Problemy badania wpływów gwar litewskich na słowiańską antroponimię regionu Białostockiego

Ma nymi Pr A W BEMOWIE M By to ROEE ER AAA WOMEN. Mig MZ” JĄ e T. hs BT Ee tr S Jey ae AG" ECH pr ALS ub 3 Whe Jia: vl al LI ost" Mocy e Siesikų Is iai ZOB SĘ KET. — LIETUVIŲ KALBOTYROS KLAUSIMAI, XXX (1993) RAT" | " > R. e tav x : KT: | W 5 U! ue AC USB zi SEES 1 ” d - „ESA 3, "M; ed % į Ses "b J Ag ar į AR Michal KONDRATIŪK umo . rood tury IUAKKNSE . 4LORAARY A ug. O" 4 4 ją — PROBLEMY BADANIA WPŁYWOW GWAR LITEWSKICH NA © — SŁOWIAŃSKĄ 'ANTROPONIMIĘ REGIONU BIAŁOSTOCKIEGO ch, ME Przez region białostocki albo Białostocczyznę rozumiemy obszar między |... Kanałem Augustowskim na północy, rzeką Bug na południu, granicą — pafistwowa z Republiką Białoruską na wschodzie oraz rzekami Nettą, Biebrzą — Narwią, Sling, Mieniem i Nurcem na zachodzie. Według obowiązującego LD obecnie (od 1.V1.1975 r.) podziału administracyjnego jest to całe województwo | ' _ białostockie i graniczące z nim niektóre gminy województwa suwalskiego — łomżyńskiego. Ujmując rzecz historycznie, jest to (w latach 1569-1795) część / sa dawnego Podlasia oraz zachodnie peryferie woj. trockiego, nowogródzkiego i iż i. brzeskiego należących do Wielkiego Księstwa Litewskiego. šių Na tym obszarze do dziš obok gwar polskich występują gwary białoruskie iai ukraifiskie?, nie ma natomiast gwar litewskich ani zwartych skupisk ludnošci For — narodowości litewskiej. Swiadectwem występowania w przeszłości na tyc ~~ terenach gwar litewskich i ludności litewskiej są liczne naz terenowe i AE miejscowe” oraz dane o osadnictwie tych ziem*. O litewskich wpływach zdaj wl . . . sia R leksykalnych w gwarach badanego regionu pisano nieco wcześniej”. |... ostatnich czasach zaczynają pojawiać się prace i artykuły poświęcone wpływo PŚ 2 fonetycznym pzyba litewskiego na gwary białoruskie i polskie ' ___ Białostocczyzny”. zz Gi Osobnego omówienia wymagają problemy badań bałtyckiej antroponimi j "w regionie białostockim, i to zarówno w aspekcie diachronicznym (na ą "2 ET ———— WING = ® X 1 Jakubowski J. Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI w. I/ Atlas historycany ir A — Polski. Kraków, 1928; Atlas gwar wschodnio-słowiańskich Białostocczyzny. T. 1. Wrocław, 1980 (dalej |. AGWB). Ą. 5 3 2 Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny. T. 1-2. Wrocław, 1980-1989. zk "+ 3 Kondratiuk M. Elementy Pag Gw w toponimii i mikrotoponimii regionų biatostockiego PA a Wrocław, 1985 (dalej: KonEB); tenże: x rodowe od o er litewskiego pochodzenia n: m Rz, 3 terenie północnej Białostocczyzny I! Acta Baltico-Slavica. 1987. T. 18. S. 235-249. gd: 4 Wiśniewski J. Rozwój osadnictwa na Popa polsko-rusko-litewskim od końca XIV do - — potowy XVII wieku I/ Acta Baltico-Slavica (dalej: ABS). 1964. T. 1. S. 115-135; tenże: Osadnictwc | 2 key Białostocczyzny, geneza, rozwój oraz zróżnicowanie i przemiany etniczne // ABS. 1977. JE, 5 Zdancewicz T. Litewskie i ruskie z słownikowe na Białostocczyżnie I! Z polskich studió > slawistycznych. Seria 2. Językoznawstwo. Warszawa, 1963. S. 287-310; tenże: Geografia igi ph i zapożyczeń litewskich i ich słowiańskich odpowiednikow znaczeniowych Mah „Poalas O suwalskich // Sprawoedania z prac naukowych Wydziału Nauk Społecznych PAN. 1967. T. 10. Zesz — 3. Warszawa, 1968. S. 69-83; Smułkowa E. Lituanizmy w białoruskim słownictwie rolniczym // Lingu: _ Posnaniensis, 1969. T. 14. 5. 55-69 i inni. ga 6 Glinka S. Lituanizmy fonetyczne w gwarach białoruskich i polskich Biakostocczyznyl, Bałto M "> ym związki językowe. Pod red. M Kondratiuka, Wrocław, Warszawa, Kraków, 1990. S. 11 k m 127. ~ f Al > DE W ks ule TERE r. Z Mo SE a | DR lig O WO E-WIN 5. 33 Kaan: o Ste SE Pep e SOW ANI see | į AR s sm Shey į a: Į į } ATE Lg Agee PL = ei By i i )% su. z | 4 . EA OS NS ra a araukarijos Ria LS sta a Ree TT | Ele 3_ M IE ca es ga" R ży MIS" 4 =* Ai MATIN Ga EA t A „e ZZA TAB. i; OZ rk a Po | olei Tn aT EA kak PJ ZJ PEAK DEJA TER OSY r. == | AB ranka A RANNA REI RETE" BoA, k 2.0170 RT LUT ORO, se Eri, R Ee > == przestrzeni wieków) jak i synchronicznym (w czasach dzisiejszych). Dla 4 i r średniowiecza i początku epoki nowożytnej jedynym praktycznym kryterium yć # sf do badań nad stosunkami etnicznymi i językowymi na dawnym ie R J} | słowiańsko-litewskim pozostają — jak stwierdzają historycy J. Ochmański i JL — | alepa® — tylko wskazówki językowe w postaci nazw miejscowych i imion ge osobowych. Badania nazw miejscowych mogą przynieść szczególnie PREZ teresujące wyniki w tych wypadkach, kiedy da się ściśle stwierdzić moment ua najwcześniejszego potwierdzenia w źródłach pisanych istnienia w nich również AW, pu dności litewskiej. | ta i Nazwy geograficzne i osobowe regionu biatostockiego są odbiciem jego Kk | dziejów osadniczych i politycznych oraz urozmaiconej fizjografii terenu. ini R Badania onomastyczne w tym regionie mają kilkudziesiecioletnią historię. Er 4 Jednak ich wyniki są znacznie skromniejsze w porównaniu z osiągnięciami ad innych regionów kraju. Nierównomierny jest również rozwój badań w zakresie e. re | różnych działów onomastyki”, Znacznie lepiej opracowane są nazwy 0 Eis geograficzne zarówno pod względem gromadzenia, udostępnienia jak i | zj opracowania materiału onomastycznego! . Antroponimia Białostocczyzny do ARD | niedawna pozostawata na uboczu, nie byta przedmiotem zainteresowania 4 į [eran Najwcześniej zainteresowano się nazwami mieszkańców . * . ej i ł i tworzonych od nazw miejscowości w województwie białostockim!1. Potem od pojawiły się pierwsze wzmianki o nazwach osobowych tego regionu. 3 5 Dotyczyły one głównie antroponimów litewskich zaświadczonych w UJĄŁ szesnastowiecznych źródłach drukowanych i rękopiśmiennych. Wpływy | bałtyckie na antroponimię słowiańską środkowego Podlasia pokazane są na Duet przykładzie Inwentarza starostwa knyszyńskiego z 1565 rokul2 oraz SCM Inwentarza starostwa tykocińskiego z 1573 rokul3, W pierwszym z ir 4 7 Ochmański J. Litewska granica etniczna na wschodzie od epoki plemiennej do XVI wieku. Poznań, 1981. S. 6, 14-16, 45-48. RZ 8 Nalepa J. W sprawie siedzib Jaćwięgów II Rocznik Białostocki. T. 14. Warszawa, 1981. S. 118SRP 119. z 9 Kondratiuk M. Badania onomastyczne w regionie białostockim (Stan i perspektywy) | a) Roscznik Białostocki. T. 14. S. 305-323, rż = | 10 Halicka I. Nagwy miejscowe środkowej i zachodniej Białostocczyzny Cz. 1-2. Warszawa, k a 1976-1978. Kondratiuk M. Nazwy miejscowe poludriowor wichodnie] Białostocczyzny. Wrocław, 1974; tenże: Elementy bałtyckie w toponimii i mi stoponimii regionu białostockiego. Wrocław, 1985; tenże: Nekatorvia asablivasci tapanimii uschodnjaj Belastocćyny // KONA, zbornik. Belastok, 1974. e R T. 3. S. 9-36; Tichoniuk B. Odapelatywne nazwy terenowe pohudniowef iałostocczyzny. Słownik sej topoosnów. Opole, 1986; Łapicz Cz. Jerminologia ograli w ruskich gwarach PA LV : R. na tle wschodniosłowiańskim. Warszawa, 1981. W przygotowaniu do druku jest mmonografia i SHR Kondratiuka. Nazwy miejscowe potnocnej Białostocczyzny. W Katedrze Filologii Białorus MOW Z wo jest opracowywany Słownik mikrotoponimow Białostocczyzny. Nie wymieniam tu szeregu z Ra drobniejszych artykułów i przyczynków. A | 11 Kondratiuk M. Tendencje słowotwórcze w nazwach mieszkańców na pograniczu polskoa, t białorusko-ukraińskim / Studia z filologii polskiej i słowiańskiej. T. 8, Warszawa, 1969. S. 191-200; Rz tenże: Nazvy Życharou, utvoranyja ad nazvau vjosak i haradou u havorkach uschodnjaj Pa | Belastocčyny // Belaruskaje i slavjanskaje movaznaustva. Minsk, 1972. S. 183-190. į rr k | 12 Kondratiuk M. O litovskom vlijanii na slavjanskuju toponimiju i antroponimiju centralnogo eS Podlasia v XV-XVII vv. II Balto-slavjanskije RE otnosenija v istorieskom i arealnom plane. Tezisy dokladov II balto-slavjanskoj konferencii. M., 1983. S. 2830. tenże: Balto-slavjanskije @ = jazykovyje kontakty v XVI stoletii na territorii Belostockogo vojevodstva po dannym antroponimii // SRE | nternational Congress of Linguists. Berlin, August 10 to 15, 1987. Organizet under the Auspices of Bil. CIPL (w druku). Want 13 Kondratiuk M. Bałtyckie nazwy osobowe włościan w Inwentarzu starostwa tykocifiskiego z A | i dc" RĘCE HAT lik 1) aii lažas DO: RODE i =i FT AALS SS ee he EL Vika I ZR ahs 108 ah SE Arm ini x DR Ria akt pn 2 rd A wymienionych artykułów prezentuję kilkadziesiąt pewnych i domniemanych AAA nazw osobowych, które były przedmiotem analizy w czasie mojego ży _ wystąpienia na Drugiej Konferencji Bałto-Słowiańskiej w Moskwie (29.XI.- || 02.XII.1983), zorganizowanej przez Instytut Słowianoznawstwa i Bałkanistyki © Akademii Nauk ZSRR. Opublikowane tezy referatu są mało dostępne i dlatego a Ee. omawiane tam antroponimy chcę przytoczyć w całości według ich zapisu w gtd źródle. Są to następujące nazwy osobowe: Bartulis, Bełdyka, Brozis Litwin, | Brozius, Bubil Pilis, Dauksiewicz, Dojnis, Dojgiało, Dojgielewicz, Dougieło, |... Dubinis, Dzidziulis, Giń, Giniewicz, Gierwa, Gudzio, Jurgis Mużejko, Jurgis AB — Golejewicz, Kieturko, Kibiłda, Kibułda, Kyrwietis, Kiskielin, Krowluczys, ka 3 żę Kuliens, Kuprelis, Malis, Mielwid, Mieskucis, Miskinis, Moczius, Maskielewicz, |... INosuta, Nosutka, Narmunt, Onelis, Paczejko, Parejko, Marcis Palwinis, aga Pilwinis, Pilis Czepielewicz, Pienkuczis, Rekiecz, Reklis, Rimsis, Romiejko, i AE Sarejko, Smilginis, Stanelis, Szala, Szeluginis, Szepiel, Szubzda, Szupiet, 2 Troigiel, Trompik, Warszylis, Grygus Wierklis, Zdaniejko, Zagus, Žakas, — Žegofi, Zybielis, Žubielis, Žylis, Żwerblis. "a i Wymienieni wyžej wtošcianie byli zapewne Litwinami, a niektėrzy, byč e może, potomkami Jaćwingów. Nazwy tych włościan pochodzą z kilkunastu wsi REJ starostwa knyszyńskiego. Niektóre z tych wsi mają bałtycką etymologię, np. wę Jaćwież, Jaświły, Jowniki, Rekle, Romiejkil4. Ho Określenie szacunkowego udziału elementów bałtyckich wśród nazwań ~~ ._. chłopów omawianego inwentarza jest już dziś niemożliwe, ponieważ nie ea zachował się do naszych czasów rękopis inwentarza, a podane wyżej nazwy | ___ osobowe pochodzą z opublikowanych przez A. Jabłonowskiego15 fragmentów tg inwentarza, mających świadczyć o śladach żywiołu litewskiego na północnej ras krawędzi Podlasia. an W zachowanym do dziś rękopisie Inwentarza starostwa tykocińskiego z 004328 rokulė na około 570 włościan, ogrodników, młynarzy i kowali tam m. wymienionych około 115 ma nazwy osobowe pochodzenia bałtyckiego lub ży zawierające jakiś element języka litewskiego. Pełny wykaz tych nazw wraz z „BR dokumentacją źródłową, zakwalifikowaniem do odpowiedniej grupy nazwisk i _ wskazaniem analogicznych antroponimów na bałtyckim obszarze językowym ~~ Zawiera wspomniany już artykuł (Bałtyckie nazwy osobowe włościan w dz Inwentarzu starostwa tykocińskiego z 1573 roku. Ogólna charakterystyka)! pai Tu podaję wykaz omówionych antroponimów uważanych za bałtycki Ra — Cytowane nazwy mają pisownię zmodernizowaną. Oto one: BA Matys Ginwiło, Jan Ginwiłowicz, Jakub Golginowicz, Miško Orsz; |. Andruk, po Andrukach, Bierć Szostak, Rymko Biercisz, Bierciu 5 Rymkowic, Biercio Jasiowic, Jan Bierciowic, Staś Bierciulowic, Mikołaj va 1 1573 I.(Ogéina charakterystyka) II Bałto-słowiańskie związki językowe. S. 199-214. AE 15 a M. AM Op. cit. i ph! Wies 1910. Cz. 3. (Źrodła dziejowe, T 17. CZ 8, 288 ŻA coo statystycznym. mi sede i i tų 16 Rękopis przechowywany jest w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. ASK, L „= ja siai ia Ri eis a Ss ja MZ RE SE IS RED PM IE is he od. REA RE ESC MAE Sg Le Sere Se el eR NRE ER Ep SR rgelewicz, Jan Gryguciewicz, Szczepan Gryguciewicz brat jego, Grzegorz i | farciulewicz, Grzegorz Mikuciewicz, Pietruć Stroczewic, Jakub Tomuciewicz, OR 4 fichał Tomuciewicz, Paszuta, Janiejko, Janiejko Ciwon, Staś Janiejkowic, Pawel ~~ | oziejko; ; Shs Matys Bondykowic, Miško Buciewicz, Gawlik Burnoszewic, Bartosz Ciku¢, „| in Dojnis, Maciej Doinis, Gryko Doiniewicz, Staś Duiniewicz, Gryko brat jego, KE | | ołkas Ławnik, Szyman Dzidzielo, po Janie Dzidzielu zmarłym, Jakub (ay | )zidziul, Jan Dzidziulewicz, Tomko, Piotr i Paweł Dzidziulewicz, Wojtko SLR elaszko, Andruk Gerwelis s Szczęsnem, po Gurbile, Staś Intupa, po Janie SA | zgiełczyko, Jededczyk Matys, Paweł Jodkiewicz, Marcisz Jodkówic, po Macieju | odku, Staś Jodo, Staś Jodowic, Michał Jodzio, Paweł Kieciewicz, po Andrzejowej sat | leciowej, Michał Kierżula, Jan Kieturka, Bartosz Kieturka, Jan Kiezielo, SEE, | faciek Klikcik, Marcisz Kodzisz, Piotr Kudzisz, Jakub Kozonogis, Jan brat jego, R aciej Kudra, Marcisz a Janek Kudrzyk, Iwan Kukisz, Maciej Kuta, Tomko Me | | Łankos, Ławryn Mieszkuć, po Jakubie Mieszkuciu, Jan Mojgus, Jakub Mojgus, į zyman Najkuciewicz, po Janie Nosucie zmarłym, Wojtko Odega (2 razy), Jan Panielowicz, Paniuta Kuzik, Bartosz Pieszejko, Jozef Piewlinis, Jan Pograndzis, e į Piotr Poswirk, po Wojtku Poswirko, Krzysztof Pyńto, po Matysie Pyńcie, ZE | arcisz Rakuciewicz, Jakub Paszkowic po Michale Rekliu, Czech Rolinga, en | Wojtko Saroń (2 razy), do Jakubowej Skilowej, Jakub Skrablenio, Mikołaj Sodop, Gi | Pawet Sodupa, Tomek Stybulis, Ušcian Surma, Szyman Smilgin, Maciej Trejgo, ie Stanisław Tuinis, Marcin Pasunek Tuiniow, Szymon Tuiniow pasunek, po SB Stasiu Tuinis, Wojtkowa Tujniowa, Matys Tujniow zięć, Michał Tujniewicz, AR | Szyman Wieruć, Waśk Żołna; Reg | Paweł Lićwiak, Paweł Litwinek, Andrzej Łotwinowic, Marcin Żydelis (2 Ly razy). PY | Wymienione nazwy osobowe bałtyckiego pochodzenia występują na ogół w poi | formie zeslawizowanej, co utrudnia ich identyfikacje z litewskimi nazwami i osobowymi (imionami i nazwiskami) i apelatywami. RZ Elementy bałtyckie w szesnastowiecznej antroponimii północnej SG: | Białostocczyzny ujawnia i analizuje Lilia Kruk18, a w antroponimii południowej aE | Białostoczyzny, tj. między Narwią i Bugiem, omawia Bazyli Tichoniuk!?. Oba SST! artykuły powstały na marginesie przygotowywanych i już opublikowanych hs | prac poświęconych imiennictwu osobowemu tych obszarów w XVI i XVII gi wiekach20. Podstawą materiałową artykułu L. Kruk jest rękopis Inwentarza wh Wa przyjęcia dworów starostwa grodzieńskiego z 1578 roku oraz Rejestry pomiary ag | 18 Kruk L. Element bałtyckie w szesnastowiecznej antroponimii północnej Białostocczyzny Jl SK | Bałto-słowiańskie związki grow. S. 229-236; tenże: Z zagadnień XVI-wiecznej antroponimii A | | Kondratiuk M. Krak L, Polsko-bialotuskiei siowiahesko-baitychie kontakty Krykowe Su So = nn a yckie kontakty językowe w XVI wiekuna obszarze północnej Białostocczyzny w świetle nazw osobowych II Między Wachodem a Zachodėm. A | Zjawiska językowe na pograniczu polsko-ruskim. Lublin (w druku). UP, | 19 Tichoniuk B. Flementy bałtyckie w szesnastowiecznej antroponimii południowej gł i. | | Białostocczyzny Il Bałto-słowiańskie związki językowe. S. 355-363. SA R 4 20 Tichoniuk B. Antroponimia południowej Białostocczyzny w XVI wieku. Opole, 1988, ss. 122. > Ens | B. Tichoniuk opracowuje antropanizią tego terenu tež dla wieku XVII, a L. Citko-Kruk opracowuje tia! | metngrafta mai coal Oy G X i Polo PRIE E om pavoge r | AN EN aa AE Ra > ee maa Aa SR MSZE włócznej miast, starostw i włości z lat 1558-1563, opublikowane w dwóch be 3 tomach zatytułowanych: Piscovaja kniga Grodnenskoj ekonomii s ar pribavlenijami, Vilna 1881-1882. Bazą materialową artykutu B. Tichoniuka są |... popisy wojsk litewskich, inwentarze miast Brańska, Kleszczel i Narwi, akta a ls przysięgi szlachty podlaskiej na wierność Koronie oraz inne materiały, których — pelną bibliografię zamieszcza opublikowana monografia (Antroponimia 5 południowej Białostocczyzny w XVI wieku, Opole, 1988). 135 4 Historyczne antroponimy z Białostocczyzny są prezentowane w szere ~~ innych artykułach różnych autorow?!. Odnoszą się one głównie do XVI wiek aa Bałtyzmy w imiennictwie XVII i następnych wieków nie były do tej po ~~ przedmiotem szerszej analizy. Znajdą się one zapewne w pracach |. poświęconych omówieniu całej antroponimii słowiańskiej i bałtyckiej na — badanym terenie. Wskazuje na to coraz większe zainteresowanie antroponimią ER tego regionu. 4 u 22 Badanie elementów bałtyckich we współczesnej antroponimii region i białostockiego musi przebiegać kompleksowo. Powinno ono uwzględniać Rik wszystkie nazwiska, imiona, przezwiska i przydomki funkcjonujące w tym Li regione, zróżnicowanym pod względem językowym, narodowościowym i ~ religijnym. Dla pograniczy językowych i obszarów dwujęzycznych czy ra mieszanych niezbędne jest uwzględnienie w badaniach, poza dzisiejszymi a urzędowymi formami nazw własnych, także zapisow nazw z różnych m — historycznych oraz używanych w terenie żywych form gwarowych. | a Obok form urzędowych nazwisk i imion muszą być podane ich posta el 1 gwarowe (przy imionach takže formy zdrobniate i hipokorystyczne), zapisane SW bezpośrednio w terenie, a w przypadku ludności dwujęzycznej byłoby ZIE wskazane zapisanie ludowego brzmienia nazwisk w obu wersjach językowych. A 5 W ten sposób zebrany materiał z całej Białostocczyzny będzie stanowił dobrą ~~ podstawę do ustalenia wpływow bałtyckich w antroponimii tego regionu, a |, także do ujawniania wzajemnych związków i interferencji zachodzących w a — obrębie języków słowiańskich (polsko-białoruskich, polsko-ukraińskich i ) ~ białorusko-ukraińskich) oraz kontaktów między językami słowiańskimi i m bałtyckimi. į 8 Mogę poinformować, że prace wstępne nad badaniem współczesnej — antroponimii Białostoczcyzny już rozpoczęto w Instytucie Słowianoznawstwa — PAN w Warszawie i w Zakładzie Filologii Rosyjskiej Filii Uniwersytetu |... Warszawskiego w Białymstoku22. Najważniejszym wynikiem tych prac ma t 4 — być w przyszłości: "Słownik nazwisk mieszkańców Biafostocczyzny". Słownik AR. ten obok nazwisk ułożonych w porządku alfabetycznym będzie zawierał dane — o liczbie rodzin noszących dane nazwisko i areale jego występowania oraz z a 21 Są to drobniejsze opracowania: Z. A ramiai L. Dacewicz, M. Kondratiuka, L. Citko- ; "a b. 28 Tighoniukai inniych, į | Ad ut. 78 i SSR GE x M | ae (A eri aha z Mda i BB kt ralį dać JH Sate) En 34 EA WE zh tati na ge A el ASR kiss ge Re SE gS ET O de SA ACC ©. ry i UI Goa] rotkie objaśnienie nazwiska, na wzór "Słownika nazwisk litewskich" pod red. ~~ Vanagasa, opracowanego w Instytucie Języka Litewskiego i Literatury i k kademii Nauk Litwy23. aż: W oparciu o materiały już zebrane wymienię dla przykładu niewielką zbę nazwisk bałtyckiego pochodzenia funkcjonujących obecnie na r iałostocczyźnie. W nawiasach podaję ich litewskie odpowiedniki zaczerpnigte ~~ e wspomnianego słownika (Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. A-K, dalej 4 Aes | PZ). Z braku miejsca nie podaję bliższej lokalizacji prezentowanych nazwisk ~~ i nie objaśniam ich etymologii i budowy słowotwórczej. Oto niektóre SB azwiska mieszkańców Białostocczyzny: BO m. SE. | Ausztol (por. lit. nazw. Aukštuolis, od aukśtuólis : aukštas LPZ), mA, ih | Bajgus (por. lit. nazw. Baigj;s, może od lit. baigti LPŽ), owa EE | Banel (por. lit. nazw. Banélis : Banis, Bangs — im.Benediktas LPZ), A ; EE: | Bejnarowicz (lit. Beinaravičius, Beinoravičius : Beinoras LPŽ), ŻAR KŻ R | Bergiel (por. lit. nazw. Bėrgelis, Bergelis, Bėrgas, Bergis LPŽ), sa Ua: i as Bierč (por. lit. nazw. Bertys, Bėrtulis, Bertulys LPZ), na) UJ Bildzia (por. lit. nazw. Bildziūkas, Bildžiūkas : Bilda — bilda, bilda, bildéti Bilmin (por. lit. nazw. Bilminas, Bilvinas LPŽ i n.m. Bilminy KonEB), Kaci ji | Bołtuć (por. lit. nazw. Baltutis : Balta — lit. baltas LPŹ), bly t r x | Boužyk (por. lit. nazw. Bauža, Bauža, Baūžas, Baužys, Baužis LPŽ), WŁ |- | Boublej, Bublej (lit. nazw. Baublys, Bublys, Biiblys — baublys LPŹ)owyse! ad Bryzgiel (zapewne od lit. *Brizgelis : Brizgys — brizgis, -ius LPZ), ~~ yć Bugieda (może od lit. n. os. Baga, Būgas — lit. būgūs, bugs LPŽ), Burnewicz (lit. nazw. Burnévicius : Bufnius, Burngs — burna LPZ), it > | Czepel, Czepiel (lit. nazw. Cepele, Cepélis : Čepas LPŽ), Arion ARs Czeszel (por. lit. nazw. Ceselis : im. Casas — pol. Czesław LPZ), EEN | Dajnowicz (lit. Dainavičius : Dainys, Dainius — dainys, dainius LPŽ), = PA | Dargiewicz (lit. Dargėvičius : Dargis — lit. dargūs LPŽ), OWE) Dojlida (lit. nazw. Dailidė, Dailidė, Dailydć — dailidė, dailyd, Dojna (lit. nazw. Dainys, Dainius, por. n. os. Dajnowicz LPŽ), ARE aii ali = Dowgier, Dowgiert (lit. nazw. Daugertis, Datigirtas LPZ), 208 a "ant | Downar, gw. Daunar (lit. nazw. Dafinoras — Daugnoras LEŹRonsotdz" alsżsj mi į Dragunajtys (lit. nazw. Dragūnaitis : Dragūnas : Dragas LPZ), = arų ; Ejsmont (por. lit. n. os. Eisimontas, Eismantas, Eismontas LPŽ), pte, t i Gabiec, Gobiec, Gobcewicz (por. lit. nazw. Gabys, Gabė, Gabé, Góbis, BA | Guobys oraz lit. gudbti, góbti, gobus, gūoba LPŽ), MAD” | Gagień (por. lit. n. os. Gaginas : Gagys — gagis, gagėnti ZinLA 139), SĄ iii | Gedutis (lit. nazw. Geditis, Gėdžius — lit. gedćti, gedus LPŹ), ją Ba __ Giegiel (lit. Giegelis, Gegys — lit. gegć, gogć "gegutė" LPŻ), SERBA : Eth: i Giejdel, Gejdel (por. lit. nazw. Géida, Geidūtis — geidūs, geisti), kai EE į V Liev Egan as oas, ana A. Vanagas. Autoriai: A. Vanagas, V. ig į Po O U WA WNN HRA own a Ves „Ast, A gh TER PORZ ER aaa NEO 07 śe 0 RAN Lead Gielazyn (lit. GelaZinis, Geležinis: GelaZius, Geleżius — gelaZius), {si i A Gierejkiewicz, Giero, Giro (lit. Gira, Gyra, Gireika LPZ, ZinLA), STA p ||| Gogiel (por. lit. Gogelis, Gogėlis, Gogas, Gogis — gogelis LPŹ), ee ARE, Gojlik (por. lit. Gźilis, Gailius, Gaila, Gailevičius, Gailiūnas), mię a "3 ky Gredel (lit. nazw. Gradelis, Gridólis, Gredelis LPZ, KonEB 33), są) | ii 3 Grygiel, Grygielko (lit. Grigelis, Grygelis : Grigas — Gregorius), =. I). = Gudel, Gudaleski (lit. Gudėlis, Gudalevskis : Ghdas— gūdas LPZ), Ei Gurguć (por. lit. n. os. *Gurgutis, *Gurgutaitis — gurgūtis LPŹ), | ZY NEA Guziejko, Guziel (lit. nazw. Guz6lis : Gizas — gūzas lub gużas LPZ), e Ar ; | Hrynczal (por. lit. Grinčelis, Grincelditis, gw. Griūčalas LP2), ~~ er. Janiel, Januć (lit. n. os. Janélis, Jonélis, Januitis : Janas LPŹ), araki KĘ Jakuć (lit. nazw. Jakutis ; im. Jakas, Jakys, brus. Jakub, Jakov), § afte 4 |. Jaświłowicz (od lit. n. os. JAs-vil-as, Jos-vil-as LPZ, KonEB36), a a Jekel (lit. nazw. Jékelis, Jikelis : Jakas — im. Jakub, Jakim LPŹ), WW Yat, Jodkowski (lit. Jodkauskas, Jodkóvskas : Jodka — Juodka — jiodas), ŁR Joka (por. lit. n. os. Jakas, Jokas, Jok-ditis : Jak — Jakob ZinLA), tą si 1 Jurgiel, Jurgielewicz (lit. Jirgelis, Jurgelevicius : Jūrga, -is), pM OD K e Karwel, Karwiel (lit. nazw. Karvelis — lit. karv6lis 'gołąb' LPŹ), „PSI R NIE Kiertowicz (por. lit. nazw. Kert&nis oraz ap. kerté, kérti LPZ), NCW ł R Kiersnowski (lit. Kersnauskas, Kirsnauskas, Kirsnys -— kifsnas LPZ), WE) Kiewlak, gw. K'eulak (lit. Kiauliakys : Kiaulys — kiaulys, kiaūlė), pił... |... Klisz (lit. nazw. Klisas, Klišys, Klisius — lit. klišas, kliSys, kligius M 'krzywonogi, szpotawy, platfus; niezdarny' LPŽ, ZinLA), A Kojło (lit. nazw. Kailis, Kailius — lit. kailis 'skóra owcza', kailius 'kuśnierz' 3 3 LPŽ, KonEB 43-44 n. wsi Kojły), 128: Kumeta (lit. nazw. Kumeta, Kimetas, Kūmetis — lit. kimetis, kimietis s: 'robotnik najemny w gospodarstwie rolnym, parobek' LPZ), | Kuprel (lit. nazw. Kuprelis : Kuprys — kipris, kuprys, kuprius LPZ). GORE Większość z wymienionych nazwisk ma postać zeslawizowaną, zmienion ' akcent, usunięte i zamienione litewskie końcówki, zadaptowane fonetycznie i sA podstawy derywacyjne i dodane sufiksy słowiańskie: -ec, -ik, -ewicz, -owicz, de -ewski, -owski. Dokładne pokazanie sposobów slawizacji nazw osobowyc ROZA można będzie omówić po zebraniu całego materiału antroponimicznego, ne A znacznie bogatszym materiale. Można będzie również wówczas porównać 4 jakie zbieżności i różnice występują w slawizacji nazw geograficznych?4 a porównaniu z imiennictwem osobowym. Se M qe pak RRR SARA: At UA VR ti ye wiekszą WD jj O POWA peed > „SBM Wr HERI rw Then el ; zę, EG". ; dż Či aps rai * =, „PMS EOE Bi: TAN I a | sr both aba iE OEB ao aed ód aw ARK RZN fiat eon Sel vile isha) nti saito reel eR „. Cor en ASM i tn By, I pO. eg Sil) Takai) fi = 24 Zob. Kondratiuk M. O metodach slawizacji bałtyckich nazw geograficznych na pagranics LOS: Polskombigtoruskim i białorusko-litewskim I! Z polskich studiów slawistycznych. Seria 7, Pik Wo "o. "saN LIETUVIŲ KALBOS TARMIU ITAKOS wara. Sprite BIALYSTOKO REGIONO SLAVŲ ANTROPONIMJAI TYRINEJIMU PROBLEMOS żę ty fety wok Reziume ye zredlek jie A 0 rR oes APE Straipsnyje tęsiami lietuvių kalbos substrato slavų kalbose tyrinėjimai antroponimikos aspektu. Pateikiamas sąrašas lietuviškos (baltiškos) kilmės antroponimų, autoriaus surastų 1565 m Knyšyno vaitystės. inventoriuje. Dalis šių antroponimų gali būti jotvingiški. Iš apie 570 Tykocino vaitystės 1573 m. inventoriuje užrašytų asmenvardžių apie 115 gali būti baltiški. Straipsnyje pateikiama duomenų apie kitų autorių, tyrinėjusių minėto regiono XVI a. asmenvardžius, gautus rezultatus. XVII ir vėlesnių amžių baltizmai didesnio dėmesio kol kas nesusilaukė. Straipsnyje kalbama apie būtinybę kompleksiškai ištirti visą dabartinę Bialystoko vaivadijos antroponimiją, ir toks darbas jau pradėtas. Vienas pirmųjų jo rezultatų — "Bialystoko regiono gyventojų pavardės". Į šį sąrašą pakliūtų ir baltizmai, kurių dalis pateikiama straipsnyje. Kaatisiesčot pride: cd. AK ara ot brfgeemypiniaiinad „ET AM yk rolno wiaty HRA RETR a satel | a nd tug ico RR STA es JE. NARZ YB BORER Bh Bast odin ia sł OK JANE | aistutea aalies con" Co Ral Ce Eg RE be ERTL Ti 8 p» ay pees ivy ntsc a SRN a RE Ulė RUSE NE Bi: Bibs | ood Ec vidi si Bom dla weg | Ee a HH ie RA cy Ził nii asd | Fired Ln rep zwł pine oli eit. iio, 8] ie oon rine ee Erg Pl dóbr ~ iniioee Geirosnioros det pane pried | sły Andas Iii reżice gins da apra żękikg |. apa RRR ply Be noe jealróbza nisl ©) Patito Jęjzycohkp! Atia klaas OEG Sir AO a 03 0-1 elena beings ERA e o anie ikari pe ira NB PNE a „SRO ao 449 g Nakas ae CS ah PW