Lietuvių kalbos instituto kronika. 1995

LIETUVIŲ KALBOTYROS KLAUSIMAI XXXVI (1996) LIETUVIŲ KALBA: TYRĖJAI IR TYRIMAI KRONIKA INSTYTUTU JĘZYKA LITEWSKIEGO. 1995 Struktura Działało 6 działów: Słowników (kierownik — doc. dr V. Vitkauskas), Nazewnictwa (kierowniczka — dr hab. V. Maciejauskienė), Gramatyki (kierownik — dr hab. V. Ambrazas), Kultury Języka (kierownik — dr P. Kniūkšta), Terminologii (kierownik — dr K. Gaivenis), Historii Języka i Dialektologii (kierownik — dr K. Morkūnas). Pracowała Grupa Wydawnicza (kierowniczka — A. Stanislovaitienė). Pod koniec 1995 r. pracowało 128 osób, w tym 33 naukowców (prof. dr hab. — 1, dr hab. — 7, doc. dr — 4, dr — 21). Na studia doktoranckie z nauk humanistycznych (językoznawstwa) w LKI i VDU przyjęto I. Andriukaitienė, A. Auksoriūtė, M. Lučinskienė, G. Kavaliaunaitė, J. Pajėdienė, E. Trumpa, N. Vaišnytė, A. Zavadzkaitė. Główne kierunki badań naukowych Rząd Republiki Litewskiej, kierując się artykułami 15, 16 i 17 Ustawy Republiki Litewskiej o nauce i studiach oraz uwzględniając wnioski pierwszego etapu oceny działalności państwowych instytutów naukowych, postanowił przedłużyć Instytutowi Języka Litewskiego status państwowego instytutu naukowego do 31 grudnia 1997 r.; zatwierdził główne kierunki działalności Instytutu Języka Litewskiego: badania leksykologii i leksykografii języka litewskiego, jego struktury gramatycznej, dialektów i nazewnictwa, tworzenie terminologii, badania historii języka litewskiego i związków między językami oraz normalizację (uchwała Rządu z 21.03.1995 nr 399 „O statusie państwowych instytutów naukowych”). Wydawnictwa Wydano 19 publikacji (244,2 ark. wyd., 15250 egz.): Ambrazas S. Die Entwicklung der Substantivbildung. Deverbativa im Litauischen: Zusammenfassung der Habilitationsschrift zur Erlangung der habil. Doktorwürde der humanitären Wissenschaften (sprachwissenschaftliche Richtung). — V., 1995. — 16 p. — 100 egz. Čepienė N. Germanizmy w języku litewskim i ich adaptacja fonetyczna: streszczenie rozprawy doktorskiej z zakresu językoznawstwa nauk humanistycznych. — V., 1995. — 12 p. — 100 egz. Daukantas S. Wielki słownik polsko-litewski. T. 2: n-p / Oprac. G. Subačius. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 439 p. — 1500 egz. Konferencja im. Jonasa Jablonskisa: Praktyka i metodyka upowszechniania kultury języka: (Tezy referatów. Wilno, 9 listopada 1995 r.) / Red. P. Kniūkšta; 235 Oprac. graficzne D. Vinauskienė. — V.: Wydawnictwo Uniwersytetu Wileńskiego. — 1995. — 29 p. — 200 egz. Judžentis A. Comparative Constructions in Old Lithuanian: (Doctoral thesis). — V., 1995. — 14 p. — 50 egz. Kultura języka. Kolegium redakcyjne: V. Ambrazas, K. Gaivenis, P. Kniūkšta (red. odp.), V. Maciejauskienė, R. Miliūnaitė, G. Naktinienė, A. Pupkis, K. Ulvydas; oprac. R. Miliūnaitė; oprac. graficzne A. Bataitytė. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — Zesz. 67. — 117(3) p. — 1500 egz. Kazys Ulvydas. Bibliografia / Oprac. I. Andriukaitienė; red. K. Morkūnas. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 38 p. — 200 egz. Problemy leksykografii: semantyka, etymologia, prezentacja faktów terminologicznych, zasady opracowywania słowników: na 115. rocznicę urodzin K. Būgasa i 110. rocznicę urodzin J. Balčikonisa: (Tezy referatów konferencyjnych. 16–17 marca 1995 r.). — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 40 p. — 200 egz. Język litewski: badacze i badania: dla upamiętnienia 400. rocznicy pierwszej litewskiej książki — Katechizmu Mikalojusa Daukšy — na Litwie właściwej (Wilno, 1595): (Tezy referatów konferencyjnych. 25–26 października 1995 r.). — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 36 p. — 200 egz. Program badań nad dialektami języka litewskiego i ich wzajemnymi oddziaływaniami. Leksyka / Oprac. A. Vidugiris; red. odp. K. Morkūnas. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 46 p. — 300 egz. Program badań nad dialektami języka litewskiego i ich wzajemnymi oddziaływaniami. Morfologia / Oprac. D. Mikulėnienė, K. Morkūnas. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 42 p. — 300 egz. Słownik języka litewskiego. T. 16: Tema-tulė / Kolegium redakcyjne: J. Paulauskas, K. Ulvydas (red. naczelny), V. Vitkauskas, K. Vosyltytė. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 1086(1) p. — 5000 egz. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego. T. 33: Gramatyka i leksykologia / Kolegium redakcyjne: V. Ambrazas (red. odp.), A. Valeckienė, E. Valiulytė. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 237 p. — 700 egz. Problemy językoznawstwa litewskiego. T. 35: Badania nad leksykologią litewską / Tom opracowały I. Ernanytė, G. Naktinienė, J. Paulauskas, V. Vitkauskas; kolegium redakcyjne: V. Ambrazas (zastępca redaktora naczelnego), V. Maciejauskienė, D. Mikulėnienė, K. Morkūnas (redaktor naczelny), G. Naktinienė, B. Stundžia, Z. Zinkevičius. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 237 s. — 700 egz. Sedekerskytė R., Ubeikaitė A. Lietuvių kalbotyra. 1973–1976. Literatūros rodyklė / Red. kolegija: L. Kanopkienė (ats. red.), J. Marcinkevičius (pirm.), K. Morkūnas, A. Sabaliauskas. — V.: Lietuvos MA b-ka: Lietuvių k. inst. — 1995. — 392 p. — 800 egz. Slizienė N. Słownik łączliwości czasowników języka litewskiego. T. 1: A–M / Red. nauk. V. Ambrazas. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1994. — 444 s. — 1000 egz. — [Publikacja opatrzona datą 1994 ukazała się w 1995 r.]. Terminologia / Kolegium redakcyjne: A. Buračas, K. Gaivenis (redaktor naczelny), A. Kaulakienė, J. Klimavičius (zastępca redaktora naczelnego), A. Smilgevičius; opracował i zredagował większość tekstów St. Keinys; skład przygotowała A. Noreikaitė. — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — Z. 2. — 118 s. — 700 egz. Valiulytė E. Miejsce określamy różnorako: miejscownik i jego synonimy / Red. nauk. V. Ambrazas. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 140 s. — 1500 egz. 236 Vytautas Vitkauskas. Bibliografia / Opracowały A. Juodeikienė, A. Kaluimienė; kolegium redakcyjne: I. Erm anytė, A. Kalunienė, G. Naktinienė, J. Paulauskas (przewodniczący). — V.: Instytut Języka Litewskiego. — 1995. — 67 s. — 200 egz. Pracownicy Instytutu są autorami lub opracowali także inne publikacje: Barauskaitė J., Čepaitienė G., Mikulėnienė D., Pabrėža J., Petkevičienė R. Język litewski. [Cz.] 1. Leksykologia, fonetyka, akcentologia, dialektologia, ortografia (podręcznik). — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 336 s. — (D. Mikulėnienė — autorka rozdziału „Akcentologia”, s. 161–220). Daukantas S. Historia żmudzka / Opracowała B. Vanagienė. — V.: Przygotowanie: Instytut Języka Litewskiego, Instytut Literatury Litewskiej i Folkloru. Wydała UAB „Vaga”. — 1995. — [I]. — 664 s. — [II]. — 462 s. Paulauskas J. Sisteminis lietuvių kalbos frazeologijos žodynas. — K.: Šviesa. — 1995. — 415 p. Vitkauskas V. Podręcznik akcentowania języka litewskiego. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 103 s. Zinkevičius Z. Historia języka litewskiego. Indeksy i bibliografia. — V.: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii. — 1995. — 374 s. Udział w prasie Opublikowano 81 prac naukowych (13 w wydawnictwach zagranicznych) oraz 138 artykułów popularnonaukowych. Ekspedycje naukowe Dział historii języka i dialektologii zorganizował 2 ekspedycje: 1) 7–13 lipca w okolicach Vištytisa (uczestniczyli: L. Grumadienė (kierowniczka), L. Mačianskaitė, D. Mikulėnienė, K. Morkūnas, R. Petkevičius, V. Pranskūnaitė, E. Trumpa, N. Vaišnytė, A. Vidugiris, A. Zav adzkaitė). 2) 14–21 lipca w okolicach Ylakiai (uczestniczyli: V. Pranskūnaitė (kierowniczka), E. Lipartė, R. Petkevičius, E. Trumpa, B. Vanagienė). W ramach programów Europejskiego atlasu językowego, badania dialektów języka litewskiego i ich wzajemnych oddziaływań oraz gromadzenia faktów językowych zapisano około 8000 jednostek danych dialektalnych, a na kasetach magnetofonowych nagrano około 80 godzin tekstów dialektalnych. W 1995 r. zasoby danych językowych uzupełniono łącznie o: 40,5 tys. jednostek materiału leksykalnego i 12 tys. jednostek materiału dialektalnego. Konferencje i międzynarodowe kontakty naukowe 10 stycznia na seminarium „Językoznawstwo i komputery” przedstawiono niektóre nowsze komputerowe programy do badania języka, a także dyskutowano z ich autorami. Wystąpili dr L. Grumadienė, dr B. Stundžia i inni. Od 20 lutego do 20 maja N. Vaišnytė wykładała język litewski w Białymstoku, w Instytucie Języków Wschodniosłowiańskich Uniwersytetu Warszawskiego. Od 14 marca do 1 lutego 1996 r. J. Gelumbeckaite odbywała staż na Uniwersytecie w Oslo. 237 16–17 marca na międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez Dział Słowników „Problemy leksykografii: semantyka, etymologia, prezentacja faktów gwarowych, zasady opracowywania słowników”, poświęconej 115. rocznicy urodzin K. Būgi i 110. rocznicy urodzin J. Balčikonisa, referaty wygłosili: A. Sabaliauskas („Kazimieras Būga i leksykografia litewska”), V. Vitkauskas („Główne zasady Słownika języka litewskiego ustalone przez J. Balčikonisa”), S. Karaliūnas („Pochodzenie nazwy Litwy i starożytna organizacja społeczna Bałtów”), E. Grinaveckienė („Trudniej rozpoznawalne białorutenizmy w gwarach litewskich”), V. Lazauskaitė („O historii i wartości nowego akcentowania niektórych wyrazów”), J. Klimavičius („Czym jest leksyka języka ogólnego”), J. Zabarskaitė („Słownik języka ogólnego — rzeczywistość czy fantazja?”), M. Daškus („Uzupełnienia i poprawki do Słownika języka litewskiego”), K. Morkūnas („Słownik normatywny a geografia lingwistyczna”), L. Grumadienė („Dialektyzmy w Słowniku współczesnego języka litewskiego (1993)”), I. Ermanytė („Zjawisko enantiosemii w języku litewskim”), Z. Šimėnaitė („Semantyka rzeczownika širdis”), G. Naktinienė („Czasowniki kauzatywne w gwarach południowoauksztockich i wileńskich gwar wschodnioauksztockich”), A. Vidugiris („Porównanie leksyki gwar Łazuny i Zietela”), E. Jakulis („Akcentowanie czasowników mieszanej koniugacji na -a z przyrostkiem -ėti (varvėti, varva, varvėjo)”), D. Mikulėnienė („Systemowe warianty akcentowania z punktu widzenia morfologii”), J. Karaciejaus („O historycznych i etymologicznych słownikach języka litewskiego”), V. Kuprevičius („O rękopiśmiennym słowniku wschodnim (Rtž)”), M. Norkaitienė („Kilka uwag o pochodzeniu nazwiska Ulyydas”), D. Sabaliauskaitė („Nazwy spódnicy w języku litewskim”). W konferencji uczestniczyli językoznawcy z Łotwy (E. Kagaine, I. Jansone, A. Timaška) i Ukrainy (A. Nepokupnas). Od 20 marca do 15 czerwca dr hab. V. Ambrazas odbywał staż na Uniwersytecie Sztokholmskim. 26 kwietnia Dział Kultury Języka zorganizował seminarium „Socjolingwistyka w oczach litewskich językoznawców”. Referaty wygłosili: L. Laužikaitė („Socjolingwistyka: powstanie, rozwój i perspektywy”), L. Grumadienė („Litewskie terminy socjolingwistyczne”), V. Labutis („O publikacji „Socjolingwistyka i kultura języka””). W dyskusji P. Kniūkšta i A. Pupkis omówili relacje między socjolingwistyką a kulturą języka oraz perspektywy badań socjolingwistycznych. Uczestnikom seminarium rozdano przygotowany przez A. Kupčinskaitė i L. Laužikaitė wykaz podręcznych publikacji z zakresu praktyki językowej, przeznaczonych dla zwykłych użytkowników języka. Od 22 maja do 15 czerwca dr hab. S. Karaliūnas odbywał staż na Uniwersytecie Londyńskim. 13–15 czerwca na VII Międzynarodowym Kongresie Bałtystów, który odbył się w Jūrmali, referaty wygłosili: S. Ambrazas („Cechy rozwoju słowotwórstwa bałtyckich rzeczowników imiennych”), N. Čepienė („Warianty fonetyczne germanizmów w języku litewskim”), K. Garšva („Związki gwar litewskich i łotewskich”), L. Grumadienė („Ślady akcentów tonicznych gwar w mowie mieszkańców miasta”), V. Kuprevičius („O metodzie leksykograficznej słownika litewsko-polskiego (RtŽ)”), D. Mikulėnienė („O metatonii w rzeczownikach typu varna: varnas”), K. Morkūnas („O koordynacji prac niektórych dialektologów litewskich i łotewskich”), A. Sabaliauskas („Językoznawstwo porównawczo-historyczne a litewskie odrodzenie narodowe”), A. Vidugiris („Niektóre zjawiska językowe zachodnich Bałtów w południowych gwarach litewskich”), Z. Zinkevičius („Uwagi o zaniku liczby podwójnej 238 w językach bałtyckich”). 27—29 czerwca na konferencji naukowej Wspólnoty Litwinów Świata „Społeczeństwo litewskie w latach zależności (1940—1990): opór i/lub przystosowanie” L. Grumadienė wygłosiła referat „Upadek języka litewskiego”. 25—26 sierpnia na konferencji „Region Viekšniai i profesorowie Biržiškowie” referaty wygłosili St. Keinys („Jak rokavoos veiksneske priš šimta metu”) i V. Vitkauskas („Biržiškowie — ludzie ruchu odrodzenia”). 25—26 października na konferencji „Język litewski: badania i badacze”, zorganizowanej przez Wydział Historii Języka i Dialektologii z okazji 400. rocznicy wydania pierwszej litewskiej książki — Katechizmu Mikaloj ausa Daukšy — w Wielkiej Litwie (Wilno, 1595), referaty wygłosili: Z. Zinkevičius („O źródłach języka pism Mikaloj ausa Daukšy”), J. Pajėdienė („Sytuacja intelektualna na Litwie w drugiej połowie XVI wieku i jej odzwierciedlenie w języku przekładów M. Daukšy”), N. Čepienė („Germanizmy w pismach M. Daukšy”), M. Lūčinskienė („Niektóre różnice morfologiczne między dziełem J. Jaknavičiusa (1647) a „Ewangelie polskie y litewskie” z 1705 r.”), K. Eigminas („Oznaczanie nieosobowych form czasownika w gramatykach K. Sapūnasa–T. Šulcasa i D. Kleina”), L. Grumadienė („Słownik frekwencyjny współczesnego języka litewskiego (1995): struktura i przebieg prac”), V. Ambrazas („Mianownik dopełnienia w językach wschodniobałtyckich: problem pochodzenia”), S. Ambrazas („Jeszcze o pochodzeniu przyrostka -mininkas”), D. Mikulėnienė („O rozwoju akcentowania przedrostków czasowników i rzeczowników odczasownikowych”), V. Lazauskaitė („Akcentowanie rzeczowników z przyrostkiem -inė, -inis”), A. Zavadzkaitė („O uwzględnianiu hispanizmów i portugalizmów w słownikach wyrazów międzynarodowych”), K. Garšva („Rozróżnianie, oznaczanie i interpretacja akcentów”), E. Grinaveckienė („Pozostałości form zaimkowych w gwarze Valkininkai”), A. Leskauskaitė („O mieszaniu się spółgłosek t’, d’ oraz k’, g’ w gwarze druskienickiej”), E. Trumpa („O relacjach między spółgłoskami twardymi a samogłoskami typu z w gwarze Pelesa”), N. Vaisnytė („Niektóre przypadki rozbieżności rodzaju rzeczowników w gwarze Ramaškonys z rodzajem rzeczowników w języku litewskim”), A. Vidugiris („O wyrażaniu czynności wielokrotnej w południowo-wschodnich gwarach języka litewskiego”). W konferencji uczestniczyli goście z Łotwy (E. Milčonoka, A. Ozolina, A. Stafecka) i Ukrainy (A. Nepokupnas). 26—27 października w pierwszym spotkaniu Oddziału Bałtyckiego Organizacji Narodów Zjednoczonych w Tallinnie poświęconym nazwom geograficznym uczestniczyli V. Gar liauskas i M. Razmukaitė. 9 listopada na konferencji Jono Jablonskio „Praktyka i metodyka wdrażania kultury języka”, zorganizowanej przez Wydział Kultury Języka i Katedrę Języka Litewskiego Uniwersytetu Wileńskiego, referaty wygłosili: P. Kniūkšta („Cele i strategia porządkowania języka”), D. Mikulėnienė („O doborze zapożyczeń reikiškės”), A. Kupčinskaitė („Porady językowe i komputeryzacja ich danych”), D. Vainauskienė („Komputeryzacja danych języka kancelaryjnego”), L. Grumadienė („Brakujący kod językowy”), R. Miliūnaitė („Społeczeństwo o języku i językoznawcach”), L. Vaicekauskienė („Jak powstaje wizerunek językoznawcy z włócznią. O języku artykułów dotyczących praktyki językowej”). Konferencja była poświęcona 85. rocznicy urodzin językoznawcy Kaz io Ulvydo. 10—11 listopada na konferencji „Bałtystyka: zadania i metody”, zorganizowanej przez Katolicki Uniwersytet w Eichstätt, referaty wygłosili: S. Amb- 239 razas („Kilka problemów diachronicznej słowotwórczości bałtyckiej”), Z. Zinkevičius („Problem litewskich tekstów rękopiśmiennych sprzed Mažvydasa”), S. Karaliūnas („Etymologia nazwy Semba i problem etnicznej tożsamości Bałtów”). Od 1 do 15 grudnia habil. dr S. Karaliūnas pracował w Instytucie Slawistyki PAN w Warszawie. 14 grudnia na konferencji naukowej poświęconej Jonowi Jablonskiemu, która odbyła się na Uniwersytecie Pedagogicznym w Szawlach, dr St. Keinys wygłosił referat „Zagadnienia słowotwórcze w gramatyce Rygiškių Jonas”. 21 grudnia na seminarium „Językoznawstwo i komputery”, które odbyło się w Instytucie Matematyki i Informatyki (organizatorka — dr L. Grumadienė), językoznawcy zapoznali się praktycznie z komputerowymi wersjami „Słownika współczesnego języka litewskiego” i „Słownika częstości języka litewskiego współczesnego języka pisanego” oraz z tworzeniem Banku Terminów. Wystąpili L. Grumadienė, D. Tekorienė, B. Stundžia, V. Žilinskienė, V. Černiauskas i in. Zebrania naukowców Odbyły się dwa zebrania, podczas których: 9 maja — na członkinię Rady wybrano habil. dr N. Sl iżienė; rozpatrywano kandydatury na stanowisko dyrektora LKI; 20 czerwca — wybrano nową Radę Instytutu, składającą się z 14 członków: habil. dr V. Ambrazas, prof. dr V. Drotvinas, dr K. Gaivenis, dr J. Klimavičius, dr P. Kniūkšta, prof. habil. dr V. Kubilius, habil. dr V. Maciejauskienė, doc. dr D. Mikulėnienė, dr K. Morkūnas, dr G. Naktinienė, habil. dr N. Sl iżienė, prof. habil. dr A. Rosinas, habil dr A. Sabaliauskas, prof. habil. dr Z. Zinkevičius. Najważniejsze decyzje Rady Instytutu 31 stycznia — omówiono wyniki i perspektywy pracy naukowej w 1994 r.; przedstawiono informację o budżecie Instytutu na 1995 r.; zatwierdzono do druku 67. zeszyt „Kalbos kultūra”; powołano komisję habilitacyjną dr. S. Ambrazasa. 15 marca — rozpatrzono program tworzenia Banku Terminów; zatwierdzono do druku 35. tom „Lietuvių kalbotyros klausimai”. 5 maja — zatwierdzono do druku „Terminologija” (nr 2); skorygowano składy komitetów studiów doktoranckich N. Čepienė i D. Sabaliauskaitė; rozpatrzono kwestię wyboru dyrektora LKI. 22 czerwca — na przewodniczącego Rady Instytutu wybrano dr. hab. V. Ambrazasa, na zastępcę — dr. hab. A. Sabaliauskasa, na sekretarza — dr G. Naktinienė. Dyrektorem Instytutu zatwierdzono prof. dr. hab. A. Rosinasa. 5 lipca — zatwierdzono komisję LKI i VDU ds. studiów doktoranckich i habilitacji w dziedzinie nauk humanistycznych (językoznawstwo) (przewodnicząca — dr hab. V. Maciejauskienė). 26 września — uwzględniono prośbę prof. dr. hab. A. Rosinasa o zwolnienie go z obowiązków dyrektora Instytutu; na nowego dyrektora Instytutu wybrano prof. dr. hab. Z. Zinkevičiusa; zatwierdzono i skorygowano składy komitetów studiów doktoranckich LKI. 240 29 października – postanowiono zgłosić kandydaturę dr. A. Judžėnčysa do stypendium państwowego. 5 grudnia – rozpatrzono nowe stawki za gromadzenie danych dotyczących języka litewskiego i tłumaczenia; zatwierdzono: regulamin LKI dotyczący nadawania stopni naukowych; rekomendację dla Senatu VDU w sprawie nadania tytułu profesora dr. hab. V. Ambrazasowi; Komisję Atestacyjną na 1996 r. (dr hab. S. Ambrazas, dr A. Kaulakienė, dr P. Kniūkšta, dr hab. V. Maciejauskienė, dr hab. A. Sabaliauskas, dr hab. N. Slizienė, pracownik naukowy Z. Šimėnaitė).. Goście Instytutu 26 kwietnia budowę Instytutu Języka Litewskiego wraz z magazynem zbiorów lituanistycznych obejrzał doradca Prezydenta Republiki Litewskiej Arvydas Matulionis. 4 maja w Dziale Historii Języka i Dialektologii gościł polski językoznawca Leszek Bednarczuk. Profesor oddał hołd swojemu przyjacielowi A. Vanagasowi, odwiedzając miejsce jego wiecznego spoczynku na cmentarzu Antokolskim. 15 maja działalnością naukową Instytutu interesował się prof. Denis Howard Green z Uniwersytetu Cambridge. 17 maja grupa 12 nauczycieli, zorganizowana przez Towarzystwo Języka Litewskiego w rejonie radziwiliskim, zapoznała się z pracami Działu Słowników, Działu Onomastyki, Działu Historii Języka i Dialektologii oraz innych działów Instytutu, a także ze zbieraniem i przechowywaniem danych z żywego języka i gwar. 19 czerwca eksperci Norweskiej Rady Nauki: prof. John Ole Askedal, prof. Jostein Børtnes (przewodniczący), asystentka Ingunn Lunde oraz prof. Jan Peter Locher (Szwajcaria) uściślili informacje o działalności naukowej Instytutu. 14 sierpnia w Dziale Słowników gościła dr Zofia Sawaniewska-Mochowa z Instytutu Pedagogicznego w Bydgoszczy. 18 października w Dziale Historii Języka i Dialektologii gościł rosyjski językoznawca Georgijus Klimovas. 10 listopada w Dziale Słowników gościła duńska tłumaczka, badaczka literatury oraz związków bałtycko-skandynawskich, dr Mette Dalsgaard z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Gościowi towarzyszył dyrektor Instytutu Bałtoskandynawskiego, dr Silvestras Gaižiūnas. 20 listopada studenci III roku Instytutu Pedagogicznego w Bydgoszczy zapoznali się z pracami leksykografów Instytutu oraz kartoteką akademickiego słownika języka litewskiego. Daty i ludzie 4 stycznia akademik Zigmas Zinkevičius skończył 70 lat. W Litewskiej Bibliotece Narodowej im. Martynasa Mažvydasa otwarto wystawę prac naukowych Jubilata. Podczas otwarcia przemawiał dr hab. V. Ambrazas. 10 stycznia w Małej Sali Litewskiej Akademii Nauk prof. Zigmas Zinkevičius wygłosił wykład „Najważniejsze problemy historii języka litewskiego”. Podczas uroczystości jubileuszowej przemawiał dr hab. A. Sabaliauskas. 11 stycznia Senat Wileńskiego Uniwersytetu Pedagogicznego nadał tytuł profesora dr. hab. Aleksandrui Vanagui. 241 19 stycznia na poszerzonym posiedzeniu Sekcji Historii Języka i Dialektologii wspomniano szwedzkiego językoznawcę Richardasa Ekblomasa (1874 10 30 – 1959 04 07). Prace uczonego z zakresu bałtystyki i lituanistyki szeroko omówił K. Morkūnas. A. Sabaliauskas, D. Gargasaitė, N. Čepienė i D. Mikulėnienė przedstawili ciekawe fakty i informacje o R. Ekblomie jako człowieku i uczonym. J. Karaciejus i D. Gargasaitė podzielili się wrażeniami z wyjazdu naukowego na Uniwersytet w Uppsali. 7 lutego premier Republiki Litewskiej A. Šleževičius, na wniosek Litewskiej Rady Nauki, przyznał stypendium państwowe najwyższego stopnia dr. Kaziu Morkūnui. 14 lutego w sali konferencyjnej Litewskiej Akademii Nauk premier Republiki Litewskiej A. Šleževičius wręczył nagrody naukowe Republiki Litewskiej za 1994 r. oraz dyplomy laureatów Elenai Grinaveckienei, Aldonai Jonaitytei, Joninai Lipskienei, Kaziui Morkūnui, Birutei Vanagienei, Aloyzui Vidugiriui za pracę „Atlas języka litewskiego” (T. 1 – Leksyka, T. 2 – Fonetyka, T. 3 – Morfologia. – V., 1977–1991.). 15 lutego Prezydent Republiki Litewskiej A. Brazauskas wręczył zasłużonym językoznawcom Aleksandrui Vanagui ir Zigmui Zinkevičiui Ordery Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina III stopnia. 15 lutego młodzi pracownicy Sekcji Kultury Języka zorganizowali spotkanie z członkiem korespondentem Litewskiej Akademii Nauk, dr. Kaziu Ulvydu. 17 lutego Sekcja Historii Języka i Dialektologii uczciła swoich kolegów — laureatów krajowej nagrody naukowej za 1994 r.: Eleną Grinaveckienę, Aldoną Jonaitytę, Joniną Lipskienę, Kazį Morkūną, Birutę Vanagienę, Aloyzą Vidugirį. 24 lutego asystent Sekcji Gramatyki Artūras Judžentis obronił rozprawę doktorską z nauk humanistycznych (językoznawstwo) pt. „Konstrukcje porównawcze w dawnej litewszczyźnie”. Komitet studiów doktoranckich: dr hab. V. Ambrazas (przewodniczący), doc. dr hab. V. Labutis, dr hab. A. Sabaliauskas, dr hab. N. Slėžienė, prof. dr hab. Z. Zinkevičius. Recenzenci oficjalni: prof. dr hab. J. Palionis, dr A. Ružė. 7 marca kierowniczka Sekcji Nazewnictwa, dr Vitalija Maciejauskienė obroniła habilitację z nauk humanistycznych (językoznawstwo) pt. „Nazwiska litewskie: rozwój i pochodzenie”. Komitet habilitacyjny: prof. dr hab. A. Vanagas (przewodniczący), dr hab. V. Ambrazas, prof. dr hab. V. Mažiulis, prof. dr hab. A. Rosinas, dr hab. A. Sabaliauskas, dr hab. N. Slėžienė, prof. dr hab. Z. Zinkevičius. 15 marca podczas sesji sprawozdawczej Walnego Zgromadzenia Litewskiej Akademii Nauk wręczono nagrody: Nagrodę Kazimierasa Būgi — akademikowi Zigmui Zinkevičiui za znaczące badania nad spuścizną wybitnego językoznawcy K. Būgi; dyplom laureata i nagrodę w konkursie młodych naukowców — dr. Artūrui Judžentčiui za pracę „Szyk składników konstrukcji porównawczych w dawnej litewszczyźnie”. Radę Instytutu przedstawiła do tych zaszczytnych nagród prace naukowców. 25 marca kierownikowi Sekcji Gramatyki, dr. hab. Vytautui Ambrazui skończyło się 65 lat. 6 kwietnia w imieniu językoznawców dr K. Morkūnas złożył Instytutowi gratulacje 242 z okazji urodzin naszego przyjaciela, Jego Ekscelencji pana Alberta ŠarkanisaAlbertą Šarkanį, Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Republiki Łotewskiej na Litwie. 18 kwietnia starszy pracownik naukowy Wydziału Historii Języka i Dialektologii, dr Saulius Ambrazas obronił pracę habilitacyjną z nauk humanistycznych (językoznawstwa) pt. „Rozwój słowotwórstwa nazw narodowości. Derywaty czasownikowe w języku litewskim”3. Komisja habilitacyjna: prof. dr hab. Z. Zinkevičius (przewodniczący), prof. dr hab. E. Jakaitienė, dr hab. S. Karaliūnas, prof. dr hab. V. Mažiulis, prof. dr hab. A. Rosinas, dr hab. A. Sabaliauskas, prof. dr hab. V. Urbutis. 22 kwietnia dr hab. A. Sabaliauskas w imieniu Instytutu pogratulował koleżance, dr Antanė Kučinskaitė, z okazji 80. urodzin. 26 kwietnia w Bibliotece Litewskiej Akademii Nauk zaprezentowano nową publikację (Lietuvių kalbotyra, 1973—1976; Bibliografia literacka / Opracowały R. Sedekerskytė, A. Ubeikaitė. — V.: Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk: Instytut Języka Litewskiego, 1994. — 392 s.). W wydarzeniu uczestniczyły i zabierały głos autorki opracowania oraz członkowie kolegium redakcyjnego K. Morkūnas i A. Sabaliauskas, którzy pomogli w wyborze i uporządkowaniu materiałów. 3 czerwca dr hab. A. Sabaliauskas uczestniczył w uroczystych obchodach poświęconych braciom Jonasowi i Antanasowi Juškom w Veliuonie. 14 czerwca kierowniczka Wydziału Nazewnictwa, dr hab. Vitalija Maciejauskienė skończyła 50 lat. 21 czerwca senat Wileńskiego Uniwersytetu Pedagogicznego nadał dr Laimie Grumadienė tytuł naukowy docenta. 1 sierpnia kierownik Wydziału Słowników, doc. dr Vytautas Vitkauskas skończył 60 lat. 27 sierpnia członek korespondent Litewskiej Akademii Nauk, dr Kazys Ulvydas skończył 85 lat. 10 października prof. Zigmas Zinkevičius został wybrany zagranicznym członkiem Łotewskiej Akademii Nauk. 17 października koledzy i przyjaciele z Instytutu złożyli językoznawcy Kazysowi Ulvydasowi życzenia z okazji jubileuszu. 17—18 listopada w Kiejdanach upamiętniono 400. rocznicę Katechizmu Mikalojausa Daukšy oraz jubileusz językoznawcy Kaziego Ulvydo. Dr P. Kniūkšta wygłosił referat o działalności naukowej K. Ulvydo. Wybitny językoznawca został honorowym obywatelem miasta Kiejdany. 27 listopada Litewski Dom Artystów oraz Litewskie Towarzystwo Historii i Tradycji Teatru zorganizowały spotkanie z językoznawcą i teatrologiem, doc. dr. Vytautasem Vitkauskasem. W wieczorze jubileuszowym uczestniczyli teatrolodzy, aktorzy i językoznawcy. Występowali i recytowali wiersze nie tylko studenci Wydziału Teatru i Filmu Akademii Muzycznej, lecz także sam Jubilat. Zorganizowano wystawę fotografii i prac naukowych. 30 listopada pracownicy Wydziału Słowników złożyli jubileuszowe życzenia swojemu kierownikowi, Vytautasowi Vitkauskasowi, prezentując przygotowaną i wydaną bibliografię jego prac. 10 grudnia starszej pracownicy naukowej Wydziału Gramatyki, dr hab. A dele? * * * 243 Straty 5 marca zmarł akademik Litewskiej Akademii Nauk, dr hab. Jonas Lankutis (ur. 1925 02 08). J. Lankutis — wybitny badacz i krytyk literatury litewskiej — w latach 1984—1990 był dyrektorem Instytutu Języka i Literatury Litewskiej. 13 kwietnia zmarł członek-korespondent Litewskiej Akademii Nauk, członek zagraniczny Łotewskiej Akademii Nauk, prof. dr hab. Aleksandras Vanagas (ur. 1934 08 12). A. Vanagas — wybitny badacz litewskiej onomastyki — w znacznym stopniu przyczynił się do odtworzenia Instytutu Języka Litewskiego i od początku jego samodzielnej działalności (1990 04 16) był jego dyrektorem. 19 sierpnia zmarł prof. dr hab. Uniwersytetu Pedagogicznego w Wilnie Vladas Grinaveckis (ur. 1925 08 15). V. Grinaveckis był jednym z najwybitniejszych litewskich dialektologów; szczególnie wiele dokonał, badając dialekty żmudzkie, a do zbiorów danych Instytutu Języka Litewskiego przekazał wiele cennego materiału językowego. 15 października zmarła wybitna łotewska językoznawczyni, badaczka bałtyckiej onomastyki, wieloletnia pracownica Instytutu Języka i Literatury Łotewskiej Akademii Nauk, doktor honoris causa Łotewskiej Akademii Nauk Valija Dambė (ur. 1912 05 26). V. Dambė utrzymywała bliskie kontakty z językoznawcami Instytutu Języka Litewskiego. Irena Andriukaitienė 244