Kazimieras Gaivenis – poetinio polėkio terminologas

362 LEGBOLE CULTŪRA | 82 PRANAS KNIŪKŠTA L'is i u o delle lingue Lie u ių KAZIMIERAS GAIVENIS POETINIO POLKIO TERMINOLOGAS Poa amo s ela e Kazimie o Gai enio se an acinque ių anni giubiliejų. Pu oppo, il des ino l'ha messi a menziona e solo il suo anni e sa io di nasci a. Casimie o abbiamo pe so sei anni a, ma imane il suo la o o. O amici e compag ada bių nella memo ia imase e š iesus Kazimie o dipinslas. Il pe co so di i a di Casimie o Gai enio è s a o semplice, ma di g ande signi ica o. Bussimasis kalbininkas nacque 1934 anni 18 gennaio gio no poe iškame Tau ãgnų k aš e, U enõs ajono S ùčių kaime. Mokėsi Šeima iẽs inizi della mokykloje, Tau agnų p ogimnazijoje e U enos pi mojoje idu inėje mokyk loje. Ją baigęs, 1954 m. en ò in Vilniaus uni e si à. Qui s udiò la lingua e le e a u a Li uanee. Quando bisogna a sceglie e la speciali à di ezione, scelse la lingua e in lei kibo di u i i ei. Tokį il suo ni eicimen o amici s udi e a no ėju a già da degli examini s annoziali. In quegli anni, quando s iamoamo in uni e si à, e a usci o Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Si spa se chiacchie e, che du an e esame può me e e e domande da ques o diziona io. Come chi ismanè, ce chiammo di conosce e con lui ie- P. KŪNIKŠTA. Kazimie as Gai enis poe inio polėkio e minologas 363 ni skai ė p adoe appa siusią publicis inę ecenziją, al i susi adę a ė pa į žodyną. Casimie as lo s udia a pa icola men e s opidamen e, compagni di came a pe sino paioca ano che Gai enis do ma so o la es a pasid essendo dizioninio. Kazimie as, allo a noi lo chiama amo Kaziu, e a uno dei miglio i co so s uden i. Lasci as equen ò s opiai, seminì e ese ci azioni compi ano compi i esempla iamen e, ma obbliga o iaisimico si noni enkino. Fu a i o memb o del linguaggio Li uano, legge a appo i alle con e enze scien i iche degli s uden i, sc isse a icoli di lingua gio nnelli al gio nėli del co so. Uni e si e ą baigò 1959 m. e u assegna o la o a e in Li u ians lingua e le e a u a ins i u ą, che successi amen e di enne Li u ians kalbos ins i u u. In esso la o ò u a la i a ino al 2001 anno (quelle anni andò in pensione). Qui passò s ada dal senio labo an o ino al capo del dipa imen o Te minologia. Pa allelamen e con di e e unzioni ins i u e ha la o a o e in a ie commissioni e consigli di e minologia è s a o seg e a io esponsabile della commissione di Te minologia dell'is i u o Li uano di lingua e le e a u a e esponsabile eda o e, Consiglio di Te minologia p esso Mokslų akademijos p ezidium seg e a io. Kazimie as Gai enis isu la o ò ne pa adinį, e konk e ųjį p ak inį e minijos a kymo da bą consul o di e si se o i e minijos a kyju, alu a o e aiu a o a miglio a e i lo o c ea i e mini, ecenza o p epa a i e mini dic ioni e s anda d, o nì al okią assis enza e minų kū ėjams e ai p op i jeunesniesiem collegi. Plu e ano paz amen e e silenziosamen e, noni aicandosi ono ės o a pildo, senzaga dando la p op ia salu e. Te minie ges kyb K. Gai enis s en ò di combina e con eo e ici e minologiji p incipali e s esso non poche con ibuì a lo o di usione e a o zamen o. La sua s ampaini bibliog a ijoje suminė a più di qua o cen o pubblicazioni, mol i di lo o dal e minologia. Le p op ie ice che e minologiche inizia ono da e mini composi i. Il p imo a icolo di ques o ema Sudė inių e minų dėmenų išdės ymo klausimu s ampa ino Kalbos kul ū oje 1963 anni (KK, sąs. 5). Dopo di lui appa e a icoli sull'uso del kilmininko nei e mini composi i i, su e mini composi i i con p e eiksminie e pa ecipi i dėmenimi, su e mini, cos i uy us da due o e dėmen. Šiù il suo emà desc end ino dise azione Sudė iniai e mininai a uale nella lingua Li uania. Ją pa ašė nes ojęs į aspi an ū ą, nea s egnandosi dal quo idianiinių e minija ges ione dei la o i; apgynė 1969 anni. Nuodugniau amilia iza o con la eo ia della e minologia e accumula o più espe ienze, ėmėsi pla esnių e minologijos emų, ali come: Comune p incipi di c eazione e no mminazione dei e miniji Li uanei; P incipi di e minologia in e nazionali 364 KALBOS KULTŪRA | 82 applicazione alla nos a e minia. Apibend ino S asio Salkauskio e minologia eo ia e i suo applicy us p incipi. Tu a ia K. Gai enis più e a incline, più p ecisamen e pa lando sen ì ale unzione, a spiega e più s e ini ques ioni e minologiche, di e amen e lega e con la p a ica. Rašė su linguis ici e logis ici, linguis ici e ex aling is is ici e minia p incipi di de inio, e minì s anda dizazione e de e minizazione, e minì abb e iazione, an onimia casi in e minijoje, e minì isudingumą, al i e miniji e elazioni della semplice lingua. Labo men e gli p eoccupò p a ica e minìa mankyba e conc e ii e mini di a ie a ee. Tam e mol i dei suoi a icoli e dedica o a icolinelli. Nei suoi pubblicazioni è aiu a o nuo ius necessa i, ma nel disco so anco a neįsigalėjusius e minus: pakuõ ė, ašalas, pluoš inỹs, suklỹs, k iẽ ugiai, lakma is, ddelisbu , eislýnas, iš adýba. E è lui s esso c eū ęs e siūlęs naujada us upinia, e ln, šienanis. Skleidė in e nazionali pa ole di lie u iškus co ispondmenis: yzopas juozažolė, kon alija pakalnu ė, de ek as ūkumas. All'uni e si à pa icola men e u ili sono s a i sc i ini su singoli e mini dei so osis emi, ecc. : Alcuni e mini dell'alle amen o; Qualche pensie o su e mini di musica; Essiniausi lie u iški ka ybos e mininai. Spesso o ni ano elenchi di pa ole secondo i nomi: Uogų pa adinimai; Valgių denominazioni; Z aigždynów denominazioni; Pinigini uni à di denominazioni. Tokių pa adinimų są ašų i sankaupų uo ip in a pe sino qualchedolla. Te minologia e e mini di ges kybos la o o Kazimie as Gai enis ha la o a o in e ius e u is decennii, gli a ida ė mol o jėgų e s o zių. Sukaup ą espe ienza desc end ino nel lib o pubblica o nel 2002 Li u ians e minologija: eo ie e o dkybos me menys. Nel suo di e o la o o neišsi eko e lui non me enkino, i suoi in e essi e pomėgie e ano più ampi. La lingua le e a u a e nella pe iodica s ampa non poche sc isse su scienza eikalų kalbą, un po' su eikalų aš ų kalbą, kancelia inį s ilių e iešuosius už ašus. Domėjosi iešąja lingua a osena, šnekamąja e poesia di lingua. Di e se occasioni è sc i oęs su luoghio a džius, p incipalmen e su i nomi dei luoghi della p op ia ė iškė. Eže o Taũ agnas e ci adello Tau ãgnai nomi da ybą e ki čia imą è aiškinęs non una ol a. Insi aukda o in conside s ybs degli a a i cul u ali dei comuni linguaggi, è ecenza ęs Pa li p a ici consigli e insegnamen i des ina a una accol a di a icoli su ques ioni di g amma ica e s ilis ica. Tu a ia K. Gai enį più a i ò con e minija a imai co ela a lingua s i is leksika. La lingua in le e a u a è sc i ęs su sinonimi, pa agioni e Į ai ūs il suo P. KŪNIKŠTA. Kazimie as Gai enis poe inio polėkio e minologas 365 in e nazionali dic ioni di pa ole, collomeni p esen a oęs a ski us accademico Lie u ių kalbos žodyno omus, kelis d ikalbius diccionus. P op io con al i p epa ò Mokyklinį lie u ių usų kalbų žodyną. lessico a icolineliai. Vienu semplici pa ole si collegano con e minii, più p ecisamen e pa lando isualizza e e minì in e connessioni con sempli as aisiais pa ole, al u essi engono esamina i come sa a ankiški neu alūs bend inės kalbos eiškiniai. O in igan i pos ols ymi sul pa icola isias signi ica i delle pa ole e i lo o s ilis inius a spal ius su į e p inių e modalinių pa ole consumo, su mandagumo pa oležius, ža gonizmus e ulga izmus, a chaizmus, pe kel ines e poe ines pa ole signi icami. La a ie à delle pa ole e la lo o pa icola e a osena colo inghiamen e a a a lib igu essa Ma gas pa ole dei pasaulis. Vi è an o an o ocodino di e si enybių e cu iosi à, che lib ogu è semb a come un'in e essioji lingua encyclopedia. K. Gai enio ašiniai a auklūs anco a e pe ché, che i a, žaisminga e s esso lo o au o iaus lingua. Ques o pa icola men e bene si ede da a icolinelli, s ampdin i pionie iaus Li uania Kalbos palapinėje, e di quei a icolinelli an aščių. An ai ka ių pa adinimams ap a i a icolonelis chiama o Žygiuoja ka ei iai, ašinėlis su giokaujamuosius posakius uno ale posakiu Šypsosi come železėlę adęs, a linguaggi mo ologiche peculia i à mos a e comincia da in aš ės con g adniuojamu daik a a džiu Užinį ing inginesnis. Pe ino nelle pubblicazioni linguis iche s ampa i a icoli con i oli signi ica i amen e giocosi: Ve slininko slo ynas o pa ole di są a ynas? ; Dal lib o Kas e kas uscì non kažin kas. Neabejingo u e pa ia poesia. Da anni di s udi in un co so pobū ye Kazys non a ese a s oio e a is i icamen e ėmė declama e Ši į: Aš be žas. Lie u iškas be žas, Išb idęs iš pie ų nak ies... Tu i lo imagina a come lingua della scienza sukaus y ą sausuolį, e qui quel sausuolis non solo padeklama a, ma e pakomen a a Ši io poeziją. Lgą empo alla poesia nagų nekišo e solo negli anni 1976 Kalbos kul ū oje usci no un a icolo A causa naujada ų a ojimo poezijoje (KK, sąs. 31). Epig a u p ese p ese e Vacio Reime io eilu ės Le pa ole alpūs come indai. Come indai u aip essi e suona... O lo s esso a icolo pieno di a io i delle pa ole della poesia suambesio /. P adedama da Judi os Vaičiūnai ės eilė aščio ci a os, do e giocana žolyno a du e onika: Ve onika žydi <...> aso a e onika, e k za mene. O Ma celijus Ma inai is, con lui e Kazimie as Gai enis, già giogia poe essa nome Judi a: Š a ke en sisegęs judi ą, ul e io men e can a babekas ž aliai. / Appa a o ali e simili occasionalismi della poesia, okiečių pa a lės pa ole a e e, che lo o dime a i e e solo dainoje, pe cependo u i i lo o colo i e i al ius. 366 LINGUAS CULTUREA | 82 Vėlesniesi di e si em degli a icoli compaiono in au o iaus con ex ą įpin ų poesia pa ole di o ci azioni. Eilė aščių pa ole engono p esen a e come į aigūs esempi, ci ojamomi es a i co obo ano en i enu i. Tokių pa yzdžių i in a pų pa icola men e abbusu Ma go pa ole del mondo pagine. Ap a ęs okazinių naujada ų esmę, come in e essan i lo o esempi li o niscono Jus ino Ma cinke ičiaus apsi-lapsi-cin a, Albino Žukausko medmedžiai e ūks an aka ykš ė. Ūmėdė iene p esen a a An ano Ba anausko lineeu emi: Qui uss e, mels e, g igkos ūmėdės su úpę, Linksmu ės, g aziamen e c esce, nessuno joms nonúpi. O azeologismo pa olaį audušis g e ina con Mai onio Čičinsko bajo u aldad iku e ci a u a poema posmelį con lui. Come enomini del linguaggio Kazimie as Gai enis makò esamina e žaismingu s ileimi e lega i con poesia, ede e da a icolinelio Ž aigždynų pa adinimai (KK, sąs. 59). Rico da e lie u i e al i popoli delle leggende sulla kelmę dei nomi di s elleynų, ci a o Dionizo Poškos aš uonių eilučių posmelis, do e elenca a dodici ana iche li e is e conosci e s elleynų: A ins, Bulius, D ynaičiai e . . Ci a issimo ly ico Mai onio ke u eilis: G ažumas dangaus! T ap delle s elle ins ali é Sep enni an ai Schienpjü iai! Aukščiau anco a più chia o, G igo Ra ai a e ę Sul cammino isg ìs o blai iai. L'a icolo inizia o li iosamen e, il suo epig a o p ese e Vinco Mykolaičio-Pu ino eilu ės: Pakėliau eidą į ž aigždė ą aukš į I a um lašas jū oj išnykau. Ly iniu epig a u inizia si e a icolo su p opos ius lie u iškus io i nomiim (KK, sąs. 69). Ci a i o Be na das B azdžionis: Chi muoia più elocemen e neg u e le io i? I nos i anni, i nos i anni /. Qui poe i ico non solo epig a as, lingua poesia d elkia e p opos i nomi dei io i: aje nė, ka duõ ė, kopūs nė, lapanis, ma gùlė, pa asa iùkas, saulùkė, spu guõ ė, iks nė. Lios così p ecisamen e e g aziosamen e in uno puokš ę po e a accoglie e solo e minologio, u ėjęs poe inio senso del linguaggio.