3: nam si prout uniuscuiusque opus est non diuiditur, fit superba in monasterio quae fuit uilis in mundo. XXVII, 4: nulla est unde murmuret, quoniam discretio senioris diuidet uniuscuiusque prout opus est. XXVII, 5: laudanda tamen senior, si discrete cum singulas se gesserit, et uniuscuiusque prout opus est diuiserit19. 3. Pendens ab alio participi0 : IX, 1 : quac non est subiecta uirorum. XIX, 4: quam etiam terribiliter propheta increpet uini deditos uide. GERVNDIVM ET GERVNDIVVM A/ Gerundium pro partic. praesentis: A. 1. Gerundium in ablat. instrumentali cum accusat. obiecto; Intr. 50: ut unde illa uetitum praesumendo cecidit, ibi tu licita contemnendo conscenderes. Intr. 52: itaque uirgines sensus, quos meditando gignunt, pro filiis reputantur. Quid ergo quaerit, quos pariendo doleat, quae pios habet sensus, quos meditando congaudeat? 111, 2: recens tamens uisio et corporalis inspectio exhibet memoriae formas, quas uidendo didicit. XII, 2: ac si salus illius mercedis additur tuae, quam tolerando patienter et sustinendo humiliter, patientem et humilem feceris. XXV, l: multarum enim societate proficies et uirtutes aliarum uidendo eris uirgo uirtutum. A. 2. Gerundium in ablat. instrumenti uel temporis: Intr. 27: beata illa fecunditas quae pariendo inpleuit mundum, hereditauit caelY En 10s ejemplos XXVII, 4 y XXVII, 5 no debe descartarse el posible influjo de DIVIDERE. - 88 - 10s nec amisit uelamen uirginitatis. III, 5: quia de terra coenicula sumtum est eorum corpus, et rursum, reuertendo in terram, foedabitur. III, 6: post triduum quam sepulta fuerit requirendo uideas qualis iaceat in sepulcro faeda, quae nitebat decore in saeculo. XV, 3: lectio te doceat quid orando petas; postquam uero oraueris, rursum legendo, inquire quid postules. XXXI, 11: quaeso ut mei orando memineris. B/ Genetiuus gerundiui sensu finali20: Intr. 41: Omnia gesta uestra portandae uirginitatis danda sunt. II, 1: decidet enim a caritate Dei, quae perpetrandi mali operis occasionem praebuerit. N, 3: quae releuandae infirmitatis caro poscit.. . sollicita praebe. XVI, 2: ne periret, cunctis permissae sunt nuptiae, causa prolis propagandae. XX, 2: non ea quae salutis reparandae conueniunt. C/ Datiuus gerundii pro accusatiuo: XI, 3: ne paueas illum imitare, quia Deus est, sed magis imitando existima, quia hom0 est. GRAECAE VOCES INSOLITAE Intr. 5 y 44: pompa. Intr. 11: hymniticus. Intr. 21: protoplaustus. Intr. 24: massa. Intr. 34: chirographus. Intr. 56 y X, 3: pompaticus. I, 3: organum. XII, 3: zelus. XVII, 2: archisynagogus. XXIV, 5: agonZ1. INFINITIVVS 1. ~inalis~~: XVII, 2 nisi illi abiissent cibos emere, non loqueretur citra eos solus Christus. XXIII, 6: uenerat docere. 2. Post IDONEVS: Intr. 19: non sum idoneus eloqui, soror amantissima, praemium uirginitatis. ERNOUT-RIOMAS (1953), p. 267; LOEFSTEDT (1942), p. 169 SS.; HOFMANNSZANTYR (1965), p. 402; TOVAR (1946), p. 151. Usa san Leandro un gerundivo en ablativo: XXII, 2: sed in distribuenda fide. BEJARANO (1973), PP. 287 SS. 22 HOFMANN-SZANTYR (1965), p. 580; TOVAR (1946), p. 144; KUEHNER-STEGMANN (1912), 11, 1, p. 680; ERNOUT-THOMAS (1953), p. 219. epulis delectatur. XXZ, 6: lugebat ille se esse peregrinum in hac uita, qui moerens dicebat. XXZZ, 2: nec sic uos prouocamus ad humilitatem ut illas superbia erigamus, quas dum tu accipis ut sorores . . . XXVII, 5: ut nec illa infletur, quae derelinquit potentiam, nec illa frangatur, quae fuit paupera uel ancilla. 4. CVZ, dat. pl., pro QVZBVS~~: XXZZZ, 12: has a se sponte auferunt cui in Deo deuotus animus est. 5. NVLLVS pro NEMO: XVIZ, 1: nullus te singularem adloquatur. XXVII, 7: nulli tamen iugum inponimus, sed quod honestum est suadirnus. 6. QVI, sing. et pl., pro QVAE: Zntr. 22: uos (uirgines) qui tales perseuerastis. Zntr. 26: te (Florentina), qui non adquieuisti. Intr. 27: fecunditas.. . qui pariendo inpleuit mundum. Zntr. 48: qui.. . meditata est fraudem. 1, 2: illa ... qui uirum diligit. XXZZZ, 9: ad te (Florentina) qui habes. XXXZ, 1: soror ... qui de terra tua egressa es. 7. Relat. attractus ab antecedente3? Zntr. 28: ardeat cor tuum, soror, igne i110 quo Christus misit in terra. 8. Relat. finalis: Zntr. 23: orticam et paliam producat ... ista quae urat, illa quae laceret. 9. SE reflex. pro SWS: Intr. 31: non te contristabit qui te sibi copulauit societati. 10. VTERQVE in numero pl. concordat cum duobus subst. ~in~.~': 11, 2: ignis et stupa sibi utraque contraria in unum redacta flammas enutriunt . 11. Vocatiuus sing. fem. MI pro MEA inseruit: Zntr. 58: mi soror. I, 3: mi soror. X, l: carissima mi Florentina. TEMPORA VERBORVM 1. Futurus simplex tertiae coniugationis in -bo: Zntr. 35: erigebit . ZZZ, 2: occurrebit. ZZZ, 9: fruebitur. '' Cf. BOURCIEZ (1956), n. 104. ERNOUT-THOMAS (1953), p. 137; TOVAR (1946), p. 228; THOMAS (1956), p. 317 SS. 39 SCHMALZ-HOFMANN (1928), p. 486; ERNOUT-THOMAS (1953), p. 198; SVENNUNG (1935), p. 321. 2. Tertia pers. pl. praesentis indicatiui TREMO in -ent desinit: Intr. 14: ante quem trement angeli. 3. Tertia pers. sing. praesentis indicatiui uerborum tertiae coniug. in -it desinit, his locis exceptis40: Intr. 38: conponet. Intr. 51: nubet. XXN, 4: obtundet. XXN, 6: coget. XXVII, 5: pertrahet. 4. Vsus praesentis indic. pro praet. perfecto: VII, 2: repellit adsertione adulteros, sed . . . conmendabat. VZIZ, 2: sustinuit Ioseph.. . crimen adulterae dominae, non repellit adsertione. XZZZ, 6: bibere noluit, quam periculum alieni sanguinis intelligit. XXVII, 5: nec illa infletur, quae derelinquit potentiam, nec illa frangatur, quae fuit paupera uel ancilla. 5. Vsus praesentis pro futuro4l: Intr. 33-34: Dum tibi indulget, mihi parcet ... dum te Christus fouet caritate, me non punit pro crimine. Intr. 43: tu quoque conmunium parentum cumulabis merita; tuis uterque parens honoribus numerabitur; te prole, Christo adhaerente, ipsi recipiunt in fructu, quod in cespite perdiderunt. 6. Prima pers. pl. praesentis indicatiui uerbi SVADEO ccsuadimus)) scripsit: XXVII, 7: nulli tamen iuguni inponimus, sed quod honestum est suadimus4'. 7. Prima pers. sing. praesentis indicatiui DISPLICEO in -io, et secunda sing. praes. subiunt. in -ias desinunt: Intr. 33: ego eius unde displicio non grauabor. III, 7: ne dum Dei opus diligis, multum Deo displicias. X, 1: ut unde carnalibus carnales conplaceant, tu carnalium oculos inde magis displicias. VSVS VERBORVM 1. Verba actiua cum flexione deponenti43: XXI, 5: flere non desinatur. XXN, 5: qui in agone terreno certantur. Cf. GRANDGENT (1952), p. 162; BAT~ISTI (1949), p. 111; CARNOY (1906), p. 47; MARINER 1952, p. 19 SS.; D~AZ Y Dfnz (1957), p. 370. 41 SCHRIJNEN-MOHRMANN (1936), 11, p. 14 SS.; HOFMANN-SZANTYR (1965), pp. 307-308. 42 Forma atestiguada en Regula Magistri, 61, 34 y 62,7. 43 CERTOR, deponente intransitiva, se halla atestiguado en la Vulgata y en la Itala (Cf. HOFMANN-SZANTYR (1965), p. 292). En otros casos usa san Leandro 10s 2. Verba deponentia cum actiua fle~ione~~: VIII, 3: Proficies etenim, uirgo,. . . si imitare uolueris. X, 2: uestem induere splendidam ... cura carnis est. XI, 3: ne paueas illum imitare. XIX, 6: de quo incestiuo concubitu nascunt Moabitae et Ammonitae. XIX, 7: inualidam uero et inbecillem pro medicinam debet utere uinum. Tit. XX: Quatenus uirgo utere debeat lauacra. XXIV, 2: poterit caro.. . debachare? XXV, 2: imitare uero spiritales spei est maximae. XXVI, 1: nec uelis imitare eas uirgines. XXVI, 2: permiserunt . . .propriisque rebus utere. 3. Verba motur cum in + ablat.: Intr. 1: in terra reuertitur. Intr. 28: misit in terra. Intr. 50: in sublimi erecta. 111, 5: reuertendo in terra. V, 2: quae mala est.. . in bonorum transeat numero.. . tu transeas in malorum consortio. XXXI, 8: nemo mittens manum suam in aratr~~~. 4. Verba quiescendi cum in + accus.: Intr. 11: ut multorum gratiam beneficiorum in unum eundemque inueneris Christum. Intr. 41: omnia itaque gesta uestra portandae uirginitatis danda sunt in resurrectionem. 111, 9: requiescet in cubile tuum. 111, 10: requiescat in cubile ~uum~~. XXXI, 7: ne te serpens praeripiat a paradiso et in eam ponat terram, quae spinas et tribulos germinat47. 5. Verba in uocepassiua impersonali cum obiect. in acc~s.~~: Intr. 40: primum, diuino operi inrogatur iniuriam. XII, 1: furorem enim sororis iniuriosae tua magis sedetur patientia. XIV, 3: ut infirmam partem quaeras quomodo curetur, non quomodo abscidatur. XX, 2: curam carnis ueniens ex concupiscentia, habetur in uitio. XXIV, 4: quidquid enim accipitur nimis, hoc adgrauatur animam. XXVII, 4: et si sufficit unde omnibus tribuatur aequalitatem. XXXI, 13: et exhortanti Leandro praestabitur ueniam. deponentes de acuerdo con la tradición gramatical, Vg. XII, 3: proficientes imitare et.. . ad bene uiuendum.. . excita. Hemos registrado un uso activo de VIDEO con el valor usual pasivo: Intr. 15: emisse potius quam duxisse uideant uxores. 44 Cf. HOFMANN (1965), p. 292. 45 LUC., IX, 62. 46 Is., LVII, 2. 47 Cf. ERNOUT-THOMAS (1953), p. 112 SS. 48 BASSOLS (1945), 11, p. 129 SS.; HOFMANN-SZANTYR (1965), p. 631; LOEFSTEDT 1936, p. 291; SVENNUNG (1922), p. 81, y (1935), p. 473 SS. Usa pasiva personal con sujeto en nom. (Intr. 34; XXXI, 13). Si el substantivo es neutro, puede ser nominativo sujeto o acusativo objeto (Intr. 34). Cf. BEJARANO (1960), p. 63. 6. Verbum ABSTZNEO sensu medio intransitiu^^^: XXZV, 1: cui tamen subpetit uirtus a carnibus abstineat. VOCES NOVAE, INSOLITAE VEL MUTATAE Intr. 35: conuirgines. 111, 5: coenicula. X, 2: fulliculose. XXV, 3: murmuria (fem. sing.). 49 USO rar0 en precristianos e incluso en éstos; aun cuando PLAVTVS, Aul., 345, VERG., Aen. 11, 534 y CELS., 11, 12. Bibliografia BASSOLS (1945) M. BASSOLS, Sintaxis histórica de la lengua latina I. Introducción, Género, Numero, Casos. Barcelona 1945. 11. Las formas personales del verbo. Barcelona 1948. BASTARDAS (1953) J. BASTARDAS, Particularidades sintácticas del latin medieval (Cartularios españoles de 10s SS. VIII al XI), Barcelona 1953. BASTARDAS (1960) J. BASTARDAS, <<El latin medieval hispánico>> en Enciclopedia Lingüística Hispánica I, pp. 251-290, Madrid 1960. BATTISTI (1949) C. B~msn, Avviamento alio studio del latino volgare, Bari 1949. BEJARANO (1958) V. BEJARANO, <<Algunas notas gramaticales y criticas al "De haeresibus liber" isidoriano,, en Emerita, t. XXVI, fasc. 1, pp. 65-76, Madrid 1958. BEJARANO (1960) V. BEJARANO, c<Observaciones sobre el latín de san Leandre,,, en Emerita, t. XXVIII, fasc. 1, pp. 49-73, Madrid 1960. BEJARANO (1973) V. BEJARANO, <<Un aspecto del vocabulario de san Leandro: las palabras griegasu, en Durius, I, fasc. 2, pp. 287-300, Valladolid 1973. BLAISE (1955) A. BLAISE, Manuel du latin chrétien, Estrasburgo 1955. BONNET (1890) M. BONNET, Le latin de Grégoire de Tours, Paris 1890. BOURCIEZ (1956) E. BOURCIEZ, kléments de linguistique romane, Paris 1956~. CAMPOS (1961) J. CAMPOS, <<La Regula Monachorum de san Isidoro y su lenguan en Helmantica, t. XII, pp. 61-101, Salamanca 1961. CARNOY (1906) A. CARNOY, Le latin d'Espagne d'apr6s les inscriptions, Bruselas 1906~. D~AZ Y D~AZ (1957) M.C. Dfnz Y Dfaz, ccMovimientos fonéticos en el latin visigodou, en Emerita, t. XXV, pp. 369-386, Madrid 1957. D~AZY D~AZ (1958) M.C. Df~z Y Df~z, <<El latin medieval españob en Actas Primer C. Español Est. Clás., pp. 559-579, Madrid 1958. D~AZ Y D~AZ (1960) M.C. Dfnz Y Df~z, <<El latin de la península ibtrica. Rasgos lingiiisticosn, en Encicl. lingüíst. hispánica I, pp. 153-197, Madrid 1960. - 100 - D~AZY D~AZ (1962) M.C. Df~z Y Df~z, Antologia del latin vulgar, vol. IV de la Biblioteca Románica Hispánica, Madrid 1962. ENOUT (1953) A. ERNOUT, Morphologie historique du latin, París 1953~. ERNOUT-THOMAS (1953)A. ERNOUT & F. THOMAS, Syntaxe latine, París 1953'. GRANDGENT (1952) C.H. GRANDGENT, Introducción al latin vulgar, Madrid 1952. HAADSMA (1963) R.A. HAADSMA & J. NUCHELMANS, Précis du latin vulgaire, Groningen 1963. HOFMANN (1950) J.B. HOFMANN, Lateinische Umgangssprache, Heidelberg 19503. HOFMANN (1958) J.B. HOFMANN, El latín familiar, Madrid 1958. HOFMANN-SZANTYR J.B. HOFMANN & A. SZANTYR, Lateinische Gramma- (1965) tik, Múnich 1965. KUEHNER-STEGMANN R. KUEHNER & C. STEGMANN, Ausfiihrliche Gramma- (1912) tik der lateinischen Sprache, I1 vol., Hannover 1912-1914. LEUMANN-HOFMANN M. LEUMANN & J.B. HOFMANN, Lateinische Gramma- (1926) tik, Múnich 1926-1928. LOEF~TEDT (1936) E. LOEFSTEDT, Philologischer Kommentar zur Peregrinatio Aetheriae, Uppsala 1936 (= 1911). LOEF~TEDT (1942) E. LOEFSTEDT, Syntactica, Studien und Beitrüge zur historischen Syntax des Lateins, vol I. Lund 1942', vol. 11, Lund 1933. MARINER (1952) S. MARINER, Inscripciones hispanas en verso, Barcelona 1952. MAYEN (1889) G. MAYEN, De particulis QVOD, QVIA, QVONIAM, QVANDO, VT pro acc. c. inf. post uerba sentiendi et declarandi, Kiel 1889. MOHRMANN (1955) CH. MOHRMANN, Latin vulgaire, latin des chrétiens, latin médiéval, París 1955. MOHRMANN (1958) CH. MOHRMANN, &tudes sur le latin des chrétiens, Roma 1958. NORBERG (1943) D. NORBERG, Syntaktische Forschungen auf dem Gebiete des Spatlateins und des friihen Mittellateins, Uppsala 1943. NORBERG (1944) D. NORBERG, Beitrüge zur Spatlateinischen Syntax, Uppsala 1944. PEROCHAT (1932) P. PEROCHAT, Recherches sur la valeur et I'emploi de I'infinitif subordonné en latin, Paris 1932. SALONIUS (1920) A.H. SALONIUS, Vitae Patrum. Kritische Untersuchungen iiber Text, Syntax und Wortschatz der Spatlateinischen Vitae Patrum, Lund 1920. SCHMALZ (1910) J. SCHMALZ & F. STOLZ, Lateinische Grammatik (refundida por LEUMANN-HOEMANN en 1926-1928), Múnich 1910. SCHRIJNEN-MOHRMANN (1936) J. SCHRIJNEN & CH. MOHRMANN, Studien zur Syntax der Briefe des hl. Cyprian, I. Nimega 1936-1937. SVENNUNG (1922) J. SVENNUNG, Orosiana, Uppsala 1922. SVENNUNG (1935) J. SVENNUNG, Untersuchungen zu Palladim, Uppsala 1935. TOVAR (1946) A. TOVAR, Gramcitica histórica latina. Sintaxis, Madrid 1946. VAANANEN (1937) V. VAANANEN, Le latin vulgaire des inscriptions pompéiennes, Helsingfors 1937. VAANANEN (1968) V. VAANANEN, Zntroducción al latin vulgar, Madrid 1968.