Sveikiname Eleną Valiulytę

ACTA LINGUISTICA LITHUANICA XLIV (2003), 191-195 PERSONALIA SKŁADAMY GRATULACJE ELENIE VALIULYTĖ 25 czerwca tego roku swoje siedemdziesiąte urodziny obchodziła znana litewska językoznawczyni Elena Valiulytė. Urodziła się w Kuktiškės, w powiecie uciańskim. Po ukończeniu szkoły progimnazjalnej w Kuktiškės kontynuowała naukę w szkole średniej w Ucianie, którą ukończyła w 1953 roku. W tym samym roku wstąpiła na Wydział Historyczno-- Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego, gdzie studiowała język i literaturę litewską oraz napisała pracę dyplomową o rodzimej gwarze kuktiškėskiej. Po ukończeniu uniwersytetu przez rok pracowała jako nauczycielka w siedmioletniej szkole w Juodenėnai w rejonie podbrodzkim, dopóki Kazys Ulvydas, dostrzegając w niej zdolną językoznawczynię, nie zaprosił jej do pracy w Instytucie Języka i Literatury Litewskiej. W Instytucie Elena Valiulytė pracowała w utworzonym w 1960 roku Dziale Współczesnego Litewskiego Języka Literackiego, z którego później wyłonił się Dział Gramatyki. Elena Valiulytė poświęciła pracy gramatycznej najbardziej aktywne lata swojego życia. Pod kierunkiem profesora Juozasa Balčikonisa w 1966 roku obroniła rozprawę doktorską z nauk humanistycznych „Znaczenia i użycie przyimków łączących się z biernikiem we współczesnym języku litewskim“. Do akademickiej trzytomowej Gramatyki języka litewskiego napisała następujące rozdziały: o przyimku, połączeniach czasownikowych, rzeczownikowych, liczebnikowych i przysłówkowych oraz o dopełnieniu. Jest współautorką trzech napisanych w tym rozdziale Gramatyk współczesnego języka litewskiego; napisała do nich rozdziały o przyimku, spójniku i połączeniach wyrazowych podrzędnych. Wydała dwie monografie — Różnorodnie określamy miejsce (1995) i Synonimy składniowe współczesnego języka litewskiego (1998), opublikowała wiele artykułów w czasopiśmie Zagadnienia językoznawstwa litewskiego (później — Acta Linguistica Lithuanica), Kulturze języka i innych wydawnictwach. W prasie naukowej Elena Valiulytė współpracuje również obecnie. Przygotowała do druku wybór prac naukowych swojego nauczyciela Kazysa Ulvydasa Przysłówki języka litewskiego (2000), w którym opublikowano wszystkie jego prace o przysłówkach. Chociaż obecnie oficjalnie już nie pracuje w Instytucie, Elena co tydzień uczestniczy w odbywających się w Dziale Gramatyki seminariach poświęconych dyskusji nad koncepcją Nowej gramatyki języka litewskiego i chętnie kontaktuje się z młodszymi kolegami. Życzymy Jubilatce — zawsze życzliwej, przyjaznej, uważnej, mądrej i drogiej koleżance — dużo energii, zdrowia, dobrego nastroju i wielu lat życia. Gina Kavaliūnaitė 192 | BIBLIOGRAFIA ELENY VALIULYTĖ MONOGRAFIE 1. Miejsce określamy różnorako. Wilno: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii, 1995. 2. Synonimy składniowe współczesnego języka litewskiego. Wilno: Instytut Wydawnictwa Nauki i Encyklopedii, 1998. GRAMATYKI 1. Gramatyka języka litewskiego. T. 2 (przyimek), red. K. Ulvydas, Wilno: Mintis, 1971. 2. Gramatyka języka litewskiego. T. 3 (połączenia wyrazowe czasownikowe, rzeczownikowe, liczebnikowe, przysłówkowe, dopełnienie), red. K. Ulvydas, Wilno: Mokslas, 1976. 3. Gramatyka współczesnego języka litewskiego (przyimek, spójnik; związek podrzędny (połączenia wyrazowe)), red. V. Ambrazas, Wilno: Wydawnictwo Nauki i Encyklopedii: wyd. I —1994; wyd. II — 1996; wyd. III 1997. 4. Gramatyka litewska (przyimek, spójnik, połączenia wyrazowe), red. V. Ambrazas, Wilno: Baltos lankos, 1997. 5. I pammamuka aumoeckozo s3bixa (przyimek, spójnik, połączenia wyrazowe), pea. B. Ambpa3ac, BunbsHioc: Mokcnac, 1985. ARTYKUŁY 1. Znaczenia i użycie przyimka pro we współczesnym języku litewskim. Kultura języka 5, 2. Znaczenia i użycie przyimka apie we współczesnym litewskim 1963, 52-62. języku literackim. MA darbai, seria A 1(16), 1964, 243–252. 3. Znaczenie i użycie przyimka į we współczesnym języku litewskim. Lietuvių kalbotyros klausimai 7, 1964, 97–117. 4. Znaczenie i użycie przyimków pagal i palei we współczesnym języku. Kalbos kultūra 7, 5. Użycie przyimków do wyrażania relacji porównawczych. Lietuvių kalbotyros klausimai 9, 1967, 6. Wyrażanie relacji ilościowych za pomocą przyimków. Kultura języka 12, 1967, 13-19. 7. O wyrażenia1964, 37-44. ch apie, przy okazji i przy dobrych (najlepszych) życzeniach. Kultura języka 14, 1968, 35-36. 8. Użycie 85-95. przyimka prieš (priešais) we współczesnym języku litewskim. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego 11, 1969, 59-68. 9. O wyrażeniu mokytis pas ką nors. Kultura języka 16, 1969, 25-26. 10. W imię czego. Kultura języka 19, 1970, 38-39. 11. Z poprawek języka kancelaryjnego (wraz z V. Vaitkevičiūtė). Kultura języka 19, 1970, 3-9. 12. Jedzie na koniu i jedzie konno. Kultura języka 22, 1972, 12-13. PERSONALIA | 193 13. Znaczenie dopełniacza z przyimkiem be. Kultura języka 23, 1972, 47-50. 14. Z synonimiki składniowej. Biernik z apie, aplink — dopełniacz z ant. Kalbos kultūra 24, 1973, 21-23. 15. Z synonimiki składniowej. Biernik z per — dopełniacz z ant. Kalbos kultūra 26, 1974, 16. Z synonimiki 15-16. składniowej (autis, avėti... ką i (su) kuo). Kalbos kultūra 27, 1974, 21-26. 17. Połączenia wyrazowe z przyimkiem per. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego 15, 1974, 91-106. 18. Czasownikowe połączenia przyczynowe z przyimkiem per i ich synonimy w litewskim języku literackim. Prace magisterskie, seria A 4(61), 1977, 155-165. 19. Połączenia czasownika pykti oraz jego synonimów z przyimkami dė! i už. Kultura języka 35, 20. Oskarżać za co, z powodu czego, 1978, 26-30. czym. Kultura języka 36, 1979, 32—37. 21. Konstrukcja przyimka po z biernikiem i jej synonimy. Kultura języka 41, 1981, 22. Akademicka „Gramatyka języka litewskiego“. Kultura 21-40. języka 43, 1982, 20—26. 23. Dlaczego tylko stażuoti? Kultura języka 49, 1985, 63. 24. System przyimków oznaczających przyczynę w języku litewskim. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego 25, 1986, 25. O synonimice 97-156. biernika i narzędnika (linguoti galvą /galva). Kultura języka 52, 1987, 31— 41. 26. Dopełniacz celu i jego synonimy. Kultura języka 54, 1988, 30—36. 27. Synonimiczne użycie miejscownika i przyimka į z biernikiem. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego 28, 1989, 172-200. 28. Krante i ant kranto. Kultura języka 56, 1989, 40—43. 29. Wyrażanie narzędnika we współczesnym języku litewskim. Zagadnienia językoznawstwa 148-159. litewskiego 29, 1991, 30. Z zakresu synonimiki składniowej (biernik /narzędnik). Lituanistica 4(12), 1992, 50-55. 31. Z zakresu synonimiki składniowej (dopełniacz /za z dopełniaczem). Kultura języka 63, 1992, 37-41. 32. Szczególniejsze znaczenia konstrukcji z przyimkiem prie. Kultura języka 66, 1994, 35-47. 33. Znaczenia drogi przesunięcia oraz ich wyrażanie. Zagadnienia językoznawstwa litewskiego 33, 1995, 143-168. 34. Syntaktyczne wyrażanie czasu. Lituanistyka 2(22), 1995, 68-81. 35. Czy można pamiętać, zapomnieć o czym? Kultura języka 67, 1995, 56-62. 36. Leksykalne i syntaktyczne synonimy języka litewskiego. Lituanistica 3(27), 1996, 27-43. 37. Setna rocznica urodzin Petrasa Būtėnasa. Język ojczysty 6, 1996, 21—22. 38. Trzy razy dziennie czy w dniu? Kultura języka 69, 1997, 38-39. 39. Funkcjonalna gramatyka języka litewskiego [rec.] A. Valeckienė. Funkcjonalna gramatyka języka litewskiego. Kultura języka 71, 1998, 107-110. 194 | PERSONALIA 40. Wyrażanie przyczyny za pomocą przyimków we współczesnym języku litewskim. Lituanus 45 (1), Chicago, 1999, 49-65. 41. O jednym modelu zdań z przyimkiem iš. Kalbos kultūra 72, 1999, 56-61. 42. Prace i zasługi Kazysa Ulvydasa dla nauki o języku (wspólnie z V. Ambrazem). Kalbos kultūra 73, 2000, 3-12. 43. Konstrukcje celu w języku litewskim z czasownikami ruchu. Acta Linguistica Lithuanica 44, 2001, 201-225. 44. Użycie słów przeczących w języku litewskim. Język ojczysty 6, 2001, 5-8. 45. Odpowiedzi na pytania: Czym zastąpić przysłówek vidiniai? Kultura języka 12, 1967, 45-46. Mówić przez radio czy mówić poprzez radio? Kultura języka 12, 1967, 65-66. Czym zastąpić: dzisiaj nie jestem w formie? Kultura języka 21, 1971, 90. Czy pilot sadza samolot, czy go osadza? Kultura języka 21, 1971, 90. Jak poprawić: auksiniai oranžinė spalva? Kultura języka 35, 1978, 58. Czym zastąpić Jį pažemino pareigose? Kultura języka 53, 1987, 44. Podatki do budżetu czy podatki na rzecz budżetu? Język ojczysty 12, 1993, 10. Czy poprawna jest wyższość czego nad czym? Język ojczysty 12, 1995, 10. Czy poprawne są pytania: jak daleko? jak długo? Język ojczysty 7, 1997, 13. INNE PRACE 1. Indeksy zeszytów „Kultury języka” 11–20. Kultura języka 20, 1971, 41-112. 2. Indeksy zeszytów „Kultury języka” 21-30 (wspólnie z J. Karaciejusem, N. Sliziene). Kultura języka 30, 1976, 26-122. 3. Pielęgnujący (Kazysowi Ulvydasowi —80). Literatura i sztuka, 1990 08 18. 4. Gramatyki języka litewskiego. Gimtas žodis 9, 1993. 5. Imiesłowy — ozdoba języka litewskiego [rec.] A. Klimas. Użycie imiesłowów języka litewskiego (Wilno, 1993, 86 s.). Gimtasis žodis 2, 1995, 27—32. 6. Językoznawca Kazys Ulvydas (wraz z V. Ambrazem). K. Ulvydas. Przysłówki języka litewskiego, 2000, IX-XXXIII. 7. Indeks przysłówków (wraz z Ž. Mockevičiūtė). K. Ulvydas. Przysłówki języka litewskiego, Wilno, 2000, 388-429. 8. Artykuły do encyklopedii (przyimek, połączenia wyrazowe). MLTE 2, 1968; 3, 1971; LTE 9, 1982; 12, 1984. RECENZJE ROZPRAW DOKTORSKICH (NIEOPUBLIKOWANE) 1. J. Kareckaitė. Jednorodne części zdania we współczesnym litewskim języku literackim. Wileński Instytut Pedagogiczny, 1967. PERSONALIA | 195 2. P. Bikulčienė. Intonacja zachęcająca języka litewskiego. Wileński Instytut Pedagogiczny, 1976. 3. S. Klavina. Porównanie funkcjonalnych stylów języka łotewskiego. Uniwersytet Wileński, 1979. 4. V. Vitkauskienė. Substantywne związki wyrazowe z su zależnym bezokolicznikiem w języku litewskim. Uniwersytet Wileński, 1983. 5. A. Drukteinis. Sposoby wyrażania ir jų stosunków obiektowych we współczesnym języku litewskim. Uniwersytet Kłajpedzki, 1986. 6. L. Jaramaitytė. Konstrukcje współrzędne we współczesnym litewskim języku literackim. Uniwersytet Wileński, 1987. 7. A. Janulienė. Wyrażanie porównania we współczesnym litewskim języku literackim. Uniwersytet Wileński, 1988. 8. Napisano 15 recenzje innych (prac dyplomowych, licencjackich, magisterskich).