Profesorius Petras Avižonis – terminologas

Birutė BRIAUKIENĖ Kowna Witolda Uniwersytet Wielkiego Księcia Witolda PROFESOR PETRAS AWIZONIS — TERMINOLOG Petras Avižonis (1875-1939) — najwybitniejXX a. szy z pierwszych litewskich okulistów. Be bezpośrednio lekarz, naukowiec-- ir praktyk, ponadto bo aktywnie przyczyniał się do tworzenia i normalizacji ogólnego języka litewskiegir o. P. Avižonis czuł obowiązek troszczenia się o sprawy ojczystego języka. Tworzył litewskie terminy medyczne, uczestniczył w pracach Komisji Terminologicznej, należał do Samemu Towarzystwu Języka (1), Litewskiego przykład dė prawidłowego języka litewskiego. Į historię języka litewskiego prof. P. Avižonis zapisał się jako: autor 1) niewielkiej gramatyki języka litewskiego („Lietuviška gramatikėlė”, 1899. 64 s.) kompilator; 2) twórca litewskich terminów medycznych; 3) autor pierwszego litewskiego podręcznika chorób oczu o światowej wartości („Akių ligų vadovas”, s., il.) 1939. 815 1241 autor. Te prace P. Avižonis wykonywał, nieustannie odczuwając przyjazne wsparcie ojca litewskiego języka ogólnego, J. Jablonskisa, ir krzewiciela języka litewskiego, J. Balčikonisa. P. Avižonis, be wykonując odpowiedzialną pracę lekarza, nieustannie troszczył się o umocnienie ogólnego języka litewskiego, podnoszenie kultury języka, interesował się nowościami w nauce o języku. Sam dobrze znał język ojczysty i swoimi ir pismami dawał przykład poprawnego języka litewskiego. Przyznawali to ir jo koledzy. Dr. K. Grinius, 1922 m. popularyzując wiedzę z ir zakresu higieny medycznej, opublikował wykaz litewskich książek medycznych. W tym wykazie w rubryce „Choroby oczu” wymieniono te trzy P. broszury Avižonisa: 1. Dr-as P. Avižonis. Jaglica. Wilno, 1909. 8 s.; 2. Dr P. Avižonis. Ślepota ir jaglicza na Litwie. Wilno, 1912. 12 s.; 3. Dr P. Avižonis. Walka z su jaglicą. Raseiniai, 1920. 11 s., o po dołączona do nich K. Uwaga Griniusa: „Wszystkie dr. P. Publikacje Avižonisa napisane są ir wyraźnie i poważnie”. O, na przykład przy dr. A. L. Broszurze Gračiūnasa „Sposoby szerzenia się chorób zakaźnych i zaraźliwych oraz walka z nimi” ir su (Wilkes-Barre. 1912 m. 27 s.) była taka K. Odsyłacz Griniusa: „Język dość trudny“ (3). 1920 m. zaczęto wydawać litewski czasopismo, jego „Medycyna“. Pier111 redaktorem jo naczelnym był dr J. Staugaitis. W czasopiśmie oryginalne artykuły, ir referaty i sprawozdania to publikowali najwybitniejsi ówcześni lekarze, prof. P. Avižonis, dr. J. Brundza, dr. K. Grinius, dr. V. Kairiūkštis, doc. V. Kuzma, prof. V. Lašas, doc. P. Mažylis, dr. M. Nasvytis, dr. J. Staugaitis, dr. V. Tumėnienė, dr. J. Žemgulys ir i wielu innych. Tutaj opublikowane P. Artykuły Avižonisa są ważne dla poznania rozwoju litewskiej terminologii medycznej. Często P. Avižonis wyrażał niezadowolenie ze złego języka litewskich pism litewskiej ir inteligencji. 1922 m. czasopisma „Medicinos” Nr. 3 P. Avižonis opublikował artykuł „W sprawie programu państwowych egzaminów na stopień lekarza”. Twierdzi w nim, że w programane ch przedmiotów swojej specjalności poprawiał jedynie język: „Przygotowując program, starałem się przedstawić jak najwięcej terminów zrozumiałych dla ludzi. Pod tym względbe em bardzo pomógł mi J. Jablonskis, któremu składam tutaj serdeczne podziękowania. Wszystkie terminy przeszły jo przez krytykę”. W odniesieniu do niektórych pojęć medycznych P. Avižonis proponował nawet kilka po terminów, np.: naczynia przepływu krwi, naczynia krwionośne, krwioobiegowe naczynia, strawność ir pokarmu, trawienie; obce ciała obce. ir ir Dalej P. Avižonis wyjaśnia, że margoji šiltinė i atokritinė ir šiltiyra to słowa nė wymyślone przez ludzi ze wsi, pierwsze przez Suwałczan- — kę z okolic Szakių, drugie przez — żołnierza z Kupiškis. Niech te terminy, za radą J. Jablonskisa, konkurują z wymyślonymi przez su lekarzy i pozostaną ir jedne z drugimi. ar Be to Avižonis P. w tym artykule proponuje używać terminu medycznego choroby weneryczne, o ne Choroby Wenery, ponieważ Wenera była „boginią całkowicie zdrową“. zamiast używanego przez prawników terminu obrażenia J. Jablonskis doradził używać terminu pakenkimai. Termin medyczny ūmiliga proponuje nė się stosować dlatego, że może nastąpić nagła śmierć z powodu ostrej choroby. Tuż obok P. Avižonis przypomina, że inteligenci, mówiąc i mi ir pisząc, wygadują wiele nonsensów; o jeśli jakieś słowo jest powszechnie używane, to jeszcze argument, że to słowo jest dobre. ne Jednocześnie profesor popiera J. propozycję Jablonskisa, aby zmienić niektóre „nieludzko ukute” terminy, ir które zadomowiły się w języku medyków (4). Rada Uniwersytetu Litewskiego, do której ir należał prof. P. Avižonis, 1923 m. marca 18 d. postanowił wymagać od iš kandydatów į na słuchaczy Uniwersytetu Litewskiego znajomości języka litewskiego. Ji wskazał, że absolwenci szkół średnich z litewskim językiem ne nauczania będą musieli zdawać egzamin z języka litewskiego 112 w szkołach litewskich albo w samym Uniwersytecie przed komisją egzaminacyjną do spraw języka. Komisja uzna studenta za dostatecznie znającego język litewski tylko wtedy, gdy będzie on swobodnie porozumiewał się po litewsku i odtworzy ir treść wybranego przez komisję litewskiego artykułu naukowego (2). Prof. P. Avižonis był wymagający nie tylko ne wobec języka studentów, ir lecz także kolegów i członków rodziny. Pewnego razu, występując jako oponent jednego z P. profesorów, Avižonis wygłosił bardzo naukowy referat. Wskazał tam jedynie naukowe ne mankamenty rozprawy, lecz wyraził wątpliwości co do bibliografii, a nawet ir istnienia niektórych wymienionych książek. W końcu wskazał znajdujące się w rozprawie błędy interpunkcyjne. Pytając studentów, Avižonis P. wymagał krótkich, precyzyjnych odpowiedzi. ir „Dr. P. Avižonis dbał o to, aby członkowie jo rodziny mówili poprawnie. Usłyszawszy popełniony jų błąd, natychmiast go poprawiał” — ją wspomina — ir dziś synowa Angelė Avižonienė. Jako lekarz, P. Avižonis spotykał su pacjentów iš z różnych miejscowości Litwy. Szczególnie lubił słuchać opowieści o jų chorobach i dolegliwościach, ir ponieważ miał nadzieję usłyszeć nowe słowa, wyrażenia i terminy. ar Szczególnie potrzebne były mu terminy dotyczące chorób oczu. Usłyszawszy jakieś rzadsze, ar interesujące słowo, P. Avižonis natychmiast jį zapisywał je na kartce, jak uczył J. Jablonskis. Słowa zbierał od dawna. 1904 m. wydanej W drugiej części słownika Jušków P. Avižonis został wymieniony („W słowie końcowy22 m”) wśród osób, które bezpośrednio pomagały w opracowaniu słownika. Prof. J. Balčikonis, 1940 m. wydając „Słownik języka litewskiego”, 857 również wymienił wśród zbieraczy słów P. Avižonisa, doktora z Paswola. Największą P. zasługą Avižonisa dla języka — była troska o litewską terminologię medyczną. Przede wszystkim zależało mu na ir stworzeniu terminologii chorób oczu i uszu. Jeszcze w 1920 r., pracując w Wojskowej Służbie Sanitarnej, P. Avižonis uczestniczył w pracach Komisji Terminologicznej. Był aktywnym członkiem komisji, gorliwie uczęszczał na zebrania, miał własne zdanie w kwestiach językowych. W ir razie potrzeby konsultował się su J. z Jablonskim ir J. z Balčikoniem. Lecz Ministerstwo Oświaty rozwiązało J. Komisję Terminologiczną kierowaną przez Jablonskiego, powierzając jej pracę Uniwersytetowi Litewskiemu. 1926 12 29 została utworzona Uniwersytecka Komisja Terminologiczna, w której mieli pracować P. Avižonis, S. Šalkauskis ir J. Balčikonis. P. Avižonis nie zgodził się z tym, że Ministerstwo Oświaty bezmyślnie zlikwidowało starą komisję, i, 113 powątpiewając, czy wydziały Uniwersytetu ar będą zainteresowane porządkowaniem oraz tworzeniem terminologii, oświadczył, że be J. bez Jablonskiego, jedynego specjalisty w tej dziedzinie, taka praca jest w ogóle niemożliwa. Z powodu to 1927 01 06 prof. P. Avižonis zrezygnował z funkcji członka Komisji Terminologiczir nej, tym samym udzielając J. Jablonskiemu przynajmniej moralnego wsparcia (5). 1925 m. W Kowieńskim Towarzystwie Lekarskim dr J. Staugaitis wygłosił referat o litewskiej terminologii medycznej. Wskazał tam, że specjaliści innych zawodów opracowują terminologię swojej dziedziny, natomiast lekarze nawet jeszcze nie to rozpoczęli pracy, a o brak terminów odczuwa się codziennie. Dlatego postanowiono gromadzić terminy z książek i gazet iš medycznych, przekazywać je do przejrzenia ir Państwowej Komisji Terminologicznej. Po to drukować terminy „Lietuvoje“ oraz „Medicinoje“ publicznej krytyce i ir uwagom. Później Państwowa Komisja Terminologiczna, po ponownym rozpatrzeniu terminów, zatwierdzi je i opublikuje. ir Wtedy P. Avižonis zaproponował ir utworzenie Komisji Zbierania Terminów Medycznych, która została wybrana. Jej przewodniczącym został dr J. Staugaitis, a członkami —dr. J. Brundza, przedstawiciel Kowieńskir iego Towarzystwa Lekarskiego, prof. V. Lašas, przedstawiciel Wydziału Lekarskiego. Iš Ze środków Kowieńskiego Towarzystwa 100 Lekarskiego przeznaczono litów na wykonanie małych kart (6). Później wydrukowano następujący artykuł Komisji Terminologii Medycznej w „Medycynie”: „Sprawa posiadania własnych terminów medycznych już dawno dojrzała. Mamy własną gazetę medyczną, szkołę medyczną, Wydział Lekarski, gdzie medycyny naucza się w języku litewskim, nie mamy o własnych terminów vų medycznych. Prawdą jest, że tų terminów jest wiele, być może nawet za dużo, ponieważ na przykład jedna tylko „cellula“ ma co jų najmniej kilka — odpowiedników: ląstelė, narvelis, akutė, lecz takich terminów, które byłyby powszechnie uznane i przez wszystkich przyjęte, mamy niewiele. A zatem trzeba wreszcie wydostać iš się z istniejącenų go chaosu terminoloiš gicznego, wybierając spośród ir obecnie zaproponowanych odpowiedniejsze i tworząc jeszcze brakujące terminy. Dlatego Komisja Terminologiczna zwraca się do wszystkich lekarzy litewskich, prosząc o zapisywanie już znanych i nowo ir usłyszanych, zwłaszcza iš od mieszkańców wsi, terminów ir medycznych oraz przesyłanie ich Komisji Terminologicznej. Terminy najlepiej zapisywać na oddzielnych kartkach, wraz z nazwą łacińską i, pożądane, su niemiecką; wskazane jest podanie, w jakim regionie słyszano dany termin” (7). Komisja Terminologiczna konsekwentnie dążyła do tego, aby jak najszybciej dysponować dobrymi terminami medycznymi. 114 Dlatego w czasopiśmie „Medicinos” stale ukazywały się artykuły poświęcone zagadnieniom terminologii medycznej. 1925 m. „Medicinos” Nr. 9-10 został opublikowany lekarza iš Žagarės M. artykuł Kuprevičios „Komórka ar czy celka?” Pisze się w nim, że w piśmiennictwie medycznym „cellula” jest — różnie ir nazywana: komórką, celką. Akutė, akelė, akytė są rzadko używane. Autor uzasadnia swoją opinięnę Ir proponuje używać tylko określenia komórka, jak czynią Elisonas, Brundza, Matulevičius i in. ir Zatem P. Avižonis, rozumiejąc konieczność posiadania litewskich terminów medycznych, zaczyna aktywnie działać w tej dziedzinie. W pierwszych jo artykułach pojawiają się jeszcze takie terminy medyczne: čiepai szczepionki), gydymo (= metodžiai metody leczenia), (= kalbamosios gydytojo valandos godziny pracy (= lekarza), ligonbutis szpital), objektyvinė būtis (= obiektywność), tuberkulozas gruźlica) i in. (= (= ir Mniej więcej do końca trzeciej dekady tego wieku P. Avižonis w swoich pracach używał wielu zlituanizowanych wyrazów międzynarodowych, głównie pochodzenia łacińskiego i greckiego, iš wciąż nie ir znajdując dla nich litewskich odpowiedników medycznych, np.: akkomodacija, atseparuojama oda, celė, ciliakūnis, divergentiški spinduliai, enukleuoti, evisceruoti, fissura, fokusas, iris, kripta, koloboma, konjunktyva, kornea, presbyopia, refrakcija, retina, skarifikacija, sklera itp. ir Na przykład, 1924 m. „Medicinoje” P. Avižonis pisał tak: Obserwowano tylny śródbłonek rogówki, brodawki Hassala-Henklego w śródbłonku, krążenie krwi w naczyniach zrębu rogówki pozostałych po po miąższowym zapaleniu rogówki, pęknięcia w fałdach błony Descemeta, ir starcze zwyrodnienie rogówki (gerontoxon), strefy nieciągłości prawidłowej soczewki, embrionalne szwy soczewki u dorosłych, fizjologiczne pozostałości błony źrenicznej, osady w zapaleniu tęczówki i ciała rzęskowego, pourazowe wypadnięcie ciała szklistego do komory przedniej itd. į ir Widząc zachodzący wówczas proces normalizacji języka litewskiego, Avižonis poprawiał i P. udoskonalał terminy ir medyczne stosowane w swoich pismach. Zmieniano je tak długo, aż uzyskały, zdaniem autora, najdoskonalszą formę. Np.: bielmo oka — białko oka, 115 powieka górna — — powieka górna, rzęsy — rzęsy, — konjunctiva — spojówka — — błona — łącząca, pryšakinis lapas — komora — przednia — komora — przednia, vyzis — źreniczka — — źrenica. — Już 1929 m. w wydrukowanym artykule „Starcze zmiany w oczach” znajdujemy dobre P. stworzone przez Avižonisa terminy medyczne, np.: naczyniówka (chorioidea), naczyniówka (sclera), rogówka (cornea), tęczówka (iris), płatki śniegu (synchysis scintilans), ciało szkliste (corpus vitreum), męty (muscae voluntantes), źrenica (pupilla). Jednak najwięcej P. stworzonych przez prof. Avižonisa terminów medycznych znajduje się w jo najcenniejszym dziele — „Podręczniku chorób oczu“ (dalej — PCO). Podręcznik jest przeznaczony dla ir studentów medycyny i lekarzy. Į jį zawarto praktyczne doświadczenia i wskazówki profesora ir z całego jego życia. Wartość tej pracy jest również dziś duża dla badań ir nad językiem okulistyki. ir Iš W PCO dobrze widać zmiany i użycie terminów ir okulistycznych oraz innych terminów medycznych. ir 1. Najwięcej AIV używa zlituanizowanych międzynarodowych terminów medycznych. Najczęściej są one używane w be objaśnieniach (a) albo zostają objaśnione za pomocą międzynarodo- — wych ir łacińsko-greckich terminów — medycznych (b) oraz litewskich odpowiedników (c). Np. : a) <...> w przypadku zaburzenia równowagi oczu zaleca się okulary decentrowane zamiast kombinacji z pryzmatami (ALV 66); Istnieją specjalne kriokautery (ALV 38); Tų na zasadzie obrazów opierają się keratoskopia, oftalmometria, fakometria (ALV 68); <...> brzegi szkła przykleja się leukoplastem, kolodium lub mastyksolem do czoła, policzka, ir nosa (ALV 39); b) <...> rozpoczyna się regeneracja nabłonka (ulcus regressivum) (ALV 339); lampa kwarcowa (ophthalmia electrica) (ALV 15); <...> choroby oczu występują w neurastenii (asthenopia nervosa) (ALV diatermia 17); chirurgiczna (electrocoagulatio) (ALV 41); c) Okulary są przyrządami do fuzji obrazów (do widzenia obuocznego) (ALV 58); Pasożytnicze uszkodzenia oczu powstają drogą infekcji egzogennej, zakażenia (ALV 15); Ametropia, krótkowzroczność (ALV 73); Myopia albo krótkowzroczność (ALV 73); Emetropia oko (prawdziwe widzenie) (ALV 74); Erozja lub otarcie (ALV 377). 116 2. Nieco mniej ALV P. Avižonis używał międzynarodowych terminów medycznych, — najczęściej słów ir pochodzących z języków łacińskiego i greckiego. Były one używane jako nazwy rozdziałów, podrozdziałów, akapitów i części podręcznika. Międzynarodowe terminy medyczne zostały tu użyte jako objaśnienie be (a), wyjaśnić innymi wyrazami międzynarodowymi (b) albo wyjaśnić litewskimi odpowiednikami (c). Np. : a) A. Keratitis (ALV 335); B. Traumata cornea (ALV 375); 1. Ciało obce rogówki (ALV 375); 2. Erozja rogówki (ALV 377); 3. Rana rogówki (ALV 378); 4. Oparzenie rogówki (ALV 379); 5. Stłuczenie rogówki (ALV 380); D. Pigmentacja rogówki (ALV 385); E. Dystrofie rogówki (ALV 386); E. Ektazje rogówki (ALV 392); G. Guzy rogówki (ALV 398); H. Wrodzone anomalie rogówki (ALV 399); A. Nerw wzrokowy (ALV 572); II. Zapalenie nerwu wzrokowego (ALV 580); A. Zapalenie nerwu s. wzrokowego, zapalenie brodawki nerwu wzrokowego (ALV 580); B. Rzekome zapalenie nerwu wzrokowego (ALV 581); C. Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego (ALV 581); a. Ostre pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego (ALV 582); b. Przewlekłe zapalenie nerwu wzrokowego pozagałkowe (ALV 584); b) Zołzowe zapalenie spojówek (pęcherzykowe) (ALV 303); Acrosacea ne spojówki (zapalenie spojówek typu rosacea) (ALV 312); Rumień wielopostaciowy wysiękowy (opryszczkowe zapalenie spojówek typu tęczówkowego) (ALV 313); Ropienie (owrzodzenie) (ALV 337); Gruźlicze zapalenie rogówki (gruźlicze śródmiąższowe zapalenie rogówki) (ALV 361); Warstwowe zmętnienie rogówki (s. pęczkowe) (ALV 391); c) Ślepota dzienna (viStakumas) (ALV 147); Ślepota nocna (zaćma) (ALV 148); Opacitates cicatriceae corneae (blizny rogówki) (ALV 380); Cataracta zonularis s. perinuclearis (zaćma warstwowa) (ALV 488); Iris, tęczówka (ALV 408). 117 Corpus ciliare, ciało rzęskowe (ALV 411); Membrana limitans interna – bezstrukturalna, jednorodna błona (ALV 411). 3. Mniej niż spolszczonych ar międzynarodowych terminów medycznych AI V prof. P. Avižonis używał litewskich terminów medycznych. Najczęściej ir objaśniano je, ir precyzując terminami łacińskimi i greckimi (a), nieco rzadziej słowami — litewskimi (b), bardzo rzadko — słowami niemieckimi (c). Np. : a) Płasko-- wypukłe (planconvex) ir płasko-wklęsłe (planconcav) soczewki (ALV 59); Sztuczne oko (prothesis ocularis) (ALV 47); Ochronny opatrunek, mianowicie monoculus (ALV 39); Krioterapia (cryotherapia) (ALV 38); Wzdłuż brzegu powieki (pars marginalis conjunctivae)... (ALV 249); Naczynia krwionośne (vasa ciliaria) (ALV 414); b) W czasie wojny okulary otworkowe z perforowanymi płytkami (okulary sitkowe) mogą zastąpić <...> (ALV 62); Okłady (kompresy) (ALV 26); Wklęsłe, czyli wklęsłe soczewki (ALV 56); Wypukłe, czyli wybrzuszone, soczewki (ALV 54); c) Do ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym stosuje się żółte (Fienzal), czerwonawe (euphos), żółtawozielone o różnym stopniu przyciemnienia (Hallauer) ir bezbarwne (ultrasinowe) szkła (ALV 59); Szkła kontaktowe, dmuchane (Muller) lub toczone (Zeiss) (ALV 61). Be wcześniej używanych, w AIV znajdujemy wiele P. nowo utworzonych i wybranych przez ar Avižonisa terminów medycznych, np.: akilaukis, aklagimis, degintuvas, didžakumas, draikena, draikymas(is), drumstis, drumstéjimas, drumstynė, drumstumas, drumžlėjimas, drumžlinumas, dvejėjimas, dveJimimasis, garintuvas, gyslainė, glaustiniai (promienie światła), įdubieOna, wklęsłe, wypukłe, uwypuklone (soczewki), zmysł, zmysłowość, ogrzewacz, ciało rzęskowe, małowzroczność, uszkodzenie, rozszerzenie, odleżyna, pocenie się, starczowzroczność, rozbieżne (promienie świetlne), załamanie światła, strumień, zaćma, siatkówka, widzenie siatkówkowe, wzrok siatkówkowy, dalekowzroczne (okulary), rozcieranie, trzask, krótkowzroczność, krótkowzroczność, opatrunek, zagroda, trwałość, zakażenie. Terminy te zostały stworzone iš ne za jednym razem. Autor tworzył je, poprawiał, doskonalir ił, zmieniał, dlatego poświęcir ił na to wiele czasu, a nawet pieniędzy. — profesor Wydziału Lekarskieiš go P. honorarium Avižonisa (10.000 Lt) za poprawki odliczono mų drukarni na pokrycie strat około litów 8.000 (8). „Podręcznik chorób oczu” może być porównywany z najlepszymi światowymi su podręcznikami okulistyki. 118 Dla nas, Litwinów, jest on cenny ze względu na ir litewską terminologię medyczną, którą autor tworzył i doskonalił przez całe życie. ir V. Lašo słowami, jest to synteza ir pedagogicznej pracy naukowej (9). Z wielką starannością i oddaniem prof. P. Avižonis gromadził materiały do „Podręcznika chorób oczu”, dobierał ilustracje, pisał, jį ir sprawdzał pracę drukarską. Jakby przeczuwał, że jego największe i ostatnie dzieło będzie pomnikowe, dlatego nie żałował wysiłku, czasu ani starań, aby je udoskonalić (10). Jednakże P. Avižonisowi nie było dane ir zobaczyć i cieszyć się swoją książką. Zgodnie ze wskazówkami autora, sporządzonymi tuż przed śmiercią, indeks, spis recept oraz treść książki uporządkował ir jego syn, starszy asystent Kliniki Okulistycznej, lekarz Vytautas Avižonis. Inne dziedziny medycyny mogą pozazdrościć terminologii okulistycznej Avižonisa, ponieważ terminy te są właściwie utworzone. Dzieje się tak dlatego, że najważniejszym źródłem terminów prof. P. Avižonisa był język ludowy. Otrzymano 1998 10 01 Literatūra 1. Zinkevičius Z. Lietuvių kalbos istorija. V., 1984. T. 5. P. 165. 2. Lietuvių kalbos mokėjimas // Medicina. 1923. Nr. 3-4. P. 183. 3. Grinius K. Medicinos ir higienos žinių populiarizacija lietuvių tarpe // Medicina. 1922. Nr. 6. P. 315-325. 4. Avižonis P. Valstybinių egzaminų gydytojo laipsniui programos reikalu // Medicina. 1922. Nr. 3. P. 136-137. 5.Piročkinas A. Petras Avižonis // Mūsų kalba. 1975. Nr. 4. P. 61-66. 6.Staugaitis J. Lietuvių medicinos terminologijos reikalu // Medicina. 1925. Nr. 3-4. P. 273. 7. Susirūpinkime medicinos terminais // Medicina. 1925. Nr. 3-4. P. 129-130. 8.Puzinas J. Petras Avižonis. Čikaga, 1979. P. 205. 9.Lašas V. Med. dr. P. Avižonis kaip universiteto profesorius // Medicina. 1940. Nr. 4. P. 264-270. 10. Marcinkus J. A. a. prof. P. Avižonis okulistas-oftalmologas // Medicina. 1940. Nr. 4. P. 259-264. ' 119