Follow @TermList on Twitter! — Social Media as a Tool for Terminological Information and Activities

8 2 Anita Nuopponen | Obserwuj @TermList na Twitterze! — Media społecznościowe | as a Tool for Terminological Information and Activities Obserwuj @TermList na Twitterze! — Media społecznościowe jako narzędzie Informacji i działań terminologicznych ANITA NUOPPONEN Uniwersytet w Vaasa SŁOWA KLUCZOWE: działania terminologiczne, media społecznościowe, komunikacja za pośrednictwem komputera, udostępnianie treści, współpraca online 1. WPROWADZENIE Nauka o terminologii i praca terminologiczna zawsze kładły bardzo silny nacisk na tworzenie sieci kontaktów, współpracę i wymianę informacji, a także na wykorzystywanie i rozwijanie oprogramowania komputerowego do różnych działań w tej dziedzinie. Niniejszy artykuł łączy dwa obszary zainteresowań badawczych autora: terminologię oraz komunikację zapośredniczoną komputerowo (CMC), i należy do serii artykułów, w których przeanalizowano adaptację technologii CMC do pracy terminologicznej oraz rozpowszechniania informacji terminologicznej1. Poniższy cytat pochodzi z pracy Nuopponena z 1996 roku, przedstawionej na konferencji TKE w Wiedniu: „Sieć WWW jest idealną platformą dla różnego rodzaju działań terminologicznych. Nie jest ona jedynie internetowym archiwum lub miejscem przechowywania dokumentów elektronicznych ani ogólnoświatową bibliografią czy encyklopedią informacji terminologicznej i terminograficznej, lecz może odgrywać ważną rolę jako interaktywne, oparte na współpracy narzędzie komunikacji w badaniach terminologicznych, projektach terminograficznych, a także w edukacji. Mimo że w Sieci WWW istnieje już wiele działań terminologicznych, znaczna ich część wciąż pozostaje niezrealizowana — miejmy nadzieję, że nie potrwa to długo.” (Nuopponen 1996) Większość głównych podmiotów zajmujących się rozpowszechnianiem i koordynacją informacji terminologicznej, takich jak Infoterm i TermNet oraz krajowe centra terminologiczne, wciąż nie była obecna w sieci — fakt, który dziś może wydawać się trudny do zrozumienia. Jednak oczywistym powodem było to, że World 1 „Informacja terminologiczna” odnosi się do informacji związanych z terminami i pojęciami, produktami terminologicznymi, metodami, teoriami, badaniami i innymi działaniami itd. 8 3Terminologija | 2013 | 20 Wide Web był wówczas wciąż zupełnie nowy, a pierwsze łatwe w obsłudze przeglądarki internetowe pojawiły się około 1993 roku. Internet został otwarty do użytku komercyjnego dopiero około 1991–1993 roku, przy czym lata 1994–1995 były latami przełomowymi. Na Uniwersytecie w Vaasa of the Internet from the late 1980’s, and 1994 I established Term-List śledziliśmy listę mailingową dotyczącą rozwoju oraz internetowy portal Terminology Forum poświęcony informacjom związanym z terminologią. Od tego czasu dostępnych stało się więcej narzędzi do interakcji online i rozpowszechniania informacji, a najnowszymi z nich są media społecznościowe, których wykorzystanie rozprzestrzeniło się niemal na każdą dziedzinę ludzkiej działalności. Według słów Andreasa Kaplana i Michaela Haenleina (2010) media społecznościowe można w istocie „postrzegać jako powrót do korzeni Internetu, ponieważ przekształcają one na nowo World Wide Web w to, czym początkowo miał być: platformę ułatwiającą wymianę informacji między użytkownikami” . Nadszedł czas na kolejny przegląd sytuacji. W artykule omówiono, w jaki sposób terminolodzy wykorzystują lub mogliby wykorzystywać Internet, a dokładniej media społecznościowe, do prowadzenia działalności terminologicznej oraz rozpowszechniania informacji terminologicznej. Cztery funkcje mediów społecznościowych przedstawione przez Jeffreya W. Treema i Paula M. Leonardi (2012), którzy omawiają rodzaje zachowań wspieranych przez media społecznościowe, przyjęto jako ramy teoretyczne. Analizie poddano wyłącznie te serwisy lub aplikacje społecznościowe, w których można znaleźć informacje, treści lub działania terminologiczne. 2. MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE Ponieważ pojęcie mediów społecznościowych ewoluuje, trudno jest precyzyjnie je zdefiniować. Autorzy często odwołują się do definicji ekstensjonalnej, wymieniając „rodzaje technologii, które ludzie implicite uznają za media społecznościowe (np. blogi, wiki, serwisy społecznościowe, tagowanie społecznościowe itp.)”, jak wskazują Treem i Leonardi (2012: 145) w swojej analizie wcześniejszych badań nad mediami społecznościowymi. Na rysunku 1 przedstawiono wstępną typologię rodzajów mediów społecznościowych. Trudno jest nakreślić system pojęciowy mediów społecznościowych, ponieważ oprogramowanie i usługi lub technologie są nieustannie rozwijane i przekształcane w coś nowego. Na przykład na początku Twitter był kojarzony z blogami, ale obecnie jest używany do udostępniania wiadomości i tworzenia zakładek społecznościowych, a także konkuruje z serwisami społecznościowymi, takimi jak Facebook i Google+. 8 4 Anita Nuopponen | Obserwuj @TermList na Twitterze! — Media | as a Tool for Terminological Information and Activities społecznościowe Rysunek 1. Przybliżona typologia komunikacji za pośrednictwem komputera Definicje intensjonalne pojęcia mediów społecznościowych dość często podkreślają takie cechy, jak istnienie w Internecie, tworzenie treści przez użytkowników, wyświetlanie treści innym osobom, udostępnianie i interaktywność. Cechy te jednak nadal nie odróżniają w wystarczającym stopniu mediów społecznościowych od tradycyjnej komunikacji za pośrednictwem komputera (zob. Rysunek 1) (Treem, Leonardi 2012: 145). Poczta elektroniczna, listy mailingowe itp. mają wiele z tych cech. Oprócz ogólnie wymienianych cech mediów społecznościowych Treem i Leonardi (2012) podkreślają rodzaje zachowań, które media społecznościowe zazwyczaj umożliwiają — to, co możemy robić za pomocą tych narzędzi. Jako przejawy możliwości wymieniają: • widoczność (wkład można łatwo zlokalizować i wyświetlić), • trwałość (media społecznościowe zachowują zgromadzoną wiedzę w czasie), • edytowalność (wiadomości można starannie opracować przed wysłaniem), • powiązanie (między osobami, między osobami a treścią lub między podmiotem a prezentacją, treścią a treścią). Treem i Leonardi (2012: 148–150) zauważają, że możliwości te odnoszą się również do tradycyjnej komunikacji za pośrednictwem komputera (CMC) oraz innych rodzajów technologii komunikacyjnych wykorzystywanych w organizacjach. Różnica polega na tym, że technologie mediów społecznościowych mogą jednocześnie charakteryzować się wysokim poziomem wszystkich tych możliwości. 8 5Terminologija | 2013 | 20 (Tamże.) Na przykład wiadomości e-mail można starannie opracować, przechowywać i przeszukiwać, jednak ich widoczność jest ograniczona. Ponadto nadawca nie może edytować ani usunąć wysłanej wiadomości. Wpis w bazie danych może być widoczny, ale może nie mieć powiązania, np. dyskusji między osobami, które edytują ten wpis. Mimo że Treem i Leonardi (2012) mówią o środowiskach organizacyjnych, wiele z tego, co stwierdzają, odnosi się również do komunikacji wewnątrz dyscypliny, w tym przypadku dziedziny terminologii. W dalszej części omówione zostaną dzisiejsze działania terminologiczne w Internecie oraz możliwości, jakie media społecznościowe oferują tej dziedzinie. 3. DZIAŁANIA TERMINOLOGICZNE W INTERNECIE W Nuopponen 1996 przyszłość działań terminologicznych w sieci przedstawiono w sposób ukazany na rysunku 2. Rysunek 2. Niektóre możliwe kierunki rozwoju działań terminologicznych w sieci (Nuopponen 1996) Do tego czasu wiele wysiłku wkładano w tworzenie bibliografii i rozpowszechnianie informacji o drukowanych produktach terminologicznych. Dziś wykorzystywane do wszystkich future predicted in the paper, is quite accurate, because the web is now tych celów, np. drukowane bibliografie, zostały zastąpione internetowymi wykazami publikacji, a my mamy bezpośredni dostęp do ogromnej ilości 8 6 Anita Nuopponen | Obserwuj @TermList na Twitterze! — Media | as a Tool for Terminological Information and Activities społecznościowe dotyczących istotnych tekstów i dokumentów. Wyszukiwarki, listy linków, strony główne i serwisy społecznościowe sprawiły, że drukowane publikacje typu „kto jest kim” stały się zbędne i przestarzałe. 4. DZIAŁALNOŚĆ TERMINOLOGICZNA W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH Przeszukano różne działania związane z terminologią w mediach społecznościowych, aby znaleźć wzorzec tego, co się robi i co można by robić. Z perspektywy mediów społecznościowych działania terminologiczne można z grubsza podzielić na nawiązywanie kontaktów, udostępnianie, spotkania, współpracę, nauczanie i szkolenie oraz prowadzenie badań (rysunek 3). Każde z nich ma własne wymagania i nie istnieje pojedynczy serwis, platforma ani aplikacja społecznościowa, która mogłaby służyć wszystkim tym celom. Rysunek 3. Działania terminologiczne w mediach społecznościowych 4.1. Networking Networking oznacza tutaj zarówno (1) znalezienie właściwych osób i organizacji, z którymi można nawiązać kontakt, jak i (2) ponowne nawiązywanie kontaktu i utrzymywanie go, a także omawianie wspólnych zainteresowań. Serwisy społecznościowe (SNS), takie jak LinkedIn i Facebook2, umożliwiają użytkownikom odnajdywanie osób, które już znają, oraz nawiązywanie z nimi kontaktu, a także sprawdzanie, kto z kim jest połączony i czym się zajmuje. Istotnie, na LinkedIn można już znaleźć dużą sieć badaczy terminologii i terminologów. Wcześniej znalezienie tych informacji i zbudowanie profesjonalnej sieci kontaktów wymagało częstego uczestnictwa w wydarzeniach terminologicznych, prowadzenia korespondencji i wymiany wiadomości e-mail. W serwisie społecznościowym informacje można łatwo edytować i nie znikają one tak łatwo jak wizytówki po konferencji. Patrząc z drugiej strony, serwisy społecznościowe zapewniają użytkownikom widoczność. Treem i Leonardi (2012) stwierdzają, że „media społecznościowe zapewniają użytkownikom możliwość 2 Innymi popularnymi serwisami społecznościowymi są Google+, Orkut (popularny w Indiach i Brazylii), SinaWeibo (Chiny), Vkontakte (Rosja). Zobacz więcej, np. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites. 8 7Terminologija | 2013 | 20 połączeń, które wcześniej były niewidoczne (lub their behaviors, knowledge, preferences, and communication network przynajmniej bardzo trudne do dostrzeżenia), stało się widocznych dla innych”. Zwłaszcza LinkedIn (linkedin.com), który jest bardziej ukierunkowany zawodowo niż Facebook (facebook.com), stał się powszechnym miejscem nawiązywania kontaktów z osobami, które poznajemy na konferencjach i spotkaniach. Zamiast wymieniać się wizytówkami, możemy powiedzieć „możesz znaleźć mnie na LinkedInie” lub wysłać zaproszenia osobom, które poznaliśmy, aby nawiązać z nimi kontakt. Profil użytkownika na LinkedInie można również scharakteryzować jako dynamiczne i interaktywne CV, ponieważ użytkownicy mogą aktualizować swoje dane, a kontakty mogą potwierdzać ich umiejętności i pisać rekomendacje. Użytkownicy publikują aktualizacje statusu i śledzą nawzajem swoje wiadomości. Ponadto same serwisy analizują dane użytkowników i istniejące kontakty oraz rekomendują nowe połączenia lub treści, które mogą, ale nie muszą być istotne. W porównaniu z mediami społecznościowymi dyskusje prowadzone za pośrednictwem poczty elektronicznej lub na liście mailingowej mają ograniczoną widoczność. Media społecznościowe dają również możliwość starannego redagowania wiadomości, usuwania już wysłanych wiadomości, zwracania się do większej grupy bez zaśmiecania skrzynek pocztowych, późniejszego wyszukiwania i uzyskiwania dostępu do wiadomości itd. (Treem, Leonardi 2012: 148) Witryna SNS, taka jak LinkedIn, dostarcza ludziom różnego rodzaju informacji, które może również zapewnić strona główna, ale witryny SNS są zazwyczaj bardziej dynamiczne i ułatwiają interakcję: rekomendowanie kontaktów, wysyłanie wiadomości, udostępnianie wiadomości lub innych treści, dołączanie do grup o szczególnych zainteresowaniach i dyskutowanie w tych grupach. W tradycyjnych dyskusjach CMC opinie i komentarze były prowadzone i wyrażane w formie wiadomości e-mail, rozmów na listach mailingowych lub synchronicznych bądź asynchronicznych czatów internetowych. Narzędzia oparte na poczcie elektronicznej mają ograniczoną widoczność — wiadomość otrzymują tylko osoby, do których została wysłana. Minusem jest to, że skrzynki pocztowe szybko zapełniają się długimi rozmowami. Zamiast tego witryny mediów społecznościowych można w większym stopniu wykorzystywać do dyskusji, umożliwiając tym samym dołączenie do niej większej liczbie osób. Na przykład na LinkedIn można tworzyć grupy dyskusyjne lub dołączać do już istniejącej grupy. Dla terminologów szczególnie istotne są dwie grupy: Terminology, zarządzana przez Karę Warburton, oraz jej podgrupa Association for Terminology and Knowledge Transfer, zarządzana przez Hanne Erdman Thomsen. Korzystanie z takich możliwości również nie jest pozbawione problemów, ponieważ łatwo zapomnieć o członkostwie w grupie, jeśli nie włączono powiadomień e-mail. Poczta elektroniczna stała się narzędziem używanym na co dzień, ale serwisy SNS niekoniecznie zyskały taki sam stopień obecności w naszym codziennym życiu. 8 8 Anita Nuopponen | Obserwuj @TermList na Twitterze! — Media społecznościowe | as a Tool for Terminological Information and Activities 4.2. Udostępnianie Jedną z najbardziej typowych cech mediów społecznościowych jest udostępnianie — udostępnianie treści i metawiedzy. W dziedzinie terminologii treściami mogą być teksty, publikacje, artykuły, pokazy slajdów, produkty terminologiczne, oprogramowanie, nagrania wideo z kursów itp. Metawiedza oznacza tutaj informacje o tym, gdzie znaleźć udostępnione treści, odnośniki, wiadomości i recenzje itp. Poczta elektroniczna, strony internetowe, biuletyny e-mailowe, czasopisma internetowe oraz księgarnie internetowe i bazy danych ułatwiły i przyspieszyły udostępnianie treści oraz ich wyszukiwanie. Media społecznościowe wzbogacają ten zestaw narzędzi, np. blogi, wiki, tagowanie społecznościowe oraz serwisy do udostępniania treści wideo, tekstów i zdjęć. Blogi są użytecznymi narzędziami do dzielenia się ze sobą przemyśleniami, pomysłami i opiniami3. Mogą one umożliwiać czytelnikom dołączenie do rozmowy oraz udostępnianie wpisów w innych kanałach mediów społecznościowych. Dobrymi przykładami z dziedziny terminologii są BIK Terminology4 Barbary Inge Karsch, Terminology Blog prowadzony przez TermNet5, TNCs blogg (w języku szwedzkim) Szwedzkiego Centrum Terminologii6 oraz Blog of European Parliament’s Terminology Coordination7. Wiele firm ma również interesujące blogi związane z terminologią: np. Microsoft8 i SAP9 prowadzą blogi umożliwiające dyskusję ich klientom, tłumaczom i lokalizatorom. Z czasem blogi mogą stać się ogromnymi repozytoriami informacji, jak stało się w przypadku pierwotnego bloga TermCoord10, który przekształcono w stronę internetową. Listy odsyłaczy na stronach internetowych są nadal popularne jako sposób udostępniania metawiedzy (np. Terminology Forum11). Media społecznościowe oferują dalsze możliwości, np. Pinterest, Scoop.it. Pinterest to bardzo popularny serwis społecznościowy służący do udostępniania („przypinania”) pięknych zdjęć znalezionych w dowolnym miejscu w sieci. W swoim artykule „Pinterest jako narzędzie marketingu bibliotecznego i edukacji informacyjnej” Cynthia Dudenhoffer (2012: 328) opisuje Pinterest w następujący sposób: 3 Więcej przykładów. Kaplan, Haenlein 2010 4 http://bikterminology.com 5 http://terminologyblog.wordpress. com 6 http://www.tnc.se/TNCs-blogg 7 http://termcoord.eu/ blog 8 http://blogs.technet.com/b/terminology 9 http://scn.sap.com/community/globalization 10 http://termcoord.wordpress.com 11 http://www.uva.fi/termino 8 9Terminologija | 2013 | 20 „Pinterest umożliwia użytkownikom „przypinanie” elementów lub obrazów znalezionych w Internecie do „tablicy”, którą następnie można łatwo udostępniać za pośrednictwem łącza w wiadomości e-mail lub poprzez obserwowanie jej twórcy. Tablice są publicznie dostępne, więc logowanie nie jest wymagane, a ich zawartość można stale aktualizować. Tego typu narzędzie doskonale nadaje się do udostępniania informacji zarówno osobom uczącym się wzrokowo, jak i tradycjonalistom, a pracownicy biblioteki mogą je szybko i łatwo utrzymywać. Wykładowcy bibliotekoznawstwa mogą również korzystać z serwisu Pinterest do tworzenia „portali badawczych”, czyli wizualnych przedstawień idei wykorzystywanych do rozpoczęcia procesu badawczego i pisarskiego.” Niektórzy terminolodzy eksperymentowali z takim samym sposobem wykorzystania tego narzędzia w terminologii, np. Terminology Forum12 ma tablice na Pintereście poświęcone bankom terminologicznym, zawierające odsyłacze do stron internetowych banków terminologicznych, literaturze terminologicznej, z okładkami książek z zakresu literatury terminologicznej pochodzącymi z witryn, z których można je kupić lub pobrać, i tak dalej (zob. rysunek 4). Inni mogą udostępniać wyniki, polubić je lub komentować. Scoop.it jest podobny do Pinteresta, lecz bardziej ukierunkowany na tekst (zob. np. http://www.scoop.it/u/terminology-forum). Można je również opisać jako serwisy kuratorskie treści społecznościowych, na których użytkownicy gromadzą (odnośniki do) istniejących treści zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i dzielą się swoimi odkryciami z obserwującymi. Rysunek 4. Tablice Pinterestu Terminology Forum 12 http://www.pinterest.com/termlist 9 0 Anita Nuopponen | Obserwuj @TermList na Twitterze! — Udostępnianie | as a Tool for Terminological Information and Activities wiadomości w mediach społecznościowych można uznać za odrębną kategorię udostępniania. Wprowadzenie poczty elektronicznej, list mailingowych, biuletynów e-mailowych i stron internetowych ułatwiło rozpowszechnianie i was made to compile event information on the Terminology Forum portal, pozyskiwanie np. informacji o wydarzeniach. Przez pewien czas podejmowano wysiłki, ale wkrótce zrezygnowano z tego pomysłu, ponieważ wyszukiwanie informacji i edytowanie stron internetowych wymagało zbyt wiele pracy i nie można było robić tego regularnie. Dziś Twitter i urządzenia mobilne (telefon/tablet) oferują lepsze rozwiązanie: łatwo jest śledzić tweety innych użytkowników zainteresowanych wydarzeniami i treściami związanymi z terminologią oraz przekazywać te informacje dalej (re)tweetując je obserwującym. Jest to szybki sposób wysyłania i przekazywania informacji o różnych wydarzeniach terminologicznych (zob. rysunek 5). Aplikacje mobilne przeniosły media społecznościowe do telefonów komórkowych i tabletów, gdzie kanały aktualności oraz wiadomości w mediach społecznościowych można łatwo przeglądać, gdy tylko mamy trochę wolnego czasu. Rysunek 5. Wyniki wyszukiwania terminologii na Twitterze (8.11.2013) Organizacje wykorzystują również Facebooka do publikowania wiadomości. Twitter zapewnia lepszą widoczność, ponieważ oprócz obserwujących każdy może znaleźć wiadomość poprzez wyszukanie słowa (np. terminologia), „hashtagu” (#terminology) lub użytkownika (@termlist). Facebook jest ukierunkowany na relacje między użytkownikami, podczas gdy na Twitterze najsilniejsza relacja często zachodzi między nadawcą a treścią. Do najważniejszych użytkowników Twittera, których warto obserwować, jeśli interesują nas wiadomości i wydarzenia terminologiczne, należą UweMuegge, Rodolfo Maslias, TermCoord, TermNet i TermList.