Milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasi: nazariy va amaliy jihatlar

https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2 Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir oʻrinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich Muharrir: Qurbonov Sherzod Ismatillayevich Elektron nashr. 1173 sahifa. E’lon qilishga 2025-yil 1-sentyabrda ruxsat etildi. Tahrir hay’ati: Salimov Oqil Umrzoqovich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Rae Kvon Chung, Janubiy Koreya, TDIU faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati Osman Mesten, Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari Axmedov Durbek Kudratillayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Sayfullo Normatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Abduraxmanova Gulnora Kalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Kalonov Muxiddin Baxritdinovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Siddiqova Sadoqat G‘afforovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Xudoyqulov Sadirdin Karimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Maxmudov Nosir, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Samadov Asqarjon Nishonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor Slizovskiy Dimitriy Yegorovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Ikrom Akramovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Eshtayev Alisher Abdug‘aniyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xajiyev Baxtiyor Dushaboyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Hakimov Nazar Hakimovich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Musayeva Shoira Azimovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor Ali Konak (Ali Ko‘nak), iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor (Turkiya) Cham Tat Huei, falsafa fanlari doktori (PhD), professor (Malayziya) Foziljonov Ibrohimjon Sotvoldixo‘ja o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dots. Utayev Uktam Choriyevich, O‘z.Respub. Bosh prokuraturasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Ochilov Farkhod, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi IJQKD boshlig‘i Buzrukxonov Sarvarxon Munavvarxonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Axmedov Javohir Jamolovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Toxirov Jaloliddin Ochil o‘g‘li, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), katta o‘qituvchi Bobobekov Ergash Abdumalikovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), v.b. dots. Djudi Smetana, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Krissi Lyuis, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Glazova Marina Viktorovna, Iqtisodiyot fanlari doktori (Moskva) Nosirova Nargiza Jamoliddin qizi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Sevil Piriyeva Karaman, falsafa fanlari doktori (PhD) (Turkiya) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon o‘g‘li, TDIU ITI departamenti rahbari Ochilov Bobur Baxtiyor o‘g‘li, TDIU katta o‘qituvchisi Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 3 Editorial board:Editorial board: Salimov Okil Umrzokovich,Salimov Okil Umrzokovich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich,Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich,Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Rae Kwon Chung, South Korea,Rae Kwon Chung, South Korea, Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Osman Mesten,Osman Mesten, Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Akhmedov Durbek Kudratillayevich,Akhmedov Durbek Kudratillayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Sayfullo Normatovich,Akhmedov Sayfullo Normatovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna,Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich,Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Siddikova Sadokat Gafforovna,Siddikova Sadokat Gafforovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Khudoykulov Sadirdin Karimovich,Khudoykulov Sadirdin Karimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Makhmudov Nosir,Makhmudov Nosir, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich,Yuldashev Mutallib Ibragimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Samadov Askarjon Nishonovich,Samadov Askarjon Nishonovich, Candidate of Economic Sciences, Professor Candidate of Economic Sciences, Professor Slizovskiy Dmitriy Yegorovich,Slizovskiy Dmitriy Yegorovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich,Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Ikrom Akramovich,Akhmedov Ikrom Akramovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Eshtayev Alisher Abduganiyevich,Eshtayev Alisher Abduganiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich,Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khakimov Nazar Khakimovich,Khakimov Nazar Khakimovich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Doctor of Philosophy (DSc), Professor Musayeva Shoira Azimovna,Musayeva Shoira Azimovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Ali Konak,Ali Konak, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Cham Tat Huei,Cham Tat Huei, Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli,Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Utayev Uktam Choriyevich,Utayev Uktam Choriyevich, Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Ochilov Farkhod,Ochilov Farkhod, Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich,Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Akhmedov Javokhir Jamolovich,Akhmedov Javokhir Jamolovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli,Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Bobobekov Ergash Abdumalikovich,Bobobekov Ergash Abdumalikovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Judi Smetana,Judi Smetana, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Chrissy Lewis,Chrissy Lewis, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Glazova Marina Viсtorovna,Glazova Marina Viсtorovna, Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi,Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Sevil Piriyeva Karaman,Sevil Piriyeva Karaman, Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli,Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli, Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli,Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli, Senior lecturer at TSUI Senior lecturer at TSUI Golisheva Yelena Vyacheslavovna,Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 4 Muassis: “Ma’rifat-print-media” MChJ Hamkorlarimiz: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, OʻzR Tabiat resurslari vazirligi, OʻzR Bosh prokuraturasi huzuridagi IJQK departamenti. Jurnalning ilmiyligi: ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3sonli qarori bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ekspertlar kengashi: Berkinov Bazarbay, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Po‘latov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Isakov Janabay Yakubbayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xalikov Suyun Ravshanovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Rustamov Ilhomiddin, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Hakimov Ziyodulla Ahmadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Kamilova Iroda Xusniddinovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) G‘afurov Doniyor Orifovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Fayziyev Oybek Raximovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Tuxtabayev Jamshid Sharafetdinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Xamidova Faridaxon Abdulkarim qizi, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Yaxshiboyeva Laylo Abdisattorovna, katta o‘qituvchi Babayeva Zuhra Yuldashevna, mustaqil tadqiqotchi Komilova Nilufar Karshiboyevna, Geografiya fanlari doktori, professori Board of Experts: Berkinov Bazarbay, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Pulatov Bakhtiyor Alimovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Isakov Janabay Yakubbayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khalikov Suyun Ravshanovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Rustamov Ilkhomiddin, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Khakimov Ziyodulla Akhmadovich, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Kamilova Iroda Khusniddinovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics Gafurov Doniyor Orifovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogy Fayziyev Oybek Rakhimovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Tukhtabayev Jamshid Sharafetdinovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Khamidova Faridakhon Abdulkarimovna, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Yakhshiboyeva Laylo Abdisattorovna, Senior Lecturer Babayeva Zuhra Yuldashevna, Independent Researcher Komilova Nilufar Karshiboyevna, Doctor of Geographical Sciences, Professor 08.00.01 Iqtisodiyot nazariyasi 08.00.02 Makroiqtisodiyot 08.00.03 Sanoat iqtisodiyoti 08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti 08.00.05 Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari iqtisodiyoti 08.00.06 Ekonometrika va statistika 08.00.07 Moliya, pul muomalasi va kredit 08.00.08 Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit 08.00.09 Jahon iqtisodiyoti 08.00.10 Demografiya. Mehnat iqtisodiyoti 08.00.11 Marketing 08.00.12 Mintaqaviy iqtisodiyot 08.00.13 Menejment 08.00.14 Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari 08.00.15 Tadbirkorlik va kichik biznes iqtisodiyoti 08.00.16 Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya 08.00.17 Turizm va mehmonxona faoliyati https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. MUNDARIJA Postdan xaridgacha: influenser va ilg‘or veb-ilova (PWA – progressive web app)ning chakana sotuvga real ta’siri ........................................................................................................................................................14 Abdulaziz Madjidov Ta’lim xizmatlari bozori samaradorligini oshirishda ta’lim klasterlarining roli .................................................22 Imamova Nilufar Asamutdinovna Korxona raqobatbardoshligini oshirishda marketingning tovar strategiyasidan foydalanish holati............................................................................................................................................................................29 Xidirov Sherzod Olimovich Oʻzbekistonda moliyaviy savodxonlikni institutsionallashtirish: NFIS, Finlit.uz va taʼlim islohotlari ...........................................................................................................................................................................................34 Irgashev Anvar Farxodovich Moslashuvchan menejment tizimlarini yashil iqtisodiyotga integratsiyalash tasnifi .......................................39 Umarov Bexzod Batirovich Qishloq xo‘jaligida innovatsion marketing strategiyasini ishlab chiqish ................................................................43 Sheraliev Axror Sodiqovich O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy bank xizmatlarini rivojlantirishning tendensiyalari, undan samarali foydalanish imkoniyatlari va konseptual jihatlari ...........................................................................48 Roziqov Behzod Bahrom o‘g‘li Mеtallurgiya korxonalarida raqamli tеxnologiyalarni joriy еtish сhеt еl tajribasi .............................................54 Abdullayеva Matluba Nеmatоvna Исследование связи между восприятием изменения климата и внедрением устойчивых методов ведения сельского хозяйства в Узбекистане ............................................................................................ 59 Светлана Ражабова, Бахром Миркасимов Surxondaryo viloyati qishloq xо‘jalik tarmog‘ini barqaror rivojlantirishni iqtisodiy-ekologik modellari ............................................................................................................................................................................................68 Abdug‘aniyev Otabek Allajonovich, Xo‘jamqulov Bekzod Turdaliyevich Milliy iqtisodiyotda real sektor salmog‘i va uning o‘zgarish tendensiyalari .........................................................75 Mambetjanov Qahramon Qurbandurdievich, Isroilova Muhabbat Rustamjon qizi Qo‘shilgan qiymatni soliqqa tortish uslubiyoti: xususiyatlari, vazifalari va muammolari ..............................89 Xaitov Shuxrat Sharipboyevich Kognitiv yondashuv asosida tibbiyot oliy ta’lim muassasalari talabalari grammatik va diskursiv kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy modeli va pedagogik texnologiyasi .........................................94 Dadadjanova Feruza Muhammadyusupovna Transport tizimining rivojlanishi milliy iqtisodiy o‘sishining asosi sifatida .........................................................98 Narziyev Umidjon Baxrillayevich Loyiha risklarini aniqlashda zamonaviy usullar va ularning samaradorligi ......................................................105 Marufhanov Davron Xasanovich Современные методы управления на железнодорожном транспорте в процессе трансформации системы ...................................................................................................................................................... 109 Кушакова Мамура Наримановна Финансовые механизмы и модели менеджмента в развитии устойчивой экономики транспортных компаний ......................................................................................................................................................115 Шарапова Гулчехра Рустамовна Kasbiy ta’limda o‘quvchilarning raqamli kompetensiyasini shakllantirish va baholashning innovatsion yondashuvlari ......................................................................................................................................................120 Maxkamova Zuhra Tursunpulotovna Audit ishi sifati darajasini oshirish yo‘nalishlari ............................................................................................................ 124 Qushmatov Otaxon Qurbonalievich https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Erkin iqtisodiy zonalarda investitsiya loyihalarini moliyalashtirishning nazariy va amaliy asoslari .........................................................................................................................................................................131 Yuldashev Baxtiyor Gayradjonovich Ko‘chmas mulk qiymatini baholash va uning ekonometrik tahlili .........................................................................135 Jaloliddinova Mohira Alisher qizi Современные тенденции и вызовы бюджетно-макроэкономической политики в Узбекистане ..............................................................................................................................................................................142 Хазраткулова Лола Нармуминовна Intellektual mulkda iqtisodiy mohiyat, mazmun hamda huquqiy jihat uyg‘unligi ..........................................148 N.D.Maxmudova Axborot texnologiyalari asosida ta’limda loyiha boshqaruvida sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish imkoniyatlari .................................................................................................................................................................152 Xodjiyeva Durdona Abdurasolovna Концепция “Зеленого учета” и его значение для экономического развития .........................................157 Умарова Зулайхо Турсуновна Iqtisodiyotning asosiy tarmoq va sohalariga kiritilgan investitsiyalarning joriy holati tahlili ..................166 Ismailova Kutlibeka Ulugʻbek qizi O‘zbekistonda yoshlar tashkiloti faoliyatini tashkil etishning o‘ziga xos jihatlari va rivojlanish bosqichlari ......................................................................................................................................................................................172 Usmonov Adxamjon A’zamjonovich Oʻzbekiston Respublikasi maxsus iqtisodiy zonalari investitsion holatini hududlar kesimida tahlili ..............................................................................................................................................................................178 Anvarxonov Abdulatifxon Jamshidxon oʻgʻli Kichik biznes va o‘rta biznesni rivojlantirish orqali aholi farovonligini ta’minlash ........................................184 Ahmedov Oybek Turgunpulatovich, Nurqulov Nurbek Sirojiddin o‘g‘li Fiskal siyosat instrumentlari orqali yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va legallashtirish metodologiyasi ..............................................................................................................................................................................189 Ergasheva Malikaxon Avazxon qizi Fond bozorida savdo strategiyasi va uni amalga oshirishga yo‘nalishlari...........................................................192 Soliyev Istam Ixtiyorovich Sanoat korxonalarini innovatsion rivojlantirishning asosiy tamoyillari .............................................................197 Yuldasheva Kamola Miraliyevna Iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda davlat boshqaruvi tizimining isloh qilinishi: Tajriba va istiqbollar ...................................................................................................................................................................202 Mashrabaliyev Ibroximbek Mashrabaliyevich Iqtisodiyotning real sektorida investitsion loyihalarni moliyalashtirish amaliyoti ........................................ 209 Qosimova Lola Sultanovna Sanoat mahsulotlari eksportida logistika zanjirining uzluksizligini ta’minlash: nazariy asoslar va amaliy yondashuvlar .............................................................................................................................................217 Kurbonova Ma'mura Abdukarim qizi Soliq ma’murchiligiga zamonaviy texnologiyalarini joriy etish orqali qo‘shilgan qiymat soliq ma’murchiligi bazasini kengaytirish yo‘llari ....................................................................................................................222 Raxmonqulov Umidjon Rustam o‘g‘li Инновационные подходы к созданию проблемно-ориентированной системы прогнозирования, оптимизации и управления отраслями региональной экономики (жилищное строительство) ................................................................................................................................................231 Далиев Ахтам Шарафутдинович Tovar-moddiy resurslar harakati samaradorligini oshirishda UZEX faoliyatining joriy holatini baholash ..........................................................................................................................................................................238 Sherzod Xolmurodovich Pardayev, Mamatkulov Farrux Gulomjon o‘gli Sog‘liqni saqlash tizimida tadbirkorlik faoliyatining turlari .....................................................................................244 Solikhova Dildora Alisher qizi https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. “Oʻztemiryoʻlyoʻlovchi” ajning asisiy faoliyatini samaradorligini oshirishda autsorsing xizmatini joriy etish strategik asoslari ...............................................................................................................................250 Kaxarova Nilufar Yerkinjonovna Mintaqani kompleks rivojlantirishning metodologik asoslari va ustuvor yo‘nalishlari ................................256 Jumayeva Zulfiya Qayumovna Sog‘liqni saqlash tashkilotarida xarajatlar samaradorligini ta’minlash masalalari ........................................ 260 Raximova Maftuna Axmadjon qizi Aksiyadorlik jamiyatlarida sof foydani taqsimlash bilan bog‘liq bo‘lgan soliq solish masalalari ........................................................................................................................................................................................264 Suyunov Otabek Shuxrat o‘g‘li O‘zbekiston qonunchiligida raqamli transformatsiya jarayonida elektron to‘lov kartalarini soxtalashtirishni jinoyatlashtirish ........................................................................................................................................276 Maxsadaliyeva Maftuna Toxir qizi Mamlakatimizda intellektual xizmatlar bozorini rivojlantirish masalalari ........................................................281 Miyassarov Davron Abdurashid o‘g‘li Validation of the dutch eating behaviour questionnaire (DEBQ) in a sample of uzbek women................285 Khursana Usmanova, Dr Muhammad Bilal, Dilafruz Qo‘chqorova Iqtisodiy xavfsizlik tizimlarini o‘ziga xos jihatlari .........................................................................................................295 Nabiyev Bexzod Shavkatovich, Bayboboeva Firuza Nabijonovna Davlat qarz siyosatini optimallashtirishda islomiy moliya instrumentlarining qo‘llanish imkoniyatlarini kengaytirish yo‘nalishlari ........................................................................................................................ 299 Tilabov Nasrulla Tashmuratovich Роль институциональных структур фондового рынка в обеспечении финансовой стабильности ...............................................................................................................................................................................305 Камилова Севара Анваровна The Impact of Digitalization on the Management System in the Entrepreneurial Environment of Uzbekistan .....................................................................................................................................................309 Ibragimova Saida Ilkhomovna China’s Investment Strategy in Uzbekistan: Sectoral Trends and Strategic Implications (2013–2024) ..................................................................................................................................................................................313 Maftuna Nuriddinova Qo‘shilgan qiymat solig‘i tushunchasi va uning iqtisodiy mohiyati .......................................................................319 Eshkarayev Bobir Chariyevich Raqamli boshqaruvning afzalliklari va uni rivojlantirish istiqbollari ................................................................... 324 Xolbayeva Marg‘uba Qazoqboyevna Korporativ boshqaruvning nazariy asoslari: O‘zbekistonda qo‘llanish imkoniyatlari ...................................328 Jumayeva Guzal Sherxon qizi Audit organizations in Uzbekistan .......................................................................................................................................332 Razzaqov Jasur Xamraboevich, Yaqubov Matrasul Mavlonberdiyevich, Sabirova Nodira Komil qizi Xorijiy investitsiyalarning turlari va xususiyatlari ........................................................................................................337 Gofurov Doston Boxromovich Mahalliy budjet mablag‘larining samaradorligini oshirishda auditning o‘rni ...................................................341 Primova Shaxnoza Komiljonovna Модели управления государственными финансами в зарубежных странах ..........................................345 Наимов Шохрух Шарофиддинович O‘zbekistonning sirkulyar iqtisodiyotga o‘tishi: yashil o‘sish indikatorlari tahlili ..........................................352 Hakimov Anvarjon Abdulloyevich Innovation management in the education system: practical challenges, international experience, and effective strategies based on the example of Uzbekistan ..........................................................356 Imomov Inomiddin Abdulxamidovich, Egamberdiyev Farxod Botirovich Трансформация энергетического комплекса Узбекистана: текущее состояние и перспективы развития ......................................................................................................................................................363 Хмель Е.В., Мирджалилова Д.Ш., Дерюгина Е.А., Лозовская Н.А. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Improving the efficiency of personnel management and optimizing labor costs in Sam Glass LLC ...........................................................................................................................................................................368 Musayeva Shoira Azimovna, Agzamov Avazkhon Talgatovich Interactive design and museum management: enhancing guided tours through IOT and virtual solutions ...................................................................................................................................................................374 Ibrokhimova Aziza Abbasovna Hududlаr investitsion jozibаdorligini oshirish yo‘llаri ................................................................................................379 Imomovа Kаmolа Novfаl qizi “Innovatsion usulda baliq yetishtirishtirishning iqtisodiy samarodorligini oshirish yo‘llari (Sirdaryo tumani misolida)” ...................................................................................................................................................385 Bo‘ltakov Sardor Oqbo‘ta o‘g‘li Bank filial tarmoqlari samaradorligini baholashning xorijiy tajribasi va undan O‘zbekiston banklari amaliyotida foydalanish imkoniyatlari ................................................................................... 392 Xoshimov Og‘abek Nizomjon o‘g‘li Zamonaviy iqtisodiyotda davlat xaridlarinin elektron savdolarning o‘rni .........................................................398 Burxanov G‘ofur Baxodirovich Реализация концепции развития рынка зеленой экономики в сфере экономической безопасности Республики Узбекистан..........................................................................................................................401 Юнусова Римма Рахманбердиевна Tijorat banklaridan “foyda” soligʻini undirishning bugungi holati .........................................................................408 Ergasheva Lobar Raxmatulla qizi О‘zbekistоn оziq-оvqаt sаnоаtini iqtisоdiy rivоjlаntirish yо‘nаlishlаri ...............................................................415 Abasova Gulirano Rahmatullo qizi Xorijiy tajribalar asosida ekologik tadbirkorlikning innovatsion va investitsion yo‘nalishlarini tashkil etish ....................................................................................................................................................................................419 Turg‘unova Tursunoy Maratovna Sanoat korxonalari jozibadorligini oshirishda marketing strategiyasini amalga oshirish xususiyatlari ...................................................................................................................................................................................424 Raxmonova Feruza Musakulovna Turizm sohasida investitsion faoliyat: nazariy asoslar va amaliy yo‘nalishlar ..................................................428 Ergashev Durdonaxon Aziz qizi Qashqadaryo viloyatida barqaror turizmning rivojlanish tendensiyalari va mavjud muammolar tahlili .......................................................................................................................................................................432 Suyunova Dilnoza Mexridin qizi Iqtisodiy rivojlanish jarayonida investitsion resurslarning mutanosib taqsimlanishi: samaradorlik va ustuvor yoʻnalishlar..................................................................................................................................436 Otaboyev Feruzbek Oybek oʻgʻli Xususiy banklar faoliyatini rivojlantirishda raqamli texnologiyalarning moliya bozoriga ta’siri .............441 Abduqahhorov Asilbek Ahror o‘g‘li Mehnat resurslari tushunchasi, tarkibi va uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati .................................................447 Kobilova Zebo Bobokulovna Xorijiy davlatlar tajribasida moliyaviy siyosatning makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi roli .......................................................................................................................................................................453 Jabborova Dilafruz The impact of exchange rate policy on the financial-monetary system and economic growth ................. 459 Raxmanova Laylo Baxodirovna Современные вызовы и модельные подходы к обеспечению конкурентоспособности банковской системы Узбекистана ...................................................................................................................................464 Юлдашева С.Ш. Iqtisodiyotni innovatsion rivojlantirishda soliq mexanizmidan samarali foydalanish yo‘llari ..................470 Ishimova Mohinur Absalomovna Innovative pathways for advancing sustainable tourism in Uzbekistan ..............................................................477 Feruz Karimov https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Tijorat banklarida biznes subyektlari faoliyati samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish yo‘llari ................................................................................................................................482 Mirpulatova Luiza Mansurovna O‘zbekistonda sanoat zonalarining rivojlanish bosqichlari va huquqiy-me’yoriy asoslari .........................488 Vafoyev Akmal Ikromovich Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanishda Germaniya tajribasi .............................493 Pardayeva Maftuna Ulug‘bek qizi Korxonalar moliyaviy faoliyati bo‘yicha auditorlik risklarini xalqaro standartlar asosida baholash .......................................................................................................................................................................... 497 Shirinov Uchqun Abduxalilovich, Abduxalil-zoda Ra’no Muzaffar qizi Ishlab chiqarish xarajatlarining tarkibi va ularni pasaytirish usullari .................................................................501 Sodiqov Mirahror Abbos oʻgʻli O‘zbekiston Respublikasi hududlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda mahalliy budjetlarning ahamiyati ............................................................................................................................................................509 Sharopov Dilshodjon Raxmatullayevich The role of small business enterprises in enhancing the well-being of the population in Uzbekistan .................................................................................................................................................................................513 Djalilova Shaxlo Ismoiljon kizi O‘zbekistonda IPOlarni tashkil etish jarayonlari tahlili ..............................................................................................518 Alikulov Azamat Tuygunovich Kichik sanoat zonalari faoliyatining iqtisodiy-statistik tahlili (Surxondaryo viloyati misolida) ...............522 Ozoda Batirovna Sakiyeva Hududlarning innovatsion turistik salohiyatini rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish ..............................................................................................................................................528 Xaitov Oxunjon Nomoz o‘g‘li Integrating circular economy principles in marketing and operations of grape export companies for green transition ..............................................................................................................................................534 Usmonova Diyora Mahmud kizi Foreign experiences of improving the quality of services in the field of tourism ............................................541 Raxmonov Siyovush Turob ugli Z avlodining iste’dodli vakillari uchun raqobat: davlat boshqaruvi sektorining maqsadga yo‘naltirilgan raqamli avlodni jalb etish strategiyalari ................................................................................................546 Nosirova Shaxzoda Bohodir qizi O‘zbekiston Respublikasida uglerod solig‘ini joriy etish orqali soliq ma’muriyatchiligini takomillashtirish va yashil iqtisodiyotga o‘tishni jadallashtirish imkoniyatlari: ekologik, iqtisodiy va institutsional yondashuv .................................................................................................................................560 Jo‘rayev Ahmad Saitnazar o‘g‘li Tijorat banklari reytingiga taʼsir qiluvchi asosiy moliyaviy koʻrsatkichlar tahlili ............................................566 Karabayev Nodir Abduhamidovich Budjet tashkilotlarida tuziladigan moliyaviy hisobotlarning ahamiyati ..............................................................578 Norqulova Qutlug‘nigor Oloviddinovna Методы и критерии оценки эффективности конкурентоспособности предприятия ......................582 Хусейнов Рахим Али оглы Zamonaviy HR texnologiyalarining korxonalar samaradorligiga ta’siri: “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ tajribasi ..............................................................................................................................589 Xursanova Gulshan Ravshan qizi Oliy ta’lim muassasalarida innovatsion menejment strategiyalarining samaradorligini oshirish yo‘llari .............................................................................................................................................................................593 Pulatova Dildora Abdushukurovna Oliy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarni qo‘llashning bugungi kunda o‘rni va ahamiyati ..................600 Xolmirzayeva Gulruxsor Maxammetovna Интеграция информационно-коммуникационных технологий в зеленую экономику: цифровые технологии для устойчивого развития ................................................................................................604 Бозорова Ирина Жуманазаровна IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1153 2025-yil, sentyabr. № 9-son. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Milliy malaka tizimlari (MMT) boʻyicha ilmiy tadqiqotlar asosan mehnat bozori va ta’lim tizimi oʻrtasidagi integrasiyani ta’minlash, kadrlar malakasini baholash standartlarini ishlab chiqish hamda sertifikatlash jarayonlarini shaffoflashtirish masalalariga qaratilgan. Evropa Ittifoqi tomonidan ishlab chiqilgan European Qualifications Framework (EQF) modeli (European Commission, 2008) turli davlatlardagi malaka tizimlarini uygʻunlashtirish va ularning oʻzaro tan olinishini ta’minlashga qaratilgan. EQF tajribasi ta’lim va mehnat bozori oʻrtasidagi uzviy bogʻliqlikni kuchaytirishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, Janubiy Koreyaning Korean Qualifications Framework (KRQF) (Lee, 2016) va Singapurning Workforce Skills Qualifications (WSQ) tizimlari raqamli platformalar orqali fuqarolarning malakasini baholash va qayta tayyorlash jarayonlarini avtomatlashtirish boʻyicha ilgʻor tajriba sifatida koʻrsatiladi [1]. Davlat boshqaruvida raqamli platformalardan foydalanish masalalari Davos Jahon iqtisodiy forumi hisobotlarida (World Economic Forum, 2020) keng yoritilgan boʻlib, inson kapitali rivoji raqamli islohotlarning asosiy ustuvor yoʻnalishlaridan biri sifatida belgilangan [2]. Shu bilan birga, OECD (2019) tadqiqotlari raqamli malaka platformalarining asosiy ustunliklarini — shaffoflik, tezkor ma’lumot almashish va ish beruvchilar uchun kadrlar tanlashda qulaylik ekanligini ta’kidlaydi. Oʻzbekistonda milliy malaka tizimini joriy etish masalalari boʻyicha bir qator ilmiy ishlar olib borilgan. Masalan, O. Joʻraev (2021)ning mehnat bozori va ta’lim tizimi uygʻunligi haqidagi tahlillarida milliy malaka tizimini raqamlashtirish zarurati ta’kidlangan. Shuningdek, M. Yuldashev (2022) tomonidan tayyorlangan tadqiqotda raqamli platformalar orqali kasbiy standartlarni joriy etish va ularni mehnat bozori talablariga moslashtirish mexanizmlari koʻrsatilgan. Xalqaro va milliy tadqiqotlardan koʻrinib turibdiki, milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasi mehnat bozori samaradorligini oshirish, inson kapitali salohiyatini rivojlantirish va ta’lim tizimini global standartlarga muvofiqlashtirishda strategik ahamiyatga egadir. TADQIQOT METODOLOGIYASI Milliy malaka tizimi boʻyicha ma’lumotlarni tahliliy oʻrganish asosida ilmiy mushohada, absrakt-mantiqiy fikrlash, statistik, iqtisodiy va moliyaviy tahlil, ekspert baholash usullaridan foydalanilgan. TAHLIL VA NATIJALAR “Milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasi” konsepsiyasi nafaqat ta’lim va mehnat bozori oʻrtasidagi oʻzaro aloqani mustahkamlaydi, balki davlat boshqaruvida shaffoflik, fuqarolar uchun teng imkoniyatlar va innovasion rivojlanishni ham ta’minlaydi [3]. Birinchidan, Oʻzbekistonda iqtisodiyot tarmoqlari jadal rivojlanmoqda va yangi ish oʻrinlari yaratilmoqda. Yagona raqamli platforma orqali malaka standartlarini ish beruvchilar ehtiyojlariga muvofiqlashtirish muammoni hal etishda muhim omildir. Ikkinchidan, globallashuv sharoitida Oʻzbekiston xalqaro mehnat migrasiyasi jarayonlarida faol ishtirok etmoqda. Fuqarolarning malaka va sertifikatlarini xalqaro tan olish uchun milliy tizimning raqamli va standartlashgan boʻlishi shart. Uchinchidan, ta’lim tizimida kasbiy standartlardan uzoqlashish yoki ularning turli darajada qoʻllanilishi natijasida bitiruvchilar mehnat bozorida raqobatbardosh boʻla olmayapti. Yagona platforma esa ta’lim muassasalari oʻquv dasturlarini milliy va xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish imkonini beradi. Toʻrtinchidan, davlat boshqaruvida shaffoflik va hisobdorlikka erishishda raqamli platformalar asosiy vosita hisoblanadi. Milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasi fuqarolar malakasini baholash, sertifikatlar haqqoniyligini tekshirish va mehnat bozori uchun ishonchli ma’lumotlar bazasini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Beshinchidan, xalqaro tajriba (Evropa Ittifoqida EQF, Janubiy Koreyada KRQF, Singapurda WSQ kabi) raqamli milliy malaka tizimlari mamlakatning inson kapitali sifatini oshirish va raqobatbardoshlikni ta’minlashda hal qiluvchi rol oʻynashi mumkinligini koʻrsatmoqda. Oʻzbekiston uchun ham bu yoʻnalishdagi innovasion islohotlar strategik ahamiyatga ega. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1154 2025-yil, sentyabr. № 9-son. 1sxema. Milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasining tuzilishini va undagi asosiy ishtirokchilarning oʻzaro aloqalari [4] Taqdim etilgan 1-sxema Milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasining tuzilishini va undagi asosiy ishtirokchilarning oʻzaro aloqalarini ifodalaydi. Davlat organlari markaziy pozisiyada turib, milliy malaka tizimini qonunchilik va standartlar orqali tartibga soladi. Uning vazifasi — umumiy qoidalarni belgilash, kasbiy standartlar va malaka talablarini tasdiqlashdir. Davlat organlari platformaning uchta asosiy ishtirokchisi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlanadi: Ta’lim muassasalari – ular mehnat bozori talablariga mos oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Sertifikatlash markazlari – malaka darajasini baholaydi va elektron sertifikatlar berish orqali rasmiylashtiradi. Ish beruvchilar – ishchi kuchiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi va xodimlarning malakasini baholashda ishtirok etadi. Barcha yoʻnalishlar oxir-oqibat fuqarolarga yoʻnaltirilgan. Ya’ni, fuqarolar umrbod ta’lim jarayonida oʻz malakasini oshirish, elektron portfolio shakllantirish va ish beruvchilar oldida oʻz salohiyatini namoyish etish imkoniyatiga ega boʻladi. Bu tizimning afzalligi shundaki, u davlat – ta’lim – ish beruvchi – fuqaro oʻrtasida yagona raqamli ma’lumot almashinuvini ta’minlaydi. Shu orqali: • ta’lim tizimi mehnat bozori talablariga tezroq moslasha oladi; • ish beruvchilar haqiqiy kompetensiyalarga asoslangan kadr tanlaydi; • fuqarolar oʻz kasbiy yoʻlini raqamli tarzda kuzatishi va rivojlantirishi mumkin boʻladi. XULOSA VA TAKLIFLAR Olib borilgan tahlillar shuni koʻrsatadiki, milliy malaka tizimining yagona raqamli platformasi kadrlar tayyorlash jarayoni va mehnat bozori oʻrtasida samarali integrasiyani ta’minlaydigan muhim mexanizm hisoblanadi. Platforma orqali: • kasbiy standartlar va malaka talablari shaffof va yangilanib turuvchi elektron bazaga aylanadi; • malakani baholash va sertifikatlash jarayonlari avtomatlashtiriladi; • ta’lim dasturlari bozor talablariga uygʻunlashadi; • fuqarolarning umrbod ta’lim jarayonida oʻz malakasini kuzatishi va rivojlantirishi mumkin boʻladi. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1155 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Xalqaro tajriba tahlili shuni anglatadiki, raqamli malaka tizimlari mamlakat iqtisodiyoti raqobatbardoshligini oshirish, ishsizlik darajasini pasaytirish va inson kapitalini rivojlantirishda katta ahamiyatga ega. Oʻzbekistonda bu yoʻnalishdagi islohotlar hali toʻliq shakllanmagan boʻlsa-da, mavjud imkoniyatlar milliy raqamli platformani samarali joriy etish uchun mustahkam zamin yaratadi. Yuqoridagi xulosalardan kelib chiqqan holda quyidagi takliflar ishlab chiqildi: 1. Kasbiy standartlar yagona elektron bazasini yaratish va uni doimiy ravishda yangilab borish. 2. Malaka sertifikatlarining elektron reestrini shakllantirish va uni ish beruvchilar uchun ochiq qilish. 3. Ta’lim dasturlarini raqamli platforma orqali muvofiqlashtirish, ya’ni bozor talablari oʻzgarganda oʻquv rejalarni tezkor ravishda yangilash imkoniyatini ta’minlash. 4. Sertifikatlash markazlari faoliyatini kengaytirish hamda ularning natijalarini platformaga integrasiya qilish. 5. Fuqarolar uchun elektron portfolio joriy etish va umrbod ta’lim jarayonini raqamli kuzatish imkoniyatini yaratish. 6. Xalqaro standartlar va reyting tizimlari bilan uygʻunlashuvni ta’minlash (EQF, SkillsFuture kabi modellar asosida). 7. Ish beruvchilar ishtirokini kuchaytirish – ularning talablari asosida kasbiy standartlar va oʻquv dasturlarini takomillashtirish. 8. Axborot tizimlari integrasiyasini yoʻlga qoʻyish, ya’ni davlat organlari, ta’lim muassasalari va biznes tuzilmalarning ma’lumotlar bazasini yagona platformada uygʻunlashtirish. Foydalanilgan adabiyotlar roʻyhati: 1. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/eu-borrower-investor-relations/analyses-and-reports_en 2. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2020/ 3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 30 сентябрдаги “Ўзбекистон Республикаси миллий малака тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-345-сонли Қарори; 4. Мавжуд тажрибалар ўрганилган ҳолда муаллиф томонидан ишлаб чиқилган. Manzilimiz: Toshkent shahar, Mirzo Ulug‘bek tumani Kumushkon koʻchasi, 26-uy. Jurnal sayti: https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2025. № 9 Ingliz tili muharriri: Feruz Hakimov Musahhih: Zokir ALIBEKOV Sahifalovchi va dizayner: Oloviddin Sobir o‘g‘li © Materiallar koʻchirib bosilganda ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali manba sifatida koʻrsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Jurnalga istalgan payt quyidagi rekvizitlar orqali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach, @iqtisodiyot_77 telegram sahifamizga toʻlov haqidagi ma’lumotni skrinshot yoki foto shaklida joʻnatishingizni soʻraymiz. Shu asosda har oygi jurnal yangi sonini manzilingizga joʻnatamiz. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. El.Pochta: [email protected] Bot: @iqtisodiyot_77 Tel.: 93 718 40 07 ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali 03.11.2022-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №566955 reyestr raqami tartibi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazilgan. Litsenziya raqami: №046523. PNFL: 30407832680027