Ramunė Vaskelaitė. Makroekonomikos terminija: sinonimijos priežastys
Full text
Recenzijos / Re iews 313
VIDAS VALSKYS
Ka iuomenės Lie u os Mokymo i dok inų aldyba ORCID
Vals ybinė lie u ių kalbos komisija
id: o cid.o g./0009-0000-9983-0634 Mokslinių y imų k yp ys:
e minologija, sin aksė, kalbos poli ika.
DOI: doi.o g/10.35321/all89-15
Ramunė Vaskelai ė
Mac oeconómicos
TERMINIA: SINONIMIJOS
PREZACASTYS
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2022, 136 p.
DOI.o g/10.35321/e-pub.46.mak oeconomikos- e minija El Consejo de Minis os de las Comunidades Eu opeas ha adop ado una decisión po la que se es ablecen las no mas mac oeconómicas de la Unión Eu opea.
ISBN 978-609-411-332-1 Es a Di ec i a no se aplica a las emp esas que se encuen an en una si uación de c isis o que se encuen an en una si uación de c isis.
2022 m. Li u ian Language ins i u e esleis a elec ónica Ramunės Vaskelai ės
ciencia es udio Mac oeconomikos e minija: sinonimijos p iežas ys o o uno
de allus e minų sinonimijos y imas, al que pod ía conside a se an e io es
au o es de es a es udio de o as á eas (p z., as ologijos (Vaskelai ė 2021)) de
simila ca ác e y emá ica in es igaciones ąsa y sykiu nue o zabalgsniu a
mac oeconomikos e miniją y su a oseną ado ėmi šokošiuose ado ėliųjų
aukš ų mokyklose. Nemenkos olum ies (136 p.) es udio de ciencia is ies ak ualus
publikinys, pues pe mi e no solo pag ilden i causa de la sinonimía de e minos
habamosios s i as, sino y oca algunos o os aspec os de consumo de
e minología mac oeconomica, panag inė i algunas comunes p oblemas de
e minos de c eación, consumo, ecip ocio concu acion, implan agimo. Como
esc ibe la publicación Į ade, [š]ia es udio de ciencia, en la que se concén ase en
é minos mac oeconomicos, espe a con ibui a compa a negausių é minos de
economía in es igaciones y sus sp agą naikin i (10 p.). Dado que un ypu mul i ud de
aspec os de aba ca imposible, au o és elegida cuidadosamen e expe imen inė i
sinonimía de é minos mac oeconomicos, la cual es y us y apibend inus se puede
bas an e con iablemen e esol e no sólo apie basis o amien o o
nenusis o ėjimą de la e minología del ámbi o es udiamosa (12 p.), sino y escoge o os e minijos sa i umus.
VIDAS VALSKYS
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
Mokslo s udiją cons i uye P a a mė, Į adas, cinco dės omieji sky iai, Iš ados,
uen es y li e a u a lis asas, San auka en inglés. Į ade se esumense la
mac oeconomicas (múslo y enseñdomoyo obje oko) genezė, adimosi p iežas ys,
mac o economía obje o, es a aldea lie u iškosios e minijos aida, plan eama y
azonizada sinonimías como uno de los e minijos ins umen os de es udio.
Ap a iama y sinonimiei muy g e ima concep o de a ian izmo, indicanomi es as
concep o de simili udes y di e umai, examinanamos desiguodo sus in e p e a imo y
pli imo Lie u os i ki ų šalių e minologijos da buose mo y ai i p iežas ys.
Au o ė, p ipažindama šių są okų glaudų yšį i ibos a p jų nebu imo galimy-
pabé, sin emba go enkasi menė ąją bo a b ėž i y de la pe spec i a, que
sinonimiškumas y a ian iškumas no apa ūs suje os, consis en emen e man iene.
Análisis seleccionada diez du an e ein ecien me io (nuo 1997 m. has a 2017 m.)
edi as de di e sas escuelas supe io es de mac oeconomikas manualillas (a de
economía manualillas pa es). Tokia, seemis, su icien e oma obje o de es udio
e ela y de alladamen e examina , p incipales polinkiam de consumo y manejo
discu i , sinonimía mo i os es ablece . Sapslo es udio esc i a cla a, paga ia
lengua, ase ciones y conclusiones o mulados dis ai amen e y p eciziosamen e,
pasapikė sólo un o o pinklokas ase ción (p.ej., as mismas concep os dis in os
angliškus pa adinimus menėjo como causa de sinonimía de lie u iškų e minų (87
p.)). Šioks al degu o šaukš as nesužiū ė i ko ek ū os ik ai: Š enčonienė ( u ė ų
bū i Š enčionienė, 10 p.), ag eguo a paklausa y ag eguo a paklausa (el segundo caso
debe ía se o e a, 41 p.), į a dijamas ( u ė ų bū i į a dijamas, 50 p.), al ena y ius
(83 p.), ipologiname (85 p.) y k . Neapsižiū ėjimo pada iniu pod ía conside a se y de
la palab a y iausybė ašymą mažąja aide (li e a ū os są aše indicando Gobie no de la República de Li uania
m. 6 de no iemb e de 2000 d. sen encia).
Pa a una in es igación cuybiškia ealizada es muy impo an e adecuada y p ecisa
selección de ma e ial empí ica. Dado que los da os e an omados no de e minos
dicciona ios, sino de mac oeconomías manualillas, e a muy impo an e que en
in es igado aki a į en ek ų odos en los manuales p ede e minados pa a o i los
é minos de la es e a mac oeconomía, que en e ellos no paqliū ų (y po eso
pudie an esponde a la pa ikimía) los é minos comunes, en muchas á eas de ciencia,
o de o as, no de in es igación mic oeconomías. Pa a selecciona los é minos
adecuados au o é aplicó esencialmen e dos c i e ios: c i e io de ma cación g á ica
(p.ej., cuando el concep o de la á ea de es udio en el ex o se dis ingue en pin a en
neg i a) y c i e io de de inición (i.e. e minos de mac oeconomía laikisi i é minos
de inidos en manualèles de mac oeconomía (20 p.)). Es os c i e ios, seemis, son una
buena base pa a los da os eque idos ecopila , y noac uales a descee i, sin emba go
sin emba go comple amen e no anula posibilidades en e análisisuosimos é minos
en esian de aquellos, que no son mac oeconomicas é minos. Es o econoce y la
misma au o a, al a i ma que [n]ub ėž i muy exaclią on e a en e mac oeconomía y o as economía saakų e minų es e abajo no se p e ende, po que es no e minog á ico de ca ác e
Ramunė Vaskelai ė. Mak oekonomikos e minija:
sinonimijos p iežas ys
Re isiones Re iews 315 abajo, y y e minos en dicciona ios en e ce canos
ciencia akás o pošakios e minos muy es ic os nob ėžiama (22 p.). / Sykiu se
puede acep a que pag indines mapa ), po lo que po la ep esen a i idad de la
k oekonomikos e minų in en o ių čia ap a simi e minai u ė ų pe eik i“ ( en
ma e ia in es igamía no su gen g andes dudas. Segundo capí ulo del es udio
asignado a los manuales de mac oeconomía pa imen ados é minos sinónimos
quan i a i a (de pa e y quali a i a) análisis. De odo manualèlios
зафиксированные 355 sinónimos eilu és, y sinónimos no ienen 522 é minos. Tal
elación como pe mi i ía hace suposición de que la e minología mac oeconómica
es bas an e asen ada, sin emba go, eniendo en cuen a que g an pa e de los
é minos sin sinónimos no con enedo es se usan sólo en un o o manualèlia, y 52 de
ellos ienen iguales o di e en es a ian es, puede hace se ambién la con a ia
conclusión, cadé en los manuèlies mac oeconómicos una e minía pa icula men e
no asen ada (26 p.). Sin emba go así ca egó icamen e no jus i icada, ya que
e minías aidai desde el pun o de is a de la sinonimía alo a hab ía más
g andes que 10 líde es del es udio im ie. Además e minos (ne)nusis o ėjimo se
examinan y o as abajos de e minología li uanas y ex anje as mencionadas
e minos sinonimía causas: ciencia lengua aida, e minos o denkyba y
no minización, lengua de su eika, es iliaus o géne o í aka y k . Pa a de e mina ,
cual una u o a azón lemb a la sinonimía de los é minos usados en los manuales
de mac oeconomía (29 p.), la au o a del es udio u iliza en los abajos de
e minología una he amien a bas an e habi ual − la disolución de sinónimos en
ipos según o igen (sa akilmías, ex animakilmías y kelakilmías) y composición
(žo džiai y keliažodžiai e miniai), así como la disolución de nominaciones (llamados
aspec os sinónimos) y da ybos (bend ašakniai y nebend ašakniai e miai) en
di e sos pun os de is a. Tokia me odología cons i uye opo unidad de apciuopi
y desc ibi amplio espec o de azones de sinonimía de é minos, po lo an o y pe segui obje i o de abajo exnag ina los p incipales azones de sinonimía de é minos u ilizadas en manuales mac oeconomicos.
En e ce capí ulo, en el que de alladamen e se discu en sinónimos según kilmę,
p incipalmen e a ención se p es a a ales e minos sinonimías adimosi acciones
como es animas lenguas en in luencia y no mación del lenguaje. Al úl imo e bo
nomb a au o ė no a as eces usa sinónima u in į e miną lenguaje ( e minijos)
a egkyba (a eces ellos se conjugan con un in e up u, ej., lenguaje y e minijos
a egkyba (64 p.) o lenguaje y e minijos a egkyba (113 p.), e dad, cuando alguna
ez se usa sólo una palab a e minijos, ej., 36, 115 p.). ¿Es e a iado asuncionamien o
de concep o es jus i icado? ¿No hab ía bas an é alguna siquie a de un é mino?
Pues o que los é minos se no malizan aplicando esencialmen e los p incipios
gene ales de o denamien o del lenguaje (especialmen e al es a o léxico aplicado al
p incipio de pu eza, que en discusión de e minos sinonimía es el más ac ual) y
c i e ios de codi icación, ¿quaka ía suquę o denamien o del lenguaje? Nag inėjan
di e sasakilmę sinonimiją, a la cual asignadas 103 sinónimos eilu és cons i uyen casi
e čdalį de odos los casos de sinonimía, dis inguidos ecuen es y a os g upos de sinonimía casos. Admi o, no es á comple amen e cla o, qué se conside a ecuen e y qué a a.
VIDAS VALSKYS
Ac a Linguis ica 316 Li huanica LXXXIX
¿Qué indicado cuan i a i o de e mina la asignación a un g upo o a o o? lo que se
conside a en a os casos, puede juzga se de las alegaciones de que sinónimo se
p esen a en apenas un o o manualéla (37 p.) o e minai, sinonimia u in ys en apenas
un o dos manualéla ( en mismo), aunque 58 p. a al asignación igual y se con adice, ya
que se a i ma que desp ende de un é mino pa3 manualélas sob e sus sinónimos
se ía inexac o, po lo que se conside an polinkios los casos p esen ados como solos
casos de uso (40 p.). En o o luga se a i ma que [į] casos de sinonimía a os y
ecuen es di e saakilmė sinonimija se ha clasi icado según lo que los sinónimos del
é mino en los manualėlios di undę (58 p.). Se puede c ee que los sinónimos ecuencia
y a eza di e encia cuan o más cla o nub ėžus, lik ų menos espacio a cie as dudas
an o po la dis ibucion de da os p ecisión, an o y po sus in e p e amien o. Al
deduci casos de sinonimía, al examina los di e sos aspec os de su aiškos y
p es ación en ex os, minimi y kabu ėse se usan palab as o combinaciones de
palab as, ej., monigos įdėjimai (49 p.) o išs ūmimo e ec o (52 p.). Nag inėjan kabu ėse
us oyamus skolinius (p z., šokas 55 p.) apoyamasi s e imžodžių y ėjų
p esuposiciones, que al esc i u a puede mos a siekį palab a in eg a en ex o y
(o) no á a iba a se del s e imžodis, sin emba go se puede pasiges i es udiías
au o ės įž algų, como debė ų alida kabu ėse a ous lie u iškos kilmės žodžius. ¿El
su encabu inamien o no indica el au o del manualèlio (y (o ) edi o del ex o)
inexcu idad, dudas sob e la idoneidad del é mino, exac i ud, e c.? ¿Tales kabu ėse se
esc iben an o palab as de Li u iška como ambién de o igen ex anje a o sus
compuiniai pueden se conside ados habi uales casos de sinonimía de e minos, en
o as palab as, ¿poden se asemejados a los e dade os, sin kabučių p esen ados a
é minos? Analizando y e aluando la in luencia de o os idiomas como una de las
acciones de sinonimía de e minos, ele an y g ildenan ales aspec os como la
adimasis de sinónimos debido a la aducción de é minos (y pa icula men e
excalbamen e es e aspec o in luye 73−74 p. se examinan los é minos de signi icado
pe kel inas, que se aducen di ec amen e de inglés, así como los casos de sinonimía
de e minos me a ó icos) o po sinonimía besi eiški en o o idioma. El p incipal o igen
de endeudamien o de e minología mac oeconomica comple amen e
jus i icadamen ei se conside a en inglés es o mues a debido angliškos šaknies de
consumo de p és amos susda é di e sosacilmés casos de sinonimía. Apa e se
discu en é minos bums, cli ingas, ba e is, lizingas, ac o ingas y k ., examinados
sus ag adciones, lie u iškų a i ikmenų paieškos y o as peculia idades de consumo.
Jun o con los é minos de o igen angliškos se discu e o e a imas, aunque él
aiškinjas como p o enęs de acūzų kalbos a o ei (69 p.), así como impo as y
expo as, que se econocen como lo inškos kilmės palab as, pa ekę pe anglų kalbą (70
p.). Ingleses aquí de e dad podía se lengua in e pininké, sin emba go llama es os
palab as en é minos de o igen angliškos nea odo muy undada. Tal es a discu iada
g upo (Ki i angliškos kilmės e minai) necesi ó nomb a p eciziškiau? Kyla neabeškumų mi ando a 7-oje
Ramunė Vaskelai ė. Mak oekonomikos e minija:
sinonimijos p iežas ys
Re iews de Re isións 317 abla en los da os p esen ados y ellos in e p e ando. /
Ta kime, en la segunda escilla, que nomb ada Lie u iškų e minų sinonimija,
p opo cionan é minos de égimen de moneda ku so sis ema, cuyos odos dėmenis son
in e nacionales, aigi nelie u iškos kilmės palab as, ad queda nolajušku, po qué ellos
abo dan jun o con lie u iškais e minis. En el cua o capí ulo p esen ada la
nominación a iación de casos de sinonimía de é minos condicionados pe mi e
paaxplica , po qué en e sí compi en dos o a ios é minos de o igen Li u iška o dos
o a ios skoliniai (76 p.). Los manueles de Mac oeconomica зафиксировать номинации и
aiškos s y a imai azonablemen e asociamos con e minų o ma imusi,
nenusis o ėjimu, стремю į a dijan издвинуть различные признаки, ėmimusi
ne ienodais источниками, классификационного разлимами и другими факторами
синонимии терминов. En la a iedad de é minos se echa un is azo ampliamen e no
solo del conc e o ex o, sino ambién in e ex iniu ni elenu es o pe mi e aba ca aún
más aspec os y p esen a de alles de los más ap opiamismos pajechos, las cuales
omen a la uncionalidad del é mino, concep ualizamien o desiguoda del concep o y
o os mo i os, pic sl. Al inal del capí ulo se menciona de casos, cuando un concep o
se de iende o o, y ambos au o es de ado ėlių in ádense como sinónimos (89 p.). Se
p opo ciona un ejemplo de es e ipo el concep o isumía de ing esos se u iliza como
sinónimo de gene al de p oduc o nacional. Más casos no se p esen an, mo i ando con
lo que se adhie e a la e minología li uana di undida concepción de concep os
sinonimía de e minos sinonimía, sin emba go aquí mismo se a i ma que en
e minología ex anje a la sinonimía de concep os ambién es obje o in es igado,
pues an o la in es igación del au o del es udio sob e el posible aspec o del campo de
es udio mencionado ex ende el sen ido de p ecisión (a noniksliness), como o os
ejemplos de sinonimía pasi aikę pod ían se aspec os eó icos y p ác icos, la
pe spec i a de los au o es sepa ados en e minología li uana. En el quin o capí ulo
se examinan comun ašakniai sinónimas y sus a oseną lemiančios palab as de
da ybos izgales y sus causas. Al comienzo del capí ulo se discu en los ski umai del
a a amien o de bend ašaknių sinonimų en abajos de e minología li uanas y
ex anje as en e minología ex anje a al ipas de sinónimos no malmen e no se
dis inguen (aquella misma concepción nomb inan es bend ašakniai é minos se
conside an en casos de a ijamien o e minológico), y en e minología li uanas el
concep o de bend ašaknių sinónimos cada ez más se a ianza (menciones A. Umb aso,
A. Mi ke ičienė y a abajos de es a au o a), el es udio de los sinónimos bend ašnius y
nesend ašnius, en e o as cosas, pe mi e analiza los y analiza los más
sis emá icamen e. A con inuación gene ašaknių é minos de sinonimía
mac oeconomicas manualėlios casos se discu en en de alle. Como se podía espe a ,
p incipalmen e ape cedió pa es sinónimos de las que o man p e acios -inis ediniu y
kilmininku eiškiami dedemni dependiomieji del é mino compues o (p.ej., in e media io
inancie o y in e media io inancie o). Tales casos de p e alencia […] no solo la
disponibilidad lengua
VIDAS VALSKYS
318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
posibilidad de hace e minos con apéndices -inis ediniais, pe o ambién ales e minos
kilmininkinį dėmenį u inčiais e minais siejan is eikšmės panašumas a eikš-
con mės di e encias ambiguskidad (95 p.). O os casos de sinonimía de bend ašaknė en
manualėlios mac oeconomicos lemb a o mų in e cambiio in e cambiamum, o os idiomas
í aka, suos co espondimenos paeškos. Sepa a amen e discu ido el g upo de sinónimos
de é minos que con ienen desiguodá núme o de piezas (p.ej., senjo ajo ing esos y
senjo ajas, eo ía de acele e ación y accele a o us) pe mi e alza ales azones de su
consumo como el deseo de ka ojimosi y (a ) del aco amien o, que se une con la
b e edad, de unos p incipios de e minología comunes, pe o aplicándonos (au o de un
ipo de búsqueda especí ico de los nomb es de la economía, s o ios y de di e sas
eo ías, p., keynes Keynes Keynes a gumen wi hou keynesian) , ha ocu ido y con a
casos, cuando ib ė umpasis, y en las escuelas de eo ía se obse a lo mismo.
Pa icula men e alioso sex as capí ulo del es udio, en el que se examinan
signi ica i os, pe o en la e minología li uanas oda ía bas an e poco (a ellos más
a ención k epiama A. Mi ke ičienės abajos) aspec os de elección de é minos
condicionables y uncional displaza, los cuales empelan di e encias de si uaciones
comunica i as, accionamien o al di eccionado y de di e sos o os es ilos aplicando la
impo ancia de unos u o os e minos, ayuda a e ela e minos o a des aca
conocidos sinonimismos. Es cie o, a los lec o es puede algo con undi posky ios
nomb imen es u ilizado umpoji o ma é mino eiksnys ( ie oje es iliaus
eiksnys). An ai 6.2 el nomb e posky io Veiksnio aiška mak oekonomikos
ado ėliuose a si o ien io a ía en el aspec o sin aksinio accion como p incipal de la
pa e sen encial aišką, sin emba go posky io con enido se asigna des ina a o y a
o os es ilaus ac o es modos de esp esimo analiza , inclusión de sinónimos en
ex o discu i. cie a azón de sinonimía se esuel e ambién de los modos de
ma cación de sinónimos aplicados en los manuales de mac oeconomía (pabelación en
sliacu os o comen a io me a albino o, o a ez, llamado y e c. inse pamien o) al
p ime caso se puede habla de su a isiones elacionadas con el cambio de
p es a i o o nenus de e minis o (108 p.), y el segundo modo de ma cación se
ki aip a ian , unkcinio s iliaus eiksniu: mokomojo pobūdžio leidiniuose sie-
elaciona p incipalmen e con el des ina a io, la na u aleza de la publicación, que se
explica con concep os básicos de mac oeconomía, y los nomb es de concep os
pe mi en e ela di e sos aspec os (109 p.). El es udio esumi ia apliclios,
p ecisamen e su o mulados conclusiones, de los cuales no sólo is o los esul ados
del es udio, sino y endencias de consumo de e minología mac oeconomica y cie os
cambios de desa ollo. Pensadamen e selecciona y as uciosamen e aplica las
he amien as de es udio pe mi ió iden i ica y discu i la azón de la sinonimía de
é minos de la á ea de es udio analizando ipos de sinónimos y oposiciones izc iskió o os idiomas in luencia y ac o es de o denamien o del lenguaje, y o os idiomas in luencia e ela la a iedadacilmés sinonimías
Ramunė Vaskelai ė. Mak oekonomikos e minija:
sinonimijos p iežas ys
Re iews 319 pudo un es udio, que, en e o o ko, pe mi ió hace una conclusión, que
al e na i es del mismo concep o de nomb amimien os di e encias encon is debido
a desiguodo clasi icación y desiguodo concep o de in oca ing. Bend ašaknės
sinonimía di undimien o p incipales causas de palab as de da ybos izgalės,
di e encias semán icas, in e cambiamumo posibilidades, y amce os casos, cuando
g e a más co o pa a ojamos po lesnis e m, −cla idad, sis emiškumo seekis.
Au o e a p epa ación eó ica y adquisición en el con ex o de in es igación mues a al
inal del es udio se p esen a una imp esionan e lis a de li e a u a. Es cie o, esa lis a
se ía aún más la ga si en ella se incluye an odos los abajos minimi en el es udio.
Uno de ales − Johnno M. Keynes de su ob a La gene al de empleo, in e eses y dine o
eo ía (1936), al que se basa 5, 100 p. y en o os luga es. Análogamen e se puede deci y
sob e Adamo Smi ho lib o a las Naciones de iqueza na u aleza y azones
es udiinamien o (publą p ime a ez en 1776). Quan o se puede en ende , ambos es os
lib os lengua li uanas no ue on edi ados, ad es udio de ciencia lec o ojamos
hab ían sido muy p a a ñas es as publicaciones bibliog a inas e e odas en inglés.
A pesa aquí exage ados comen a ios, Ramunės Vaskelai ės es udio de ciencia
Mac oeconomikos e minija: sinonimijos p iežas ys dejea sólidous, išsamaus y
quybiško mokslo da bo, que impo an es complemen a los abajos de
e minologías li uanas, ski ų į ai ių s ičių e minų y imams, a uodą, imp esionį.
Es e es udio de la ciencia puede se signi ica i o no solo po causa de la adición de
análisis de é minos mac oeconomicos, sino ambién po algunos aspec os de
e minología gene ales, que se discu en en abajos de e minólogos ex anje os,
pe o has a aho a no ha sido de enjamen e examinado en la e minología li uanas,
ac ualizando, po ejemplo, la in luencia de e minos cogni y ines, discu si as o
uncioncinas. Queda espe ado que en es e es udio de es a ciencia p esen adas
eo ías insigh s y los esul ados del es udio no sólo aps pascua su au o ae oma
nue as e minología in es igaciones, sob e cuyos ema iką hinuominų p esen ada
en es udio, pe o y sulauks de amo e minologos y o os ámbi os lingüo y ininkų
a ención y e lexión, duos peno analizando y e aluando di e sos aspec osus e minías y o os enómenos de lengua.
Į eik a 2023 m. oc ub e 23 d.
VIDAS VALSKYS
Lie u os ka iuomenės Mokymo i dok inų aldybos ado ybės š abo
Doc íns depa amen o de Šilo
g. 5A, LT-10322 Vilnius, Li uania
idas [email p o ec ed]om
Vals ybinė lie u ių kalbos komisija
Gedimino p . 60, LT-01110 Vilnius, Li uania
idas [email p o ec ed]om