Kvalifikaciniai kursai „Baltijos šalių jaunųjų terminologų vasaros kvalifikacinė mokykla“

Kursy kwalifikacyjne Szkoła letnia kwalifikacyjna dla młodych terminologów krajów bałtyckich ROBERTAS Lietuvių kalbos institutas STUNŽINAS W dniach 4–8 września 006 r. w Instytucie Języka Litewskiego odbyły się zorganizowane w ramach projektu „Rozwój kompetencji litewskich naukowców w procesie integracji Litwy z infrastrukturą Unii Europejskiej” kursy kwalifikacyjne z terminologii — szkoła letnia kwalifikacyjna dla młodych terminologów krajów bałtyckich. Wykładowcami kursów kwalifikacyjnych byli naukowcy z Litwy i zagranicy, a uczestnikami — pracownicy litewskich i łotewskich instytucji naukowych oraz państwowych. wykładowcy, doktoranci, studenci. Kursy kwalifikacyjne rozpoczął i prowadził większą ich część profesor, akademik S. Grinev-Griniewicz z Uniwersytetu Finansów i Zarządzania w Białymstoku. Cykl wykładów „Logiczne, semantyczne i onomazjologiczne aspekty terminologii” rozpoczęto od podstawowych zagadnień terminologii: pojęć terminologia, terminologia fachowa, termin; związków nauki o terminologii z innymi naukami; roli terminologii w rozwijającym się społeczeństwie naukowym. Profesor zapoznał uczestników z najważniejszymi teoretykami terminologii, wskazał najważniejsze kierunki pracy terminologicznej i normalizacji terminologii. W innych częściach cyklu wykładów mówiono o leksyce terminologicznej, jej miejscu w języku, najważniejszych cechach i właściwościach terminów, genetycznej, strukturalnej, semantycznej i funkcjonalnej typologii terminów. Mówiąc o miejscu nomenów w nauce o terminologii. prelegent scharakteryzował także inne jednostki leksyki specjalistycznej: prototerminy, profesjonalizmy, terminoidy, preterminy, kwaziterminy. W częściach cyklu wykładów poświęconych logicznym aspektom terminologii S. GrinevGriniewicz mówił o pojęciu, typach, kategoriach i relacjach pojęć naukowych, wspomniał o najbardziej typowych błędach w definiowaniu pojęć naukowych. Mówiąc o semazjologicznych aspektach terminologii, podkreślił, jakie mogą występować semantyczne rozbieżności między pojęciami terminów a znaczeniami leksykalnymi, krótko omówił synonimię terminów i jej typy, wspomniał o innych zjawiskach terminologicznych — paronimii, polis emii, homonimii. 236 Robertas Stunzinas | Kursy kwalifikacyjne dla młodych... Mówiąc o onomazjologicznych aspektach terminologii, wykładowca scharakteryzował strukturalne typy terminów, wymienił typy i podtypy nominacji specjalistycznej. Uwypuklił rolę najstarszej warstwy leksyki specjalistycznej w kształtowaniu terminologii, wskazał semantyczne, morfologiczne i syntaktyczne sposoby tworzenia terminów. Omówiono również zjawiska zapożyczania i adaptacji terminów. Kończąc cykl wykładów, S. Grinev-Griniewiczius krótko zapoznał z zagadnieniami semiotyki w terminologii. Opowiedział o nowym kierunku lingwistyki — antropolingwistyce. O historii litewskiej terminografii mówił starszy pracownik naukowy Instytutu Języka Litewskiego, dr J. Klimavičius. Terminolog podkreślił. że przez długi czas pracę terminograficzną wykonywali pojedynczy oświeceni entuzjaści, przede wszystkim botanicy. Początkiem zorganizowanej terminografii były rozważania nad neologizmami terminologicznymi specjalistów skupionych wokół Jonasa Jablonskisa w Woroneżu, na zapleczu pierwszej wojny światowej, oraz powstała szkoła terminologii. Przygotowanie Słownika współczesnego języka litewskiego (1954) zaowocowało również dekadą rozkwitu terminografii. W latach Drugiej Republiki Litewskiej rozpoczyna się prawdziwy przełom w terminografii — ukazało się około 200 słowników i słowniczków. Dużym bodźcem był Program stosowania i upowszechniania języka państwowego na lata 1996–2005. Przyjęto dokumenty dotyczące opracowywania i zatwierdzania słowników terminologicznych. Wydano kilka wielojęzycznych, monumentalnych słowników terminologicznych. J. Klimavičius podkreślił, że widoczna jest nierównowaga między ilością a jakością. Jak dotąd praca terminograficzna nie jest uznawana za naukową, a jej planowanie, organizacja i koordynacja nie zostały zinstytucjonalizowane. Rozwój prac terminograficznych pozostaje poza zasięgiem wzroku. O narzędziach porządkowania terminologii oraz zasadach tworzenia baz danych terminologicznych mówił starszy pracownik naukowy Uniwersytetu Wileńskiego V. Žalkauskas. Wykładowca zwięźle scharakteryzował możliwe sposoby porządkowania terminów w środowiskach MS Word i MS Exel, opowiedział o największych litewskich i zagranicznych bazach terminologicznych, krótko scharakteryzował główne systemy zarządzania bazami danych. Najwięcej czasu wykładowca poświęcił programowi do tworzenia baz danych MS Access. Wskazawszy główne zalety tego systemu, V. Žalkauskas omówił i zaprezentował etapy tworzenia bazy terminologicznej. O ogólnych zagadnieniach praw autorskich w pracy terminologicznej mówiła starsza specjalistka Ministerstwa Kultury, wykładowczyni Uniwersytetu im. Mykolasa Romerisa N. J. Matulevičienė. Prawniczka scharakteryzowała pojęcie praw autorskich, obiekty chronione i niechronione przez te prawa oraz podmiot, zapoznała z ogólnymi przepisami dotyczącymi własności intelektualnej, wskazała źródła praw autorskich. Przedstawiła pojęcie umowy autorskiej, wskazała główne rodzaje umów autorskich Terminologija | 2006 | 13 237 i innych umów. Mówiąc o prawach autorskich w pracy terminologicznej, N. J. Matulevičienė podkreśliła, że kryteriami ochrony wyników pracy terminologicznej są oryginalność, rezultat działalności twórczej oraz obiektywna forma wyrazu. Wykładowczyni wymieniła szczególne (sui generis) przepisy dotyczące ochrony prawnej twórców baz danych. Cykl kursów kwalifikacyjnych ukończył prorektor Instytutu Języków i Kultur, dr hab. S. Šelovas, na temat Pól pojęciowych i struktury pojęć w terminologii. Po zapoznaniu z pojęciami semantycznej struktury terminologii i pól pojęciowych wykładowca mówił przede wszystkim o problemach precyzji pól pojęciowych. Problematykę pól pojęciowych i struktury pojęć w terminologiach różnych dziedzin wykładowLietuvių kalbos institutas ca zilustrował programem do zarządzania danymi terminologicznymi Win Term. Słuchaczom kursów kwalifikacyjnych wręczono zaświadczenia. Oczekuje się, że takie regionalne szkolenia terminologiczne krajów bałtyckich staną się tradycją i będą organizowane również w przyszłym roku. Otrzymano 2006-12-04 Robertas Stunžinas P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. paštas [email protected] 238 Robertas Stunžinas | Kursy kwalifikacyjne dla młodych... krajów bałtyckich