„NEOTERM“ žurnalas ir terminologijos tarptautinimas

LKRS —Pisownia i interpunkcja języka litewskiego. II wyd. wyd. Wilno, 1989. LKŽ —Słownik języka litewskiego. Wilno, 1966. T. 7 (i jego skróty). L—LKZ —Balkevičius J., Kabelka J. Słownik łotewsko-litewski. V., 1977. L—LV —Bojate A., Subatnieks V. Słownik litewsko- -łotewski. Ryga, 1964. LP —Ivanauskas T. Ptaki Litwy, V., 1955. T. 3. Lp —Logminas V. Ptaki Litwy. V., 1979. LPV —Ivanauskas T. Podręcznik do oznaczania ptaków Litwy. K., 1931. LRKŽ —Słownik litewskiego języka pisanego. Heidelberg, 1932—1968. T. 1—5. L—RKŽ —Lyberis A. Słownik litewsko- -rosyjski: L—RKZ,. V., 1971; L—RKZ,. V., LTE" 4 1988. —Litewska encyklopedia radziecka. V., 1980. T. 6; 1981. T. 7; 1984. T. 12. MLTE —Mažoji lietuviškoji tarybinė enciklopedija. W., 1968. T. 2; 1971. T. 3. MRKZ —Mokomasis lietuvių kalbos rašybos ir kirčiavimo žodynas /Zebrali P. Kniūkšta i A. Lyberis. II wyd. K., 1986. PP —Ivanauskas T. Ptaki świata. V., 1971. R—LKZ" —Słownik języka rosyjskiego i litewskiego. V., 1982. T. 1 (Opracował Ch. Lemchenas); V., 1983. T. 2 (Opracował Ch. Lemchenas); W., 1985. T. 4 (Opracowali J. Kardelytė, Ch. Lemchenas, J. Macaitis, A. Mankevičienė). RŽ —Słownik ortografii języka litewskiego. K., 1948, TLE —Encyklopedia Radzieckiej Litwy. W., 1986. T. 2; W., 1988. T. 4. TZ —Mastauskis St. Zoologia stosowana. K., 1947, ŽD —Skardžius P. Słowotwórstwo języka litewskiego. W., 1941. Jonas Klimavičius „CZASOPISMO „NEOTERM“ I INTERNACJONALIZACJA TERMINOLOGII IOUTN (International Organization for Unification of Terminological Neologisms) —Międzynarodowa Organizacja Ujednolicania Neologizmów Terminologicznych — została założona w 1982 r. w Warszawie. Jej założycielem był pisarz, językoznawca i tłumacz Z. Stoberski. Organizacja zgromadziła filologów, językoznawców i innych specjalistów z różnych dziedzin, zainteresowanych problemami internacjonalizacji terminologii. Główne zasady działalności i zadania tej organizacji przedstawiono w specjalnej publikacji “All about IOUTN“ („Wszystko o IOUTN“). Nierzadko nawet najwybitniejsi językoznawcy są zdania, że terminy-neologizmy powinny być tworzone wyłącznie w języku ojczystym; a obce —terminy międzynarodowe —zastępowane słowami rodzimego języka. IOUTN, kierując się zasadą „nauka — własność ludzkości”, proponuje ujednolicić formę i znaczenie terminu. Zdaniem IOUTN internacjonalizacja terminów przyspieszyłaby wymianę informacji naukowej i technicznej, a ta z kolei — rozwój gospodarki. IOUTN współpracuje z organizacjami międzynarodowymi, bankami terminologicznymi i ośrodkami terminologicznymi, z akademiami nauk i uniwersytetami, w różnych krajach świata tworzy własne komitety, opracowuje i publikuje wielojęzyczne słowniki terminów specjalistycznych, udziela informacji w kwestiach terminologicznych. Jednym z najważniejszych zadań tej organizacji jest propagowanie stosowania terminów międzynarodowych za pośrednictwem środków informacji publicznej i specjalnych czasopism periodycznych. 186 Główny organ IOUTN — 1984 m. czasopismo ir „NEOTERM”, ukazujące się raz na trzy miesiące. Redaktorem naczelnym tego wydawnictwa jest prezes IOUTN Z. Stoberski. W artykułach publikowanych w języku angielskim i francuskim omawiane są teoretyczne i praktyczne zagadnienia terminologii, analizowane są różne aspekty jej gu umiędzynarodowienia. W wydawnictwie jest więcej artykułów o charakterze teoretycznym niż praktycznym. Iš Z tych ostatnich można wymienić Z. artykuł Stoberskiego „Teoria i praktyka terminologii międzynarodowej” (5/6 —1987, s. 24—28), K. Lukaševičiusa „Terminy fizyczne w języku polskim” (K. Lukaszewicz, 5/6 —1987, s. 38—41) i in. W czasopiśmie publikowane są wykazy międzynarodowych terminów i neologizmów z zakresu językoznawstwa i fizyki. W nich językoznawcy i terminolodzy z różnych krajów podają międzynarodowe terminy używane lub utworzone w ich językach albo ich odpowiedniki. Dzięki kierownikowi grupy terminologicznej Instytutu Języka Litewskiego, kand. nauk filol. K. Gaivenisowi w wykazach tych znajdziemy również podane terminy litewskie. „NEOTERM” również informuje czytelników o nadchodzących kongresach, seminariach i sympozjach, krótko zapoznaje z autorami artykułów. W pierwszym numerze „NEOTERMU” artykuł Z. Stoberskiego „Światowy proces internacjonalizacji terminów naukowych” (1 —1984, s. 3—9) analizuje problemy narastania liczby specjalnych terminów międzynarodowych. Badając historię rozwoju języka i symboli, wyjaśniono, że proces dezintegracji i integracji wszystkich znaków językowych ma głębokie korzenie. Procesy przyrody, społeczeństwa, a także języka jako środka komunikacji przebiegają zgodnie z odwiecznym prawem dezintegracji i integracji. Jako przykład podaje historię rozwoju cyfr. Cyfry — to znaki językowe, niegdyś wyrażane za pomocą określonych symboli, które po wielu modyfikacjach rozwinęły się w system cyfr arabskich, zrozumiały dla osób mówiących wszystkimi językami świata. Rozpowszechnienie międzynarodowych terminów naukowych — to rezultat wzrostu zakresu informacji naukowej i technicznej oraz szybkości jej zmian. Profesor Polskiej Akademii Nauk, biochemik T. Kożibski, w artykule „Ujednolicenie terminologii naukowej” (T. Kožybski, 1 —1984, s. 16—20) zauważa, że wysiłki naukowców zmierzające do stworzenia sztucznego języka międzynarodowego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Taki język nie może tworzyć logicznego, narodowego, a także fonetycznego i morfologicznego systemu odpowiadającego złożonemu poziomowi współczesnego myślenia ludzkości. Ponieważ nie istnieje uniwersalne narzędzie odpowiednie do użytku międzynarodowego, język angielski nie uzyskał jeszcze tego statusu, a języki grecki i łaciński już go utraciły, T. Kożibski uważa, że funkcję tę mogłyby pełnić ujednolicone w skali międzynarodowej terminy naukowe i techniczne. Charakteryzuje je uniwersalność — ważny warunek umiędzynarodowienia terminów. Natomiast terminologia nauk humanistycznych, skłonna ograniczać się do jednego narodu lub jednej kultury, jest bardziej indywidualna, dlatego trudniej ją ujednolicić. Autor w swoim artykule podkreśla, że ujednolicanie terminów danej specjalistycznej dziedziny nauki zależy nie tyle od liczby ich użytkowników, ile od popularności tej dziedziny. Niekiedy wskutek dużego zainteresowania pojęciem lub przedmiotem oznaczający je termin przekracza granice wąskiego kręgu specjalistów (tak stało się z terminem izotop). Umiędzynarodowienie terminów zależy również od tego, jakie miejsce zajmuje dana dziedzina nauki pod względem precyzji. Terminy nauk ścisłych, na przykład matematyki, ujednolicają się znacznie szybciej niż terminy socjologii lub innych dziedzin nauk humanistycznych. W swoim referacie „Internacjonalizacja terminologii” (5/6 —1987, s. 11—18), wygłoszonym na międzynarodowym seminarium terminologicznym w Addis Abebie, Z. Stoberskis starał się wyjaśnić istotę i zalety tego procesu wszystkim oponentom. Pisarzom i filozofom, którzy, odwołując się do uczuć patriotycznych, twierdzą, że terminy międzynarodowe zanieczyszczają język narodowy — nienaruszalne dziedzictwo kulturowe narodu, przypomniał, że terminologia specjalistyczna jest dziedzictwem naukowym nie jednego narodu, lecz całej ludzkości. Wymiana informacji naukowej i technicznej, ujednolicona terminologia jest szczególnie korzystna dla tych krajów rozwijających się, w których istnieje kilka języków narodowych i wiele dialektów. Językoznawcom, którzy uważają, że słowa międzynarodowe nie są zgodne z zasadami języka narodowego, zwłaszcza z jego fonetyką, Z. Stoberskis przedstawia zasady IOUTN. Przy zapożyczaniu neologizmu należy 187 zachować tę samą koncepcję, rdzeń i definicję. Każdy język ma prawo używać obcych słów zgodnie z własnymi zasadami fonetyki i gramatyki. Gdy pojawia się nowy termin, powstaje pytanie, czego używać w swoim języku: bezpośredniego zapożyczenia, „gotowego” neologizmu czy kalki utworzonej na wzór innego języka. Problem ten jest analizowany we wspomnianym już artykule Z. Stoberskiego „Światowy proces internacjonalizacji terminów naukowych” (1 —1984, s. 3—9). Jego zdaniem kalki językowe często są niedokładne, zniekształcają informacje i wywołują błędne skojarzenia. Natomiast terminy międzynarodowe mające jeden rdzeń i jedną definicję są rzekomo bardziej uniwersalne, łatwo rozpoznawalne podczas czytania literatury naukowej w języku obcym, nawet bez dobrej jego znajomości. ; W artykule językoznawcy Uniwersytetu Poznańskiego B. Walczaka „Neologizm rodzimego języka czy zapożyczenie” (B. Walczak, 5/6 —1987, s. 48—56) analizowany jest ten sam problem w aspekcie lingwistycznym i ekstralingwistycznym. Z lingwistycznego punktu widzenia nie można ustalić, który termin —międzynarodowy czy rodzimego języka —lepiej spełnia funkcje terminologii. Z ekstralingwistycznego punktu widzenia terminy międzynarodowe zyskują niewątpliwą przewagę. Jednak i tutaj nie należy ich używać bezkrytycznie, trzeba zwrócić uwagę na takie fakty: tradycje terminologiczne danej dziedziny nauki i techniki, charakter i przeznaczenie tekstu, w którym używany jest ten termin (tekst naukowy, popularnonaukowy, podręcznik szkolny). Ważne jest także pamiętać o tym, że terminy rodzime przyjmują się w użyciu znacznie szybciej niż obce. „Ten sam B. Walczak w artykule „Rozwój polskiej terminologii” (3/4 —1985, s. 15—25) zauważa, że nowo pojawiające się w języku słowo może być: 1) neologizmem (derywatem lub złożeniem), 2) zapożyczeniem (bezpośrednim lub kalką językową), 3) neosemantyzmem, 4) onomatopeją. Według B. Valčaka źródła terminów naukowych i technicznych, z wyjątkiem onomatopei, są takie same. Następnie autor wyróżnia 2 główne źródła jednostek leksykalnych: wewnętrzne — do tworzenia neologizmów i neosemantyzmów, oraz zewnętrzne — do tworzenia zapożyczeń. Profesor Uniwersytetu Warszawskiego O. A. Wojtasiewicz w artykule „Struktura terminów naukowych i technicznych” (O. A. Wojtasiewicz, 11/12 —1988, s. 6—9), stosując proste reguły, opisuje strukturę składniową terminów złożonych. Sposoby słowotwórcze są ulubionym obiektem badań językoznawców, natomiast problemy składniowej struktury terminów są często zapominane. 188 — o Tym bardziej że w języku polskim, według przybliżonych obliczeń, aż 95 94 iš 1 mln. terminów ir naukowo-- technicznų nych iš składa się z kilku słów. Polska badaczka A. Topulos w artykule „Definiowanie terminu” stwierdza, że bardzo często (3/4 — 1985, p. 12—15) neologizmowi terminologicznemu nadaje się zupełnie inne znaczenie. Tylko świadoma działalność terminologów może zapobiec takim niekontrolowanym zmianom znaczenia. Czytelnik definicji terminu (odbiorca informacji) czasami pojmuje pojęcie inaczej, niż autor (nadawca informacji) stara się je ją przedstawić. Może się tak zdarzyć zarówno z winy czytelnika, jak i ir autora. A. Topulos, analizując šį proces od strony iš „nadawcy informacji”, uważa, że wady terminów powstają dlatego, że definicja, na której opierano się przy tworzeniu terminu, również miała braki. Następnie autorka wyróżnia typy 3 definicji: syntetyczną, analityczną, pośrednią i regulatywną. ir Dla neologizmu terminologicznego najodpowiedniejsza jest definicja syntetyczna. Wraz z powstawaniem nowych teorii pojawiają się nowe pojęcia. W jednych przypadkach są one najpierw iš definiowane, a dopiero ir potem nazywane, w innych odwrotnie. — W ir pojedynczych przypadkach ważne jest, aby definicja odpowiadała pojęciu. Autor, chcąc zdefiniować pojęcie, może opisać zupełnie inne znaczenie. Dzieje się tak dlatego, że człowiek, wyrażając swoje myśli na piśmie lub słownie, przekłada je na swój ar język semantyczny; w takim iš przekładzie o (i tylko w ne takim) trudno uniknąć błędów. Bardzo * rzadko twórca nowego terminu jest autorem ir definicji. Najczęściej twórca jest nieznany. Dziś niemożliwe byłoby odnalezienie autora pojęcia statku kosmicznego. Konstruktorzy statków kosmicznych w żadnym razie nie są twórcami tego pojęcia. Pojęcie powstało wraz z najstarszysu mi ludzkimi marzeniami o locie w kosmos. į Po upływie pewnego czasu od powstania pojęcia w różnorodnej literaturze, zwłaszcza w fantastyce naukowej, pojawił się termin „statek kosmiczny”. Takimi statkami w fantastyce najczęściej kierowali ludzie. Być może dlatego definicja, która pojawiła się nieco później, odzwierciedlała pojęcie statku kosmicznego tylko częściowo, iš pomijając fakt, że statki to kosmiczne mogą być bezzałogowe. Autor definicji po prostu nie ir przeanalizował wszystkich przypadków użycia tego terminu. Chociaż produkcja pierwszych statków kosmicznych dopiero się rozpoczęła, samo pojęcie statku kosmicznego już wcześniej zakorzeniło się w świadomości to ludzi. Zatem do takiego terminu należało zastosować definicję syntetyczną, lecz regulującą. ne Wiceprezes Komitetu Terminologii Akademii Nauk Ukrainy, doktor nauk filologicznych W. Akulenka, w artykule „Międzynarodowe elementy leksykalne i umiędzynarodowienie terminologii” (7/8 —1987, s. 11—15) definiuje międzynarodowe elementy leksykalne jako homologiczne (tj. o podobnym znaczeniu i formie) diamorfemy, dialeksemy, diafrazemy. Tak nazywa podobne morfemy, słowa i frazy używane w dwóch językach. Polielementy (tj. polimorfemy i in.) — to międzynarodowe elementy leksykalne używane w kilku językach. W. Akulenka zauważa, że w terminologii tożsamość znaczeń elementów międzynarodowych jest konieczna. Podobieństwa form mogą przejawiać się w odniesieniu do zewnętrznej lub wewnętrznej strony znaku językowego, dlatego należy rozróżniać formę pisaną i dźwiękową, a także różne rodzaje motywacji: strukturalną, semantyczną i fonetyczną. Po przeanalizowaniu możliwych kombinacji Akulenka doszedł do wniosku, że w języku ogólnym i terminologii istnieją następujące typy elementów międzynarodowych: 189 ir — V. ir ir 7 | Podobieństwa: Typy znaczenia, formy dźwiękowej, formy pisanej, motywacji I 1 1 1 1 11 1 1 i. 0 III 1 1 0 1 IV 1 0 1 1 V 1 1 0 0 VI 1 0 1 0 VII 1 0 0 1 W przedstawionej tabeli widzimy, że najwyższy stopień internacjonalizacji ma typ elementów I międzynarodowych, najniższy o — IIL We współczesnej komunikacji międzynarodowej, zwłaszcza w dziedzinie nauki ir i techniki, podobieństwa form pisemnych są znacznie ważniejsze niż podobieństwa brzmieniowe. Cechy ir form brzmieniowych i pisemnych są ważne wtedy, gdy język ma własny alfabet (ormiański, gruziński itp.) albo pismo hieroglificzne. We współczesnych językach występują wszystkie typy elementów międzynarodowych, 2 iš jų — IV ir VI — spotykane Dalekich W językach wschodnich. Poniżej przedstawiono przykłady następujących typów. I. Angl. airport, franc. aeroport, hiszp. aeropuerto, wł. aeroporto, ros. a3poropT pol. airport, lit. lotnisko ir t. t. Słowa tego typu mają to samo znaczenie, tą podobną formę dźwiękową i pisemną, a ir także wspólną motywację („air” — „port, haven”). II. Ang. atom, fr. Atome, niem. Atom, isp. atomu, wł. atomu, ros. atom, pol. atom. II międzynarodowe wyrazy typu elementów mają wspólne znaczenie, podobną formę zewnętrzną (dźwiękową, ir pisemną), lecz nie mają jednakowej motywacji. III. Angl. telegraf, gruziński (telegraphi), hindi (teligraf), urdu (teligraf). Słowa mają to samo tą znaczenie, podobną formę dźwiękową, wspólną motywację, ale całkowicie odmienną formę gą pisemną. IV. Chiński (bai van), jap. (hyaku man), kor. (pen man) „milion“. Słowa tego typu międzynarodowych elementów mają tę tą samą formę hieroglificzną i motywację, ale różną wymowę. V. Ros. Merp, gruzińskie metri, ormiańskie metr, hindi mitar. Wszystkie aspekty, z wyjątkiem formy pisemnej, są podobne. VI. Chiński (putao), jap. (budo) „winogrona“. Słowa tego typu międzynarodowych elementów mają wspólną niemotywowaną formę hieroglificzną. VII. Niem. Lufthafen, duń. lufthaven, jap. (kuko), urdų słowa (havai bandargah) mają to tą samo znaczenie „lotnisko“ ir tą samą motywację („air“ — „port, haven“). 190 W. Akulenka dzieli najbardziej rozwinięte języki świata na 5 regionów: Europy —Ameryki, ZSRR, Bliskiego ir Środkowego Wschodu, Południowej Azji, Wschodniej Azji. Największy wpływ na tworzenie terminów międzynarodowych w 1. regionie miały języki grecki i łaciński, w 2. język ir rosyjski, w 3. języki arabski i — perski, w 4. sanskryt i pali, w 5. język — japoński i ir starochiński — ir — ir k. terminolożki Uniwersytetu Warszawskiego H. artykuł Jadackiej „O roli językoznair wcy terminologa” (H. Jadacka, 11/12 — 1988, p. 9—16) — o roli językoznawcy w procesie tworzenia terminów. Tworzenie ir terminów naukowo-technicznych — ne jest procesem spontanicznym, ale świadomą działalnością grupy specjalistów. Słowo ar gramatifornė ma, które weszło do į użycia w języku ogólnym, kieruje się zasadą: usus linguarum tyrranus. Tutaj wszelkie wysiłki językoznawcy są bezowocne. W terminologii działalność językoznawcy rozpoczyna się z chwilą pojawienia się neologizmu. H. Jadacka opiera się na M. W artykule Mazura „Terminologia techniczna”, w którym wyróżnia się 4 poprawność terminu kryteria (poprawności): 1) adekwatny związek terminu su jo oznaczonymi przedmiotami (desygnat), związek 2) terminu z systemem su terminologicznym określonej dziedziny, doskonałość formy lingwistycznej, 3) skuteczność (operativeness). Zasada adekwatności 4) oznacza: zgodność formy znaczenia terminu, jednoznaczność terminu, jednorodność. 1) ir 2) 3) Ważne, aby forma językowa miała tylko jedno znaczenir ie odwrotnie. W przeciwnym razie mogą pojawić się takie wady terminów, jak wieloznaczność i synonimiczność. ir Relację nowego terminu z systemem su terminologicznym można analizować pod względem lingwistycznym, zgodnie z zasadami reproduktywnot. y. ści i jednorodności. ir Termin jest reproduktywny wtedy, gdy iš jo możemy utworzyć inne słowa pochodne. Zgodnie z drugą zasadą nowy termin pod względem słowotwórczym powinien być jednorodny z terminami występującymi w tej samej su dziedzinie nauki. Doskonałość formy terminu, jak twierdzi autorka, wymaga emocjonalnie neutralnego stosunku użytkownika do wyrażanego obiektu. Neutralność można osiągnąć, dokonując į właściwego wyboru słów i starając się nie stosować takich sposobów tworzenia wyrazów, które są właściwe językowi potocznemu, ani form zdrobniałych i augmentatywnych. Profesora Uniwersytetu Warszawskiego, przewodnicząar cego Związku Tłumaczy Polskich J. W artykule Pienkosa „Czy terminologia jest nową dziedziną nauki?” (J. Piénkos, 7/8—1987, s. 25—37) zauważa się, że terminologia odgrywa szczególnie istotną rolę zarówno w tłumaczeniu literatury pięknej, jak i naukowej. Tłumacz, często działając w pośpiechu, sam stara się tworzyć neologizmy lub kalki. Językoznawca, tworząc nowe terminy, powinien przestrzegać zasad uniwersalności, internacjonalności, jednolitości, adekwatności, efektywności, precyzji i zrozumiałości. Na zakończenie kilka słów o ir zaletach i wadach ir „NEOTERMU”. Czasopismo zapoznaje czytelnika su z IOUTN, jej działalnością i zadaniami, ir przedstawia zasady i metody terminologii międzynarodowej. Moim zdaniem w publikacji unika się przedstawiania jak największej liczby kontrowersyjnych opinii i wywoływania dyskusji. Wyrażane w czasopiśmie opinie są dość jednostronne, najwięcej uwagi poświęca się międzynarodowym kwestiom terminologii i propagandzie. mo ir 191 „NEOTERM” powinien zainteresować językoznawców i terminologów. Z niektórymi rzeczami zgodzą się, niektórym zaprzeczą, jednak z pewnością się zastanowią: jak w tym światowym nurcie umiędzynarodowienia terminów zachować narodową swoistość litewskiej terminologii.” Rosita Pundyté 1985—1990 m. SŁOWNIKI TERMINOLOGICZNE W niniejszym indeksie adnotowanym przedstawiono 1985—1990 m. wydane na Litwie słowniki terminologiczne. Materiał zebrano iš „Rocznika Prasy” m.) (1985—1990 oraz katalogów bibliotecznych. Wszystkie przedstawione tu słowniki zostały przejrzane. W opisie każdego słownika podano następujące dane: 1) jakich języków dotyczy 2) słownik; jakiego typu (objaśniający, ar przekładowy 3) itp.); zakres; 4) kolejność podawania terminów (gniazdowy—niegniazdowy; 5) systematyczny—alfabar etyczny); 6) ar akcentowany nieakcentowany; zrewidowany Instytutu Języka Litewskiego (dawniej Grupy Terminologir icznej Instytutu Literatury Języka Litewskiego; czy nie trafiły do niego nieprawidłowe terminy, kalki dosłowne, ir barbarizmy 7) itp. ; słownika ar Przeznaczenie słowniczka. Uwaga. W tytułach występują różne terminy: słownik, ir słowniczek. W jednym miejscu publikacja (220 ir o znacznej objętości (więcej stron) nazywana o jest słowniczkiem, w innym zaś odwrotnie — niewielka publikacja (około 40 stron) nazywana jest słownikiem. W opisach słowników i słowniczków starano się różnicować te terminy. 1985 m. Objaśnienie pojęć terminów ir materializmu dialektycznego: (Metod. środek studentom LVKKI) / Państwo litewskie instytut wychowania fizycznego, Katedra Marksizmu-Leninizmu, Oprac. J. Jaselskis. K.: LVKKI, 1985. 32 s. W tym jednojęzycznym słowniczku objaśniającym przedstawiono ponad najczęściej 180 używanych terminów filozoficznych. Słowniczek nie ogranicza się do krótkiego objaśnienia terminu, lecz zawiera niemało — danych z historii tego czy innego zjawiska, wskazuje najwybitniejszych przedstawicieli itp. Przy wielu terminach podano ich pochodzenie i pierwotne znaczenie. Terminy w słowniczku podano w kolejności alfabetycznej. Słownik nieakcentowany; Przez grupę terminologiczną nieprzejrzany. Przeznaczony dla studentów Litewskiego Państwowego Instytutu Kultury Fizycznej, studiujących materializm dialektyczny. Słownik terminów elektrotechniki, galwanotechniki i korozji (w językach litewskim, rosyjskim, angielskim, niemieckim i francuskim): Projekt do rozpatrzenia /Inst. Chemii i Technologii Chemicznej Akademii Nauk Litewskiej SRR. Oprac. A. Bernotas, J. Bubelis, J. Matulis, V. Skominas, R. Sližys, G. Tomkevičius, R. Višomirskis. Wilno: [ChChT1], 1985. [D] 1. 208 s. Słownik jest pięciojęzyczny (w językach litewskim, rosyjskim, angielskim, niemieckim i francuskim); przekładowy. 192