Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities

Obserwuj @TermList na Twitter! — media społecznościowe jako narzędzie informacji terminologicznej i działalności terminologicznej ANITA NUOPPONEN University of Vaasa SŁOWA KLUCZOWE: działalność terminologiczna, media społecznościowe, komunikacja za pośrednictwem komputera, udostępnianie treści, współpraca online 1. WPROWADZENIE Nauka o terminologii i praca terminologiczna zawsze kładły bardzo duży nacisk na tworzenie sieci kontaktów, współpracę i dzielenie się informacjami, a także na wykorzystywanie i rozwijanie oprogramowania komputerowego do różnych działań w tej dziedzinie. Niniejszy artykuł łączy dwa obszary zainteresowań badawczych autorki: terminologię i komunikację za pośrednictwem komputera (CMC), a także należy do serii artykułów, w których omówiono adaptację technologii CMC do pracy terminologicznej i rozpowszechniania informacji terminologicznej1. Poniższy cytat pochodzi z referatu Nuopponen z 1996 roku, wygłoszonego na konferencji TKE w Wiedniu: „Sieć WWW jest idealną platformą dla różnego rodzaju działalności terminologicznej. Nie jest nie tylko internetowym archiwum ani repozytorium dokumentów elektronicznych, światową bibliografią czy encyklopedią informacji terminologicznej i terminograficznej, lecz może również odgrywać ważną rolę jako interaktywne, oparte na współpracy narzędzie komunikacyjne w badaniach terminologicznych, projektach terminograficznych, a także w edukacji. Mimo że w sieci WWW prowadzi się już wiele działań terminologicznych, ich większa część wciąż pozostaje niezrealizowana — miejmy nadzieję, że nie potrwa to długo”. (Nuopponen 1996) Większość najważniejszych podmiotów zajmujących się rozpowszechnianiem informacji terminologicznej i koordynacją, takich jak Infoterm i TermNet oraz krajowe ośrodki terminologiczne, wciąż nie była obecna w sieci — co dziś może wydawać się trudne do zrozumienia. Oczywistym powodem było jednak to, że World 1 „Informacja terminologiczna” odnosi się do informacji dotyczących terminów i pojęć, produktów terminologicznych, metod, teorii, badań i innych działań itp. 82 Anita Nuopponen | Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities World Wide Web był wtedy wciąż zupełnie nowy, a pierwsze łatwe w obsłudze przeglądarki internetowe pojawiły się około 1993 roku. Internet otwarto do użytku komercyjnego dopiero około 1991–1993 roku, a lata 1994–1995 były przełomowe. Na Uniwersytecie w Vaasa śledziliśmy rozwój Internetu od końca lat 80., a w 1994 roku uruchomiłam Term-List — listę mailingową — oraz Terminology Forum, portal internetowy z informacjami związanymi z terminologią. Od tego czasu pojawiło się więcej narzędzi do interakcji online i rozpowszechniania informacji, a najnowszym z nich są media społecznościowe, których wykorzystanie rozpowszechniło się w niemal każdej dziedzinie ludzkiej działalności. Jak ujęli to Andreas Kaplan i Michael Haenlein (2010), media społecznościowe można wręcz „postrzegać jako ewolucję powracającą do korzeni Internetu, ponieważ przekształcają one World Wide Web w to, do czego pierwotnie została stworzona: platformę ułatwiającą wymianę informacji między użytkownikami”. Nadszedł czas, by ponownie przyjrzeć się tej sytuacji. W artykule omówiono, w jaki sposób terminolodzy wykorzystują lub mogliby wykorzystywać Internet, a w szczególności media społecznościowe, do działań terminologicznych i rozpowszechniania informacji terminologicznej. Za ramy teoretyczne przyjęto cztery możliwości oferowane przez media społecznościowe, przedstawione przez Jeffrey’a W. Treema i Paula M. Leonardi (2012), którzy omawiają rodzaje zachowań wspieranych przez media społecznościowe. Analizie poddano wyłącznie te serwisy i aplikacje społecznościowe, w których można znaleźć informacje, treści lub działania związane z terminologią. 2. M E D I A S P O Ł E C Z N O Ś C I O W E Ponieważ pojęcie mediów społecznościowych wciąż ewoluuje, trudno precyzyjnie określić jego definicję. Autorzy często sięgają po definicję ekstensjonalną, wyliczając „rodzaje technologii, które ludzie intuicyjnie uznają za media społecznościowe (np. blogi, wiki, serwisy społecznościowe, tagowanie społecznościowe itd.)”, jak wskazują Treem i Leonardi (2012: 145) w analizie wcześniejszych badań nad mediami społecznościowymi. Na rysunku 1 przedstawiono wstępną typologię rodzajów mediów społecznościowych. Trudno zarysować system pojęciowy mediów społecznościowych, ponieważ oprogramowanie, usługi i technologie są nieustannie rozwijane i przekształcane w coś nowego. Na przykład początkowo Twitter kojarzono z blogami, ale obecnie służy do udostępniania wiadomości i zakładek społecznościowych oraz konkuruje z serwisami społecznościowymi, takimi jak Facebook i Google+. Terminologija | 2013 | 20 83 Rysunek 1. Zgrubna typologia komunikacji zapośredniczonej komputerowo Definicje intensjonalne pojęcia mediów społecznościowych dość często podkreślają takie cechy, jak obecność w Internecie, tworzenie treści przez użytkowników, udostępnianie ich innym, dzielenie się nimi i interaktywność. Cechy te nie odróżniają jednak w wystarczającym stopniu mediów społecznościowych od tradycyjnej komunikacji zapośredniczonej komputerowo (zob. rysunek 1) (Treem, Leonardi 2012: 145). Poczta elektroniczna, listy mailingowe itp. mają wiele z tych cech. Oprócz powszechnie wymienianych właściwości mediów społecznościowych Treem i Leonardi (2012) podkreślają rodzaje zachowań, które media społecznościowe typowo umożliwiają — czyli to, co można robić za pomocą tych narzędzi. Wśród oferowanych możliwości wymieniają: • widoczność (wkład można łatwo odnaleźć i obejrzeć). • trwałość (media społecznościowe pozwalają zachować zgromadzoną wiedzę przez długi czas), • edytowalność (wiadomości można starannie przygotować przed wysłaniem), • powiązania (między osobami, między osobami a treściami lub między uczestnikiem a prezentacją, treściami i innymi treściami). Treem and Leonardi (2012: 148–150) note that these affordances apply also to the traditional CMC and other types of communication technologies utilized in organizations. The difference is that social media technologies have potential to have high levels of all of these affordances simultaneously. 8 4 Anita Nuopponen Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities (Ibid.) Na przykład wiadomości e-mail można starannie przygotować, przechowywać i wyszukiwać, jednak ich widoczność jest ograniczona. Ponadto nadawca nie może edytować ani usunąć wysłanej wiadomości. Wpis w bazie danych może być widoczny, ale może mu brakować powiązań, np. dyskusji między osobami edytującymi wpis. Chociaż Treem i Leonardi (2012) mówią o środowiskach organizacyjnych, wiele z tego, co piszą, odnosi się także do komunikacji w ramach dyscypliny — w tym przypadku dziedziny terminologii. W dalszej części omówione zostaną współczesne działania terminologiczne w Internecie oraz możliwości, jakie media społecznościowe oferują tej dziedzinie. 3. DZIAŁANIA TERMINOLOGICZNE W INTERNECIE W publikacji Nuopponen z 1996 roku przedstawiono przyszłość działań terminologicznych w sieci, jak pokazano na rysunku 2. Rysunek 2. Niektóre możliwe kierunki rozwoju działań terminologicznych w sieci (Nuopponen 1996) Do tego czasu wiele wysiłku wkładano w opracowywanie bibliografii i rozpowszechnianie informacji o drukowanych publikacjach terminologicznych. Dziś przewidywania dotyczące przyszłości zawarte w artykule są dość trafne, ponieważ Internet wykorzystuje się obecnie do wszystkich tych celów; na przykład drukowane bibliografie zastąpiły internetowe wykazy publikacji, a my mamy bezpośredni dostęp do ogromnej liczby Terminologija | 2013 | 20 85 odpowiednich tekstów i dokumentów. Wyszukiwarki, listy odsyłaczy, strony główne i serwisy społecznościowe sprawiły, że drukowane publikacje typu who is who stały się zbędne i przestarzałe. 4. DZIAŁANIA TERMINOLOGICZNE W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH Poszukiwano różnorodnych działań związanych z terminologią w mediach społecznościowych, aby ustalić, co się robi i co można by robić. Z perspektywy mediów społecznościowych działania terminologiczne można z grubsza podzielić na nawiązywanie kontaktów, udostępnianie, spotkania, współpracę, nauczanie i szkolenia oraz prowadzenie badań (rysunek 3). Każde z nich ma własne wymagania i nie ma jednego serwisu, platformy ani aplikacji społecznościowej, która służyłaby im wszystkim. Rysunek 3. Działania terminologiczne w mediach społecznościowych 4.1. Nawiązywanie kontaktów Nawiązywanie kontaktów oznacza tu zarówno (1) wyszukiwanie odpowiednich osób i organizacji, z którymi można nawiązać kontakt, jak i (2) ponowne nawiązywanie kontaktów i utrzymywanie ich, a także omawianie wspólnych zainteresowań. Serwisy społecznościowe (SNS), takie jak LinkedIn i Facebook2, umożliwiają użytkownikom odnajdywanie osób, które już znają, i nawiązywanie z nimi kontaktu, a także sprawdzanie, kto z kim jest połączony i czym się zajmuje. W serwisie LinkedIn można już znaleźć dużą sieć badaczy terminologii i terminologów. Wcześniej uzyskanie tych informacji i zbudowanie sieci zawodowych kontaktów wymagało częstego udziału w wydarzeniach terminologicznych, korespondencji i wymiany wiadomości e-mail. W serwisie SNS informacje łatwo edytować i nie znikają one tak łatwo jak wizytówki po konferencji. Patrząc z innej perspektywy, serwisy SNS zapewniają użytkownikom widoczność. Treem i Leonardi (2012) twierdzą, że „media społecznościowe umożliwiają użytkownikom uwidocznienie 2 Inne popularne serwisy społecznościowe to Google+, Orkut (popularny w Indiach i Brazylii), SinaWeibo (Chiny), Vkontakte (Rosja). Zob. więcej, np. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites 86 Anita Nuopponen | Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities ich zachowań, wiedzy, preferencji i powiązań w sieciach komunikacyjnych, które wcześniej pozostawały niewidoczne (lub przynajmniej bardzo trudne do dostrzeżenia) dla innych”. Zwłaszcza LinkedIn (linkedin.com), serwis o bardziej profesjonalnym charakterze niż Facebook (facebook.com), stał się powszechnym sposobem nawiązywania kontaktu z osobami poznanymi na konferencjach i spotkaniach. Zamiast wymieniać się wizytówkami, możemy powiedzieć: „można mnie znaleźć na LinkedIn” albo wysłać zaproszenia osobom, które poznaliśmy, i nawiązać z nimi kontakt. Profil użytkownika w serwisie LinkedIn można również określić jako dynamiczne i interaktywne CV, ponieważ użytkownicy mogą aktualizować swoje dane, a ich kontakty mogą potwierdzać posiadane umiejętności i pisać rekomendacje. Użytkownicy publikują aktualizacje statusu i obserwują swoje wpisy. Ponadto same serwisy analizują dane użytkowników i istniejące kontakty oraz rekomendują nowe kontakty lub treści, które mogą, ale nie muszą być przydatne. W porównaniu z mediami społecznościowymi dyskusje prowadzone za pośrednictwem poczty elektronicznej lub listy mailingowej mają ograniczoną widoczność. Media społecznościowe umożliwiają także staranne redagowanie wiadomości, usuwanie już wysłanych wiadomości, zwracanie się do większej grupy bez zaśmiecania skrzynek pocztowych, późniejsze wyszukiwanie i przeglądanie wiadomości itd. (Treem, Leonardi 2012: 148). Serwis SNS, taki jak LinkedIn, dostarcza użytkownikom różnego rodzaju informacji, które może również zawierać strona główna, ale serwisy SNS są zazwyczaj bardziej dynamiczne i ułatwiają interakcję: potwierdzanie kontaktów, wysyłanie wiadomości, udostępnianie aktualności lub innych treści, dołączanie do grup o określonych zainteresowaniach i prowadzenie dyskusji w tych grupach. W tradycyjnych formach komunikacji zapośredniczonej komputerowo (CMC) opinie i komentarze były przekazywane i wyrażane w wiadomościach e-mail, rozmowach na listach mailingowych albo na czatach internetowych, synchronicznych lub asynchronicznych. Narzędzia oparte na poczcie elektronicznej mają ograniczoną widoczność — wiadomość otrzymują tylko jej adresaci. Wadą jest to, że skrzynki pocztowe łatwo zapełniają się długimi rozmowami. Zamiast tego można szerzej wykorzystywać serwisy społecznościowe do prowadzenia dyskusji, umożliwiając w ten sposób dołączenie do nich większej liczbie osób. Na przykład w serwisie LinkedIn można tworzyć grupy dyskusyjne lub dołączać do już istniejących. Dla terminologów szczególnie ważne są dwie grupy: Terminology, zarządzana przez Karę Warburton, oraz jej podgrupa poświęcona Association for Terminology and Knowledge Transfer, zarządzana przez Hanne Erdman Thomsen. Korzystanie z takich możliwości również nie jest pozbawione problemów, ponieważ łatwo zapomnieć o członkostwie w grupie, jeśli nie włączono powiadomień e-mail. Poczta elektroniczna stała się narzędziem używanym na co dzień, ale serwisy SNS niekoniecznie zyskały równie dużą obecność w naszym codziennym życiu. Terminologija | 2013 | 20 87 4.2. Udostępnianie Jedną z najbardziej typowych cech mediów społecznościowych jest udostępnianie — treści i wiedzy metainformacyjnej. W dziedzinie terminologii treściami mogą być teksty, publikacje, artykuły, pokazy slajdów, produkty terminologiczne, oprogramowanie, nagrania wideo z kursów itp. Wiedza metainformacyjna oznacza tu informacje o tym, gdzie znaleźć udostępnione treści, odnośniki, aktualności, recenzje itp. Poczta elektroniczna, strony internetowe, biuletyny e-mailowe, czasopisma internetowe, księgarnie internetowe i bazy danych ułatwiły i przyspieszyły udostępnianie oraz wyszukiwanie treści. Media społecznościowe poszerzają ten zestaw narzędzi, np. o blogi, wiki, tagowanie społecznościowe i serwisy do udostępniania treści, takich jak nagrania wideo, teksty i zdjęcia. Blogi są użytecznymi narzędziami do dzielenia się przemyśleniami, pomysłami i opiniami3. Mogą umożliwiać czytelnikom włączanie się do rozmowy i udostępnianie wpisów w innych kanałach mediów społecznościowych. Dobrymi przykładami z dziedziny terminologii są BIK Terminology4 autorstwa Barbary Inge Karsch, Terminology Blog autorstwa TermNet5, TNCs blogg (w języku szwedzkim), prowadzony przez The Swedish Centre for Terminology6, oraz Blog European Parliament’s Terminology Coordination7. Wiele firm również prowadzi interesujące blogi związane z terminologią: na przykład Microsoft8 i SAP9 prowadzą blogi z możliwością dyskusji dla swoich klientów, tłumaczy i lokalizatorów. Z czasem blogi mogą przekształcić się w rozbudowane repozytoria informacji, jak stało się w przypadku pierwotnego bloga TermCoord10, który przekształcono w stronę internetową. Listy odnośników na stronach internetowych nadal są popularnym sposobem udostępniania wiedzy metainformacyjnej (np. Terminology Forum11). Media społecznościowe oferują dodatkowe możliwości, np. Pinterest, Scoop.it. Pinterest to bardzo popularny serwis społecznościowy służący do udostępniania („przypinania”) pięknych zdjęć znalezionych w dowolnym miejscu w sieci. W artykule „Pinterest as a library marketing and information literacy tool” Cynthia Dudenhoffer (2012: 328) opisuje Pinterest w następujący sposób: 3 Więcej informacji, np. Kaplan, Haenlein 2010 4 http://bikterminology.com 5 http://terminologyblog.wordpress. com 6 http://www.tnc.se/TNCs-blogg 7 http://termcoord.eu/ blog 8 http://blogs.technet.com/b/terminology 9 http://scn.sap.com/community/globalization 10 http://termcoord.wordpress.com 11 http://www.uva.fi/termino 88 Anita Nuopponen | Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities „Pinterest umożliwia członkom „przypinanie” elementów lub obrazów znalezionych w Internecie do „tablicy”, którą można następnie łatwo udostępniać za pośrednictwem linku e-mail lub przez obserwowanie jej twórcy. Tablice są publicznie widoczne, więc nie trzeba się logować, a ich zawartość można stale aktualizować. Tego rodzaju narzędzie doskonale nadaje się do udostępniania informacji zarówno osobom uczącym się wzrokowo, jak i tradycjonalistom, a pracownicy biblioteki mogą je szybko i łatwo prowadzić. Pracownicy naukowi biblioteki mogą również używać serwisu Pinterest do tworzenia „portali badawczych”, czyli wizualnych przedstawień pomysłów wykorzystywanych do zapoczątkowania procesu badawczego i pisania.” Niektórzy terminolodzy eksperymentowali z podobnym wykorzystaniem tego narzędzia w terminologii, np. Terminology Forum12 ma tablice Pinterest poświęcone bazom terminologicznym, zawierające odnośniki do stron internetowych baz terminologicznych, oraz literaturze terminologicznej, z okładkami książek z zakresu literatury terminologicznej, prowadzącymi do stron, z których można je kupić lub pobrać, i tak dalej (zob. rysunek 4). Inni mogą udostępniać te materiały, polubić je lub komentować. Scoop.it jest podobny do Pinterest, ale jest bardziej ukierunkowany na tekst (zob. np. http://www.scoop.it/u/terminology-forum). Można je również opisać jako serwisy społecznościowej kuracji treści, w których użytkownicy gromadzą (odnośniki do) istniejących treści zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i dzielą się swoimi odkryciami z obserwującymi. Rysunek 4. Tablice Pinterest serwisu Terminology Forum 12 http://www.pinterest.com/termlist Terminologija | 2013 | 20 89 Udostępnianie wiadomości można uznać za odrębną kategorię udostępniania. Wprowadzenie poczty elektronicznej, list mailingowych, biuletynów e-mailowych i stron internetowych ułatwiło rozpowszechnianie i pozyskiwanie informacji, na przykład o wydarzeniach. Przez pewien czas podejmowano próbę gromadzenia informacji o wydarzeniach na portalu Terminology Forum, ale wkrótce z niej zrezygnowano, ponieważ wyszukiwanie informacji i edytowanie stron internetowych wymagało zbyt wiele wysiłku i nie mogło odbywać się regularnie. Obecnie Twitter oraz urządzenia mobilne (telefon/tablet) stanowią lepsze rozwiązanie: łatwo śledzić tweety innych użytkowników zainteresowanych wydarzeniami i treściami związanymi z terminologią oraz przekazywać je dalej (retweetować) swoim obserwującym. To szybki sposób wysyłania i przekazywania informacji o różnych wydarzeniach terminologicznych (zob. rysunek 5). Aplikacje mobilne udostępniły media społecznościowe na telefonach i tabletach, dzięki czemu można łatwo przeglądać ich aktualności i wiadomości, gdy tylko mamy chwilę wolnego czasu. Rysunek 5. Wyniki wyszukiwania w serwisie Twitter hasła terminology (8.11.2013) Również Facebook jest wykorzystywany przez organizacje do publikowania wiadomości. Twitter zapewnia większą widoczność, ponieważ oprócz obserwujących każdy może znaleźć wiadomość, wyszukując słowo (np. terminology), „hashtag” (#terminology) lub użytkownika (@termlist). Facebook służy przede wszystkim budowaniu relacji między użytkownikami, podczas gdy w serwisie Twitter najsilniejsza więź często łączy nadawcę z treścią. Do najistotniejszych użytkowników Twittera, których warto obserwować, jeśli interesują nas wiadomości i wydarzenia terminologiczne, należą Uwe-Muegge, Rodolfo Maslias, TermCoord, TermNet i TermList. 90 Anita Nuopponen | Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities 4.3. Spotkania, wydarzenia, edukacja i szkolenia Media społecznościowe (np. Twitter, Facebook, blog) są często wykorzystywane nie tylko do reklamowania nadchodzących konferencji (zob. rysunek 5), lecz także w trakcie konferencji. Zdarza się, że niektórzy uczestnicy (zob. rysunek 5: TAUS; Kaleidoscope) oraz niektórzy organizatorzy relacjonują wydarzenie na bieżąco na blogach lub Twitterze i cytują prezentacje (zob. rysunek 5: #tekom). Inną możliwością jest transmitowanie wydarzenia lub jego części, aby uczestnicy mogli je śledzić, komentować (np. na czacie), a nawet wygłaszać prezentacje online. Można wyróżnić transmisje internetowe (webcasty) i webinaria (seminaria online). Webcasty są w mniejszym lub większym stopniu jednokierunkową formą komunikacji, natomiast webinaria wykorzystują interaktywne funkcje oprogramowania do konferencji internetowych (np. Adobe Pro Connect, Skype, etc.), umożliwiając prezenterowi i odbiorcom interakcję. Webinaria, udostępnianie wideo (np. Youtube.com, Vimeo.com) i slajdów (np. www.Slideshare.net) są wykorzystywane w różnego rodzaju edukacji i szkoleniach. TermNet organizuje kursy ECQA Certified Terminology Manager częściowo w formie webinariów (http://www.termnet.org). Niektóre firmy tłumaczeniowe i lokalizacyjne organizują także webinaria na tematy terminologiczne. W przypadku kursów uniwersyteckich celowe jest korzystanie z platform e-learningowych, ponieważ uczelnie zazwyczaj udostępniają swoim pracownikom i studentom taką platformę (np. Moodle, Blackboard). Platformy te obejmują różne rodzaje narzędzi komunikacyjnych i narzędzi do udostępniania treści, znanych z mediów społecznościowych. 4.4. Współpraca Projekty terminologiczne i zarządzanie terminologią obejmują różne rodzaje interakcji, przekazywania informacji i komunikacji, np. wymianę wiadomości, spotkania, przechowywanie i przesyłanie materiałów, komentowanie, edytowanie, recenzowanie, publikowanie i promowanie. Tradycyjnie czynności te wymagały użycia różnych narzędzi. Wiele problemów można rozwiązać za pomocą mediów społecznościowych lub przez włączenie elementów interaktywnych do platform współpracy, takich jak te oferowane przez technologię wiki. Zasadniczo technologia wiki to „technologia serwerowa typu open source, umożliwiająca użytkownikom dostęp do stron hipertekstowych, ich przeglądanie i edytowanie w czasie rzeczywistym” (Leuf, Cunningham 2001: 442). Istnieje kilka rozszerzeń technologii wiki, np. Semantic MediaWiki, które sprawia, że dane są czytelne maszynowo dla Semantic Web13. Wikipedia jest najbardziej znaną 13 http://semantic-mediawiki.org Terminologija | 2013 | 20 91 przykład wykorzystujący Semantic MediaWiki jako swoją platformę. Ta sama platforma może być również stosowana w projektach terminologicznych opartych na współpracy, np. w Finnish Termbank for Arts and Sciences14. Bank terminologiczny jest projektem krajowym, którego celem jest opracowanie terminologii z różnych dyscyplin akademickich w oparciu o crowdsourcing. W 2008 roku Nuopponen zakończył artykuł słowami „Wikipedia jest interesującym modelem otwartej współpracy online, ponieważ dyskusje uczestników na temat zasad i metod są dostępne w sieci. Miejmy nadzieję, że w ciągu najbliższych dziesięciu lat w różnych dziedzinach specjalistycznych powstanie kilka termpaedii”. (Nuopponen 2008) Obecnie technologia wiki wydaje się często wykorzystywana i przywoływana przy tworzeniu zintegrowanych narzędzi do współpracy w pracy terminologicznej (np. Kudashev 2013; He et al. 2009; Désilets et al. 2009). Technologia wiki umożliwia tworzenie powiązań między hasłami terminologicznymi a powiązanymi dyskusjami, rozwiązując tym samym niektóre problemy, za które krytykowane są tradycyjne bazy danych terminologicznych. Projekty i organizacje mogą korzystać z tej technologii, która jednak wymaga zainstalowania serwera. Dla pojedynczych osób i mniejszych grup interesującym serwisem do współpracy online opartym na technologii wiki jest TermWiki15, gdzie każdy może opracować glosariusz, wyszukiwać zbiory i dyskutować o nich. Dostępna jest również komercyjna, bardziej zaawansowana wersja dla firm. Również osoby pracujące z ontologiami zauważyły, że gdy ontologie stają się zbyt obszerne, by mogła nimi zarządzać jedna osoba lub mała grupa, konieczna jest współpraca, której tradycyjne narzędzia nie wspierają. Tudorache et al. (2008) przedstawiają Collaborative Protégé16 jako rozwiązanie umożliwiające zintegrowanie narzędzi komunikacyjnych z narzędziami do pracy z ontologiami. Według Tudorache et al. (2008) poważnym problemem jest „rozbieżność między wytworzoną ontologią z jednej strony a całością przemyśleń i dyskusji, które doprowadziły do powstania tego artefaktu, z drugiej strony”. W rezultacie użytkownikowi „ontologii często nie sposób było zrozumieć przesłanek leżących u podstaw decyzji projektowych, ustalić, które źródła były istotne, ani znaleźć zasobów zewnętrznych, które wpłynęły na decyzje dotyczące modelowania”. Collaborative Protégé integruje dyskusje z „procesem edycji ontologii, czatami oraz adnotacjami dotyczącymi zmian i komponentów ontologii”. 14 http://tieteentermipankki.fi/wiki/Termipankki:Etusivu/en 15 http://www.termwiki.com 16 http://protegewiki.stanford.edu/wiki/Collaborative_Protege 92 Anita Nuopponen Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities (Ibid.) Doświadczenia i rozwiązania opracowane na potrzeby pracy z ontologiami są interesujące również z punktu widzenia pracy terminologicznej, ponieważ wiele metod i problemów jest podobnych. 5. WNIOSKI W ciągu ostatnich piętnastu lat nastąpiła znacząca zmiana w aktywności internetowej w dziedzinie terminologii. Nie ma już wątpliwości, czy organizacje terminologiczne potrzebują strony internetowej; obecnie pytanie brzmi, czy potrzebują obecności w mediach społecznościowych. Internet służy nie tylko tworzeniu archiwów i udostępnianiu ich, lecz także aktywnemu dzieleniu się różnymi rodzajami treści. Zamiast informacji bibliograficznych lub innych metainformacji można bezpłatnie udostępniać również całe treści17 albo za opłatą. Media społecznościowe zwiększyły możliwości nawiązywania kontaktów i ich podtrzymywania, a także uzyskiwania informacji o wydarzeniach w interesującej nas dziedzinie. Osobom pracującym z terminologią, np. terminologom, badaczom terminologii, tłumaczom, studentom itp., media społecznościowe ułatwiają nawiązywanie kontaktów, wyszukiwanie i udostępnianie informacji, spotykanie się i uczestnictwo, angażowanie się w działania i tak dalej. Media społecznościowe oferują jednak niezliczone możliwości, a dla początkującego znalezienie najistotniejszych serwisów i programów może być przytłaczającym zadaniem. Dlatego w niniejszym artykule jako przykłady omówiono tylko kilka istotnych narzędzi mediów społecznościowych. LinkedIn wydaje się pełnić funkcję popularnego narzędzia do nawiązywania kontaktów między ludźmi w dziedzinie terminologii. Twitter zyskuje na znaczeniu jako medium informacyjne, w którym publikowane są i podawane dalej tweety o naborze artykułów, nowych publikacjach, nadchodzących kursach i innych aktualnych informacjach związanych z terminologią. Tradycyjne narzędzia komunikacji za pośrednictwem komputera (CMC), takie jak strony internetowe, również odgrywają ugruntowaną rolę w rozpowszechnianiu informacji i publikowaniu treści. Strony internetowe i blogi pełnią funkcję centrum łączącego różne inne kanały lub interfejsu do nich, podczas gdy poczta elektroniczna często służy jako narzędzie powiadamiania, gdy serwisy społecznościowe informują nas, że ktoś polubił lub przekazał dalej naszą wiadomość albo zaczął nas obserwować itp. Rośnie liczba działań i projektów opartych na współpracy, a wraz z nią zapotrzebowanie na narzędzia do współpracy. Technologia (np. wiki) jest już dostępna; trzeba ją jedynie nieco dostosować do potrzeb działań terminologicznych. 17Np. Pavel S., Nolet D. Handbook of Terminology. Translation Bureau, Public Works and Government Services Canada, 2001, dostępne pod adresem: <http://www.bt-tb.tpsgc-pwgsc.gc.ca/publications/documents/termino-eng.pdf?archived=true>. Terminologija | 2013 | 20 93 Media społecznościowe mają również swoje wady, jednak niniejszy artykuł koncentruje się na ich możliwościach w zakresie działań terminologicznych. Ważne jest, aby można było łatwo odnaleźć i przeglądać różne rodzaje materiałów, a wiedza gromadzona i opracowywana z upływem czasu nie zniknęła. Ponadto media społecznościowe zazwyczaj umożliwiają staranne przygotowanie wiadomości przed jej opublikowaniem oraz nawiązywanie relacji między osobami, między osobami a treściami lub między uczestnikiem a prezentacją, a także między treściami. REFERENCES Désilets A., Huberdeau L.-Ph., Laporte M., Quirion J. 2009: Building a Collaborative Multilingual Terminology System. – Proceedings of the ASLIB: Translating and the Computer, available at: <http://nparc.cisti-icist.nrc-cnrc.gc.ca/npsi/ctrl?action=rtdoc&an=15153226&lang=en>. Dudenhofer C. 2012: Pin it! Pinterest as a library marketing and information literacy tool. – College & Research Libraries News 73(6), 328–332, available at: <http://crln.acrl.org/content/73/6/328.full.pdf+html>. He S., Nachimuthu S. K., Shakib S. C., Lau L. M. 2009: Collaborative Authoring of Biomedical Terminologies Using a Semantic Wiki. – Proc. of AMIA 2009 Symposium, San Francisco, California, 234238, available at: <http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20351856>. Kaplan A. M., Haenlein M. 2010: Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media. – Business Horizons 53(1), 59–68, available at: <http://dx.doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003>. Kudashev I. 2013: Quality Assurance in Terminology Management: Recommendations from the Termfactory Project. University of Helsinki, Palmenia Centre for Continuing Education, Kouvola, available at: <http://www.projectglossary.eu/download/QA_in_TM_Kudashev.pdf>. Leuf B., Cunningham W. 2001: The Wiki Way: Quick Collaboration on the Web, Boston, Addison-Wesley. Nuopponen A. 1996: Terminology Online: From Term Banks to the World Wide Web. – Terminology Science & Research 7(1), 21–27. Nuopponen A. 2008: Term lists or multimedia and collaboration? Future directions for online terminology resources. – Proceedings of XVIth European Symposium on Language for Special Purposes (LSP) Specialised Language in Global Communication, University of Hamburg, 27–31 August 2007. Treem J. W., Leonardi P. M. 2012: Social Media Use in Organizations. Exploring the Affordances of Visibility, Editability, Persistence, and Association. – Communication Yearbook 36, 143–189, available at: <http://comm.soc.northwestern.edu/leonardi/files/2012/09/socialmedia.pdf>. Tudorache T., Noy N. F., Tu S., Musen M. A. 2008: Supporting Collaborative Ontology Development in Protégé. – The Semantic Web – ISWC 2008, Berlin, Heidelberg: Springer, 17–32, available at: <http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-540-88564-1_2>. SEKITE @TERMLIST TWITTER’YJE! – SOCIALINĖ ŽINIASKLAIDA KAIP TERMINOLOGINĖS INFORMACIJOS IR VEIKLOS PRIEMONĖ Straipsnyje kalbama apie tai, kaip socialinė žiniasklaida yra ar galėtų būti naudojama terminologinei veiklai ir terminologinės informacijos sklaidai. Nagrinėjama įvairi, su terminologija susijusi, socialinės žiniasklaidos priemonėmis pristatoma veikla ir bandoma nustatyti, kas yra ir kas galėtų būti padaryta. Kaip teorinis pagrindas imama keturi socialinės žiniasklaidos bruožai (matomumas, nuolatinis buvimas, redaguojamumas, bendrumas), pateikti Treem ir Leonardi darbe (2012) kalbant apie organizacijos komunikaciją. Terminologinei veiklai svarbu tai, kad socialinės žiniasklaidos priemonėmis 94 Anita Nuopponen Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities pateiktą įvairių tipų medžiagą yra nesunkiai randama ir peržiūrima, sukauptos žinios nedिंगsta, galima užmegzti ryšius tarp žmonių, žmogaus ir turinio ar dalyvio ir pateikties, taip pat tarp turinio ir turinio. Palyginus su tradicinėmis interneto komunikacijos priemonėmis, tokiomis kaip interneto svetainė, elektroninis paštas ar elektroninio pašto grupė, naudojant socialines žiniasklaidos priemones lengviau susisiekti, susitikti ir dalyvauti, įsitraukti, dalintis informacija ir ją rasti. Kita vertus, socialinė žiniasklaida pateikia daugybę galimybių, todėl gali būti sunku rasti labiausiai poreikius atitinkančias svetaines ir programinę įrangą. Straipsnyje daugiausiai dėmesio skiriama toms socialinės žiniasklaidos priemonėms, kurios naudingiausios dirbantiems terminologijos darbą. Terminologijos srityje LinkedIn – populiari priemonė norintiems susisiekti, Twitter vis labiau įsitvirtina kaip pranešimo apie kvietimus dalyvauti konferencijose, naujus leidinius, vykstančius mokymus ir kitos aktualios informacijos pateikimo priemonė. Tinklaraščiai ir tradicinės interneto svetainės atlieka įprastą vaidmenį skleidžiant informaciją ir skelbiant turinį. Abi šios priemonės taip pat jungia įvairius kitus kanalus. Elektroninis paštas paprastai naudojamas kaip pranešimo priemonė. Socialinės žiniasklaidos technologijos, tokios kaip vikis, sujungia sąveikos ir turinio kūrimo priemones ir skatina bendradarbiavimą. Gauta 2013-11-11 Anita Nuopponen University of Vaasa Wolffintie 34 65200 Vaasa Finland Terminologija | 2013 | 20 95