Konferencija „Moksliniai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys“

doi.org/10.35321/term26-14 Konferencja Naukowe, administracyjne i edukacyjne poziomy terminologii REGINA KVAŠYTĖ Uniwersytet w Szawlach, Instytut Języka Łotewskiego Uniwersytetu Łotewskiego W dniach 17–18 października 2019 r. w Instytucie Języka Litewskiego odbyła się 3. międzynarodowa konferencja naukowa Naukowe, administracyjne i edukacyjne poziomy terminologii. Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego (dalej – LKI) zaczęło organizować międzynarodowe konferencje naukowe w 2003 r.; odbywają się one co dwa lata, dlatego była to już 9. konferencja terminologiczna w Wilnie. Tegoroczna konferencja była największa – zgromadziła prelegentów z instytucji naukowych Litwy i 16 państw zagranicznych (Austrii, Danii, Hiszpanii, Włoch, Chorwacji, Łotwy, Polski, Norwegii, Rumunii, Rosji, Gruzji, Słowacji, Finlandii, Szwecji, Ukrainy i Węgier). W programie znalazły się wystąpienia 32 naukowców z zagranicy i 13 z Litwy. Wśród uczestników był światowej sławy teoretyk terminologii, emerytowany profesor z Danii Heribert Picht, a także inni znani terminolodzy. Konferencję otworzyła i wygłosiła słowo powitalne dyrektorka LKI dr Albina Auksoriūtė. Sama będąc terminolożką, przypomniała o znaczeniu terminologii w zmieniającym się świecie i, odwołując się do Wytycznych dotyczących polityki terminologicznej, opracowanych w 2005 r. na zlecenie UNESCO przez Międzynarodowe Centrum Informacji Terminologicznej (INFOTERM), podkreśliła rolę rozwoju terminologii w rozwoju języków narodowych: „<...> istnieje ważny związek między możliwością posługiwania się przez jednostkę językiem ojczystym we wszystkich dziedzinach kultury, nauki i biznesu a dobrobytem społecznym i gospodarczym społeczności mówiącej tym językiem. Ludzie, których język ojczysty nie ma rozwiniętej (lub ma niedostatecznie rozwiniętą) terminologii i języka specjalistycznego, albo którzy nie używają języka ojczystego w edukacji i nauczaniu, nie otrzymują informacji w języku ojczystym ani nie komunikują się nim w miejscu pracy, nie mają sprzyjających warunków do wszechstronnego rozwoju <...> niezbędne jest stałe planowanie terminologii we wszystkich językach i kon- 280 Regina Kvašytė | Konferencija Moksliniai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys kretūs teisiniai, finansiniai ir administraciniai veiksmai jam palaikyti“ (GTP, 2005, Preface Vi). A. Auksoriūtė palinkėjo sėkmingos konferencijos, įdomių idėjų ir mokslinių atradimų, naudingų diskusijų ir šilto pabendravimo. Uczestników konferencji powitali prezes Europejskiego Stowarzyszenia Terminologicznego (EAFT) Henrik Nilsson oraz dyrektor Międzynarodowego Centrum Informacji Terminologicznej (INFOTERM) Christian Galinski (ten ostatni zdalnie). Główną myślą jego wystąpienia było to, że konferencje organizowane przez LKI stały się znakomitym przykładem współpracy terminologów na szczeblu międzynarodowym i krajowym. Wspominając własne doświadczenia (trzykrotnie uczestniczył w wydarzeniach terminologicznych w Wilnie) oraz udział litewskich terminologów w działalności INFOTERM (wyróżnił wkład A. Auksoriūtė, prezes tej organizacji w latach 2009–2018), Ch. Galinski podkreślił, że organizowane konferencje rozwijają się i że działalność jest prowadzona coraz bardziej profesjonalnie, ponieważ udało się zgromadzić osoby zainteresowane zagadnieniami terminologicznymi. Życzył też kontynuowania rozpoczętych prac i objęcia nimi nowych obszarów działalności. Konferencję otworzyło dwoje z trojga zaproszonych prelegentów. Profesor dr Johan Myking z Uniwersytetu w Bergen (Norwegia) mówił o tworzeniu terminów – o podejściu do założeń teoretycznych i ich przemianach we współczesnej teorii terminologii, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia motywacji. Profesor dr Larissa Manerko z Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M. W. Łomonosowa (Rosja) mówiła o terminologii kognitywnej jako sposobie rozumienia struktur wiedzy w dyskursie specjalistycznym i systemach terminologicznych. Kolejna część sesji plenarnej rozpoczęła się od wystąpienia wideo, które odczytała Blanca Stella Giraldo Perez (współautor: Ch. Galinski). W wystąpieniu omówiono źródła i praktyczne narzędzia, z których można korzystać podczas nauczania i uczenia się terminologii, aby osiągnąć najlepsze rezultaty. Zebrani wysłuchali spostrzeżeń prelegentki z Włoch, Eleny Chiocchetti, dotyczących pracy terminologicznej w Tyrolu Południowym – wielojęzycznej prowincji północnych Włoch – mającej na celu rozwój niemieckiej terminologii prawnej, potrzebnej lokalnej administracji publicznej, tworzenie nowych terminów i porządkowanie banków terminologicznych. Lia Karosanidze z Instytutu Językoznawstwa im. A. Chikobawy na Uniwersytecie Państwowym w Tbilisi przedstawiła przegląd historii rozwoju banku terminologicznego i perspektyw jego przyszłości w Gruzji, zaś Dmitry Shilovskiy z Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Medyczno-Stomatologicznego im. A. I. Jewdokimowa (Rosja) skupił się na określonej specyfice komunikacji terminologicznej między dyscyplinami w rozwijaniu myślenia systemowego studentów medycyny. Terminologija | 2019 | 26 281 Trzecia prelegentka zaproszona do wygłoszenia referatu – dr Anita Nuopponen z Uniwersytetu w Vaasa (Finlandia) – omówiła edukacyjne aspekty nauki o terminologii. Opierając się na opisach kursów terminologicznych i nauczania, przedstawiła różne typy współczesnego kształcenia stosowane wobec rozmaitych grup słuchaczy. Prezes EAFT Henrikas Nilssonas, tym razem jako przedstawiciel C.A.G Mawell / Next, mówił o powstawaniu nowych rodzajów działalności zawodowej związanych z zarządzaniem terminami oraz o statusie terminologów w Europie, zwłaszcza w Szwecji. Z kolei koleżanki z Instytutu Języka i Językoznawstwa Chorwackiego (Chorwacja), Ana Ostroški Anić i Martina Pavić, omówiły tworzenie bazy danych terminów lotniczych w języku angielskim i chorwackim z zastosowaniem zasady ram semantycznych. Później uczestnicy konferencji kontynuowali pracę w sekcjach. W sekcji A (obrady odbywały się tu w języku angielskim) referaty wygłosili Esztera Sermann i Dóra Mária Tamás z Węgier (o tym, jak opisywane i klasyfikowane są banki terminologiczne i inne wirtualne zasoby terminologiczne), Igorīs Kudashevas i Olga Semenova z Uniwersytetu w Tampere w Finlandii (o projekcie opracowania tematycznego słownika fińsko-rosyjskich terminów medycznych), Marek Łukasik i Piotr Sulik z Akademii Pomorskiej w Słupsku w Polsce (o niektórych zagadnieniach istotnych dla tłumaczy, związanych z korzystaniem ze specjalistycznych słowników przekładowych dostępnych w internecie), a także litewscy badacze – Sigita Racekevičienė i Liudmila Mockienė z Uniwersytetu Michała Römera oraz ich współautor z Uniwersytetu Witolda Wielkiego, Andrius Utka (o tworzeniu specjalistycznej bazy danych terminów angielsko-litewskich). Obrady sekcji B (referaty wygłaszano w języku litewskim) rozpoczęła Regina Kvašytė, reprezentująca Uniwersytet Szawelski i Instytut Języka Łotewskiego Uniwersytetu Łotewskiego; jej referat dotyczył badań porównawczych terminologii litewskiej i łotewskiej. Wykładowczynie Uniwersytetu Witolda Wielkiego, Jolanta Kovalevskaitė i Agnė Bielinskienė, szczegółowo omówiły jedną z form nauczania i uczenia się stosowanych w prowadzonym przez nie kursie Terminologija ir terminografija – projekt terminologii deskryptywnej. Vidas Valskys, pracujący w Zarządzie Szkolenia i Doktryn Wojska Litewskiego, analizował aktualne zagadnienia zarządzania terminologią wojskową, a Alvydas Umbrasas z Centrum Terminologicznego LKI przedstawił różnorodność użycia słowa terminas w Lietuvių kalbos žodyne. Program drugiego dnia konferencji rozpoczął terminolog Miroslavas Zumrikas z Instytutu Językoznawstwa L. Štúra Słowackiej Akademii Nauk. Jego referat poświęcony był terminologii i ontologii instytucjonalnej; opierając się na tekstach prawnych, skupił się przede wszystkim na czasownikach jako 282 Regina Kvašytė Konferencija Moksliniai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys ważnym składniku języka orzeczeń sądowych. Dace Šostaka z Uniwersytetu Łotewskiego omówiła teoretyczne aspekty automatyzacji i lokalizacji terminologii, a Jana Levická z Instytutu Językoznawstwa L. Štúra Słowackiej Akademii Nauk – produktywność przyrostków przymiotnikowych w słowackiej terminologii medycznej. Posiedzenie sekcji zakończył Kristianas Lewis z Instytutu Języka i Językoznawstwa Chorwackiego, który wygłosił referat o fałszywych przyjaciołach tłumacza w terminologii chorwackiej i przedstawił pewne zalecenia dotyczące unikania takich przypadków. Następnie, podobnie jak pierwszego dnia konferencji, prace ponownie toczyły się w równoległych sekcjach. W sekcji A prelegenci skupili się przede wszystkim na kognitywnych aspektach terminologii. Terminolożka Larisa Alekseeva z Permskiego Uniwersytetu Państwowego (Rosja) wygłosiła referat przygotowany wspólnie ze współautorami – koleżanką z uniwersytetu Svetlaną Mishlanovą oraz emerytowanym profesorem kopenhaskiej szkoły biznesu (Dania) Heribertem Pichem, który również uczestniczył w konferencji – o cyklu metafor w procesie tworzenia terminów. Referaty dwóch innych rosyjskich terminolożek – Anastasii Sharapkovej (Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M. W. Łomonosowa) i Margaritty Lazarevej (Permski Uniwersytet Państwowy) – także dotyczyły metafor. Pierwsza omówiła przekształcanie wyrazów nacechowanych kulturowo w terminy biologiczne, a druga – wykorzystanie metafor mitologicznych w nazywaniu bakterii. Elena Logunova, reprezentująca Kaliningradzki Państwowy Uniwersytet Techniczny (Rosja), mówiła o kognitywnych aspektach terminów z zakresu informatyki ekonomicznej. W tym samym czasie odbywało się posiedzenie sekcji B. Daiva Aliūkaitė (Uniwersytet Wileński) wygłosiła referat przygotowany wspólnie z Danguole Mikulėniene (LKI) o problemach terminów odziedziczonych i nowych w dyskursie tradycyjnej dialektologii i współczesnych języków regionalnych. Nijolė Bliūdžiuvienė (Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa) omówiła standaryzację terminów z zakresu informacji i dokumentacji, a jej koleżanka Violeta Černiauskaitė – specyfikę normalizacji języka naturalnego i sztucznego w terminologii bibliotekoznawczej. Referat kierowniczki Centrum Terminologicznego LKI, Palmiry Zemlevičiūtė, poświęcony był historii terminologii – przeanalizowała ona nazwy ludzkich narządów płciowych używane pod koniec XIX i na początku XX wieku. Nieobecność niektórych prelegentów umożliwiła rezygnację z podziału na sekcje, dzięki czemu wszyscy mogli dalej wspólnie słuchać referatów. Profesor Siergiejus Grinevas-Griniewiczius z Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach (Polska) wygłosił referat o terminologii statu nascendi – kształtowaniu się terminologii na wczesnym etapie Terminologija | 2019 | 26 283 specyfikę terminologii prawnej (współautorka Elvira Sorokina z Rosji, z Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Obwodowego). Wysłuchano referatu przygotowanego przez Konstantina Averbukha z Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Technicznego im. Baumana (Rosja), poświęconego tożsamości zawodowej w aspekcie terminologicznym. Przedstawiciel Uniwersytetu Karola III w Madrycie (Hiszpania), Ricardo Eito-Brunas, w swoim referacie spojrzał na terminologię jako podstawę inżynierii, a Nino Skhirtladze’e z Instytutu Lingwistyki im. A. Chikobavy na Państwowym Uniwersytecie w Tbilisi (Gruzja) – na dialektalne i archaiczne słownictwo jako źródło współczesnej terminologii kartwelskiej. Końcowe posiedzenie konferencji poświęcono zagadnieniom terminologii litewskiej, a wszystkie referaty wygłosiły pracowniczki naukowe LKI. Asta Mitkevičienė omówiła terminy z alternatywnymi spójnikami, Aušra Rimkutė-Ganusauskienė – współczesne nazwy obuwia, Dalia Sviderskienė – użycie terminu žemėvardis, a Lina Rutkienė – funkcjonowanie i rozwój hybrydowych złożeń w terminologii budowlanej. Na zakończenie warto się cieszyć, że dla uczestników konferencji zorganizowano wycieczkę do Ośrodka Lituanistyki, a także stworzono możliwość nieformalnych rozmów i zwiedzania Wilna. Takie działania zawsze wnoszą wartość dodaną do wydarzeń naukowych: upowszechniają informacje o kraju, sprzyjają bliższym kontaktom, z których nierzadko rodzi się współpraca, oraz rozwijają wzajemne relacje. Dziękujemy organizatorom tegorocznego święta terminologii (Centrum Terminologii LKI), sponsorom (Litewskiej Radzie Nauki) i partnerom (Go Vilnius). Otrzymano 2019-11-25 Regina Kvašytė Šiaulių universitetas P. Višinskio g. 38, LT-76352 Šiauliai Latvijas Universitātes Latviešu valodas institūts Akadēmijas laukums 1, Rīga LV-1050, Latvija E. paštas [email protected] 284 Regina Kvašytė | Konferencija Moksli­nai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys