Proginis „Acta Linguistica Lithuanica“ XC numeris dedikuojamas akademikei prof. habil. dr. Grasildai Blažienei

Fragment z długiego, długiego poematu „Po omacku” Kiedy zwykłego świata już nie ma, Świadomość wycofuje się do ostatniej cytadeli – Rzeczywistości językowej – Tam, Gdzie słowem „ręka” Wciąż można Pogłaskać słowo „kot”, Słowem „Bóg” – Okiełznać słowo „bzdura”, Słowem „kocham” pójść w odwiedziny do umarłych. Rimvydas Stankevičius Drodzy czytelnicy Acta Linguistica Lithuanica! Szczęśliwie ukazał się 90. jubileuszowy tom czasopisma. Wierny człowiek języka, utalentowany poeta Rimvydas Stankevičius podarował kilka jeszcze niepublikowanych wersów związanych ze słowami. Nigdy nie myślałem, że ten dar, świadczący również o wierności językowi ojczystemu, sprawi, że znów pogładzę własne słowa i ucieszę się, że we mnie doskonale współistnieją gwara żmudzka i jedyny ojczysty język litewski, choć wybrany do studiowania język niemiecki był kluczem nie tylko do poezji R. M. Rilkego, lecz także do szerszego świata filozofii napisanej po niemiecku lub świata licznych niesłyszanych i niewidzianych książek przetłumaczonych na ten język. Dlaczego naukowcy piszą i drukują książki, artykuły oraz dzieła innego gatunku i rodzaju, czytają i tłumaczą złożone rękopisy? Ciekawość, pragnienie zrozumienia początku wielu zjawisk i wydarzeń, ogłoszenia go, aby czytający zrozumieli, że przed nimi istniały już pokłady piśmiennictwa, że spieszono się, by zachować je dla historii. Często można to nazwać wierną służbą historii, a może także podporą życia naukowca. Trudno powiedzieć, którą stronę nauki widzimy: tę, która liczy punkty, czy tę, bez której życie nie miałoby przytulności, poczucia radości odkrywania i świadomości, że czekamy, aż nastanie pokój. Zawsze przypominają się chwile, gdy po odnalezieniu w archiwum tak długo poszukiwanego potwierdzenia własnej prawdy z trudem można było opisać swój stan wewnętrzny. Nauka pomaga nadać sens przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, poczuć ciepło i spokój związane z przyszłością własnych myśli i ich życiem z innymi ludźmi. 8 Acta Linguistica Lithuanica XC 90. tom czasopisma rozpoczyna się badaniem zakonu krzyżackiego w Prusach. Za pomocą podpisów notariuszy identyfikuje się anonimowe pisma. Autor Dieter’is Heck mann’as, bardzo doświadczony archiwista, z pewnością mówi o istotnych kwestiach problematyki identyfikacji. Profesor Marie-Luise’ės Heckmann kieruje wzrok ku jeszcze wcześniejszym źródłom pisanym, ku IX–X wiekom. Autorka przedstawia analizę rękopisu króla Ottona I. Tom obfituje w publikacje poświęcone onomastyce. Do pisania spieszy najstarszy autor czasopisma Jürgen Udolph, kontynuując swoje życiowe poszukiwania dotyczące nazwy miasta Lepcigo. Autor posiadający bodaj największy osobisty kartotekę onomastyczną po raz kolejny przedstawia swoje spostrzeżenia na temat pochodzenia nazwy Lepcigo i jej związku z germańską przesuwką spółgłoskową. Analizowane są również początki ojkonimu Ginùčiai. Uwaga poświęcona jest także tendencjom nadawania imion bałtyckich na emigracji w latach 1991–2020 w Zjednoczonym Królestwie. Tego rodzaju tematy zapewne będą pojawiać się częściej, choć chciałoby się usłyszeć także o szybszym powrocie emigrantów do Ojczyzny, która powinna czekać na swoich ludzi, ponieważ jesteśmy zbyt mali, a musimy być silni. Młody doktorant Simonas Noreikis z Uniwersytetu Helsińskiego dyskutuje z nestorem litewskiej hydronimii Aleksandrem Vanagasem, którego dziewięćdziesięciolecie będziemy obchodzić w tym roku, na temat nazw wodnych pochodzenia ugrofińskiego. W tomie po raz kolejny omawiana jest liczba podwójna w rękopiśmiennych kazaniach Jurgisa Ambroziejusa, powraca się do obrazu sowieckiej Litwy w korpusie tekstów Ideologicznej narracji nowoczesnej tożsamości, ponieważ aby zrozumieć teraźniejszość, trzeba również odczuć obcość przeszłości. Oczy zagranicznych autorów zwracają się ku uniwersalności dynamiki semantycznej od „ciała” do „osoby”, „jaźni”, „duszy”, a także ku modulacji kompozycji semowej wskaźników ilościowych we frazach języka angielskiego. W naszym kraju nie przeprowadzono jeszcze badania skali AIC angielskich związków zamkniętych (wyrazów złożonych). Tak więc autorzy ukraińscy i niemieccy kierują spojrzenie ku lingua franca. Ostatni artykuł opiera się na eksperymencie asocjacyjnym przeprowadzonym przez autorów ukraińskich i słowackich, którzy analizowali zazdrość jako zjawisko psychologiczne i kognitywne w ukraińskiej i słowackiej świadomości językowej. Tak więc wojna nie jest w stanie zakłócić myśli naukowej, nie odczuwa się odrzucenia ani alienacji. A to, co zostało napisane i wydrukowane, nie zniknie bez śladu. W dziale „Wglądy” Darius Antanavičius po raz kolejny precyzuje opublikowaną w czasopiśmie swoją hipotezę dotyczącą roku śmierci Mikołaja Daukszy. W 90. tomie Acta Linguistica Lithuanica znajdują się również dwie recenzje. Nie wiem, czy jubileuszowy tom czasopisma Acta Linguistica Lithuanica ukaże drogę życia naukowego, ale mam nadzieję, że wywoła myśli i idee oraz nie pozwoli oddalić się od świata nauki. A pojawiające się refleksje niech przynoszą radość i harmonię myśli. Życząc autorom, czytelnikom i recenzentom odnalezienia tego, co najlepsze, redaktor naczelna Grasilda Blažienė