Hizkuntzen kudeaketarako gidak: hastapenak metodologiaren garapenean eta emaitzen azterketan

1 GRADUA: Enp esa adminis azio e a zuzenda i zako g adua 2024/2025 ikas u ea HIZKUNTZEN KUDEAKETARAKO GIDAK: HASTAPENAK METODOLOGIAREN GARAPENEAN ETA EMAITZEN AZTERKETAN Egilea: I an zu Fe nández Goiku ia Zuzenda ia: Jon Alko a Agi ezabala Bilbo, 2025eko ekaina en 19a 2 Labu pena: O ain a e, hizkun zen kudeake ak ez du ga an zia handi ik izan enp esa e a e akundee an, asko an hizkun zen e abile a biga en mailan u zi delako. Hala e e, ge o e a zabalduago dago hizkun za-es a egia egoki ba ek ez duela soilik komunikazioa hobe zen, baizik e a e akundeen e endimendua e a lehiako asuna modu esangu a suan handi u di zakeela. Tes uingu u hone an hizkun zen kudeake a ako gidak so u di a, hizkun za-aniz asuna modu es a egikoan bide a zeko esna gisa. Lan honen helbu u nagusia gida ho iek az e zeko me odologia ba e a u e a aplikaga ia p oposa zea da, hizkun za, a lo e a es uingu u desbe dine ako gidak ikuspegi be e ik az e u ahal iza eko. Ho e a ako, 12 hizkun za- kudeake a ako gida az e u di a hi u hizkun za an (euska a, ka alana, gaz elania) e a lau sek o e an (enp esa, adminis azioa, ki ola e a unibe si a ea). Analisia egi eko, bakoi za 9 i izpide zeha zen a abe a az e u da: helbu ua, aplikazio-espa ua, hizkun za-plangin za mo a, E e e en zia Ma ko Es anda a, a au linguis ikoak, hizkun za- esnak e a baliabideak, hizkun za, inplemen azioa e a ja aipena, e a hizkun za en ze ezauga i linguis iko aipa zen di en. Emai zek ba ne-komunikazioa (EMEko 3. elemen ua) gehien lan zen den elemen ua dela e a es a us-plangin za ohikoena dela adie az en du e. Halabe , hizkun za gu xi uen gide an plangin za zeha zagoa dagoela e a hizkun za-eskubideei a e a handiagoa eskain zen zaiela ikusi da, e a hizkun za nagusie an, be iz, e abile a ez dela hainbes e plani ika zen. Gako-hi zak: Hizkun zen-kudeake a Gidak, P ak ika Onen Gidak, E e e en zia Ma ko Es anda a, Hizkun za-plangin za Summa y: Un il ecen ly, language managemen has no played a signi ican ole in companies and o ganiza ions, as language use was o en conside ed seconda y. Howe e , he e is g owing awa eness ha a well-designed language s a egy no only imp o es communica ion bu can also signi ican ly enhance o ganiza ional pe o mance and compe i i eness. In his con ex , language managemen guides ha e eme ged as ools o s a egically add ess linguis ic di e si y. The main aim o his s udy is o p opose a uni ied and applicable me hodology o analyzing such guides, enabling he e alua ion o documen s om di e en languages, sec o s, and con ex s h ough a common lens. To his end, 12 language managemen guides ha e been analyzed ac oss h ee languages (Basque, Ca alan, and Spanish) and ou sec o s (business, adminis a ion, spo s, and highe educa ion). The analysis is based on nine speci ic c i e ia: objec i e, applica ion a ea, ype o language planning, S anda d Re e ence F amewo k, linguis ic no ms, ools and esou ces, language, implemen a ion and moni o ing, and linguis ic ea u es men ioned. The esul s show ha in e nal communica ion (elemen 3 o he S anda d Re e ence F amewo k) is he mos equen ly add essed elemen , and s a us planning is he p edominan app oach. Mo eo e , guides o mino i y 3 languages end o ha e mo e de ailed planning and g ea e emphasis on language igh s, while dominan languages show less sys ema ic managemen . Key wo ds: Language Managemen Guides, Good P ac ice Guides, S anda d Re e ence F amewo k, Language Planning Resumen: Has a aho a, la ges ión lingüís ica no ha enido un papel ele an e en emp esas y o ganizaciones, ya que el uso de las lenguas a menudo se ha conside ado secunda io. Sin emba go, cada ez es á más ex endida la idea de que una es a egia lingüís ica adecuada no solo mejo a la comunicación, sino que ambién puede inc emen a signi ica i amen e el endimien o y la compe i i idad de las o ganizaciones. En es e con ex o han su gido las guías de ges ión lingüís ica, como he amien a pa a abo da la di e sidad lingüís ica de o ma es a égica. El obje i o p incipal de es e abajo es p opone una me odología uni icada y aplicable pa a analiza dichas guías, pe mi iendo es udia documen os de di e en es lenguas, sec o es y con ex os desde una pe spec i a común. Pa a ello, se han analizado 12 guías de ges ión lingüís ica en es lenguas (euske a, ca alán y cas ellano) y cua o sec o es (emp esa, adminis ación, depo e y uni e sidad). El análisis se ha basado en 9 c i e ios especí icos: obje i o, ámbi o de aplicación, ipo de plani icación lingüís ica, Ma co de Re e encia Es ánda , no mas lingüís icas, ecu sos y he amien as, idioma, implemen ación y seguimien o, y asgos lingüís icos mencionados. Los esul ados indican que la comunicación in e na (elemen o 3 del MRE) es el elemen o más abajado y que la plani icación de ipo es a us es la más ecuen e. Asimismo, se obse a una plani icación más de allada y una mayo a ención a los de echos lingüís icos en las guías de lenguas mino izadas, mien as que en las lenguas dominan es la plani icación es menos sis emá ica. Palab as cla e: Guías de Ges ión Lingüís ica, Guías de Buenas P ác icas, Ma co de Re e encia Es ánda , Plani icación Lingüís ica 4 Au kibidea Sa e a e a mo ibazioa ............................................................................................... 7 Au eka iak edo a ea en egoe a ............................................................................. 10 Ma ko eo ikoa e a me odologia ............................................................................... 16 Ma ko eo ikoa ...................................................................................................... 16 Me odologia .......................................................................................................... 19 Emai zak e a ez abaida ............................................................................................ 27 EMEko elemen uak ............................................................................................... 27 A au linguis ikoak (Te minologia e a es ilo-libu uak) ............................................. 36 Hizkun za- esnak ................................................................................................. 38 Inplemen azioa e a ja aipena ............................................................................... 40 Giden be ezi asunak az e zen ............................................................................. 42 Co pus plangin za: hizkun zako ze g ama ika-ka ego ia aipa zen du e? .......... 42 Ki ol a loa: e an zukizunak no en esku daude? ................................................. 43 Ondo ioak e a e o kizuneko lana .............................................................................. 45 Bibliog a ia ............................................................................................................... 47 E anskinak ............................................................................................................... 50 5 Taulen au kibidea 1. Taula. Hizkun za kudeake a ako gidak ............................................................... 20 2. Taula. Gehien age zen di en hizkun za en ezauga iak .................................... 25 3. Taula. Ki ol a loan aholkuen a du adunak .......................................................... 25 4. Taula. EMEko elemen uak .................................................................................. 27 5. Taula. Euska azko gide an EMEko elemen uak.................................................. 28 6. Taula. Ka alanezko gide an EMEko elemen uak................................................. 29 7. Taula. Gaz elaniazko gide an EMEko elemen uak ............................................. 30 8. Taula. Hizkun za gu xi uen e a hizkun za nagusien EMEko elemen uak ............ 30 9. Taula. Enp esa en a loko EMEko elemen uak.................................................... 31 10. Taula. Adminis azioa en a loko EMEko elemen uak......................................... 32 11. Taula. Ki ola en a loko EMEko elemen uak ...................................................... 33 12. Taula. Unibe si a ea en a loko EMEko elemen uak ......................................... 33 13. Taula. Co pus plangin zako EMEko elemen uak .............................................. 35 14. Taula. Es a us plangin zako EMEko elemen uak .............................................. 35 15. Taula. Az e u di en gide an age i di en e minologia e a es ilo libu uak a au linguis ikoak beha bezala be e zeko ........................................................ 36 16. Taula. Hizkun za- esnak.................................................................................... 38 17. Taula. Inplemen azioa e a ebaluazioa kon uan ha zen du en giden kopu ua.... 40 18. Taula. Co pus plangin zako g ama ika-ka ego iak ............................................. 42 19. Taula. Ki ol a loko e an zukizunak...................................................................... 43 20. Taula. EMEko elemen uen kopu ua.................................................................... 50 21. Taula. Baliabide edo esnak a loa en a abe a .................................................. 51 22. Taula. G ama ika-ka ego ia................................................................................. 52 23. Taula. Ki ola en a loan u a sak, a du adunak e a EME ekin du en lo u a hizkun za en a abe a........................................................................................... 54 24. Taula. Auke a u ako gidak…………………………………………………………….57 25. Taula. Az e u ako gidak auke a u ako i izpideen a abe a……………………...…59 6 I udien au kibidea 1. I udia. GIH 18 .................................................................................................8 2. I udia. GIH 16 .................................................................................................8 3. I udia. GIH 10 .................................................................................................8 4. I udia. GIH 4 ...................................................................................................8 5. I udia. GIH 5 ...................................................................................................8 6. EME en egi u a .............................................................................................17 7 Sa e a e a mo ibazioa O ain a e, hizkun zen kudeake a ez da asko ik kon uan ha u enp ese an, e a hizkun zen e abile a i ez zaio ga an zi handi ik eman, e akundea en e aginko asunean e aginik ez du ela us e zelako. Hala e e, zenbai ike ke ek e aku si du e hizkun zen kudeake a un sezkoa dela enp esek modu e aginko ean un ziona deza en. Adibidez, Ha a d Business Re iew aldizka ian a gi a a u ako a ikulu ba ean (Neeley & Kaplan, 2014), hizkun za-es a egia egoki ba ek ez duela soilik komunikazioa e az en edo lankide za hobe zen, baizik e a enp esa en e endimendua e a lehiako asuna modu esangu a suan handi u di zakeela azpima a zen du. Izan e e, hizkun za gu xi uko dokumen u ba zuk honi e e e en zia e e egi en dio e. Hala nola, Kudeake a Au e a ua e a Hizkun zen Kudeake a – In eg azio ako Gidan (Eusko Jau la i za, 2021) euska a en p esen zia e a e abile a modu egokian kudea zeak balio e an sia ema en dio e akundea i, be e ma ka e a i udia no asuna ekin e a be akoa ekin lo zen di uelako, giza ea ekiko duen e an zukizuna e akus en duelako e a ze bi zu hobea eskain zen dielako beze oei, bes eak bes e. An zeko ikuspegia jaso da ka alaneko hizkun za i bu uz e e, Ges ió lingüís ica i el omen de l’ús del ca alà dokumen uan (Gene ali a de Ca alunya, 2023), “Les llengües són la base de o a elació emp esa ial i come cial. A Ca alunya, la llengua ca alana és un ins umen onamen al pe al desen olupamen d’un model co po a iu esponsable. Usa -la acos a l’emp esa als consumido s, ideli za els clien s i a guanya quali a , alo a egi i compe i i i a ” adie az en denez. Ho i dela e a, azken u ee an ge o e a gida gehiago so u di a egoe a ho i konpon zeko, e akundeei hizkun zen e abile a egoki e a an ola ua ga a zen lagun zeko helbu ua ekin, e a hizkun za-aniz asuna en kudeake a e aginko a sus a uz a lo asko an. Ho e az gain, kon uan ha u beha da hizkun za ba zuk egoe a gu xi uan daudela, e a beha ezkoa dela hizkun za kudeake a ako gidak hizkun za gu xi u ho iek a lo ba zue an e abili dai ezen. Adibidez, euska a edo ka alana bezalako hizkun za gu xi uak ez di a be i p esen e ego en zenbai a lo an, e a gida espezi ikoek lagundu dezake e hizkun za ho iek lan-munduan xe a zen e a no maliza zen. Tes uingu ua ho i izanda, lan honen helbu ua hizkun za e a a lo ezbe dinen hizkun za- kudeake ako gidak az e zea da. Gaine a, aipa zekoa da giden az e ke a ako me odo ba e a u ba ez dagoela e a ho ega ik p oposamen ba e e egin nahi dugu: hizkun za e a e emu ezbe dine ako hizkun zen kudeake a ako gidak ikuspegi be dina ekin az e u ahal iza eko me odologia ba e a u ba p oposa u dugu. Agenda 2030 gau egun ma xan dago, e a ge o e a e akunde gehiago a i di a Ga apen I aunko eko Helbu uekin ba egi en. UPV/EHUko Ekonomia e a Enp esa Fakul a ea e e ikuspegi jasanga i ho e a a egoki zen a i da. 8 Tes uingu u hone an, lan honek hizkun zen kudeake a ako gidak az e zen di u, e a ho en bidez Agenda 2030eko hainba GIHekin ba egi en du. G AL honen helbu u nagusia GIH 17 + 1 – Hizkun za e a kul u aniz asuna da, hizkun za-kudeake a az e gai nagusia delako. Helbu u ho i UPV/EHUk gehi u du, hizkun za e a kul u a- aniz asuna bes e GIHe an beha bezala jaso ez delako, e a be eziki hizkun za gu xi uen p esen zia e a eskubideak be ma zea ga apen jasanga i ba e ako un sezkoa dela ule zen duelako. Ho ez gain, GIH 16 - Bakea, jus izia e a e akunde sendoak helbu ua ekin ba egi en du, hizkun zen kudeake a ako gidak e akundeen un zionamendu ga dena e a inklusiboa sus a zeko esna di elako. E a be ean, GIH 10 – Desbe din asunak mu iz ea helbu ua ekin e e lo zen da, hizkun za-aniz asuna kudea zeak auke a be din asuna sus a zen duelako; ba ez e e, hizkun za gu xi uen kasuan. Gaine a, hi uga en maila ba ean, adminis azioa (hizkun za ez-sexis a) e a unibe si a ea en a loe ako gidak az e u di ugunez, GIH 4 – Kali a e oneko hezkun za e a GIH 5 – Gene o be din asun helbu uekin e e lo u a dauka. 1. I udia. GIH 18 2. I udia. GIH 16 3. I udia: GIH 10 4. I udia. GIH 4 5. I udia. GIH 5 Ike ke a hone an hainba galde a plan ea u di a, hizkun zen kudeake a ako gide an dauden joe ak e a ezbe din asunak az e zeko helbu ua ekin. Lehenik e a behin, ea hizkun za gu xi u ba eko gidak e a hizkun za no maliza u ba ekoak ezbe dinak di en az e uko da. Hasie ako hipo esia hizkun za gu xi uen gide an plangin za zeha zagoa e a helbu u a giagoak age zen di ela da, hizkun za ho iek babes u e a no maliza zeko beha a dagoelako. Biga enik, a loen a abe a (hala nola enp esa, adminis azioa, ki ola e a unibe si a ea) giden a eko ezbe din asunak zein zuk di en. Hasie ako hipo esia da sek o e bakoi zak be e un zionamendua en e a helbu uen a abe a hizkun za-kudeake a i lehen asun desbe dinak ema en dizkiola, e a, ondo ioz, au e ago desk iba uko dugun E e e en zia Ma ko Es anda a en (EME) elemen u jakin ba zuk bes e ba zuk baino gehiago lan zen di ela sek o e bakoi zean. Ho ez gain, ea gida ba es a us-plangin zakoa izan beha ean co pus-plangin zakoa denean (adibidez, hizke a ez-sexis a en ingu ukoa) gide an an zeko asun handiagoa o e dagoen az e u da. Hasie a ik plan ea u ako hipo esia co pus-plangin zak helbu u eknikoagoak di uela e a, ondo ioz, edukia en egi u a e a eduki mo a gehiago es anda iza zen di ela da. Be az, galde a hauek gida i izango di a lan hone an zeha , hizkun zen kudeake a ako gide an age i di en joe ak e a ezbe din asun nagusiak az e zeko. 9 Txos ena en egi u ake a i dagokionez, honela bana u a dago: biga en a alean, hizkun zen kudeake a i e a gida p ak ikoen ingu uko au eka iak e a ike ke a esangu a suak jaso zen di a, ike ke a en es uingu ua osa zeko. Hi uga en a alean, lana en ma ko eo ikoa e a me odologia azal zen di a, bes eak bes e, az e u di en gidak hau a zeko i izpideak e a az e ke a-p ozesua zehaz uz. Lauga en a alean, emai zak au kez en e a in e p e azioak egi en di a, EMEko elemen ue an, a au linguis ikoe an e a giden bes e be ezi asune an oina i uz. Azkenik, bosga en a alean, lane ik e a o i ako ondo io nagusiak e a e o kizune a begi a espe o den lana jaso zen di a, bibliog a ia e a e anskinekin ba e a. 16 Ma ko eo ikoa e a me odologia Ma ko eo ikoa A al hone an, ike ke a egi eko balia u di ugun zenbai kon zep u e a ma ko desk iba zen di a. Bes eak bes e, E e e en zia Ma ko Es anda a (EME), e a hizkun za-plangin za (es a us-plangin za, co pus-plangin za e a jabe ze-plangin za) ze di en azal zen da. E e e en zia Ma ko Es anda a (EME) P ak ika onen gidak az e zeko e abili den oina izko esna E e e en zia Ma ko Es anda a (EME) da. E e e en zia Ma ko Es anda a Eusko Jau la i za en Hizkun za Poli ika ako Sailbu uo de zak (HPS) so u du, e akundeek modu sis ema iko, a gi e a e azean euska a en e abile a e a p esen zia ako helbu uak inka u di za en. EME lagun za-koad o ba da, e akunde edo enp esa ba ean hizkun za non e a ze an e abil zen den e akus en duena. Hau da, EME en ze egin nagusia da e akunde ba ean landu dai ezkeen hizkun za-alde diak iden i ika zen e a lehenes en lagun zea da. Ho ela, e akunde bakoi zak be e neu iko Euska a Plana ga a u ahalko du, euska a en e abile a a eago zeko, e a ho i e akundea en kudeake a-sis eman xe a zeko. Hala e e, epe labu eko ekin za zeha zak au e a e ama eko e e balio du. E a be ean, “Bikain” ziu agi ia lo zeko ebaluazio-i izpidea e e bada. Nahiz e a ja o iz euska a ako ga a ua izan, gaine ako hizkun ze a ako e e e abil dai eke, hizkun zen kudeake a egokia bul za zeko. Guk EME honi bes e e abile a ba emango diogu, e a hizkun zen kudeake a ako gidak az e zeko balia uko dugu. Egi u a i dagokionez, EME bi a da z nagusi an e a lehen mailako sei elemen ue an bana zen da. Lehenengo a da za “ze bi zu-hizkun za" da e a e akundeak kanpo a begi a, beze oekin e a he i a ekin di uen ha emane an e abil zen duen hizkun zaz a du a zen da. Biga ena, o dea, “lan-hizkun za” da e a e akundea en ba uan langileen a ean e abil zen den hizkun zaz a du a zen da. Ho e az gain, bi a da z nagusi ho ien ba uan sei elemen u ezbe din zen di a (2 ze bi zu-hizkun zan e a 4 lan- hizkun zan). Elemen u bakoi za en ba uan, azpimul zoak (2. mailakoak) e a azpi- azpimul zoak (3. mailakoak) daude. Mailak zehaz asun xikiene ik handiene a an ola u di a, ahozko e abile a e a ida zizko e abile a be eiziz. Elemen u bakoi zak zenbaki ba ekin lo zen da. Lehenengo zenbakia a da za en zenbakia da, biga ena elemen u nagusia en ba uko azpimul zoa adie az en du e a azkenik, hi uga ena, azpimul zo ho en ba uan dauden ja due a edo p ak ika zeha zak adie az en di u. 17 6. I udia. EME en egi u a Ze bi zu-hizkun za en a da zean bi elemen u daude. Lehenengo elemen uak e akundea en i udia i lo u ako alde diak bil zen di u, hi u maila an bana u a: (i) E o ulazioa e a ikus-en zunezkoak, (ii) Ma ke ina, publizi a ea e a jendau eko eki aldiak, e a (iii) Ingu une digi ala. Biga en elemen uak, o dea, beze oekiko (pe sona isikoak) e a he i a ekiko ida zizko zein ahozko ha emanen e abile a jaso zen du, bi an bana u a: (i) Beze oekiko (pe sona isikoak) e a he i a ekiko ha eman ida zia ze bi zua eman edo a p oduk ua eskain zeko o duan e a beze oekiko (pe sona isikoak) e a, bes e ik, (ii) He i a ekiko ahozko ha emana ze bi zua eman edo a p oduk ua eskain zeko o duan. Bes alde, lan-hizkun za en a da zean, lau elemen u bil zen di a, hu enez hu en: ba ne-komunikazioa, pe sonen kudeake a, kanpo-ha emanak e a kudeake a- sis ema. Hi uga en elemen uak ba ne-komunikazioa e a lan- esnak azal zen di u lau ka ego ia ezbe dine an: (i) Lana i lo u ako hizkun za paisaia, (ii) Ida zizko komunikazio be ikala e a ho izon ala, (iii) Ahozko komunikazio be ikala e a ho izon ala e a (i ) Baliabide in o ma ikoak. Bes alde, lauga en elemen uak pe sonen kudeake a azal zen du. Alde ba e ik pe sonen kudeake a e a, bes e ik, laneko p es akun za. Azken hone an bi azpi alde be eiz en di a: (i) Laneko p es akun za e a (ii) Ikas a oen kudeake a. Bos ga en elemen uak, be iz, kanpo-ha emanak bil zen di u, hau da, (i) Adminis azioa, (ii) E akunde p iba uak (beze oak (pe sona ju idikoak), inan za- en i a eak, p oduk u- e a ze bi zu ho ni zaileak, e ab. e a (iii) Bes elako ha emanak: alia uak, aldeko enp esak, e akunde kolabo a zaileak, e ab. Azkenik, 6. elemen ua kudeake a-sis ema i dagokio, e a hi u a lo ba ne a zen di u: (i) Es a egia: Hizkun zen kudeake a kudeake a-sis ema o oko ean in eg a zea, (ii) Beze oak edo he i a ak e a p oduk ua edo ze bi zua: Hizkun zen kudeake a beze oekiko e a he i a ekiko ha emanen kudeake an e a p oduk uen edo ze bi zuen ga apena en kudeake an 18 in eg a zea, e a, azkenik, (iii) Pe sonak: Hizkun zen kudeake a langileen kudeake an in eg a zea. Hizkun za-plangin za Hizkun zen kudeake a ako gidak ze helbu u du en e e az e u nahi dugu. Ho i az e zen duen alde dia hizkun za-plangin za da. Hizkun za-plangin za komuni a e ba en hizkun za e abile an e a es a usean e agi eko gobe nuak, e akundeak edo bes e agin e ba zuek egindako ja due a e a e abaki es a egikoen mul zoa da (Fishman, 1974; Kaplan & Baldau , 1997). Plangin za honen helbu ua hiz un- komuni a ea en hizkun za- un zioa, egi u a, esku a zea e a ohi u ak alda zea da, diagnos ikoa, helbu uak, inplemen azioa e a ebaluazioa eza iz. Plangin za en bidez, hizkun za en e abile a e a es a usa hobe zea bila zen da, hezkun zan, adminis azioan, legee an e a kul u an hizkun za en sus apena e a no malizazioa lo zeko. E a be ean, hizkun za-gu xi uen hizkun zak inda u e a egune oko asunean e abile a bul za zea e e bila u dai eke (Cenoz & Go e , 2011). Hizkun za-plangin zak hainba a lo an egi en du lan. Lehenik e a behin, hizkun za en no ma iba lan zen da, hau da, g ama ika e a e abile a a au zeko sis ema ba so zen da, hizkun za e abile a kohe en ea izan dadin (Kaplan & Baldau , 1997). Ondo en, hezkun zan, helbu ua hizkun za en i akaskun za e a ikaskun za hobe zea da, e a ho ek hizkun za en ansmisioa e a e abile a egonko zen lagun zen du. Adminis azioan e a lege a loan, helbu ua hizkun za en e abile a be ma zea da, hizkun za o izialen edo gu xi uen e abile a zainduz (Spolsky, 2004). Azkenik, kul u a e a giza ean, hizkun za en sus apena egi en da, hizkun za en p esen zia egonko a e a e abile a egonko a ziu a uz egune oko bizi zan e a kul u an. Hasie an, Heinz Kloss ike zaileak bi e emu be eiz en di u: es a us plangin za e a co pus plangin za. Hala e e, azken u ee an jabe za plangin za gehi u da. Be az, hizkun za plangin za hi u mo a daude: co pus plangin za, es a us plangin za e a jabe ze plangin za (Wikipedia, 2024; Kloss, 1969). Lehenik e a behin, co pus plangin za hizkun za en ba ne-egi u a lan zen duen plangin za-mo a da. Hizkun za en egi u a e a o mak egoe a be ie a a egoki zen di u. Helbu u nagusia hizkun za es anda iza zea iza en da, adminis azioan, hezkun zan e a komunikabidee an modu e aginko ean e abili ahal iza eko. Ho e a ako, lehen u a sa ida zizko elemen u ba ba e a u e a a au zea iza en da. Co pus plangin za en ba nean lexikoa en hedapena, o og a ia ba e a zea e a e minologia espezializa ua ga a zea e e sa zen di a, ba ez e e a lo akademiko e a eknikoe an hizkun za e aginko asunez e abil dai ekeen neu ian. Hi u co pus plangin za mo a nagusi be eiz en di a adizionalki: g a izazioa (idazke a sis ema en eza pena), es anda izazioa ( o ma ba e a uen hau ake a e a e abile a), e a mode nizazioa ( e minologia e a egi u a be ien ga apena egoe a be ie a ako) (Fe guson, 2006). Euska a en kasuan, adibide nagusia euska a ba ua en p ozesua da, 1968an hasi zena. 19 Ondo en, es a us-plangin za hizkun za ba ek giza ean duen posizioa a au u e a sus a zeko plangin za mo a da. Helbu ua hizkun za komuni a ea en egi u an e agi ea e a hizkun za en es a us soziala igo zea da, sa i hizkun za o izial bihu uz e a adminis azioan, hezkun zan, komunikabidee an edo bes elako e emue an sus a uz. Bo e e ha emanak e e jokoan ego en di a. Es a us-plangin za, no malean, adminis a i e a poli ika iek gida zen du e, hizkun za en ingu uko e abaki ins i uzionale an e aginez, co pus plangin za hizkun zala ien esku ego en den bi a ean (Fe guson, 2006). Hizkun za en es a usa hainba ak o ek osa zen du e: ja o ia (be akoa edo inpo a ua den), es anda izazio maila, es a us ju idikoa (o iziala, eskualdekoa, sus a ua, ona ua edo debeka ua), e a bizi asuna, hau da, hiz unen ehunekoa komuni a ea en bai an (Kloss & S ewa , 1968). Halabe , hizkun za ba ek giza ean duen un zioa en a abe a e e be eizke a egi en da: hizkun za o iziala, hezkun zakoa, e lijiosoa, li e a ioa, lan-e emukoa, bes eak bes e. Es a us plangin zak hizkun za ba en e abile a espa uak heda zea e e bila zen duenez, hizkun za gu xi uen bizi aupene ako un sezkoa da. Euskal He ian adibidez, euska a en o izial asuna lo zeko egin di en ekimenak es a us plangin za en adibide a giak di a. Azkenik, jabe ze plangin za hizkun za en i akaskun za bul za zea e a hiz un kopu ua handi zea du helbu u. Ho e a ako, hezkun za poli ike an e aginez, cu iculumak, i akaskun za me odologiak e a ansmisio es a egiak ga a zea un sezkoa da (Ho nbe ge , 2006; Kaplan & Baldau , 1997). Ho e az gain, hiz un be i ho ien hizkun za ipologia op imiza zea e e bila zen du. Jabe ze plangin za hezkun za sis eman ez ezik, aisialdi ja due e an, amilia ansmisioan e a helduen euskaldun zean e e gauza zen da. Helbu ua ez da soilik hizkun za i akas ea, baizik e a hizkun za-ohi u ak e a e abile a espa uak zabal zea (Ho nbe ge , 2006; Wikipedia, 2024). Euska a en kasuan jabe ze plangin za ik ga an zi suena 1960ko hama kada en amaie an hasi zen, ikas olak e a al abe a ze mugimendua ekin. Me odologia Ike ke a-lan honek hizkun za kudeake a ako p ak ika onen gidak az e zea du helbu u, bai a has apeneko emai za ba zuk lo zea e e. Plan ea u di en ike -galde ei e an zuna ema eko, me odologia bos u a se an egi u a u da. Lehenik e a behin, hizkun za- kudeake a ako p ak ika onen gidak az e zeko beha ezkoak di en i izpideak inka u di a, az e ke a ahalbide uko du en oina iak eza iz. Biga en u a sean, gida ho ien bilake a egin da, hau a u ako i izpideekin ba da ozen dokumen uak iden i ika zeko. Hi uga en u a sean, gidak az e u di a au ez de ini u ako i izpideen a abe a, e a gida bakoi za en da u esangu a suenak kalkulu-o i ba ean jaso di a. Ondo en, i izpide bakoi za en emai za o oko ak az e u di a. Azkenik, a lo bakoi zean e a hizkun za bakoi zean age zen di en ezbe din asunak iden i ika u di a, hizkun za kudeake a e edu e a joe en a eko aldeak age ian uz eko. 20 1. Hizkun za kudeake a ako (p ak ika onen) gidak az e zeko izan beha di uz en i izpideak inka u Ike ke ak oina i egonko ba iza eko, ezinbes ekoa da lehenik e a behin az e uko di en gidak hau a zeko i izpide a giak zehaz ea. Ho e a ako, az e uko di en gidak hau a zeko hu engo i izpideak inka u di a. Alde ba e ik, hizkun za i izpidea en a abe a hi u gida az e uko di a: bi hizkun za gu xi ue an a gi a a u akoak: euska a e a ka alana; e a ba hizkun za no maliza uko gide an oina i ua: gaz elaniaz. Ho ela, hizkun za komuni a een a eko plan eamendu e a joe ak alde a u ahal izango di a. Bes e alde ba e ik, a lo sek o iala en a abe a, sek o e ezbe dine ako gidak az e uko di a: enp esa mundua, adminis azioa, ki ola e a unibe si a ea. Helbu ua da sek o e bakoi za en ezauga i be eziek hizkun za kudeake a en plan eamendue an ze e agin du en az e zea. 2. Hizkun za kudeake a ako (p ak ika onen) gidak bila u Behin az e ke a ako i izpideak inka u a, hizkun za kudeake a ako p ak ika onen giden bilake a-p ozesua abia u da. Ho e a ako, hainba i u i kon sul a u di a, hala nola e akunde publikoen webguneak, hizkun za-poli ika ekin lo u ako e akunde espezializa uak e a sek o e bakoi zeko elka e edo en i a e nagusiak. Gida bakoi za hizkun za-i izpidea e a sek o e-i izpidea be e zen di uela ziu a u da. Naba men zekoa da hizkun zen kudeake a ako gidak bila zeko e a auke a zeko egon den zail asuna. Alde ba e ik, ez di a oso ohikoak a lo ba zue an (jus izia e a aisialdia) , e a bes e a lo ba zue an (enp esa e a hezkun za), be iz, auke a handiagoa zegoen. Kasu hone an, bes e hizkun zen gide a ik an zekoena zen gida auke a u dugu hizkun za ho e an. Adibidez, enp esa a loan honako gida hauek hau a u di a:  Euska a: Kudeake a Au e a uko Hizkun za I izpideak (Eusko Jau la i za).  Ka alana: Guia de bones p àc iques de llengua ca alana a l’emp esa (Ceco , Ka alunian enp esa i e a enp esa xiki e a e ainak (ETEak) o dezka zen di uen pa onala).  Gaz elania: Guía de uso del lenguaje en la emp esa eu opea (Eu opa Ba zo deko Hezkun za e a Kul u ako Zuzenda i za Nagusia). Gida en Izenbu ua A loa Hizkun za Guia de bones p àc iques de llengua ca alana a l’emp esa Enp esa Ka alana 21 Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida Enp esa Euska a La Guía lingüís ica pa a las emp esas eu opeas Enp esa Gaz elania Guia d’usos no sexis es de la llengua Adminis azioa Ka alana Gaz elania en e a euska a en e abile a ez sexis a en gida Adminis azioa Euska a / Gaz elania Guía pa a el uso de un lenguaje más inclusi o e iguali a io Adminis azioa Gaz elania Pla pe en o i el ca alà a l’espo Ki ola Ka alana Eskola Ki oleko Hizkun za Dekalogo Ki ola Euska a Guía pa a el uso del cas ellano en el depo e Ki ola Gaz elania Ca a uni e si à ia de la llengua de la Xa xa Vi es Unibe si a ea Ka alana Pau as y c i e ios que egulan el uso las dos lenguas o iciales en las comunicaciones o iciales de la UPV/EHU Unibe si a ea Euska a / Gaz elania Polí ica Lingüís ica de la Uni e sidad de G anada Unibe si a ea Gaz elania 1. Taula. Hizkun za kudeake a ako gidak 1. Taulan, az e u di ugun 12 hizkun za-kudeake a ako gidak jaso di a, a lo e a hizkun za ezbe dine akoak. Gidak lau a lo ezbe dine akoak di a: enp esa, adminis azioa, ki ola e a unibe si a ea. Hizkun zei dagokienez, hi u hizkun ze ako giak az e u di a: ka alana, euska a e a gaz elaniakoak, e a euska ako hainba gida an gaz elaniako gida bezala e e e abil zen da. Gidak au onomia e kidego ezbe dine ako e akunde publiko e a p iba uenak di a, e a guz iek hizkun zen e abile a plani ika zeko edo hizkun za inklusiboago ba bul za zeko ja aibideak ema en di uz e. 22 3. Giden az e ke a egi en, zenbai i izpide en a abe a: P ak ika onen gidak bila u e a auke a u os ean, gida ho iek az e zen hasi ga a. Gidak kalkulu-o i ba ean az e u di a, hainba i izpide en a abe a. I izpide hauek hizkun za kudeake a i bu uzko hainba dimen sio jaso zen di uz e, gida bakoi za en egi u a, eduki e a helbu u nagusiak konpa a zeko baliaga i iza eko helbu ua ekin. Hona hemen e abili ako i izpideak e a bakoi za en azalpena: 1. Helbu uak I izpide honen bidez, gida bakoi zak zehaz en duen helbu ua iden i ika u da, hau da, ze xede duen hizkun za kudeake a en a loan. Helbu ua a gi adie azi a ego eak lagun zen du gida ho en no abidea ule zen, e a jaki eko zein a lo an ja i nahi duen a e a: hizkun za-no malizazioa, sen sibilizazioa, edo hizkun za-i izpideen in eg azioa, bes eak bes e. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida” delakoa en helbu ua hizkun zen kudeake a e akundea en kudeake a sis ema o oko a en ba uan in eg a zen lagun zea da. 2. Aplikazio-espa ua (sek o ea) A al hone an, gida zein sek o e an aplika zen den jaso zen da: enp esa, adminis azioa, unibe si a ea edo ki ola. I izpide honek az e zen lagun zen du ea sek o e bakoi zak hizkun za kudeake a en ikuspegi desbe dinak di uen. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida” en aplikazio-espa ua enp esa da. 3. Hizkun za-plangin za I izpide hone an, gida ba ek hizkun za-plangin za zein ikuspegi a ik lan zen duen az e zen da: es a us-plangin za hizkun za en e abile a soziala sus a zen duen ikuspegia da, e a co pus-plangin za hizkun za en edukia i lo u akoa. Az e ke a hone an, gida ba nagusiki zein mo akoa den iden i ika u da. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida” es a us-plangin za da enp ese an euska a en e abile a sus a zea bila zen du e a, hizkun za en un zio soziale an e aginez e a ha en es a usa inda uz. 4. E abile a-e emua (E e e en zia Ma ko Es anda a) Az e ke a ako hu engo i izpide e abile a-e emua (EME en bidez az e u dela da, hau da, E e e en zia Ma ko Es anda a) da. T esna honek gida bakoi zak hizkun za kudeake an zein maila duen adie az en du. Lan hone an, EME e abili da gida 23 bakoi za en heldu asun-maila neu zeko, e a ho ela, p oposa zen du en hizkun za kudeake a zein maila an dagoen alde a zeko auke a izan da. Ho e a ako, gida bakoi za banan-banan i aku i da, EME en egi u a i ja ai uz, zein 1. e a 2. mailako pun u age zen di en iden i ika zeko. Hau da, gida bakoi zak zein elemen u jaso zen di uen zehaz u dugu e a in o mazio ho i kalkulu-o i ba ean jaso dugu, giden a eko konpa azioa egi eko. Au e ik aipa u bezala, bi a da z nagusi e a lehen mailako sei pun u nagusi an bana zen da. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida” delakoak EMEko 28 elemen u jo a zen di u, hala nola 1.3.1. Webgune e a sa e sozialen edukia, 2.2.3. Euska azko eskae a i euska az emandako e an zunak, 3.2.3. E akundea en ba ne ha emane a ako ida ziak e a 6.1.1. Hizkun zen kudeake a ako plan eamendua, epe luze ako ikuspegia ekin. Halabe , aipa u beha da elemen u ho i age zen den edo ez den age zen ha u dugula kon u an, e a ez age zen den kasue an zenba aldiz age zen den. 5. A au linguis ikoak (Te minologia e a es ilo-libu ua) A au linguis ikoen a ala az e zea, zehazki ea gida bakoi zak e minologia i edo es ilo- i izpideei bu uzko edukiak jaso zen di uen. I izpide honen helbu ua a lo ho e ako hi z eknikoak nola e abili beha di en e a es uak zuzen e a egoki idaz eko aholku ik ema en o e den iden i ika zea da. Ho e a ako kon uan ha u di a, adibidez, hiz egiak, es ilo-libu uak, e minologia-ze endak edo adibide p ak ikoak. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida”n e minologia i dagokionez, HIZKETA e a HIZNET aipa zen di a, euska a eknikoa en e abile a egokia bide a zeko. Es ilo-i izpideei dagokionez, zenbai hiz egi e a baliabide gomenda zen di a, hala nola: Elhuya hiz egia, Labay u Ikas egia, Zehazki, edo Euskal zaindia en Hiz egia. Halabe , i zul zaile neu onala e e aipa zen da esna lagunga i gisa. 6. Hizkun za-aniz asuna e a gu xiengo hizkun zak kon uan ha u Honako a al honek hizkun za-aniz asuna e a gu xiengo hizkun zak az e zen di u, p ak ika onen gidak zein hizkun zei egi en dien e e e en zia zehaz uz. Gidak, hizkun za-aniz asuna sus a zeko helbu ua ekin, hizkun za nagusiak —hala nola gaz elania, ingelesa e a an sesa— ez ezik, hizkun za gu xi uak e e aipa zen di u, bes eak bes e euska a, ka alana e a galesa. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida”k ba ez e e, euska a ha zen du kon uan, baina bes e hizkun ze a ako baliaga ia dela e e adie az en du. Be az, hizkun za-aniz asuna kon uan ha zen du. 24 7. Inplemen azioa e a ja aipena (aplikazioa e a ebaluazioa) A al honek az e zen du ea gidak hizkun za kudeake a p ak ika a e ama eko u a s zeha zak e a ja aipen edo ebaluazio mekanismoak p oposa zen di uen. Inplemen azioa da neu iak e a helbu uak egune oko ja dunean ma xan ja zea; ja aipena, be iz, egindako ekin zen e aginko asuna neu zea e a egoki zapenak egi ea. Ho i guz ia kudeake a e aginko a e a e engabeko hobekun za be ma zeko un sezkoa da. Adibidez, “Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a: in eg azio ako gida” dokumen uak inplemen azio e a ja aipen p ozesu ga a ua eskain zen du, inplemen azioa egi eko honako u a s hauekin: 1. In o mazioa jaso. 2. Bisioa de ini u. 3. Hausna ke a egin. 4. Kudeake a sis eman in eg a u. Bes alde, ja aipen ak iboa egi eko: o Sen sibilizazioa lan zen ja ai u. o In ziden ziak jaso e a i izpideak be ikusi. o Helbu uen be e ze maila neu u. o 2-3 u e o diagnos iko o oko a be iz egin. o Beha ezko egoki zapenak p oposa u. Ho ek gida honek p ozesu sis ema iko e a ebaluaga i ba p oposa zen duela e akus en du. Ho i dela e a, i izpide honek gida ba en e aginko asuna e a ja aipen- gai asuna neu zeko un sezko in o mazioa ema en du. Aldez au e ik aipa u dugun moduan, hizkun zen kudeake a ako gidak oso ezbe dinak di a elka en a ean. Au eko u a sak gida guz ie an aplika u di ugu. Aldiz, gida ba zue an, eu en be ezi asunak a eko bes e zenbai u a s bu u u di ugu. 8. Hizkun za en zein ezauga i aipa zen di uen Azken u a s hau adminis azioa en sek o ean soilik egin da, izan e e, be an bes e a loe an ez bezala, co pus-plangin za bai u helbu u. Zehazki, hizkun za ez-sexis a i bu uzko a amendua az e u da. Gidak hizkun za en ze ezauga i aipa zen di uen azal zen da, hau da, izenak, adjek iboak, a ikuluak, izeno dainak bes eak bes e aipa zen di uen az e u da. Adibidez, “Gaz elania en e a euska a en e abile a ez sexis a en gida”n izenak, adjek iboak, a ikuluak, izeno dainak, sin axia, egi u ak e a a amendu- o mulak aipa zen di a. 25 Adminis azioa en a loan, hizkun za desbe dine ako hizkun za ez sexis a i bu uzko gidak az e u di a. Gida haue an oina i u a, hizke a inklusiboa sus a zeko p oposa zen di en a au linguis ikoak edo aldagaiak az e u di ugu. Ho e a ako, g ama ika-ka ego iak ha u di a kon uan. Ja aian, 2. Taulan, az e u ako a auak au kez en di a: Hizkun za A aua G ama ika-ka ego ia Adibidea Ka alana Fo ma zeha zak Izenak Cla a Valls, inen a d’alcaldia Euska a Gene oa dauka en izenen plu ala edo gene ikoa Izenak Guz iok neba-a ebak ga a Gaz elania Bikoiz ea Izenak / a ikuluak / adjek iboak Que idas compañe as, que idos compañe os... 2. Taula. Gehien age zen di en hizkun za en ezauga iak. 9. Ki ola en a loan, gidako aholkuen a du adunak iden i ika u Ki ola en a loan, hizkun za no maliza zeko e a sus a zeko plan ea u ako p oposamenak az e u di a. Zehazki, gida ezbe dine an au ki u ako u a sak jaso di a, hau da, hizkun za-ohi u e an e agi eko p oposa u ako ja due a edo ekin za zeha zak. U a s ho iek no den u a sa en egilea, hizkun za en zein alde di uki zen duen, e a EMEko zein a alekin lo u a duen ikuspegie a ik az e u da. Ja aian, 3. Taulan, az e u ako u a sak aula moduan au kez en di a: Hizkun za U a sa en desk ibapena U a sa en egilea U a sak uki zen duen hizkun za en alde dia EMEko ze a al uki zen duen Ka alana En enamendue an ka alana sus a u En ena zaileak Ahozko e abile a e a hizkun za- p ak ikak 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 4.2.1 Euska a I udi ko po a iboa ekin lo u ako elemen uak gu xienez hizkun za bie an age zea (euska a lehene si a) E akundea E akundea en i udia 1.1.1 3. Taula. Ki ol a loan aholkuen a du adunak. 3. Taula hone an, ka alanez e a euska az jaso ako u a s bana age i da, e a bakoi zak e agile desbe din ba e a EMEko a al ezbe din ba uki zen du. Ka alanezko ja due a en ena zaileei dagokie, e a helbu ua en enamendue an ka alana en e abile a bul za zea da. Honek ahozko e abile an e a hizkun za-p ak ike an e agi en du, e a 32 Ho ien a ze ik, 2.2.1, 2.2.2, 3.1.1, 3.2.1, 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 4.1.1, 4.2.1, 4.2.2, 5.1.1, 5.1.2, 5.2.1, 5.2.2, 6.2.1 e a 6.3.1 elemen uak e e 3 aldiz age u di a. Honek e akus en du ahozko ha emanak, ba ne komunikazioa e a p es akun za saioak e e gauza zen di ela, e a e akundeek a lo ho ie an lan sendoa egi en du ela. 1.3.1, 3.2.3, 5.3.1, 6.1.1, 6.1.2 e a 6.3.2 elemen uak 2 aldiz age u di a, e a ho ek e akus en du eduki digi alen e abile a, ba ne ebaluazioa e a bes e e akundeekin ha emanak ez di ela o aindik guz iz inka u. Bes alde, 2.1.2, 2.2.3, 3.4.2 e a 5.3.2 bezalako elemen uak behin baino ez di a age u, e a ho ek adie az en du hobekun za gune ga an zi suak daudela hizkun za en e abile a eknikoan, so wa ea en a loan e a e akundeen a eko ahozko ha emane an. Hau da, 9. Taulan ikus dai ekeenez, 3. elemen ua da enp ese an nagusi (% 24,66), e a ho ek az e u ako hizkun zen e abile a, ba ez e e, ba ne-komunikazioa i e a lan- esnei lo u a dagoela adie az en du. A ze ik da o 5. elemen ua (% 20,55), e akundeen kanpo-ha emanei dagokiena. 2. e a 6. elemen uek e e p esen zia esangu a sua du e, e a 1. e a 4. elemen uak maila xikiagoan age i di a. Ho ek i udi lezake enp ese an ba ne e a kanpo komunikazioa, ha eman ins i uzionalak e a kudeake a es a egikoa di ela EMEko ja due a nagusiak, e a hizkun za e abile a modu plani ika uan e a a lo ezbe dine an xe a zen a i dela.  Adminis azioa EMEko elemen ua Kopu ua Ehunekoa (%) 2 8 % 44.44 3 10 % 55.56 10. Taula. Adminis azioa en a loko EMEko elemen uak. 10. Taulan, Adminis azio a loko emai zak age i di a. Kon uan beha da gidak izae az ezbe dinak di ela, e a hizkun za en e abile a ez sexis a egi ea bul za zen du ela. Az e ke a en a abe a, gehien e abil zen den elemen ua 2.1.1 da, hau da, ida zizko ha emanak adminis azioan, non hizkun za ez-sexis a en e abile a lan zen den. Ho en a ze ik, 2.2.2, 3.2.1, 3.2.2, 3.2.3, 3.3.1 e a 3.3.3 age i di a, ahozko a e a e a ba ne komunikazioa ekin lo u a. Bes alde, 1., 4., 5. e a 6. a da zak ez di a age i, e a ho ek adie az en du a lo ho iek (i udi ins i uzionala, lide goa, langileen kudeake a e a kudeake a es a egikoa) ez di ela kon uan ha u az e u ako gide an. Be az, aulako da uen a abe a, 3. a da za da nagusi (10 age pen, % 55,56), e a ho ek adminis azioan hizkun zen e abile a, ba ez e e, ba ne-komunikazioa ekin e a lan- esnekin lo u a dagoela adie az en du. A ze ik da o 2. a da za (8 age pen, % 44,44), he i a ekin iza en di en ha eman ida zi e a ahozkoak jaso zen di uena. Bes alde, 1., 4., 5. e a 6. a da zak ez di a age i, e a ho ek adie az en du i udi ins i uzionala, lide goa, langileen kudeake a e a kudeake a es a egikoa bezalako 33 espa uak ez di ela kon uan ha u hizkun za ez sexis en az e u ako gide an, edo, behin za , ez di ela naba men ga a u hizkun zen ikuspegi ik.  Ki ola EMEko elemen ua Kopu ua Ehunekoa (%) 1 8 % 38.10 2 3 % 14.29 3 4 % 19.05 4 2 % 9.52 6 4 % 19.05 11. Taula. Ki ola en a loko EMEko elemen uak. Ki ola en a loko giden emai zek e akus en du e gehien e epika zen den elemen ua 1.3.1 dela (3 aldiz), hau da, webgune e a sa e soziale ako edukiei dagokiona. Ho ek adie az en du komunikazio digi alak leku ga an zi sua duela ki ola en a loan. Ondo en, 1.1.1, 1.2.2, 2.1.1, 3.3.3 e a 6.1.1 elemen uak age u di a (2 aldiz bakoi za), hau da, e o ulazioa, komunikazio ida zia, ba neko dokumen uak e a ikuspegi o oko a en kudeake a bezalako a loak e e lan zen di ela. Gaine ako elemen u gehienak behin baka ik age u di a, a ean publizi a ea, ha e ako ahozko komunikazioa, bile ak, p es akun za edo bes e e akundeekin ha emanak. Ho ek adie az en du alo ho iek gu xiago jo a zen di ela ki ola en gide an. 11. Taulako da uei e epa a uz, 1. elemen ua da nagusi (8 age pen, % 38,10), e a ho ek ki ola en a loan i udi ins i uzionala e a kanpo-komunikazioa, be eziki digi ala, hizkun za en e abile a ako gune nagusiak di ela e akus en du. Ondo en, 3. e a 6. elemen uak naba men zen di a (% 19,05 bakoi za), e a ho ek adie az en du ba ne- komunikazioa e a kudeake a es a egikoa e e lan zen hasi di ela. 2. elemen uak (% 14,29) e a 4. elemen uak (% 9,52) p esen zia xikiagoa du e, e a ho ek e akus en du he i a ekiko ha emanak e a p es akun za o aindik ez di ela lehenes en ki ola en a loko hizkun za-kudeake an.  Unibe si a ea EMEko elemen ua Kopu ua Ehunekoa (%) 1 9 % 20.45 2 9 % 20.45 3 10 % 22.73 4 5 % 11.36 5 7 % 15.91 6 4 % 9.09 12. Taula. Unibe si a ea en a loko EMEko elemen uak. 34 Unibe si a ea en kasuan, be e dokumen azioan gehien e epika zen di en elemen uak 1.1.1, 1.3.1, 2.1.1, 2.2.2, 4.2.1, 5.2.1 e a 6.1.1 di a, guz iak 3 aldiz. Ho ek adie az en du lan handia egi en dela i udi ins i uzionala en a loan (e o ulazioa e a komunikazio digi ala), ida zizko ha emane an, au ez au eko a e a ze bi zue an, bes e e akundeekin ha emane an, e a bai a hizkun za-kudeake a en ikuspegi es a egikoan e e. Ho ien a ze ik, 1.2.1, 1.2.2, 3.2.2, 3.2.3, 3.4.2, 5.1.1, e a 5.1.2 age i di a 2 aldiz, e a ho ek e akus en du publizi a ea, ba ne-ida ziak e a zuzenda i za en inplikazioa e e kon uan ha zen di ela, nahiz e a ez lehen asunezko gisa. Bes e elemen uak behin baka ik age u di a, hala nola 2.1.2, 2.2.1, 2.2.3, 3.2.1, 3.3.1, 3.3.3, 3.4.1, 4.1.1, 4.2.2, 5.2.2, 5.3.1, 6.1.2 e a 6.3.1. Ho ek ida zizko edo ahozko ha emane an, ba ne-komunikazioan, baliabide in o ma ikoe an, pe sonen kudeake an, kanpo-ha emane an e a hizkun za-kudeake a es a egikoan o aindik hizkun za-kudeake a ez dela sis ema ikoki ga a u adie az en du. 12. Taulako emai zen a abe a, elemen u zeha zak zenbakien a abe a bildu a, 1. elemen ua da nagusi (8 age pen, % 38,10), e a ho ek unibe si a eko es uingu uan i udi ins i uzionala e a kanpo-komunikazioa di ela hizkun za en e abile a ako e emu inda suenak e akus en du. Ondo en da oz 3. e a 6. elemen uak (% 19,05 bakoi za), hau da, ba ne-komunikazioa e a kudeake a es a egikoa, ge o e a gehiago lan zen a i di en espa uak. 2. elemen uak % 14,29ko p esen zia du, e a 4. elemen uak % 9,52koa, adie aziz he i a ekiko ha emanak e a p es akun za o aindik biga en mailako ja due a za ha zen di ela. Be az, a loa en a abe a EMEko i izpideen kopu ua e a banake a alda zen dela ondo ioz a u dai eke. A lo bakoi zak hizkun za-e abile a i lehen asun ezbe dinak ema en dizkio, e a ho ek e agina du zein elemen u age zen den nagusi: adibidez, adminis azioan 3. elemen u da nagusi, e a ki olean 1. elemen ua. Ondo ioz, i izpide ba zuk a lo ba zue an sa iago age zen di a bes e ba zue an baino, e a ho ek a lo bakoi zean hizkun za-kudeake a en ikuspegia ezbe dina dela e akus en du. (5) Co pus edo es a us plangin za en a abe a, ze ge a zen da EMEko i izpidee an? Az e u ako aplikazio-espa ue an ikusi da es a us plangin za nagusi zen dela enp esa, ki ol e a unibe si a e a loe an, hizkun za en e abile a e a p esen zia soziala inda zea helbu u du elako. Bes alde, adminis azioan (be i e e, hizkun za sexis a lan zen denean), co pus plangin za da nagusi, hizkun za en ba ne-egi u ak e a e abile a a auak inka zeko beha a dagoelako. Ho ek adie az en du espa u bakoi zean hizkun za-plangin za en ikuspegia desbe dina dela. 35  Co pus plangin za Hasie ako Zenbakia Kopu ua Ehunekoa (%) 2 8 % 44.44 3 10 % 55.56 13. Taula. Co pus plangin zako EMEko elemen uak. 13. Taulan, EMEko elemen uen banake a az e u a, a gi ikus dai eke 3. a da za i lo u ako ja due ak di ela nagusi, hau da, ba ne-komunikazioa e a lan- esnak lan zen di uz enak (10 elemen u, % 55,56). Elemen u hauek, bes eak bes e, komunikazio ako esnak (3.2.1), lan-bile e ako ida ziak (3.2.2), ba ne-idazkiak (3.2.3), ba uko lan- bile e ako ahozko ha emanak (3.3.1), au ez au eko ha emanak (3.3.3) bil zen di uz e. Ho ien bidez, ida zizko zein ahozko hizkun za zuzen, egoki e a e abile a a gia sus a u nahi da, hizkun za-e abile a egokia be ma uz. Bes e ik, 2. elemen ua i dagozkion elemen uak e e naba menak di a (8 kasu, % 44,44). Az e u ako kasue an, bes eak bes e, ida zizko ha emanak (2.1.1), ha e a (2.2.1) ele onoz, online e a au ez au e bu u u ako ahozko ha emanak (2.2.2) jaso zen di a. Elemen u ho ien bidez, a e a-kanalak e a komunikazio- o mak es anda iza zen di a, ha emanak modu a gi e a an ola uan kudea zeko. Be az, co pus plangin za en aulan azal zen di en EMEko elemen uak hizkun za en ba ne-egi u a, zuzen asuna, e minologia egokia e a e abile a a gia be ma ze a bide a u a daudela adie az en du.  Es a us plangin za EMEko elemen ua Kopu ua Ehunekoa (%) 1 28 % 16.09 2 30 %17.24 3 38 % 21.84 4 20 % 11.49 5 28 % 16.09 6 30 % 17.24 14. Taula. Es a us plangin zako EMEko elemen uak. 14. Taulako da uek i adoki zen du enez, es a us plangin zako gide an age zen di en EMEko elemen uek hizkun za gu xi ua en e abile a sozialki zabal zeko e a p esen zia publikoa be ma zeko helbu ua du ela e akus en du e. Naba menenak di a 1.1.1 (e o ulazioa e a i udi bisuala), 2.1.1 (ida zizko ha emanak beze oekin) e a 2.2.1 e a 2.2.2 (ahozko a e a e a ha e a), zeinak e akus en du en hizkun za ez dela soilik dokumen ue an age i, baizik e a he i a ekiko ha eman zuzenean e e inka zen dela. Ho ez gain, 3.2.1 e a 3.3.1 elemen uek ba ne-komunikazioa en ga an zia azpima a zen du e, e a hizkun za lan-dinamika e a egune oko un zionamenduan 36 xe a zeko beha a isla zen du e. 6.1.1 elemen uak, be iz, e akundeek hizkun za en e abile a modu plani ika uan e a es a egikoan lan zen du ela adie az en du, helbu u e a epe zeha zekin. 14. Taulako da uek be e si egi en du e ho i guz ia, hau da, 3. elemen ua nagusiena dela (38 age pen, % 21,84), e a ho en bidez ikus dai eke ba ne-komunikazioan hizkun za en e abile a nola az e zen den. Ondo en da oz 2. e a 6. elemen uak (% 17,24 bakoi za), hu enez hu en he i a ekin ha emanak e a kudeake a es a egikoa jaso zen di uz enak. 1. e a 5. elemen uak (% 16,09) p esen zia naba mena du e i udi ins i uzionala i e a kanpo-ha emanei lo u a, e a 4. elemen uak p esen zia apalagoa du (% 11,49). Be az, badaude ezbe din asunak hizkun za-plangin za mo en a abe a EMEko i izpidee an. Co pus plangin zan, EMEko i izpideak hizkun za en zuzen asuna, a gi asuna e a e minologia egokia neu ze a bide a zen di a. Ho ega ik, 3. a da za (ba ne-komunikazioa) da nagusi, e a o ma en e abile a zain zen du en bes e a da z ba zuk e e age i di a. Es a us plangin zan, be iz, helbu ua da hizkun za gu xi ua en p esen zia publikoa e a e abile a soziala inda zea. Ho ega ik, naba men zen di a 3., 2. e a 6. a da zak, hau da, ba ne e a kanpo komunikazioa e a kudeake a es a egikoa. A au linguis ikoak (Te minologia e a es ilo-libu uak) EMEko elemen uak az e u ondo en, a au linguis ikoak az e u di ugu enp esa e a unibe si a e a loe an, zehazki e minologia e a es ilo-libu uak. Hu engo aula hone an az e u ako gide an ka ego ia nagusi bakoi zeko ( e minologia, es iloa e a lankide za) zein azpigai zeha z aipa zen di en e a zenba aldiz ikus dezakegu: Te minologia Aipamen kopu ua Es iloa Aipamen kopu ua Lankide za Aipamen kopu ua Te minologia- bankuak (IATE, UGRTe m, Te mca ...) 4 Es ilo-a auak edo gomendioak (o oko ak) 3 Lankide za zehaz ua (CPNL, AEK, EMUN...) 4 I zul zaile au oma ikoak / neu onalak 2 Hizkun za a gia / onu egokia 1 Plan es a egikoak / hizkun za- poli ika 2 I zul zaile p o esionalak 1 Hizkun za ez-sexis a e a kali a ea 1 Hizkun za- ziu agi iak 1 Dokumen u elebidunak / e eduak 1 Hizkun za- i izpide p ak ikoak 1 P es akun za / ja aipena 2 37 Te minologia- esna o oko ak (ez zehaz uak) 2 Hiz egien ze endak 1 Komunikazio o oko eko gomendioak 1 GUZTIRA 10 GUZTIRA 7 Web egoki zapena e a eleaniz asuna 2 GUZTIRA 12 15. Taula. Az e u di en gide an age i di en e minologia e a es ilo libu uak a au linguis ikoak beha bezala be e zeko. 15. Taulan lo u ako da uak hizkun za e a a loa ain za ha uz xehe uago az e uko di ugu ja aian. Enp esa en kasuan, ka alanean e minologiazko baliabideak, es ilo a auak e a hizkun za gidak eskain zen di a. Gaine a, adminis azioa ekin e a e agileekin lankide zak egi en di a, hala nola p es akun za hi za menak sina uz (Conso ci pe la No mali zació Lingüís ica bezalako e akundeekin). Azkenik, ahozko nahiz ida zizko komunikazio ako aholku o oko ak ema en di a. Euska a en kasuan, enp esa en a loan, e minologia da u-baseak e a i zul zaile neu onalak eskain zen di a (adib. Eusko Jau la i za en i zul zailea, Elhuya ), e a e minologia bankua en e abile a gomenda zen da. Es ilo-libu uei dagokionez, hiz egien ze enda ba p oposa zen da. Lankide za sus a zen da adminis azio publikoekin e a bes e e akundeekin (adib. AEK, Elhuya , EMUN), hizkun za kudeake a en ingu uko ekin za ba e a uak egi eko, hola nola, p es akun za eskain zeko. Azkenik, zenbai aholku o oko aipa zen di a, bes eak bes e, langileei hizkun za poli ika azal zea, hizkun za i izpideak zehaz ea, so ze hizkun za euska a iza ea, e abile a en ja aipena egi ea e a p es akun za eskain zea gomenda zen da. Gaz elania en kasuan, enp esa en a loan, e minologiazko baliabideei dagokienez, i zul zaile p o esionalen lana, i zulpen au oma iko ako esnak e a IATE bezalako e minologia da u-baseak e abil zea gomenda zen di a. Es ilo a auei bu uz, ez da es ilo-libu u ik au kez en, baina bai edukien kali a ea zain zeko i izpideak, bes eak bes e, hizkun za a gia, onu egokia e a edukia en egoki zapen kul u ala. Lankide zak e e azpima a zen di a, adibidez okiko agen eekin lan egi ea e a unibe si a eekin elka lana. Azkenik, aholku o oko en a ean naba men zen da beze oa en hizkun za e abil zea, langileen p es akun za bul za zea, webgunea egoki zea e a komunikazio guz ie an kali a ezko i zulpenak e a egoki zapen kul u alak be ma zea. Bes alde, ka alanak unibe si a ean e minologia baliabideak jaso zen di u, hala nola e minologia zien i ikoko esnak e a Te mca -ekin lankide za. Es ilo a auei dagokienez, ez da es ilo-libu u ik aipa zen, baina bai ga den asun e a segu asun linguis ikoa be ma zeko i izpideak. Gaine a, unibe si a een a eko elka lana sus a zen da XVU en ba uan, e a bai a Te mca , Ins i u Ramon Llull e a bes e 38 e akunde publiko e a p iba uekin e e. Azkenik, aholku o oko ak e e ema en di a: unibe si a e bakoi zak ka alana en e abile a sendo zeko planak egin beha di u, langileei hizkun za-ziu agi iak eska zea gomenda zen da, ka alanezko ma e ial didak ikoa so u e a zabaldu beha da, e a nazioa eko komuni a ea en zako ha e a linguis ikoa e a kul u ala be ma u beha da. Euska a en kasuan, unibe si a ea en kasuan, e minologia baliabideei dagokienez, gidan i zulpen-sis emak e a dokumen u e edu elebidunak e abil zen di ela jaso zen da. Es ilo a auei dagokienez, hizkun za-i izpide p ak ikoak e a o ma u-a auak zehaz en di a. Kasu hone an, ez da lankide za ik be a iaz aipa zen. Aholku o oko ak e e aipa zen di a, bes eak bes e, euska az has ea ha emanak, ze bi zu elebidunak be ma zea, e a langileek hizkun za gai asun egokia iza ea gomenda zen da. Azkenik, gaz elania en kasuan, unibe si a e a bide a u a, e minologia baliabideei dagokienez UGRTe m izeneko e minologia da u-base elebiduna jaso zen du. Es ilo a auei dagokienez, ez da es ilo-libu u ik aipa zen, baina hizkun za ez-sexis a en e abile a e a komunikazio o malen kali a e linguis ikoa zain zea gomenda zen da. Lankide zak e e aipa zen di a, bes e unibe si a eekin, hizkun za-zen oekin (hala nola Ins i u o Con ucio edo Cen o Ruso) e a nazioa eko sa eekin elka lanean a i zeko. Azkenik, aholku o oko modu a, hizkun za-gai asuna hobe zea, ak edi azioa sus a zea, eleaniz asuna bul za zea e a web edukien e a ma e ialen i zulpena egi ea gomenda zen da. Be az, labu bilduz, 15. Taulak enp esa en e a unibe si a ea en a loko hizkun za- kudeake a ako gide an e minologia, es iloa e a lankide za e a ho ie ako bakoi zean zein baliabide aipa zen di en gehien e akus en du. Te minologia en a loan, guz i a 10 aipamen jaso di a, e a ho ie a ik gehienak e minologia-bankuei dagozkie (4 aipamen), hau da, baliabide eknikoak di a nagusi. Es iloa i dagokionez, 7 aipamen daude guz i a, e a ho ie a ik nagusienak es ilo-a auak e a gomendio o oko ak aipa uenak di a (3 aipamen). Lankide za en a alean, e akundeekin egindako lankide za zeha zak di a nagusi (4 aipamen), e a guz i a 12 aipamen bildu di a a al hone an. Hizkun za- esnak Az e u den hu engo a ala hizkun za esnak di a. 16. Taula hone an, hizkun za bakoi zak di uen esna zeha zak ikus dai ezke, hala nola i zul zaileak, hiz egiak, e minologia-da u-baseak e a zuzen zaileak, bes eak bes e e a hauek zenba aldiz aipa zen di en ikus dai eke: Hizkun za T esna mo a Kopu u a Ehunekoa (%) Guz i a / publikoak Ehunekoa (publikoa) (%) Euska a Bes elakoak 4 % 50,00 8 / 6 % 75 I zul zailea 2 % 25,00 39 Hizkun za zuzen zailea 1 % 12,50 Hiz egia 1 % 12,50 Gaz elania Bes elakoak 5 % 55,56 9 / 3 % 33,3 Te minologia da u-basea 2 % 22,22 Hiz egia 1 % 11,11 I zulpen eknologia 1 % 11,11 Ka alana Bes elakoak 2 % 40,00 5 / 3 % 60 Hiz egia 1 % 20,00 I zul zailea 1 %20,00 I zulpen sis ema au oma ikoa 1 % 20,00 16. Taula. Hizkun za- esnak. Az e u ako hizkun za gide an oina i u a (16. Taula), hizkun za gu xi ue an, hala nola euska az e a ka alanez, ez da be i baliabide gu xiago age zen, baina baliabide ho iek hain zabalak edo eknologikoki ga a uak ez di ela ondo ioz a u dai eke. T esna ba zuk badi a, bes eak bes e i zul zaileak, hiz egiak, aplikazioak, e ab., (euska a en kasuan 6 esna e a ka alana en kasuan 5) baina hizkun za nagusie an, be eziki gaz elaniaz, esna gehiago (9 esna) e a espezializa uagoak age zen di a, e a gaine a sa iago e abil zeko p es daude, online edo o ma u eknikoan. Bes alde, naba i da aldea dagoela esnak au kez eko moduan, hizkun za bakoi za en a abe a. Gaz elaniazko gide an esnak no malean izen e a xehe asun guz iekin aipa zen di a. Euska azko gide an e e bai aipa zen di a izen zeha zekin esna ba zuk, adibidez Elhuya i zul zailea, Zehazki hiz egia, edo HIZKETA aplikazioa. Hala e e, kasu ba zue an baliabideak modu o oko agoan azal zen di a, izenik gabe. Ka alanezko gide an, an zeko egoe a ba ikus dai eke: esna ba zuk izenez aipa zen di a, bes e ba zuk be iz modu o oko ean. Be az, o o ha , hi u hizkun ze an aipa zen di a esnak izenez, baina gaz elaniazko es ue an sis ema iko asun handiagoa ekin e a xehe asun gehiagoz age zen di a. T esnak e a baliabideak a loa en a abe a az e uz ge o, lau a lo nagusie ako gida linguis ikoak kon uan ha u a (enp esa, adminis azioa, ki ola e a unibe si a ea) ikus dai eke ez dela esna kopu ua en banake a o eka ua. A lo ba zue an, esna uga i azal zen di a izen zeha zekin e a e abile a zeha ze a ako pen sa u a, baina bes e ba zue an hu sune naba menak daude. Ki ol a loan, adibidez, ez da age i hizkun za esna zeha zik; gomendio o oko ak ema en di a, baina ez hiz egiak, i zul zaileak, da u-base linguis ikoak edo bes e ik. Enp esa a loan, be iz, baliabide asko e a asko a ikoak au ki u di a, bes eak bes e i zul zaile au oma ikoak, hiz egiak, aplikazioak, zuzen zaileak e a hizkun za e abile a e az eko baliabide p ak ikoak, hizkun za e abile a e az eko esna zeha zekin. Adminis azio e a unibe si a e 40 a loe an e e badaude hizkun za esnak, baina gu xiago e a o oko agoak di a, e a ez da hainbes e esna ekniko edo e minologiko zehaz en. Azkenik, 16. Taulan ikus en den moduan, kon uan ha u beha da esna publikoen e a p iba uen a eko banake a e e ez dela be dina hizkun za guz ie an. Hizkun za gu xi ue an, hala nola euska az e a ka alanez, esna publiko gehiago age zen di a. Zehazki, euska az azaldu ako 8 esne a ik 6 publikoak di a (% 75) e a ka alanez, 5 esne a ik 3 di a publikoak (% 60). Aldiz, gaz elaniaz 9 esne a ik 3 baino ez di a publikoak (% 33,3). Alde hauen a azoia hizkun za gu xi ue an e akunde publikoek hizkun za no maliza zeko helbu ua ekin esna e a baliabide gehiago so zen di uz ela da. Hau, o dea, ez da ohikoa hizkun za nagusie an, non baliabide asko me ka u p iba uan ga a zen di en, e a helbu u kome zialak izan ohi di uz en. Inplemen azioa e a ja aipena Inplemen azioa Ebaluazioa Gidek kon uan ha zen du e 12 / 2 (% 16,66) 12 / 4 (% 33,33) 17. Taula. Inplemen azioa e a ebaluazioa kon uan ha zen du en giden kopu ua O o ha , az e u ako gida gehienek ez du e esp esuki hizkun za-poli ika en inplemen azio e a ebaluazio p ozesu ik azal zen, 17. Taulan ikus dai ekeen moduan. Gehienek gomendio p ak ikoak e a e abile a-i izpideak eskain zen di uz e, baina ez du e azal zen nola eza i gida ho iek e akundee an, ez a nola neu u helbu u ho ien be e ze-maila e e. Hala e e, salbuespen ba zuk daude. Inplemen azioan ja ai u beha di en u a sak baka ik 2 gida azal zen di uz e (% 16,66) e a ebaluazioa nola egin beha den baka ik 4 gida. Hemen, gida ho iek inplemen azioa e a ebaluazioa no k e a nola egin beha du en azalduko dugu:  No da inplemen azioa e a ebaluazioa en a du aduna? O oko ean, inplemen azioa e a ebaluazioa e akundea en ba ne egi u ek egi en di uz e. Alde ba e ik, inplemen azioa i dagokionez, zuzenda i zak bul za zen du, hizkun za a du adunek koo dina u a ego eko an, e a langile guz iek be e. Adibidez, enp esa a loko euska ako gidak hizkun zen kudeake a e akundea en kudeake a sis eman in eg a zea, a du ak bana uz e a baliabideak eslei uz, nahiz e a ez di uen izen zeha zak ema en p oposa zen du. Bes alde, unibe si a e a loko gaz elaniako gidak inplemen azioa unibe si a eko hizkun za-poli ika ekin lo u ako zenbai egi u ei eslei zen die: Vice ec o ado de In e nacionalización (VRI), hizkun za-poli ikako zuzenda i za, e a hizkun za ze bi zuak (CLM, e ab.). 41 Bes alde, ebaluazioa egi eko, gida gehienek ja aipen egi u a ba p oposa zen du e (ba zo de ba edo alde ekniko ba ), e a kasu ba zue an kanpo-ebalua zaileen pa e ha zea au eikus en da. Hala e e, bes e kasu ba zue an ez da esp esuki zehaz en no i dagokion ja aipen ho i egi ea. Hala nola, enp esa a loko euska ako gidak ez du esp esuki zehaz en, baina ule zen da e akundea en ba ne egi u ek (zuzenda i za edo hizkun za a du adunak) egin beha du ela enp esa a loko gaz elaniako gidak enp esa be a i uz en dio a du a, au oebaluazio galde egi ba en bidez. unibe si a e a loko ka alanezko gidan, unibe si a e bakoi za en hizkun za ba zo deak egin beha du ebaluazioa. Azkenik, unibe si a e a loko gaz elaniako gidak, UGRko Consejo de Polí ica Lingüís ica da ebaluazioa en a du aduna.  Nola egin beha di a inplemen azioa e a ebaluazioa? Gida askok aipa zen du e hizkun za-poli ika en inplemen azioa beha ezkoa dela, baina asko an ez du e zehaz en nola egin beha den, ez a u a s p ak iko edo egi u a ik e e. Hala e e, badaude bi gida non inplemen azioa en p ozesua modu a gi e a an ola uan azal zen den. Alde ba e ik, enp esa a loko euska a en gidan hizkun zen kudeake a e akundea en kudeake a sis eman in eg a zea lau u a sen bidez p oposa zen du: 1. In o mazioa jaso: E akundeak euska a e a gaine ako hizkun zen beha ak iden i ika u beha di u e a egoe a en diagnos ikoa egin, da u e a in o mazio zeha za bilduz. 2. Bisioa zehaz u: Jaso ako in o mazioan oina i u a, e akundeak zehaz u beha du epe luze a lo u nahi duen hizkun za-egoe a e a ho i dagokion hizkun za-poli ika. 3. Hausna ke a egin: Hizkun zen kudeake a e akundea en kudeake a sis eman nola in eg a u az e u beha da. Ho e a ako, kudeake a au e a ua en sei elemen uak (es a egia, beze oak, pe sonak, giza ea, be ikun za, emai zak) e abiliko di a gida gisa. 4. Kudeake a sis eman in eg a u: Hausna ke a en emai ze a ik abia u a, ekin za-plana diseina u e a eza i beha da. Plan ho ek jasoko di u helbu uak, ekin zak, a du adunak, baliabideak, epemugak e a neu ke a esnak. Bes alde, unibe si a e a loko gaz elaniako gidak UGRn inplemen azioa au e a e ama eko ekin za-plan oso e a zeha za eskain zen du. Plan ho e an, ja due a bakoi za egu egia ekin, a du adun zeha zekin e a au ekon ua ekin jaso zen da. Inplemen azioa i dagokionez, gida askok aipa zen du e ebaluazioa en ga an zia, baina ba zuk ez du e nola egin beha den zehaz en e a bes eek ez du e be i maila edo modu be dinean ga a zen. Alde ba e ik, enp esa a loan euska ako gidak hizkun za- 48 Ho nbe ge , N. H. (2006). F amewo ks and models in language policy and planning. In T. Ricen o (Ed.), An In oduc ion o Language Policy: Theo y and Me hod (pp. 24– 41). Blackwell Publishing. Jeong, H., & Lindemann, S. (2024). Facili a ing o comp omising inclusion? Language policies a Swedish highe educa ion ins i u ions as wo kplaces. Mul ilingua, 43(3), 365-395. h ps://www. esea chga e.ne /publica ion/378439847_Facili a ing_o _comp omising_ inclusion_Language_policies_a _Swedish_highe _educa ion_ins i u ions_as_wo kpl aces Kaplan, R. B., & Baldau , R. B. (1997). Language planning: F om p ac ice o heo y. Mul ilingual Ma e s. Vol.(108) p40 L35 K, 36, 1997. Kloss, H. (1969). Resea ch possibili ies on g oup bilingualism: A epo . In e na ional Cen e o Resea ch on Bilingualism. Ko mann, B. (2019). Language policies a he LERU membe ins i u ions (B ie ing Pape No. 4). League o Eu opean Resea ch Uni e si ies (LERU). h ps://www.le u.o g/ iles/Publica ions/Language-Policies-a -LERU-membe - ins i u ions-Full-Pape .pd Minis e io de Jus icia. (2023). Guía pa a el uso de un lenguaje más inclusi o e iguali a io. Sec e a ía Gene al Técnica. h ps://www.mjus icia.gob.es/es/A eaTema ica/Documen acionPublicaciones/Ins Lis Download/Guia%20lenguaje%20inclusi o.pd Mo Ba ak, M. E. (2016). Managing di e si y: Towa d a globally inclusi e wo kplace (4 h ed.). SAGE Publica ions. h ps://www. esea chga e.ne /publica ion/305379153_Managing_Di e si y_Towa d_ a_Globally_Inclusi e_Wo kplace Mo schenbache , H. (2023). Con as ing a uni e si y’s language policy wi h i s linguis ic landscape: a No wegian case s udy. Cu en Issues in Language Planning, 25(3), 237–265. h ps://doi.o g/10.1080/14664208.2023.2283652 Neeley, T., & Kaplan, R. S. (2014, Sep embe ). Wha ’s you language s a egy? Ha a d Business Re iew, 92(9), 70–76. h ps://hb .o g/2014/09/wha s-you - language-s a egy Shohamy, E. (2006). Language Policy: Hidden Agendas and New App oaches (1s ed.). Rou ledge. h ps://doi.o g/10.4324/9780203387962 Siebe cheu, R. (2016). Language Ba ie s in Spo s: he Case o I alian P o essional Foo ball “. Plas ina, Anna F anca (Hg.) (2016): Challenging Language Ba ie s in he Public Se ice: An In e disciplina y Pe spec i e. Rom: A acne, 145-165. h ps://online.unis asi.i /biblio eca/ esi/10597.pd 49 Sole , J., & Gallego-Balsà, L. (2019). Language policy, in e na ionalisa ion, and mul ilingual highe educa ion: An o e iew. The Sociolinguis ics o Highe Educa ion: Language Policy and In e na ionalisa ion in Ca alonia, 17-41. h ps://www. esea chga e.ne /publica ion/332926937_Language_Policy_In e na ional isa ion_and_Mul ilingual_Highe _Educa ion_An_O e iew Spolsky, B. (2004). Language policy. Camb idge Uni e si y P ess. UNESCO Ka ed a – UPV/EHU. (s. .). 18. helbu ua 2030 agendan - Munduko Hizkun za Onda ea en UNESCO Ka ed a. h ps://www.ehu.eus/eu/web/mho-unesco- ka ed a/ga apen-i aunko e ako-18.-helbu ua Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Unibe si a ea. (s. .). Uso de las dos lenguas o iciales. h ps://www.ehu.eus/documen s/2660428/2968264/Uso_de_las_dos_lenguas_o icial es.pd /46 2ed54-8 cc-41dc-b875-3c2b1ad 7 00 Uni e sidad de G anada. (2017). Polí ica lingüís ica de la UGR. h ps://in e nacional.ug .es/si es/ ice ec o ados_ iles/ ic_in e nacionalizacion2/publi c/inline- iles/poli icalinguis ica.pd Xa xa Vi es d’Uni e si a s. (2023). Ca a uni e si à ia de la llengua: P incipis i ecomanacions de polí ica lingüís ica (N.º 16). h ps://cdn. i es.o g/ a /www/h ml/ i es.o g/wp- con en /blogs.di /11/ iles/2024/07/17124607/pu16.pd Weinzie l, S. (2024). B idging he bounda ies o co po a e language: Compe ence in mul ina ional eams. Jou nal o Business and Technical Communica ion, 38(2), 207– 240. h ps://doi.o g/10.1177/23294906231221135 Wikipedia lagun zaileak. (2024, abendua en 8). Language planning. Wikipedia. h ps://en.wikipedia.o g/wiki/Language_planning Wikipedia lagun zaileak. (2024, ekaina en 10). Hizkun za-plangin za. Wikipedia. h ps://eu.wikipedia.o g/wiki/Hizkun za-plangin za Wo aki ikul, W., Mangdindam, T., Ke kaew, C. y Na ue ha adhol, P. (2025). B eaking ba ie s: examining he impac o language on employee-d i en inno a ion in Eu opean mul ina ional subsidia ies in Thailand. Cogen A s & Humani ies, 12 (1). h ps://doi.o g/10.1080/23311983.2025.2451492 Zhang C, Zhao R e a Huang Y. (2023). The amewo k and ea u es o language policies in global cons i u ional ex s. F on ie s in Psychology, 13, 1064034. h ps://doi.o g/10.3389/ psyg.2022.1064034 50 E anskinak Elemen ua Kopu ua Ehunekoa (%) 1.1.1 8 % 4.55 1.2.1 6 % 3.41 1.2.2 3 % 1.70 1.3.1 8 % 4.55 2.1.1 11 % 6.25 2.1.2 4 % 2.27 2.2.1 6 % 3.41 2.2.2 9 % 5.11 2.2.3 3 % 1.70 3.1.1 3 % 1.70 3.2.1 6 % 3.41 3.2.2 5 % 2.84 3.2.3 5 % 2.84 3.3.1 8 % 4.55 3.3.2 6 % 3.41 3.3.3 8 % 4.55 3.4.1 1 % 0.57 3.4.2 4 % 2.27 4.1.1 4 % 2.27 4.2.1 8 % 4.55 4.2.2 7 % 3.98 5.1.1 5 % 2.84 5.1.2 4 % 2.27 5.2.1 6 % 3.41 5.2.2 4 % 2.27 5.3.1 4 % 2.27 5.3.2 1 % 0.57 6.1.1 8 % 4.55 6.1.2 5 % 2.84 6.2.1 7 % 3.98 6.3.1 6 % 3.41 6.3.2 3 % 1.70 20. Taula. EMEko elemen uen kopu ua. 51 Hizkun za A loa Baliabidea en / esna en Hiz egia, co pusa, izena da u-basea edo bes e? T esna en ingu uko bes e in o mazioa en ba (jabe za publiko/p iba ua, lizen zia lib ea...) Ka alana Enp esa CPNL – Conso ci pe a la No mali zació Lingüís ica Bes e (aholkula i za e a o makun za) Jabe za publikoa Ka alana Enp esa Pla a o ma pe la Llengua Bes e (hizkun za- kudeake a ako pla a o ma) Jabe za p iba ua Ka alana Enp esa So ca alà I zul zaile au oma ikoa, zuzen zailea e a hiz egia Jabe za publikoa Euska a Enp esa Eusko Jau la i za en i zul zaile neu onala I zul zailea Jabe za publikoa (Eusko Jau la i za) Euska a Enp esa Elhuya i zul zaile neu onala I zul zailea Jabe za p iba ua Euska a Enp esa HABE baliabideak Bes e (p es akun za e a egiaz apena) Jabe za publikoa Euska a Enp esa Hiz egiak (Elhuya , Labay u, Zehazki ) Hiz egia Jabe za publikoa e a p iba uak Euska a Enp esa HIZNET g aduondokoa Bes e (p es akun za / ike ke a) Jabe za publikoa Gaz elania / bes eak Enp esa T aducción asis ida po o denado (TAO) I zulpen eknologia Jabe za p iba ua Gaz elania / bes eak Enp esa IATE – Te minologia da u-basea Te minologia da u-basea Jabe za p iba ua Gaz elania / bes eak Enp esa Gene ado es de ca as come ciales E an zun au oma iza uak Jabe za p iba ua Gaz elania / bes eak Enp esa So wa e y DVD de ap endizaje de idiomas Hizkun za ikas eko so wa ea Jabe za p iba ua 52 Gaz elania / bes eak Enp esa Planes de o mación lingüís ica ope a i os Bes e ( o makun za esna) Jabe za p iba ua Gaz elania / bes eak Enp esa In e p e azio eknikak (ad hoc, e ab.) Bes e (in e p e azio esnak) Jabe za p iba ua Euska a Adminis azioa Euska a- zuzen zailea (Emakunde) Hizkun za zuzen zailea Jabe za publikoa Ka alana Unibe si a ea Te mca – Cen e de Te minologia Hiz egia Jabe za publikoa Ka alana Unibe si a ea I zulpen au oma ikoa IA bidez (p oposa ua) I zulpen sis ema au oma ikoa P oposa u ako ga apena, ez dago esplizi uki ma xan Euska a Unibe si a ea I zulpen ze bi zua (i zulpen simul aneoa) Bes e (in e p e e- ze bi zua) Ba ne ze bi zua, UPV/EHU en ekimena Euska a Unibe si a ea In e p e azio xuxu la ua (whispe ing in e p e ing) Bes e (in e p e azio eknika) E abile a zeha ze ako p oposa ua Gaz elania Unibe si a ea UGRTe m Te minologia- da u-basea Jabe za publikoa, (UGR en jabe za) Gaz elania Unibe si a ea UGRCa Bes e (hezkun za- eduki da u- basea) Jabe za publikoa Gaz elania Unibe si a ea Glosa io o izial bilingüe UGR Hiz egia / Te minologia Jabe za publikoa, ba ne e abile a ako 21. Taula. Baliabide edo esnak a loa en a abe a. Hizkun za A aua G ama ika-ka ego ia Adibidea Ka alana Fo ma zeha zak Izenak Cla a Valls, inen a d’alcaldia Ka alana Izen kolek iboak Izenak El pe sonal esponsable Ka alana Lanbide, i ulazio e a ka guen zako o ma o oko ak Izenak El col·lec iu de mes es Ka alana Pe sonaliza u gabeko esamoldeak Esamoldeak Amb la col·labo ació de: 53 Ka alana “Pe sona” e a “pa ” hi zak e abil zea Izenak La pe sona in e essada po emplena la sol·lici ud Ka alana Bes e baliabide ba zuk (adjek iboak, pe i asiak, a amenduak...) Adjek iboak / pe i asiak Us donem la ben inguda Ka alana Fo ma bikoi z osoak Izenak / adjek iboak / a ikuluak / p eposizioak Els ciu adans i ciu adanes Ka alana Fo ma bikoi z labu uak Izenak / adjek iboak Tècnic/a supe io , Euska a Hi anoa ondo e abili Adi za / a amendu- o ma Eka ezazu zu e p oposamena Euska a Gizona e abili espezi iko moduan Izenak Non daude ideia handiak di uz en pe sonak/gizakiak? Euska a "Giz" e oa en e abile a gene ikoa Izenak / adjek iboak Gizakia bizidun a azionala da Euska a Gene oa dauka en izenen plu ala edo gene ikoa Izenak Guz iok neba-a ebak ga a Euska a "Sa" bukae ako emeninoak Izenak / a zizkiak Edu ne Pe ez alka eak / alka e and eak museo be ia bisi a u zuen Euska a P emiazkoak ez di en es a egiak Izenak Bosga en mailako i akasleek / maisu- mais ek xango ba p es a u du e Euska a Asime ia ekidi ea Izenak / au izkiak / esapideak E o i hona, ausa a baza a Euska a Jauzi seman ikoa Sin axia ...bes e gaz e ba zuekin liga zen saia u... Euska a And ozen ismoa Izenak / sin axia Gizon guz ien zako su agioa eza i zen Euska a Asime ia mezue an e a a ae an Izenak / adjek iboak / sin axia Angelina Jolie e a Robe de Ni o ak o e e ekonozi uek ... Euska a Sime ia en a aua Sin axia / izenak Gizonak, do o e jan zi a, bai a emakumeak e e. Gaz elania Emakumeen e a gizonen a eko a amendu be din suak Izenak Seño / seño a Gaz elania Emakumeak e a gizonak aipa zeko o dena en xandaka zea Sin axia Las muje es y los homb es pod án pa icipa ... 54 Gaz elania Ka guak, lanpos uak, ja due ak e a lanbideak aipa zeko moduak Izenak La au o idad judicial Gaz elania Pe sona aldeei e e e en zia egi eko moduak Izenak El pe sonal Gaz elania Gene o-aldake a ik gabeko o mak Izenak / izeno dainak La pe sona in es igada Gaz elania Egi u a en aldake ak Sin axia Se debe ellena el o mula io Gaz elania Bikoiz ea Izenak / a ikuluak / adjek iboak Que idas compañe as, que idos compañe os... Gaz elania O dezko o mulazioak Sin axia / izenak La pe sona candida a debe á apo a documen ación adicional 22. Taula. G ama ika-ka ego ia. Hizkun za U a sa en desk ibapena U a sa en egilea U a sak uki zen duen hizkun za en alde dia EMEko ze a al uki zen duen Ka alana En enamendue a n ka alana sus a u En ena zaileak Ahozko e abile a e a hizkun za- p ak ikak 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 4.2.1 Ka alana E e e en e iza ea edo so zea E e e en eak edo kluben komunikazio a du adunak Hizkun za en e eduga i asuna 4.2.1, 4.2.2 Ka alana Klubak, e akundeak e a ede azioak i izpide linguis ikoak zehaz u e a ka alana en sus apene ako plan ba diseina u Klubak, e akundeak e a ede azioak Hizkun za- plangin za, komunikazio ins i uzionala e a ha eman publikoak 6.1.1, 6.1.2, 6.2.1 Euska a I udi ko po a iboa ekin lo u ako elemen uak gu xienez hizkun za bie an age zea E akundea E akundea en i udia 1.1.1 55 (euska a lehene si a) Euska a Mega oniako mezu guz iak gu xienez hizkun za bie an ema ea (euska a lehene si a) E akundea Jendau eko ahozko komunikazioa 1.2.2 Euska a Ida zizko mezu guz iak gu xienez hizkun za bie an ema ea (euska a lehene si a) E akundea Ida zizko komunikazioa 2.1.1, 2.1.2 Euska a Ki ol- koo dina zailea ondo molda zea hizkun za bie an Ki ol- koo dina zailea Ahozko ha emanak 2.2.2, 2.2.3 Euska a En ena zaile elebidunak hau a zea E akundea Hizkun zen kudeake a langileen kon a azioan 6.3.1 Euska a En ena zaile elebidunek hau ei be i euska az egi ea e a hau ak euska az egi e a mo iba zea En ena zaileak Ahozko komunikazioa, e eduga i asuna 3.3.3 Euska a En ena zaileek elka ekin euska az hi z egi ea hau en au ean En ena zaileak Ahozko komunikazioa 3.3.3 Euska a Adin xikieneko aldee an euska az ondoen molda zen di en en ena zaileak ja zea E akundea Langileen kon a azioa e a ba ne sus apena 6.3.1 Euska a Epaileek hau ei euska az egi ea Epaileak Ahozko ha emanak beze o edo e abil zaileekin 2.2.2 Euska a Gu asoek umeei animo mezuak euska az esa ea Gu asoak Ahozko komunikazioa 2.2.2 Euska a Sa e soziale an a gazki edo bideo ba pa eka zea, euska a en Ki ol elka eak / aldeak Komunikazio digi ala e a ikusga i asuna 1.3.1 56 e abile a sus a zeko e a aolak e abiliz 23. Taula. Ki ola en a loan u a sak, a du adunak e a EME ekin du en lo u a hizkun za en a abe a. 57 Izenbu ua Es eka Hizkun za Sek o e ekonomikoa Publikoa / p iba ua 1 Guia de bones p àc iques de llengua ca alana a l’emp esa h ps://ceco .o g/wp- con en /uploads/2024/12/guia-de- bones-p ac iques-de-llengua-ca alana- a-lemp esa.pd Ka alana Enp esak, o o ha P iba ua 2 Kudeake a au e a ua e a hizkun zen kudeake a. In eg azio ako gida h ps://www.euskadi.eus/con enidos/i n o macion/ges ion_linguis ica/eu_de /adjun os/WEB-KUDEAKETA- AURRERATUA.pd Euska a Enp esak, o o ha Publikoa La Guía lingüís ica pa alas emp esas eu opeas 4 Guia d'usos no sexis es de la llengua en els ex os de l'Adminis ació de la Gene ali a de Ca alunya h ps://llengua.genca .ca /web/.con e n /documen s/publicacions/al es/a xi us/guiausosnosexis es.pd Ka alana Adminis azioa Publikoa 5 Euska a en e abile a ez sexis a en gida h ps://www.euskadi.eus/con enidos/i n o macion/wz_hizkun za_i izpideak/e s_20110603/adjun os/HIZKUNTZA%20 GIDA-GUIA%20LENGUAJE.pd Euska a Adminis azioa Publikoa 6 Guía pa a el uso de un lenguaje más inclusi o e iguali a io h ps://www.mjus icia.gob.es/es/A ea Tema ica/Documen acionPublicacione s/Ins Lis Download/Guia%20lenguaje %20inclusi o.pd Gaz elania Adminis azioa Publikoa 3 h ps://www.cama a- o i.es/documen os/in o macion/langu age-guide- o -eu opean- Hizkun za ez gu xi uak Enp esak, o o ha Ez du zehaz en 64 65 25. Taula. Az e u ako gidak auke a u ako i izpideen a abe a. 66