Naujažodžiai su dėmeniu „(-)tinkl-“

J. GIRČIENĖ. Neologizmy z komponentem (-)tinkl-165 JURGITA GIRČIENĖ Instytut Języka Litewskiego NEOLOGIZMY Z KOMPONENTEM (-)TINKL-ESENCJALNE SŁOWA: neologizm, neologizm słowotwórczy, gniazdo słowotwórcze, sposób, typ, kategoria, znaczenie, derywat (przedrostkowy, przyrostkowy, końcówkowy), złożenie. W ostatnim dziesięcioleciu w użyciu pojawiło się ponad sto dwadzieścia neologizmów1 – nowych derywatów zawierających komponent (-)tinkl-, np.: ikitinklinis, įtinklinti, tinklaraštininkauti, tinklumas, tinklalapynas, supertinklas, tinklaerdvė, plepatinklis, mikrotinklaraštininkas. Stanowią one przedmiot niniejszego artykułu: przeprowadzana jest jakościowa i ilościowa analiza struktury oraz użycia 123 neologizmów2 – ich rozkład według części mowy, pochodzenia, sposobów i typów słowotwórczych, kategorii słowotwórczych. Omówiono typowość nowych derywatów oraz (zwięźle) związane z nimi kwestie relacji z różnordzeniowymi dubletowymi nowymi zapożyczeniami, ich funkcji, a także leksykalizacji i socjalizacji, tj. utrwalania się w systemie języka i w użyciu. 1. Przede wszystkim należy powiedzieć, że jednoczący omawiane w artykule neologizmy człon – rzeczownik tinklas (ang. network) – również można uznać za neologizm, jednak w odróżnieniu od nowych leksemów należących do badanej próby zalicza się go do nowych sememów. W epoce cyfrowej wyraz ten nabrał nowego – internetowego – znaczenia3: w słownikach informatycznych 1 Neologizm w artykule tradycyjnie rozumiany jest jako każdy nowo powstały wyraz. Neologizm może być nowo zapożyczony, nowo utworzony albo powstały w wyniku rozwoju semantycznego. W językoznawstwie litewskim nazywa się je zwykle nowymi zapożyczeniami, neologizmami słowotwórczymi, neologizmami semantycznymi. Neologizm słowotwórczy tradycyjnie rozumiany jest węziej: to neologizm powstały w wyniku słowotwórstwa, tj. nowy derywat (zob.: Urbutis 1978: 28–29; Jakaitienė 1980: 82–84; Offord 2001: 98; Girčienė 2006: 74–75 i in.). 2 Tyle neologizmów z członem (-)tinklaptikta w użyciu pisanym i elektronicznym do sierpnia 2011 r. W celu objęcia całości, za pomocą ogólnego systemu wyszukiwania internetowego Google dodatkowo sprawdzono cały możliwy paradygmat słowotwórczy, obejmujący wszystkie hipotetyczne derywaty oraz złożenia rzeczownika tinklas. 3 Por. Miliūnaitė 2010: 109; ten przypadek można by interpretować także jako terminologizowane znaczenie ogólnopolskiego słowa tinklas, tj. „system linii komunikacyjnych, drogowych, łączności itp.” (DLKŽ, LKŽ). 166 KALbOS KULTūRA | 84 tinklas definiuje się jako „grupę komputerów i innych urządzeń połączonych liniami komunikacyjnymi w taki sposób, aby możliwa była wymiana danych między nimi”, a „za największą sieć komputerową uważa się internet” (EKŽ). Zrozumiałe jest, że wiele neologizmów należących do gniazda słowotwórczego terminu informatycznego tinklas to również terminy informatyczne, pełniące funkcję referencyjną. Należy zauważyć, że znaczna ich część powstała jako odpowiedniki nowych zapożyczeń o różnorodnych rdzeniach, np.: tinklalapis ((veb)peidžas, ang. web page), žiniatinklis (vebas, ang. World Wide, Web), potinklis (subnetas, ang. subnet, subnetwork), tinklaraštis (blogas, ang. blog). 2. Wśród neologizmów, podobnie jak zwykle w okresach rozwoju nominacji (Цу рупа 1984: 181; Cichocki 1996: 779), przeważają rzeczowniki (77 proc.; np., videotinklaraštininkas). Czasowniki występują niemal sześciokrotnie rzadziej (14 proc.; np. tinklėti), przymiotniki – jedenastokrotnie rzadziej (7 proc.; np. tinklaveikinis), przysłówków jest zaledwie kilka (2 proc.; np. žiniatinkliškai). RYC. 1. Rozkład według części mowy (proc.) 3. Większość (80 proc.) nowych tworów jest litewska, np. tinkladraugis. Tylko jedna piąta (20 proc.) neologizmów jest hybrydowa, tzn. zawiera także zapożyczony element, np. fototinklaraštis (por. zapożyczenie fotoblogas, ang. photoblog). Wśród tworów hybrydowych najwięcej jest złożeń (16; np. megatinklas), prawie trzy razy mniej derywatów z prefiksami międzynarodowymi (6; np. subtinklas), najrzadsze są neologizmy mające nielitewskie przyrostki (3; np. tinklistas). J. GIRČIENĖ. Neologizmy z członem (-)tinkl-167 4. Większość omawianych neologizmów można uznać za typowe derywaty. Reprezentują one wszystkie sposoby derywacji4 (zob. rys. 2). RYC. 2. Rozkład neologizmów według sposobów słowotwórczych (w procentach) Około połowy (48 proc.) neologizmów stanowią złożenia, np. tinklažmogis. Mniej niż jedna trzecia (16) spośród 59 złożeń to hybrydy, np. skautatinklis. Warto zauważyć, że około połowę takich złożeń stanowią wcześniej nietypowe dla litewskiego słowotwórstwa hybrydy złożeń i członów międzynarodowych, np. videotinklaraštis. W 53 złożeniach jednym z członów jest rzeczownik tinklas, w 6 – tinklaraštis, np.: darbatinklis, pseudotinklaraštis. Należy podkreślić, że temat złożony ma jeszcze więcej neologizmów, które wraz ze złożeniami stanowią ponad połowę badanej próby nowych wyrazów – łącznie 73 jednostki, ponieważ 14 złożeń (wielostopniowych) jest wyrazami podstawowymi derywatów, np. fototinklaraštininkas, tinklaraštėti. Liczne derywaty od złożeń należy ocenić jako nową tendencję słowotwórczą, która uwidoczniła się w ostatnich dziesięcioleciach (Keinys 1979: 155; Gaivenis 1980: 31; Mikelionienė 2000: 10–12, 17; Girčienė 2005: 53–54 i in.). Najprawdopodobniej wynika to z potrzeby precyzyjniejszej nominacji, ułatwiającej komunikację, przejawiającej się dążeniem do zbliżenia znaczenia leksykalnego derywatu i jego znaczenia słowotwórczego (szerzej zob. Girčienė 2005: 54 i in.)5. Procesy takie są charakterystyczne również dla innych 4 Derywaty zwrotne uważa się za przedstawicieli odrębnego sposobu słowotwórczego według DLKG: 406–409. 5 Przy stosowaniu derywatu jako jednostki leksykalnej wydawałoby się, że jego motywacja, znaczenie wynikające z samej budowy derywatu, powinny pozostać w cieniu (Gaivenis 1996: 31). Jednakże derywaty są wtórnymi jednostkami nominacyjnymi, w których utrwalono informacje nie tylko o pewnym obiekcie rzeczywistości, lecz także o pewnych relacjach zachodzących między elementami rzeczywistości a nazywającymi je wyrazami (Jakaitienė 1988: 24, 92). Dopóki motywacja derywatu pozostaje jasna, jego funkcjonowanie nadal 168 KALbOS KULTūRA | 84 językom (Picone 1996: 15) (złożenia rzeczownikowe są szerzej omawiane w podrozdziale 5.1 analizy słowotwórstwa rzeczowników). różni się jednak od wyrazu prostego. Struktura słowotwórcza wyrazu wskazuje wytyczne jego użycia, nie pozwala znaczeniu leksykalnemu wyjść poza pewne granice (Urbutis 1978: 56–64). Spośród różnych wariantów leksyki w użyciu zazwyczaj utrwalają się te, których postać dźwiękowa jest jednoznaczna i maksymalnie informatywna (Urbutis 1978: 63–65; Haugenas 1994: 23; Skardžius 1997: 79–80; Girčienė 2005: 107–127). 3 RYS. Rozkład przyrostków według liczby derywatów J. GIRČIENĖ. Neologizmy z komponentem (-)tinkl-169 Niewiele rzadsze od złożeń są derywaty przyrostkowe (36 proc.), np. tinklija. Około jednej dziesiątej (11 proc.) nowych derywatów stanowią derywaty przedrostkowe, np. betinklis. Bardzo rzadkie są derywaty zwrotne (3 proc.; np. įsitinklinti)6 oraz derywaty utworzone za pomocą końcówek (2 proc.), np. tinklius. Do utworzenia 64 derywatów wykorzystano łącznie 20 różnych przyrostków, z których trzy są nielitewskie (zob. rys. 3); 12 różnych przedrostków, z których pięć obcego pochodzenia: po dwa derywaty od przedrostków nei super-; po jednym od be-, į-, iš-, po-, už-; derywat od anti-, inter-, meta-, sub-; 2 różne końcówki: po jednym derywacie na -is i -us. Wśród derywatów przeważają formacje imienne (73 proc.; 47), derywaty czasownikowe stanowią mniej niż jedną trzecią (27 proc.; 17). Z rysunku 3 wynika, że najbardziej produktywnymi formantami są przyrostki -imas i -ininkas. 5. Jak już wspomniano, większość badanych neologizmów z komponentem (-)tinklstanowią rzeczowniki, dlatego im właśnie w dalszej części zostanie poświęcona największa uwaga. Wśród 95 rzeczowników również przeważają złożenia (62 proc.), derywatów sufiksalnych jest ponad dwukrotnie mniej (29 proc.), derywaty prefiksalne stanowią mniej niż jedną dziesiątą (7 proc.), a najrzadsze są derywaty z końcówkami (2 proc.). 5.1. Większość (75 proc.) – 44 z 59 – złożeń, jak jest to przyjęte w języku litewskim (por. DLKG 151; Keinys 1999: 69), utworzono z drugim członem rzeczownikowym. Wśród nich najpopularniejszym rzeczownikiem jest tinklas – taki drugi człon ma 21 złożeń, z których niemal połowa zawiera samogłoskę łączącą, np. naudatinklis. Drugi pod względem częstości – należące do zbioru neologizmów słowo złożone tinklaraštis – jest drugim członem 6 innych, już drugiego stopnia, złożeń, np. mikrotinklaraštis. Warto zauważyć, że wszystkie złożenia mające taki drugi człon są hybrydowe: ich pierwsze człony to elementy międzynarodowe foto-, video-, mikro-, makroi in. Te złożone rzeczowniki w użyciu zwykle konkurują nie tylko z zapożyczeniem, lecz także z jego dwuwyrazowym litewskim odpowiednikiem: por. audiotinklaraštis i audioblogas, garso tinklaraštis. Wśród złożeń z drugim członem tinklas hybryd stanowi niemal połowę, np. megatinklas. Część z nich należy nawet do nietypowych, występujących jednostkowo złożeń, np. sociatinklis. Wśród nich znajdują się neologizmy nacechowane stylistycznie, które oprócz funkcji referencyjnej pełnią także funkcję ekspresywno-emocjonalną i metalingwistyczną (por. Jakobson 2004: 10–17 i in.), np. Trudno chyba mówić o sensie dzielenia światowej sieci 6 Takie wyrazy o budowie morfemowej można również uznać za derywaty prefiksalne od czasowników zwrotnych, w tym przypadku tinklintis (zob. spostrzeżenia V. Urbutisa dotyczące derywatów o nieustalonej kolejności etapów słowotwórczych: Urbutis 1978: 91–93). 170 KALbOS KULTūRA | 84 zawężania lub dzielenia jej według jej treści. Wtedy potrzebne będą także „paskalatinklis”, „plepatinklis”, „pornotinklis” itd. [kom. intern.]. Większość rzeczowników złożonych mających drugi człon rzeczownikowy ma charakter determinatywny, tzn. ich pierwszy człon określa i zawęża znaczenie drugiego członu (Urbutis 1961: 68; LKG I: 457; DLKG: 151). Jedną szóstą (13) złożeń stanowią te, które mają drugi człon czasownikowy, np. tinklavalda. Zasadniczo odpowiada to tendencjom słowotwórczym neologizmów języka litewskiego: twierdzi się, że zaledwie w mniej więcej co piątym złożeniu drugi człon opiera się na czasownikach (Keinys 1999: 69). Wszystkie ich pierwsze człony są rzeczownikowe (tinklas), a wszystkie mają samogłoskę łączącą -a-, z wyjątkiem jednego (tinklokūra, używany jest jednak także synonim tinklakūra). W przypadku większości omawianych złożeń pierwszym członem tradycyjnie określa się obiekt czynności wyrażonej drugim członem, np. tinklasklaida. Tradycyjnie oba człony złożeń tego typu stanowią najczęściej rdzenie niederywowane, np. tinklatarša (por. Girčienė 2005: 68). Tylko dwa złożenia mają inne człony: jedno z nich – przymiotnikowy: tinklapalaikis; drugie – wyrażony niesamodzielnym elementem międzynarodowym: tinklomatas (zob. Mikelionienė 2000: 132 i in.). Podsumowując, o złożeniach można powiedzieć, że tylko kilka z nich to już zadomowione w użyciu terminy informatyczne, które wyparły dublety zapożyczone. Za takie można uznać tinklalapis, tinklaraštis, žiniatinklis. W użyciu upowszechniają się również nowe złożenia tinklavietė, tinklaveika, tinklažmogis. nawiasem mówiąc, ten ostatni nie tylko jako odpowiednik zapożyczenia internautas: istnieją teksty, w których ten neologizm jest używany w węższym niż „użytkownik internetu”, wyspecjalizowanym znaczeniu – są to „młodzi, 20–29-letni pionierzy internetu, którzy jako pierwsi chcą wypróbować wszystkie nowości, załatwianie spraw przez internet – to ich codzienność; internet jest im niezbędny jako forma wyrażania siebie, potrzebny do komunikowania się i spędzania wolnego czasu.” Por. inne wskazywane typy użytkowników internetu: celowi, społeczni, inercyjni, konserwatywni (zob. http://mediametamorfozes.wordpress.com/2011/02/05/interneto-vartotoju-paveikslas-lietuvoje-2011-m/). 5.2. Wśród nowych rzeczowników sufiksalnych (27), utworzonych za pomocą 12 różnych sufiksów, prawie dwukrotnie więcej jest derywatów odrzeczownikowych (65 proc.) niż odczasownikowych (35 proc.). Ogólnie rzeczowniki sufiksalne reprezentują sześć kategorii słowotwórczych. Najliczniejsza jest kategoria posiadaczy cechy rzeczownikowej (31 proc.), do której należą derywaty utworzone za pomocą trzech różnych sufiksów. Najbardziej produktywny spośród nich jest produktywny sufiks tej kategorii -ininkas (por. DLKG: 94). Sześć nowych derywatów: tinklaraštininkas, fototinklaraštininkas, mikrotinklaraštininkas, videotinklaraštininkas, tinklasaitininkas, tinklaveikininkas, których J. GIRČIENĖ. Neologizmy z komponentem (-)tinkl-171 również są neologizmami – (wielostopniowymi) złożeniami zawierającymi komponent -tinkl-, nazywają osoby według zawodu, zainteresowania lub związanej z nimi dziedziny (por. DLKG: 114). Spośród wspomnianych derywatów najbardziej zadomowiony w użyciu jest pierwszy – odpowiednik nowego, również bardzo częstego zapożyczenia blogeris, pełniącego funkcję referencyjną. Inne neologizmy zawierające komponent -tinklaraštir i nazywające węższe, cząstkowe pojęcia również mają tendencję do rozpowszechniania się. Jeszcze dwa neologizmy należące do kategorii nazw posiadaczy cechy – derywat z przyrostkiem -išius tinklišius oraz twór z międzynarodowym przyrostkiem -istas – tinklistas są derywatami rzeczownika tinklas. Dane dotyczące użycia pokazują, że są to okazjonalne, nacechowane stylistycznie neologizmy, pełniące oprócz funkcji referencyjnej również funkcję emocjonalno-ekspresywną i metalingwistyczną, np. Według tego terminu można tworzyć inne, precyzyjnie określające specjalistę z jakiejś innej dziedziny (nawet wystarczająco wąskiej!) do szpiku kości (kto pierwszy powiedział tinklišius?;-) [kom. internetowa]; : Rzeczywiście, skontaktuj się z Algirdasem, u nas jest on zapalonym tinklistą [kom. internetowa]. Należy zauważyć, że zabawowość, gra językowa jest uważana za charakterystyczną cechę epoki postmodernizmu, której ogólnie szczególnie właściwe są neologizmy (Lapėnienė 2007; Lyotard 2010: 32 i in.). Druga pod względem liczby derywatów jest kategoria nazw czynności, czyli abstraktów czasownikowych (23 proc.). Należy do niej sześć derywatów utworzonych za pomocą najbardziej produktywnego w tej kategorii przyrostka -imas (por. DLKG: 94): tinklaraštinimas, tinklaraščiavimas, tinkl(i)avimas(is), tinklėjimas, tinklinimas(is), į(si)tinklinimas. Są to wielostopniowe derywaty o jednostkowym użyciu (z wyjątkiem dwóch ostatnich), których wyrazy podstawowe również są neologizmami badanej próby. Nieco mniej nowych derywatów należy do kategorii nazw nosicieli cech, czyli abstraktów odimiennych (15 proc.). Są to cztery derywaty utworzone za pomocą trzech różnych przyrostków: -umas, -ystė oraz międzynarodowego -izmas. Jeden z nich jest derywatem pierwszego stopnia – niezbyt typowym derywatem rzeczownika tinklas: tinklumas. Derywaty z tym przyrostkiem najczęściej tworzy się od przymiotników (zob. DLKG: 100–101), por. inny – wielostopniowy – derywat tinkliškumas. Pozostałe derywaty tej kategorii, których wyrazami podstawowymi są neologizmy badanej próby tinklaraštystė i tinklaraštizmas, należy ocenić jako nacechowane stylistycznie konkurencyjne warianty leksykalne, jak dotąd, podobnie jak dwa pozostałe, bardzo rzadkie w użyciu. Do kategorii nazw miejsc, która w użyciu ma tendencję do rozpowszechniania się w takim samym stopniu jak neologizmy (15 proc.), należą derywaty z przyrostkami -ija i -ynas, których podstawą słowotwórczą również jest neologizm z próby tinklaraštis: są to tinklaraštynas i tinklaraštija. Ten ostatni, choć nie całkiem typowy, z powodzeniem konkuruje z nowym zapożyczeniem blogosfera (zob. szerzej Girčienė 2008). 172 KALbOS KULTūRA | 84 6. Podsumowując, można stwierdzić, że niemal jedna szósta neologizmów (22) zawierających komponent (-)tinklstanowi podstawowe słowa dla innych nowych derywatów, które tworzą około jednej trzeciej całej próby (44). Większość z nich ma po jednym derywacie, np.: tinklažmogis → tinklažmogiškas; tinkl(i)uoti → tinkl(i)avimas; tinklinėti → tinklinėtojas. Kilka słów jest podstawą słowotwórczą dla dwóch lub trzech derywatów, np.: tinklaveika → tinklaveikininkas, tinklaveikinis; tinklalapis → tinklalapynas, tinklalapiškas, tinklalapinti. Najliczniejsze gniazdo słowotwórcze nowego złożonego rzeczownika tinklaraštis. Ten neologizm jest wyrazem podstawowym aż 19 nowych derywatów, np.: tinklaraštis → tinklaraštininkas, tinklaraštiškas, tinklaraštija, tinklaraštynas, tinklaraščiauti, mikrotinklaraštis (wszystkie przypadki zob. w wykazie neologizmów). Jest także członem 8 wielostopniowych derywatów, np.: tinklaraštininkauti, tinklaraštiškai, tinklaraščiavimas, mikrotinklaraštininkas. Neologizmy o jasnej motywacji, systemowe (tworzące adekwatny system wobec wyrazów obcych), stosunkowo ekonomiczne i produktywne, zawierające człon (-)tinklarašt-, szybko rozpowszechniają się w użyciu, potrafią konkurować nie tylko z dubletowymi zapożyczeniami, lecz także z innymi ich odpowiednikami: por. tinklaraštis i blogas, asmenraštis, interneto dienoraštis (szerzej o tendencjach konkurencyjnych zapożyczeń z rdzeniem (-)blogi ich odpowiedników o różnych rdzeniach, z których ponad połowę stanowią te zawierające człon (-)tinklarašt-, zob. Girčienė 2008). WNIOSKI W ostatnim dziesięcioleciu w użyciu pojawiły się 123 neologizmy – nowe derywaty zawierające człon (-)tinkl-, np.: įsitinklinti, betinklis, žiniatinkliškai. Wśród nich przeważają litewskie neologizmy (80 proc.), formacje hybrydowe, np. megasieć, stanowią zaledwie jedną piątą próby. Niemało neologizmów powstało jako pełniące funkcję referencyjną odpowiedniki nowych zapożyczeń o różnorodnych rdzeniach, z których część uznaje się za terminy informatyczne, np. žiniatinklis (vebas). Tak więc słowotwórstwo niewątpliwie nadal pozostaje ważną przeciwwagą dla innego sposobu powstawania neologizmów – procesu zapożyczania. Istnieją także takie nowe formacje, wśród nich również szczególnie charakterystyczne dla postmodernizmu nacechowane stylistycznie, pełniące funkcje ekspresywno-emocjonalne, metajęzykowe i in., których nie należy wiązać z konkretnymi zapożyczeniami i terminami informatycznymi, np. plepatinklis. Dla etapów rozwoju nominacji charakterystyczne jest, że wśród neologizmów przeważają rzeczowniki (77 proc.). Większość neologizmów należy uznać za formacje typowe. Spośród bardziej ogólnych nowych tendencji słowotwórczych należy wymienić wcześniej nie- J. GIRČIENĖ. Neologizmy z komponentem (-)tinkl-173 złożeń i hybryd międzynarodowych komponentów, a także obfitość derywatów złożeń, np. videotinklaraštis, tinklalapynas. Nawet około połowy (48 proc.) próby stanowią złożenia, wśród których tradycyjnie przeważają determinatywne, mające drugi człon rzeczownikowy, np. tinkladraugis. Częstość wyrazów złożonych, które wcześniej nie były tak charakterystyczne dla języka litewskiego, potwierdza ujawniającą się w ostatnich dziesięcioleciach tendencję do ich przyrostu. Najprawdopodobniej decyduje o tym potrzeba precyzyjniejszej nominacji ułatwiającej komunikację – w użyciu zwykle utrwalają się neologizmy, których postać dźwiękowa nie wprowadza w błąd i jest maksymalnie informatywna: w ten sposób zmniejsza się obciążenie pamięci i ułatwia integrację nowych wyrazów z zasobem leksyki aktywnej. Drugie pod względem częstości (36 proc.) są derywaty sufiksalne, np. tinklija. Około jednej dziesiątej (11 proc.) nowych derywatów stanowią derywaty prefiksalne, np. potinklis. Bardzo rzadkie są derywaty zwrotne (3 proc.) i derywaty utworzone za pomocą końcówek (2 proc.). Do tworzenia derywatów wykorzystano łącznie 20 różnych sufiksów, 12 prefiksów i 2 końcówki. Formanty derywacyjne – przyrostki -imas i -ininkas: znaleziono po sześć derywatów należących do kategorii abstraktów odczasownikowych (np. tinklaraštinimas) oraz posiadaczy cechy wyrażonej rzeczownikiem (np. tinklaraštininkas). Prawie jedna szósta neologizmów zawierających element (-)tinklma jako wyrazy bazowe inne nowe derywaty, stanowiące ponad jedną trzecią całej próby (36 proc.). Najliczniejsze gniazdo słowotwórcze nowego złożonego rzeczownika tinklaraštis (27). Szybkie procesy leksykalizacji i socjalizacji – rozgałęzianie słowotwórstwa, duża częstotliwość użycia znacznej części neologizmów, np.: tinklalapis, tinklaraštis, tinklaraštininkas, tinklavietė, žiniatinklis, zdolność konkurowania z zapożyczeniami o różnej strukturze oraz innymi ich odpowiednikami, a także przychylny dyskurs elektroniczny wobec większości neologizmów z elementem (-)tinklpozwalają mówić o językowej i społecznej wnikliwości autorów neologizmów oraz o możliwym dalszym rozwoju. ALFABETYCZNY WYKAZ NEOLOGIZMÓW Z ELEMENTEM (-)TINKLblog antyblog audioblog betinklis darbatinklis fotobloger fotoblog ikitinklinis infotinklas intertinklas intratinklas išsitinklinti ištinklinti į(si)tinklinimas įsitinklinti įtinklinti makroblog megatinklas metatinklas mikrobloger mikroblog naudatinklis