Profesoriaus Antano Salio atminimui

KWESTIE JĘZYKOZNAWSTWA LITEWSKIEGO, XXXIV (1994) DIALEKTY JĘZYKA LITEWSKIEGO I ICH BADANIA William SCHMALSTIEG KU PAMIĘCI PROFESORA ANTANASA SALYSA Szczerze żałuję, że dziś nie mogę być z wami, jednak jestem wdzięczny mojemu dobremu przyjacielowi i koledze Algirdasowi Sabaliauskasowi za przetłumaczenie na język litewski krótkich wspomnień o jednym z moich ukochanych profesorów- ”. Ponieważ wkrótce odbędzie się konferencja poświęcona pamięci profesora Jonasa Kazlauskasa, powiem kilka słów także o nim. Moje pierwsze rzeczywiste kontakty z kulturą litewską rozpoczęły się jesienią 1950 roku, kiedy jako doktorant rozpocząłem studia na Uniwersytecie Pensylwanii (University of Pennsylvania). W pierwszym semestrze moimi profesorami byli Alfred Senn (seminarium filologii słowiańskiej), Vincas Krėvė-Mickevičius (język rosyjski (Russian conversation and composition), radziecka literatura rosyjska), Franz Rosenthal (język arabski), Carlton Coon (antropologia) i Antanas Sa-| lys (język bułgarski). Ponieważ w tamtych czasach wydziały języków słowiańskich były małe, każdy członek kadry musiał wykonywać wiele zadań. Dlatego prof. A. Salys prowadził kurs współczesnego języka bułgarskiego. Na tym kursie korzystaliśmy ze znanej gramatyki języka bułgarskiego autorstwa wybitnego rosyjskiego slawisty S. B. Bernsteinа *I'paMmMaTiiKka 5onrapceroro si3pika”. Na Uniwersytet Pensylwanii prof. A. Salys przybył po II wojnie światowej, zaproszony przez prof. A. Senna, któremu pod koniec lat czterdziestych powierzono utworzenie Katedry Języków Słowiańskich. Oprócz swojego byłego studenta A. Salysa, A. Senn zaprosił także V. Krėvę-Mickevičiusa i Pranasa Skardžiusa, jednak krążyły pogłoski, że ten ostatni odmówił, ponieważ nie chciał pracować z A. Sennem. Pierwsze wrażenie, jakie wywarł na mnie A. Šalys, było pozytywne. Profesor był niezwykle troskliwy i skrupulatny. Dał nam, studentom, nie tylko solidne podstawy języka bułgarskiego, lecz także językoznawstwa ogólnego. Mówił dość powoli, ale głośno i wyraźnie. Chociaż jego angielski miał lekki akcent, nikt nie miał trudności ze zrozumieniem go. (Inaczej było z V. Krėvė-Mickevičiusem, którego w rzeczywistości nigdy nie słyszałem mówiącego po angielsku. Ponieważ w pierwszych latach na Uniwersytecie Pensylwanii nie znałem języka litewskiego, z V. Krėvė-Mickevičiusem zawsze rozmawiałem po rosyjsku. Prof. V. Krėvė-Mickevičius bardzo dobrze znał łacinę i prawdopodobnie mógł z łatwością czytać po angielsku, ale odniosłem wrażenie, że mówienie po angielsku było dla niego niezwykle trudne.) Prof. A. Salys zawsze wydawał się być w dobrym humorze i przyjazny, gotowy * Wariant tego artykułu w języku angielskim: Schmalstieg W. R. To the memory of Professor Antanas Salys //Lituanus, 1992. V. 38, N= 3. S. 58—68. 44 poświęcać nieskończenie wiele czasu na wyjaśnianie nam, niezbyt bystrym amerykańskim studentom, różnych zagadnień gramatyki czy też ogólnie językoznawstwa. Wydawało mi się, że był to człowiek z uśmiechem na twarzy. W drugim semestrze studiowałem wiele przedmiotów, które rozpocząłem na pierwszym, lecz zamiast radzieckiej literatury rosyjskiej uczęszczałem na kurs starożytnej literatury rosyjskiej V. Krėvė-Mickevičiusa. (V. Krėvė-Mickevičius starał się w nim wyjaśnić zawiłości średniowiecznego rosyjskiego eposu, „Opowieści o wyprawie Igora”). Zamiast antropologii u prof. A. Salysa zacząłem studiować język pruski —mój pierwszy język bałtycki. Księgarni Uniwersytetu Pensylwanii udało się jakoś zdobyć kilka egzemplarzy ” Altpreussische Grammatik" J. Endzelyna (Ryga, 1944). Z gramatyki tej korzystaliśmy jako z podręcznika. Wciąż mam egzemplarz, który wtedy kupiłem. Na drugiej stronie okładki napisano: Auflage 1000. Dziś powinien to być rarytas bibliograficzny. W naszej grupie było tylko pięciu czy sześciu studentów, ale pamiętam tylko dwóch — jakiegoś Williama Gibbona, miejscowego Amerykanina, takiego jak ja, oraz Antanasa Klimasa, którego poznałem w 1950 roku i z którym od tamtej pory się przyjaźnimy. Prawdopodobnie prof. A. Salisowi trudno było wyjaśniać elementarną filologię bałtycką poprzez język pruski. Jednak ostatecznie najwyraźniej mu się to udało, ponieważ pewnego razu powiedział, że sądzi, iż zaczynam rozumieć, co próbuje przekazać. Zawsze pilnie się uczyłem i otrzymywałem dość dobre oceny, ale nic nie przychodziło mi łatwo i często od razu nie rozumiałem istoty wykładu. Po roku studiów na Uniwersytecie Pensylwanii jesienią 1951 roku przeniosłem się na Uniwersytet Columbia, gdzie studiowałem pod kierunkiem słynnego francuskiego językoznawcy André Martineta. Wiosną 1952 roku zostałem powołany do służby wojskowej i dopiero jesienią 1954 roku mogłem powrócić na Uniwersytet Pensylwanii. Natychmiast zacząłem uczęszczać na kursy języka litewskiego, polskiego i staro-cerkiewno-słowiańskiego prowadzone przez prof. A. Salisa. W latach 1954—55 na kurs języka litewskiego uczęszczało czworo studentów, wśród nich mój dobry przyjaciel Samuel Levin, obecnie dobrze znany profesor lingwistyki angielskiej w Nowym Jorku. W tamtym roku akademickim około trzeciej po południu S. Levinas, Kostas Ostrauskas (czasami także Vincas Maciūnas) i ja często spotykaliśmy się w holu biblioteki Uniwersytetu Pensylwanii, żeby porozmawiać. Nasza trójka, tzn. S. Levinas, K. Ostrauskas i ja, nazwała się Klubem Patriotów Litewskich, którego hasłem było —"Chicago dziś — świat jutro”. Nasz podręcznik języka litewskiego był napisany wyłącznie po litewsku i używaliśmy go głównie do nauki paradygmatów, ponieważ nie było wyczerpującego podręcznika języka litewskiego w języku angielskim. Wydaje mi się, że podręcznik został napisany przez księdza J. Starkusa, ale nie jestem pewien, ponieważ nie wiem, gdzie ten podręcznik się teraz znajduje. Prof. A. Salys rozumiał trudności gramatyki języka litewskiego dla studentów anglojęzycznych, dlatego podczas ćwiczeń tłumaczył nam większość zagadnień gramatycznych. Sądzę, że wszyscy zdobyliśmy tutaj dobre podstawy gramatyki języka litewskiego, chociaż prof. A. Salys nie poświęcał uwagi językowi mówionemu. Poprawiał nasze prace pisemne szybko i starannie, jak gdyby nigdy się nie męczył, wskazując nasze elementarne błędy. Wówczas czytaliśmy zaminografowane teksty litewskie, z których część ostatecznie została wydrukowana jako drugi tom prof. A. Senna "Handbuch der litauischen Sprache” (Heidelberg, 45 1957). Z przedrukowanego egzemplarza tej książki K. Ostrauskas nagrał mi na magnetofon ”Pirslybas” Lazdynų Pelėdy, których słuchałem później wielokrotnie, próbując nauczyć się języka mówionego. Z tego kursu S. Levin szczególnie dobrze pamięta powiedzenie ”Aklam kelio neparodysi” (obecnie A. Senno Handbuch II, 19) i ilekroć spotykam S. Levina, powtarza mi ten zwrot. Obawiam się, że może on pomyśleć, iż to przysłowie odnosi się do mnie. (Samuela Levina, specjalisty w dziedzinie językoznawstwa angielskiego, nie należy mylić z Jules'em Le वinem, bałtystą). Kursy języka staro-cerkiewno-- słowiańskiego i języka polskiego prof. A. Salys prowadził równie metodycznie i starannie jak inne kursy, jednak wykładając, kierował się praktyką amerykańską i pozwalał studentom w dowolnym momencie przerywać mu pytaniami. Pewnego razu student zapytał go, jak nauczył się języka polskiego. A. Salys odpowiedział, że słuchał audycji radiowych, kiedy jeszcze mieszkał na Litwie. Profesora A. Saly'ego w złym humorze widziałem tylko raz, gdy policjant ukarał go za zaparkowanie samochodu w niedozwolonym miejscu — w całym kwartale tylko on jeden został ukarany, chociaż samochody innych również stały w niedozwolonym miejscu. Początkowo prof. A. Salys miał być promotorem mojej rozprawy doktorskiej, ale z powodu jakichś problemów administracyjnych postanowiono, że będzie mnie prowadził prof. A. Sennas. Często chodziłem do prof. A. Saly'ego po pomoc, a obaj, A. Sennas i A. Salys, uczestniczyli w moich końcowych egzaminach doktors⟨kich⟩. Mogą Państwo sobie wyobrazić moje zakłopotanie, gdy pojawił się problem litewskiego słowa kūnigas. Prof. A. Sennas twierdził, że w tym słowie po drugiej samogłosce nigdy nie było elementu nosowego, tzn. nigdy nie istniało *kuningas ani nic podobnego, A. Salys natomiast uważał przeciwnie. Podczas egzaminu zapytano mnie o zdanie. Nie chcąc opowiadać się po żadnej ze stron, odpowiedziałem, że można przytoczyć argumenty na korzyść zarówno jednego, jak i drugiego punktu widzenia. W 1956 roku, po uzyskaniu doktoratu, wyjechałem pracować na Uniwersytecie Kentucky (University of Kentucky) w Lexingtonie (Lexinton). Nadal utrzymywałem kontakt z prof. A. Salisem także po opuszczeniu Pensylwanii. Zaproponował mi teraz, abym z jego pomocą przetłumaczył na język angielski „Baltu valodu skanas un formas” J. Endzelīna. Profesor uważał, że moglibyśmy dodać niektóre paradygmaty języka litewskiego, a wtedy książka ta nadawałaby się również do kursu języka litewskiego, któremu brakowało podręcznika w języku angielskim. Znalazł dla mnie litewskie tłumaczenie „Baltų kalbų garsai ir formos”, przygotowane początkowo pod kierunkiem Jonasa Kazlauskasa, i rozpocząłem ten projekt. Ostatecznie A. Salys wycofał się z tej pracy, a ja ukończyłem ją z pomocą łotewskiego językoznawcy Benjaminiego Jégera. Praca ta trwała długo i wreszcie została wydrukowana w 1971 roku pod tytułem „Janis Endzelins’ Comparative Phonology and Morphology of the Baltic Languages” (The Hague, Paris: Mouton). Do prof. A. Salysa pisałem regularnie i miałem możliwość widywać go dość często, zwłaszcza po tym, jak wróciłem do Pensylwanii i początkowo wykładałem W Lafayette College w Easton, a później na Pennsylvania State University (The Pennsylvania State University), gdzie obecnie nadal przebywam. Doradzał mi i pożyczał książki z własnej biblioteki, gdy pisałem artykuł „Lithuanian” (s. 287—300) do książki „Current Trends in Linguistics” (1963), zredagowanej przez Thomasa A. Sebeoka, The Hague: Mouton). Wówczas żaden z nas nie wiedział, co oznacza inicjał A. przy nazwisku Sabaliauskas. Prof. A. Salys powiedział, że sądzi, iż może chodzić o Albina. Tak więc nasz dobry przyjaciel 46 Algirdas Sabaliauskas stał się w tym artykule Albinem. Przeglądając teczki z dokumentami, odkryłem, że mam około tuzina listów prof. A. Galysa, pisanych od 1966 roku do 27 marca 1972 roku. Zawsze był zainteresowany tym, by — jeśli to możliwe — pomagać litewskim językoznawcom w podróżowaniu. W liście z 30 grudnia 1966 roku pisał: "Ani Kazlauskas, ani Mažiulis nie mogą "wyściubić nosa" za granicę [...] Dziwi mnie tylko, że rektor Kubilius podczas uroczystości inauguracji roku akademickiego na Uniwersytecie Wileńskim [...] wymienił jako fakty, że Kazlauskas i Mažiulis wyjeżdżają do USA i Francji. Widocznie rektor tutaj politykował. Nie mając zgody Moskwy, wszystko publicznie ogłosił i rozgłosił, aby Moskwie później było niezręcznie ich nie wypuścić. A niewypuszczenie ich po raz kolejny pokazałoby głupi upór Moskwy i brak zaufania nawet do oficjalnych członków partii (obaj, Kazlauskas i Mažiulis, są członkami partii i najprawdopodobniej wstąpili do niej ze względów zawodowych). Jeśli mimo wszystko ich nie wypuszczą, wszyscy ir w Wilnie będą o tym dużo mówić i przeklinać "Ruskich". Powinienem tu dodać, że ani prof. A. Salys, ani ja nie uważaliśmy, iż bycie członkiem partii jest czymś nagannym. Wydawało nam się, że po prostu jest faktem życiowym, iż każdy, kto chce w Związku Radzieckim utrzymywać żywą kulturę litewską, ma większe szanse robić to, będąc członkiem partii. Pamiętam, że w latach siedemdziesiątych próbowałem nakłonić niektórych swoich litewskich przyjaciół do wstąpienia do partii. Z drugiej strony nie sądźcie, że kiedykolwiek byłem komunistą lub zgadzałem się z poglądami komunistów. Sądzę, że wielu moich kolegów z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii uważa mnie za niezwykle konserwatywnego. W dniach 5—6 kwietnia 1968 roku na Uniwersytecie Stanowym Pensylwanii odbyła się konferencja lingwistyki bałtyckiej, pierwsza tego rodzaju na kontynencie północnoamerykańskim. Zaprosiłem wielu wybitnych referentów: Antanasa Klimasa, Leonardasa Dambriūnasa, Gordona B. Forda, Erica P. Hampa, B. Jēgerisa, Alfredasa Senna, Calverta Watkinsa, Warrena Cowgilla, Valdisa Zepsa, Henninga Andersena, Jamesa W. Marchanda, Josepha Leliego, Davida Robinsona, Jonasa Kazlauskasa, Vytautasa Mažiulisa i Antanasa Salysa. Wszyscy zaproszeni przybyli, z wyjątkiem D. Robinsona (którego w tym czasie nie było w USA) oraz J. Kazlauskasa i V. Mažiulisa, którzy nie otrzymali pozwolenia na podróż do Stanów Zjednoczonych. A. Salys wygłosił referat „Kilka uwag o rozwoju dialektów języka litewskiego”, lecz niestety nie przekazał go do druku, dlatego nie ma go również w książce „Baltic Linguistics” (University Park and London, The Pensylvania State University Press, 1970), książce dedykowanej Alfredowi Sennowi, którego w przedmowie nazwaliśmy Nestorem bałtystyki w Stanach Zjednoczonych. Jednakże z drugiej strony byliśmy szczęśliwi, mogąc tutaj opublikować artykuł J. Kazlauskasa „O bałto-słowiańskim celowniku liczby mnogiej i podwójnej” („On the Balto-Slavic Dative Plural and Dual”, s. 87—91). Kilka innych artykułów, nieodczytanych na konferencji, również włączono do tej książki. Później cieszyliśmy się, otrzymawszy bardzo przychylną recenzję V. Mažiulisa. Zauważyłem, że listy pisane do mnie odręcznie przez prof. A. Salysa są w języku litewskim, a pisane na maszynie —w języku angielskim. Można to wyjaśnić tym, że sekretarka oddziału Uniwersytetu Pensylwanii przepisywała na maszynie jego angielskie listy, natomiast litewskich listów nie przepisywała. Przed moją pierwszą podróżą na Litwę pisał po angielsku (2 sierpnia 1968 r.): "Sądzę, że spotka Pan wielu moich wcześniejszych kolegów i studentów, na przykład J. Balčikonisa, J. Kruopasa, K. Ulvydasa, J. Senkusa i wielu innych. Proszę przekazać moje pozdrowienia. Proszę przekazać moje pozdrowienia również dyrektorowi Instytutu 47 K. Korsakasowi”. | Napisałem do A. Salysa o książce J. Kazlauskasa, a on odpowiedział w liście z 9 sierpnia 1968 r. (po angielsku- ): "Książka Kazlauskasa jest bardzo interesująca i inspirująca. Całkowicie zgadzam się z jego metodologią badań: pierwszym zadaniem filologa powinno być wyjaśnianie form na podstawie wewnętrznego rozwoju języka i dopiero wtedy wyciąganie wniosków związanych z językami bałtyckimi lub w ogóle indoeuropejskimi. Jednak tytuł książki jest mylący i niewłaściwy. Powinien brzmieć „Zagadnienia historycznej gramatyki języka litewskiego” albo, jak powiedzieliby Niemcy, „Beitrage...”. Praca jest w rzeczywistości rozprawą doktorską z filologii. Obronił ją tej wiosny, a w Związku Radzieckim doktorat ma bardzo duże znaczenie dla wynagrodzenia. Mylący tytuł jest w rzeczywistości bardziej efektowny niż „Zagadnienia” i być może było to ważniejsze dla kariery J. Kazlauskasa". 4 Wysłałem prof. A. Salysowi kopię dość niechlujnego listu z 10 marca 1970 roku. Ten list do ówczesnego prorektora Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii, profesora Paula Althouse- ’a, wysłał L. Bażanow. Napisano w nim: „W związku z obciążeniem akademickim (akxaneMuyuecrott 3arpyxxeHHocTbI0) profesor Państwowego Uniwersytetu Wileńskiego Jonas Kozlauskas (sic!) nie będzie mógł w najbliższej przyszłości przybyć na Uniwersytet Stanowy Pensylwanii, aby wygłosić wykłady z języka litewskiego. Z poważaniem, L. Bażanow, naczelnik Zarządu Stosunków Zagranicznych Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Średniego Specjalistycznego ZSRR”. Otrzymawszy kopię tego listu, profesor A. Salys pisał w liście z 30 marca 1970 roku: „Wniosek: rektorowi Kubiliusowi nie udało się przebić przez moskiewską «stalową» kurtynę. I oczywiście czołem nie przebijesz muru. Dobrze przynajmniej, że Moskwa w końcu odpowiedziała. To powiedzenie B 61nmxaitmem (!) Gypymenm zdaje się pozwalać przypuszczać, że później może coś z tego wyjdzie. Albo przynajmniej tylko tak próbuje Pana pocieszyć w rozczarowaniu”. W liście z 10 kwietnia 1970 r. A. Salys pisał: "Nie zawracajcie sobie głowy listem Bażanowa. Możecie go zabrać i zawieźć Kazlauskasowi do pokazania (sam oryginał- !). Możecie też teraz ubolewać w liście, że Bażanow poinformował Was, iż Kazlauskas jest tak "przeciążony" pracą w Wilnie. Poradźcie mu, żeby dbał o zdrowie i się nie przepracowywał, bo przecież tak mało jest dobrych językoznawców". Prof. A. Salys pomógł mi przygotować się do mojej pierwszej wizyty na Litwie w 1968 roku, a później w liście z 1 czerwca 1970 r. poprosił mnie o zabranie kilku nielegalnych książek dla prof. K. Korsaka. W tym czasie byłem nowicjuszem, który nie miał do czynienia z sowiecką służbą celną, i bardzo się niepokoiłem, ale ponieważ byłem uczniem prof. A. Salysa, czułem obowiązek to zrobić. Tak więc wsunąłem te książki w walizce pod jakieś książki angielskie. Po wylądowaniu na lotnisku Szeremietiewo ogarnęła mnie prawdziwa panika, gdy celnik, sprawdzając moją walizkę, wyjął litewskie książki i zaczął je oglądać. Wydawało mi się, że sądził, iż książki te były angielskie, ponieważ ich litery były łacińskie. Potem spojrzał mi prosto w oczy i zapytał: "EcTs y Bac KHHTH Ha pycCKOM a3pike?” Mogłem bez kłamstwa odpowiedzieć: ”Y MeHs HeT HHKAKHX KHHT“ Ha pycckoM s3bike”. Później zupełnie przyzwyczaiłem się do przewożenia nielegalnych litewskich książek do Związku Sowieckiego i wydawało mi się, że przynajmniej w małej części kontynuowałem szlachetne tradycje dawnych litewskich przemytników książek. Prof. A. Salys również dał mi do zawiezienia synowi krewnego w USA zabawkowy model amerykańskiego samolotu wojskowego (Sabre Jet airplane). Z jego powodu także się niepokoiłem, ponieważ sądziłem, że widok takiej zabawki również może zaniepokoić funkcjonariuszy sowieckiej służby celnej. W końcu zdecydowałem się na kompro: 48 mis, zdejmując emblemat amerykańskiej marynarki wojennej, który wskazywał, że zabawka rzeczywiście była modelem samolotu wojskowego. Później bez przeszkód przeniosłem przez sowiecką odprawę celną kilka tomów wybranych pism samego prof. A. Salysa. Nawet swoją córkę Roxanę zwerbowałem do tej szlachetnej pracy. W 1986 roku ani ona, ani sowiecki funkcjonariusz celny, sprawdzając jej bagaż, nie zorientowali się, gdzie wydano III tom „Pism” A. Salysa, chociaż nawet na okładce wyraźnie wskazano Rzym. Na szczęście ani Roxana, ani funkcjonariusz celny nie byli wielkimi poliglotami i po rozmowie łamaną angielszczyzną pozwolono jej zabrać książkę, by w końcu ir dostarczyć ją do į Wilna. We wspomnianym liście prof. A. Salysa z 1 czerwca 1970 roku ponadto czytamy: „Nawet mnie niezręcznie obarczać Pana tą przesyłką. Ale może kiedyś, ponownie odwiedzając Litwę (mniej więcej za dwa lata), będę mógł coś Panu przywieźć”. Prof. A. Salys wspominał, że otrzymał, choć dość późno, zaproszenie na konferencję bałtystyczną, która miała się odbyć w Wilnie w 1970 roku. Podejrzewał, że sekretarka wydziału gdzieś go zapodziała. Pisał, że prof. J. Kazlauskas zaprasza go na tę samą konferencję. Poproszono mnie, abym mu bardzo podziękował. Jednak kieszeń prof. A. Salysa nie pozwalała mu co roku latać na Litwę. Pisał, że trzeba będzie poczekać i zaoszczędzić na podróż w późniejszym terminie. Wkrótce miał do mnie napisać we wszystkich sprawach. Ponadto prosił mnie, abym przekazał im (rodzinie Kazlauskasa) najlepsze pozdrowienia: oboje są tacy mili, prości i serdeczni. Jeśliby udało mi się w taki czy inny sposób zaprosić ich do Ameryki — pisał — proszę powiedzieć, że u nas będą drogimi gośćmi. Dalej pisał, że K. Korsakas zarządza swoim Instytutem bardzo „twardą ręką”. „Jeśli czegoś będzie Pan potrzebował, proszę zwrócić się bezpośrednio do niego”. Po śmierci prof. J. Kazlauskasa otrzymałem list (1970. XII. 28), w którym prof. A. Salys pisał: „Lista mówców na pogrzebie Kazlauskasa jest szczególna[...] Nie było rektora Kubiliusa ani Korsakasa, a także ani jednego Rosjanina pracującego w dziedzinie lituanistyki (a przecież jest ich kilku) [..] Przecież w ogóle chciano przemilczeć śmierć Kazlauskasa. Tylko, jak widać, gdy pogłoski zaczęły się rozprzestrzeniać, nie mogli już milczeć, i „Tiesa” XII. 4. opublikowała tę sfabrykowaną wersję śmierci. A więc milczeli przez całe dwa miesiące- ”. Wysłałem prof. A. Salysowi nekrolog, który napisałem dla czasopisma „General Linguistics”. O nim pisał: „Nie sądzę, aby Pański artykuł nekrologiczny był zadowalający. Odnosi się wrażenie, że wierzy Pan w opublikowaną przez „Tiesą” wersję śmierci. Byłaby to woda na młyn Sowietów. Powiedzieliby, że Amerykanie uznają oficjalną wersję śmierci za prawdziwą, a tylko „burżuazyjni nacjonaliści” głoszą oszczerstwa i wymysły”. W późniejszym liście z 11 marca 1972 roku podziękował mi za słownik „Lithuanian-English Glossary of Linguistic Terminology” (Dept. of Slavic Languages, The Pennsylvania State University, 1971), który prof. A. Klimas i ja opracowaliśmy. Prof. A. Salys znalazł w nim również niemało błędów, między innymi podanie znaczenia słowa priedzūkis (‘person living close to the Dzukish dialect area’). Wyjaśnił, że nie oznacza ono człowieka mieszkającego blisko Dzuku, lecz miejsce znajdujące się w ich pobliżu. Miałem okazję odwiedzić prof. A. Salysa w szpitalu Uniwersytetu Pensylwanii około tygodnia przed jego śmiercią. Wówczas przyniosłem ze sobą cały pakiet listów, które niedawno otrzymałem od różnych litewskich językoznawców —A. Sabaliauska, Z. Zinkevičiaus, Mažiulisa, V. Palionisa, J. KaraliūnS. asa i wielu ir innych. Czytał wszystkie te 49 listy z zainteresowaniem, ale widziałem, że się męczy i chce odpocząć, dlatego nie zabawiłem ir długo. Choć utrata ojczyzny była dla niego trudna, nigdy się nie skarżył. Odniosłem wtedy wrażenie; że czuje zbliżającą się śmierć, ale był zadowolony ze swojego życia. Jako nauczycielowi, naukowcowi, autorowi i ir działaczowi kultury litewskiej udało mu się tak wiele dokonać. Iš tłumaczenie z języka angielskiego A. Sabaliauskas 50 sklis aliss a a