„Kitaip nepasakysi“ (metakalbiniai komentarai tekstuose)
Full text
K. ŽuperKa. Otraip nepasakysi (metabalbinas comentarios en textos) 141 KAZIMIERAS ŽUPERKA Universidad de Šiaulių KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaIITA) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIaI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaKaLBINIAI) KIP NEPASAKYSI (MeTaK) KIP NEPASAKISI (MeTaKISI) KIP NEPASAKISI (MeTAKISI) KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP KIP K KOMeNTaraI TeKSTuOSe) Artigosnyje abordaina funcinė semantinė metakalbinių komentarų (MK) grupo1, cuya dominante se puede considerar frazę inaczej nepasakysi. Tais comentarais reiškiam convicción cualquia palabra o dichoimum adecuamumo habamajogui invastar: habėtojs pasako radęs (bent él así parece) optimalų raiškos variantą. Respecto de la función y semántica los comentarios de este grupo forman contrapresións con raiškos paieškų (kaip čia pasakius)2, abejojimo raiškos gerumu y etc. (jeigu así se puede decir; se puede decir; sakyčiau; sakykim así; pasakysiu así) comentarios, también con inadecuadas referencia de raiškos (pvz., no esa palabra; kvailiau nepasakysi). Sin raiškos enfatización y comentación, comentare se puede contemplar y tarsi pasiteisinimą esfuerzo zafegir por ojos posibleam contraštaravimiento, otroquiai formuluotei, otroquiai įvardijimui. En otras palabras, el destinatario no solo él mismo convencido de su palabra idónea, sino por ello pretende convencer y adresatá. (Más brillante intencion de acurrucarse de contrario o por cierto ya de otro dicho indica MK no temia esta palabra.) analizándose ejemplos (over 700) recopilar de diversas fuentes (mūsų dienų y sovietmečio rašytinės ir sakytinės žiniasklaidos, grožinės ir mokslinės literatūros, šnekamosios kalbos), también de Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno y paeškos sistemos Google pateiktų lietuvių kalbos kontekstų. 1 Metakalbinio comentario término es tomado de chekos kalbininkų publicaciones (žr. Jiřičková 1979; Mareš 1983). Este y otros característicos metakalbo y metatextos investigados a las obras están tratados en anteriores artículos del autor (žr. Župerka 1995; Župerka, Inčiūrienė 2005; Macienė, Župerka 2007), por lo que en este artículo ellos se utilizan como por sí entendidos. 2 sobre esta funcional grupo semántica comentarios véase. Župerka 1995.
KaLBOS KuLTūra | 81 142 BūDINgIeJI KOMeNTaraI principal al comentario del grupo semantístico funcional en discusión de otro modo no dirás más cercanos MK son de otro modo no nombrinsi (éste es incluso más frecuente que de otro modo no dirás), como(gi) de otro modo dirás (pavadinsi; decir, nombrini). A este grupo aún atribuir a o al menos son muy cercanos MK: no hay otra palabra (čia) no sirve; aquí esta palabra es imprescindible; otro otra palabra no usará/; el verbo (nombre) es el siguiente; no encuentro la palabra más exacta; mejor no lo digas; otra hablar llamariti lengžuvis neapsiverčia /; nooklysiu diciendo e pan. Tais MK expresiamos convicción del uso de dicha buena no es uniforme. Unais comentarais la bondad de qualquio dicho se afirma categóricamente, otros afirmada prudentemente, como con cierta extención: destinatario pudiera entender, que hablói del comentojable dicho no considera único o optimaliu, sino sólo apropiamo habladoi sujeto en situación o contexto de comunicación describir. MK kategoriškumas nekategoriškumas depende de modalinių palabras, por las cuales ese MK complementado, también de gramatinių raiškos formų /. Kategoriškumą amplifica ciertos intensificadores, por ejemplo, prieveiksmis niekain junto a otra, dalelytė sólo con prieveiksmiu así, figura de reptojimo: Tą liguistai atormentado sentimiento [= To... sentimo] no nombrás de ninguna otra manera que meile Ji 2003 23 12; Paauglystė así y sólo así tegaliu llamar la estadosa, en la que ahora todos estamos Lr 1990 40. Teiginio, que de otra manera decir no se puede, kategoriškumą disminuye MK pavartota supuamosios sedaka forma, modalinie veiksmažodžiai galėti, ryžtis (dažnai con neiginiu) y etc.: de otro modo nepasakyčiau / nepavadinčiau; otra vez no podría no podríamos no puedou no podrías nesiryžtu nemoku decir pavadini. ejemplo.: peoristica es esos etatiniai skolininkai aš sus de otra manera y nepavadinčiau etatiniai skolininkai šnek. 1985 (apie estudiantesus); / nuestra empresa situación es tragiška de otra palabra yo no podría utilizar (= pavartoti) porque las personas dejadas a voluntad de la suerte rdj 2007 07 27; Yo no dudo de tal espectáculo actorios profesionalidad, pero no nesiryžtu trupės llamariti de otra manera, sólo saviveikline... KB 1986 3 21. / En algunos hablamaaje grupo cercanos comentariosis, entegiando que que paviote dicho es esąs optimalus, se indica que él particularmente conviene abordaja situación: abordaidíos grupois comentariosis habladoiér solydi su dicho. pašnekovo o terciosio individuo kalbinė raiška šitaip se
K. ŽuperKa. Kitaip nepasakysi (metakalbiniai comentarios en textos) 143 Existe dicho: vaidino un papel político; en ninguna parte tan apta esta sentencia como Liaudies Seimui [1940 m.]. No sin necesidad comenzó el Valstybės Teatre L. Dovydėnas (LM 1989 08 12); Hay que regocijarse que, praūžus a la guerra, fue aún tiempo suspirada y salvada del pražūties (čia de talro apta esta palabra) diezys y cientos de miles de canciones, melodías S. geda (LM 1986 01 18); Requiere inyecciones financieras esto nos ayudará a resistirikyti del Palacio de Spaudo nuestro teatro salėj muy bien dije del Palacio de Spaudo nuestro teatro salėj TV 2000 02 21 (hablador enfatiza la precisión del dicho: palacios no nuestros, sólo salė / /). evalúa kur kas rečiau. En los comentarios suelen usarse uniscaitos segundoasis descripendrinamasis persona, aplicado principalmente a sí, su palabra. Cuando hablado el hablado usa uniscaitos forma de la primera persona, su persona, él más acentúa, pero precisamente contextos con la forma de la primera persona son características kategoriškumą švelninančios priemonės. Cuando discutiomosios leksinės sudėties comentarios se dicen klausiamąja intonacija (ticro, no retorinio quiso, i. i. no ekspresyvaus afirmación o neigmo) ó y sin ella, pero con dalelytėmis o, tal, quizás, turbūt, ellos pertenecen itai abejojimo visišku raiškos tinkamumu grupo. Es comentarios o tal vez de otra manera apropi debería llamarse? ; otra cosa apenas se puede nombrar; de lo contrario debia no poder nombrar; de otra cómo nombrar difícil. ejemplo. : ¿eso fue una mala suerte de presentimiento? ¿Cómo más podría llamarte? <t>. MK con adjetivo o adjetivmio (usualmente superior, a veces supremo o no igualativo de grado) mejor apliculado más preciso no dirás; (no halla) una descripción más bonita; el más preciso nombre (būtų)... define... define, concretamente indica, por qué elegtida medio raiškos es adecuada por belleza, apliclidad, precisión y etc. Por ejemplo.: la diferencia entre ellos [optimistas y pesimistas] mejor ironizó Justis Mikutis: unos blak snipia konjaku, y otros konjakas blake... Mejor no lo dirás! <t>; y No sin necesidad pasamos es posakis guardaok como sus ojos. Del verdadero aplicller no lo dirás. Proteger los ojos es esencial. No importa, qué edad eres <t>; Por casualidad dije: Buena tu mama, Jonah! / Porque él neatsiliepé, eso despues cuán tiempo pridūriau: Y canción buena /. Realmente, grajía no dirás: cuando buena madre y canción buena Marc 34; Lituybės ekspansija esto, creo, sería el más preciso nombre de nuestras manifestaciones espirituales,
144LBOS KuLTūra | 81 completamente sin temer de la palabra ekspansija <...> Lotyniška expansio significación pėtimas, diseminación es taiki forma de esta palabra KT 06 1989 14; O tikra y bjauri neištikimybė tales son is izdavystė i niekšybė sólo sus verdaderos nombres TMot 1985 9 21. MeTaKaLBINIų KOMeNTarų pOZIcIJa del grupo en cuestión MK el lugar en la metakalbiniame unidad tiene tetveriopa: a) preposición: MK pasakomas antes comentuojamoya del lenguaje instrumento, b) postpozición: el comentario va po del lenguaje instrumentos, cuya optimalum se confirma, c) interpozición: MK įsiterpia en el comentuojamo viaježodį pasakymą, d) comentuojamoji del lenguaje instrumento įsiterpia en el comentá, nutolina MK miembros. ejemplo. : (a) Katastrofiamente menesiando gripe a las aves, otra vez no decirás vištom kaput. Mat sus hasta que aún sin documentos de origen Š 2006 11; ¿Cómo otra vez, mirando desde las ordinarias ciudadanías posiciones, esto podemos llamar, si no tolydžio ryškėjančia autoridad desrespeto a hombre? <t>; y (b) Los ladrones de más alto nivel (como otra cosa llamar a personas, su discretía diijanchos estranimus dinero) no se castiga Dlg 2002 10 11; Un hombre que es explotado (o otra cosa no llamarás actuales condiciones de trabajo pedagogo), no puede desvelarse como profesional <int>; (c) O ese sentirés baisiausiai pavorgés, sus piernas wolko (kitaip ya nė nepasakysi) como pririštas <t>; pero él no movió el pie del pedal del acelerador y antžmogiškomim de otro modo no dirás esfuerzos porerté el motorí atgyti <int>; (d) Fuimos en un troleibús, que de otra manera, como vaiduoklišku, no puedo llamar. Muchos jóvenes, muy jóvenes de gente (gal cuatroolicos...), todos borri, todos fumko, todos tratan de cantar. Tokia fue veninancios Naujųjų įžanga KT 2; 1989 de cooperación con okupacine autoridad de otra manera como kolaboravimu llamarsi no podrííamos <t>. preposición (a) casos MK es la señal de estrategia de habla: por él destinatario tarsi advertido, que será dicho una palabra fuerte. postpozicialmente (b) adriado MK es la comentario final; él fortalece, acentúa pavertota palabra, además, puede ser entendido y como un cierto pasaporte por reclamvado o erupudido estresner dicho. MK interpozición (c) es más cercana a postpoziciniams comentarios, porque más importante (firmísimo, caracterizándose) esa raiškos palabra normalmente pasakomas antes comentaro. Skaidomas (d) normalmente resulta comentario de otra manera como (kitaip nei)... no llamarás. MK interposición también podríamos asignar el énfasis de la palabra evaluable reptojando cuando él dicho se antes MK y repitiéndose después MK, ej. :
K. ŽuperKa. Kitaip nepasakysi (metakalbiniai comentarios en textos) 145 Con alegríama ella ingresené en scene y godžiai, otra cosa nepasakysi, godžiai ėmėsi darbo <t>; En ese momento uno de ellos [langų] repentinos atisėrė y pro él evocó, de otro modo no dirás, precisamente evocó hacia el aire, kaji qué pesoso pájštis queistais alas <int>. Estadísticos datos de posición MK calcularon sólo metakalbines unidades de con MK de otro modo no dirás (nepavadinsi); como(gi) de otro decirás (pavadinsi; decir, pavadini). De 604 ejemplos la más frecuente apareció en ser postposición (aproximadamente 80 por ciento.). los casos de preposición constituyen alrededor 12 por ciento. Comentojamosas raiškos insertión en MK casos rasta sobre 6 por ciento., y rečiaísima es MK interpozición un poco sobre 2 por ciento. MeTaKaLBINIų VIeNeTų VarTOJIMaS Ir paSKIrTIS Kalbamosios grupo MK utilizados en los llamadosamuosios estilos libresos principalmente rašytinėje publicistikoje, viešojoje y privada sakytinėje kalboje. Dosykiniuose, textos científicos en ellos muy rara; sus se pueden detectar en textos de aquellos autores, que y en sus trabajos de ciencia no mantienen rigoroso, seco temático estilous, nevengia gvesnio, imagenesnio palabra, habla personalmenteškiau (nors i beasmene konstrukcija), ej. : Maksimalistiniai de otro modo no sería posible llamarse M. Kūsio reikalavimai <...> dedicar monografía a cada importanteesnei patarlei Sauk 273; Entonces el Sistema Solar constituye en el espacio del Universo toda brischen isoliuota unidad, al que justo apega sistemos el nombre Slav 7. Aquellos comentarios noūdingi y artísticos textos, solo, parece, por razones completamente distokias. grožinei literatura reconocída mayorísima palabra libertad (licentia poetica), y grupos de otro modo nepasakysi comentarios esa libertad restringió. ehi el filósofo arvydas Šliogeris dice: Štai S. geda parašo quéas lineas gudobelėms žydint, aš linus pasėjau, semillas como oros en las montañas de molio... él las escribo, pero no me dice: sólo así se puede decir (Mt 2007 12 80; izretinta citando). Išeitų cuando el poeta dice contrario nodirás, en ese momento, en ese texto él no es poeta? Savo esseistikoje Sigitas geda de este tipo comentarios nevengia. par de su texto ejemplos: Esto ya eterninybės dvelksmas, y de otro aquí nopasakás. Aquí tales eterninybes, idealidad imágenes, comparaimas, sąskambius diviviškoji Mūza y šnabždėjo Maironiui; Poético apariškimas tan extraordinub que no le encuentras más bonita descrición como nežemiškas LM 1987 44.
KaLBOS KuLTūra | 146 81 El dichojo utilizado por el orbativo, al que él describe como optimalų raiškos variantą, puede ser (a) savas, originalus o (b) habitual, a la situación hablamaja propia posakis, ni štampu virtęs tropas, ej.: (a) Esta fue la más alta nocheis en mi vida. No, no, no sirve ninguna otra palabra; sólo entonces, cuando digo aukščiausia, veo la verdadera color anos nattie tamsiai mėlyną, šviesėjančią, auštančią... p. Dirgėla (prg 1986 5 53); (b) Laukus comparęs con jūra, originalus nebebūsi. Pero, al automóvil lekiendo en pietričius de Kišiniovo, por la ventana brillados viñedos no se otra palabra no sirve. Jūra, tikra bekraštė vynuogynų jūra T 1979 08 08. De la material recopilada con discutable funcional semantícias grupo MK se ve, que estos comentarios suelen usarse al lado ekspresyvių valinamųjų pasakymų, a menudo a raiškių, stiprių žodžių, frazių. La evaluación es positiva o negativa. Negativo de evaluación pasakymai (žodžiai, frazės) se utilizan mucho que más frecuentemente (más más de 10 veces), ellos diversosieres. Con el contrario no dirás comentarios en el grupo en la lengua actual pasakomus positivos (a) y negativos (b) valora-muosius palabras se pueden ilustrar estos de metakalbines unidadesas tomados ejemplos: (a) angelas, angelėlis, antžmogiškomis (pastangomis), aukselis, atgimimas, elitas (2 k.), fantastika, (tiesiog) genijus, izkili (asmen), laimė, pasakiška (2 k.), rojus, (literaturne) skrydžiai, stebuklas (3 k.), šedevras; (b) indiferinguma (suscuustado de las redes de indiferencia), absurdas, antilietuviškas, ablaidumas, apmové, (kažkoks) obsesionamiento, apverktina (situación), asilas (2 k.), (žmonių) banda, banditai (2 k.), bepročiai, beprotiškas (projektas), (2 k), beždžionių, bjaur, cirkas (tikras) brokas, daunas k.), (3 chamas, boba, chuliganizmas, baili, daunai (daunų katastrofa), degradacija, dermon, dezinformacija, diedai (neigui about the dil), kaletantiis, ka, ka, kai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai, gaidai peniukšlis (apie jaunuolį), piktavalystė, provokacija, provokacinis (žingsnis), psichozė, savavališka (statyba), silpnapročiai, violurtas, violurtinis (smurtinės priemonės), sukčiai (sukčių gauja), sukvailiojimas, (buvo) susidorota, suskis, šlykštu, šunsnukiai, (piños) švaistymas, tragedija, biudžliš (biudžetas), vaiduok, veidmaina, velva, vergai, višta, tragi (kalbėtoja save).
K. ŽuperKa. Otra nepasipakysi (metakalbinos comentarios en textos) 147 El reflejo evaluable de la palabra Komentuojamojo puede ser (a) reforzado o (b) disminuyido atributiniu palabra: (a) įžūliai begėdiškas vilkinimas, clásicois šedevras, muy impresionante, pikti snukiai, šlykštus nacionalizmas, žiurkės rinktinės (apie); (b) truputį trenktas. MK de otro modo no dirás acomedi y valoradoamuosius frazeologismus, perifrazes, priežodžius, reiškiančius (a) una evaluación positiva o (b) negativa: (a) auksinių rankų meistrai, barbė devyndarbė, svajonių komanda; (b) teatro del absurdo, duobės kasimas, espasios elgetos, įžūlumo viršūnė, mėšlo krūva, pasakų šalis (iron pats.), sau priešas, pinig plovimas, politinių prostitučių (valdžia), (visuotinis) apagamiento del mente, psihinė liga, puota durante el hambre, blogą sėklą pasėjus, stebuklų šalis (iron.), trauklapių tauta, komedija i tuštėlių mugė; de gran cesto salió de estrecho, de kvailumo medicinas no hay. Valinamaisiais palabras van y estranimi, jargoniniai, necensūrinie palabras y pasakymai. ejemplos con tal lexicica principalmente encontrada internet (Google pajeska), ej.: best game, brudas, cool (žiauriai cool), darboholikė, durnas, durnius (durnių laivas, durnių svetainė, durnių tauta), fainas, glušės, jėga!, kaifas, malačiai, maladec, nachalas, nu nerealu, nuvaryti į pievas, suka (dkt., rus. kalė), super, šchaikai, tupliu, urliu, žul. Cuál palabra se escoge, depende principalmente de la actitud del autor a habamąjjgo objeto, de elivacamiento, kalbinės raiškos gebėjimų, etieto concepts, kalbinių nuostatų, intenciones, motaikos. Las lenguas darkymo y darkymosi, del idioma nemokėjimo (pvz., otra cosa nepavadinsi, apart (= como) naivuoliais), simplčiausio neraštingumo ejemplos principalmente, como conocame, internet. La palabra traducida es relacionada y con la temática del texto, estiloumi. Concludiendo aún hay que decir, que muy similarmente, como metakalbinis comentario, raiškos enfatización, empleado de la palabra afianzamiento función puede realizar interruptukam cercanimas palabra concretamente: Estos [slidžiais] laiptais cada día ropoja, precisamente ropoja, diversaus edad personas rV 02 1986 21.
148 KaLBOS KuLTūra | 81 IVaŠDOS abordus funcinę semantína grupę MK, mediante los cuales hablóre o texto escrito autor indica que su utilizado dicho esąs adecuado o incluso el mismo más adecuado hablamomojoje situació, se puede hacer algunos apibendrinamientos. 1. Estos grupos y ella cercanim MK, su diversidad permite niuansuar la convicción, que escogido apto dicho, raišką y fortalumą, plg.: aquí este vocod necesariamente requerido muy bien dije dije / de otro modo no nepasakysi. 2. grupo de otra manera no pasakysi comentarios más a menudo se utilizan postpozicialmente, después pasakimo, cuyo adecamidad afirmado, i. i. aquellos comentarios metakalbiniame unete suelen ser laigiamieji. De esto se puede hacer presunción, que muchos pavartojamų optimales pasakymų, palydimų tais comentarios, son no de antemano prever, apgalvoti (plg. strategias signals), y criados durante el acto del lenguaje, a menudo desenvuelvantys nelauktai, debido briskaus emocional relacionkio con habamuoju objeto. 3. Estos comentarios confirman uno de la lengua universalijas: del evaluación negativa kalbinė raiška ocupa mucho mayor espacio que de la evaluación positiva y la atención le está mucho cas frecuente. ŠaLTINIaI Dlg – Dialogas (savaitraštis). <int> – internetas – pavyzdžiai iš paieškos sistemos Google (www.google.lt) lietuvių kalba (žiūrėta 2007 m. gruodžio mėn.). Ji – Ji (žurnalas). KB – Kultūros barai (žurnalas). KT – Komjaunimo tiesa (sovietmečio dienraštis). LM – Literatūra ir menas (savaitraštis). Lr – Lietuvos rytas (dienraštis). Marc – Just. Marcinkevičius. Dienoraštis be datų, Vilnius, 1981. Mt – Metai (žurnalas). prg – Pergalė (sovietmečio žurnalas). rdj – radijas. rV – Raudonoji vėliava (sovietmečio Šiaulių miesto dienraštis). Sauk – D. Sauka. Tautosakos savitumas ir vertė, Vilnius, 1970. Slav – p. Slavėnas. Saulės sistema, Kaunas, 1946. Š – Šeimininkė (žurnalas). šnek. – šnekamoji kalba. T – Tiesa (sovietmečio dienraštis).
K. ŽuperKa. Kitaip nepasakysi (metakalbiniai komentarai tekstuose) 149 <t> – Dabartinės lietuvių kalbos tekstynas. Interneto prieiga: http://donelaitis.vdu.lt TMot Tarybinė moteris (sovietmečio žurnal). TV televisión. LITeraTūra Jiřičková J. 1979: Metařečový komentař. Slovo a slovesnost XL (2), 149 151. Macienė J., Župerka K. 2007: Kalbinės raiškos švelninimo comentarios de consumo. Filología 12, Šiauliai: Šiaulių universiteto leidykla, 5565. Mareš p. 1983: Metajazyk, metařeč, metatext. Slovo a slovesnost XLIV (2), Župerka K. 1995: 123–131. raiškos paieškų metakalbiniai comentarios. Filología y metodica 2, Šiauliai: Šiaulių pedagoginis instituto, 102109. Župerka K., Inčiūrienė S. 2005: Teigiamas kalbinės raiškos vertinimas nelingvistiniuose textos. Trabajos de convoyamiento de Lituvias catalikų mokslo akademijos 19, Vilnius, 505515. recibida 2008 11 03 YOU CANNOT SAY OTHERWISE (MeTa-LINGGUISTIc cOMMENTS IN TeXTS) Summary In a large variety of meta-linguistic comments there is a distinct functional semantic type of comments where the addressor evaluates his/her expression (a word or a phrase) as important, relevant, most precisely worded and indispensable in the situation. Stereotypical meta-linguistic comments of the type include such phrases as иначе nepasakysi nepavadinsi; como de otro modo (...) nodirás novadirá /; como de otra decirás pavadinsi. The above comments most frequently occur in post-position, i.e. the commentary follows the language item which is treated as optimum, or the most precise. The final, post-positional, comment emphasises the preceding word or phrase; moreover, the comment can be treated as justification for a stronger expression or a slip of the tongue. La más frecuente post-position of the comment presumiblemente atestigua a the fact that the preceding words and phrases are created in a flow of speech and are definitely emotionally coloured; they are not instances of prefabri-